هجدهم ذی‌حجه: تفاوت میان نسخه‌ها

| عنوان مدخل  =  

| مداخل مرتبط =  

== مناسبت هجدهم ذی‌حجه ==

=== عید غدیر ===

[[روز]] [[هیجدهم ذیحجه]]، از [[ایام الله]] و از عیدهای بزرگ [[اسلام]] و جهان تشیع است. در میان همه روزها، روزی به بزرگی و [[شرافت]] آن وجود ندارد. [[مفضل بن عمر]] می‌گوید: از [[امام صادق]] {{ع}} پرسیدم: برای [[مسلمانان]] چند [[عید]] است؟ امام صادق {{ع}} فرمودند: چهار عید. گفتم: [[عید فطر]] [[عید قربان]] و [[جمعه]] را که از عیدهای بزرگ مسلمانان است می‌شناسم، ولی عید چهارم کدام است؟ امام صادق {{ع}} فرمودند: عظیم‌ترین و شریف‌ترین عیدها، روز هیجدهم ذیحجه است. و آن، روزی است که [[پیامبر خدا]] {{صل}} علی {{ع}} را برپا داشت و او را [[رهبر]] و [[راهنما]] برای [[مردم]] قرار داد<ref>{{متن حدیث|أَعْظَمُهَا وَ أَشْرَفُهَا يَوْمُ الثَّامِنَ عَشَرَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ وَ هُوَ الْيَوْمُ الَّذِي أَقَامَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}} أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ {{ع}} وَ نَصَبَهُ لِلنَّاسِ عَلَماً}}،الخصال، ج۱، ص۲۶۴.</ref>.

این روز، به خاطر رویداد مهم و سرنوشت‌ساز [[تعیین جانشین]] از سوی [[خداوند متعال]] برای [[پیامبر اکرم]] {{صل}} عظیم‌ترین و شریف‌ترین روز سال محسوب می‌گردد و [[دوستداران]] [[اهل بیت]] {{عم}} و مسلمانان حقیقت‌گرا را غرق در [[شادی]] و [[شادمانی]] می‌کند<ref>[[حبیب‌الله فرحزاد|فرحزاد، حبیب‌الله]]، [[غدیر برترین پیام آسمانی (کتاب)|غدیر برترین پیام آسمانی]]، ص ۲۱۳.</ref>.

==== [[پیامبران]] {{عم}} و عید غدیر ====

[[پیامبران الهی]] روز [[بعث]] و برانگیخته شدنشان برای [[هدایت]] [[جامعه]] را همچون [[روز غدیر]] گرامی می‌داشتند و با تعیین جانشین در روز غدیر، آن را ارج می‌نهادند. از [[امام رضا]] {{ع}} [[روایت]] شده است: {{متن حدیث|وَ مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِيّاً إِلَّا وَ كَانَ يَوْمُ بَعْثِهِ مِثْلَ يَوْمِ الْغَدِيرِ عِنْدَهُ وَ عَرَفَ حُرْمَتَهُ إِذْ نَصَبَ لِأُمَّتِهِ وَصِيّاً وَ خَلِيفَةً مِنْ بَعْدِهِ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ}}؛ تمام پیامبرانی که [[خداوند]] فرستاده است، روز [[بعثت]] خود را به اندازه روز غدیر ارج می‌نهادند. و در این روز، با تعیین جانشین و خلیفه‌ای برای [[امت]]، بعد از خود، [[حرمت]] این روز را می‌شناختند و آن را گرامی می‌داشتند.

[[شیخ مفید]] در [[مسارالشیعه (کتاب)|مسارالشیعه]] می‌نویسد: در این روز [[مبارک]]، رویدادهای بزرگی برای برخی از پیامبران الهی {{عم}} به وقوع پیوست:

# چنان‌که امام رضا {{ع}} فرمودند: [[روز غدیر]] روزی است که [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} از [[آتش]] نمرودیان [[رهایی]] یافت و به شکرانه آن، آن [[روز]] را [[روزه]] گرفت<ref>{{متن حدیث|هُوَ الْيَوْمُ الَّذِي نَجَا فِيهِ إِبْرَاهِيمُ الْخَلِيلُ مِنَ النَّارِ فَصَامَهُ شُكْراً لِلَّهِ}}، إقبال الأعمال، ج۱، ص۴۶۵.</ref>. [[قرآن کریم]] به واقعه [[نجات]] یافتن حضرت ابراهیم {{ع}} از آتش اشاره کرده و فرموده است: {{متن قرآن|قَالُوا حَرِّقُوهُ وَانْصُرُوا آلِهَتَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ فَاعِلِينَ * قُلْنَا يَا نَارُ كُونِي بَرْدًا وَسَلَامًا عَلَى إِبْرَاهِيمَ}}<ref>«گفتند: اگر می‌خواهید کاری کنید، او را بسوزانید و خدایان خود را یاری کنید * گفتیم: ای آتش! بر ابراهیم سرد و بی‌گزند باش» سوره انبیاء، آیه ۶۸-۶۹.</ref>.

# در این روز [[حضرت موسی]] {{ع}} بر [[ساحران]] [[فرعون]] [[پیروز]] شد و سحرهای ساحران [[فرعونی]] را از بین برد؛ قرآن کریم در این باره فرموده است: {{متن قرآن|فَأَلْقَى مُوسَى عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ * فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ سَاجِدِينَ * قَالُوا آمَنَّا بِرَبِّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«آنگاه، موسی چوبه‌دست خود را فرو افکند که ناگهان هر چه بر می‌ساختند فرو می‌بلعید * پس جادوگران به سجده درافتادند * گفتند به پروردگار جهانیان ایمان آوردیم» سوره شعراء، آیه ۴۵-۴۷.</ref>.

# در این روز حضرت موسی {{ع}} [[یوشع بن نون]] را به [[جانشینی]] خویش برگزید و در میان [[قوم بنی‌اسرائیل]]، درباره [[فضائل]] و شایستگی‌هایش به سخنرانی پرداخت و این [[قوم]] را بر تصمیم خویش [[شاهد]] گرفت.

# در این روز [[حضرت عیسی بن مریم]] {{ع}} جانشینی [[شمعون صفا]] را در نزد پیروانش آشکار کرد و وی را رسماً [[وصی]] خود گردانید.

# در این روز حضرت [[سلیمان بن داوود]] {{ع}}، [[آصف بن برخیا]] را [[جانشین]] خویش کرد و [[مردم]] را بر این تصمیم خویش شاهد گرفت و با دلائل و [[بینات]] روشن، شایستگی‌های وی را به [[اثبات]] رساند. و این روزی است که [[برکات]] آن بسیار عظیم است<ref>مسار الشیعه، ص۴۰.</ref>.

# بنا بر [[حدیثی]] از [[میثم تمار]] که از خواص اصحاب امیرالمؤمنین {{ع}} و از حواریان و صاحبان سر آن حضرت است، در این روز [[کشتی حضرت نوح]] {{ع}} پس از فروکش کردن طوفان، بر [[کوه]] جودی استقرار یافت<ref>بحارالأنوار، ج۴۵، ص۲۰۲.</ref>.<ref>[[حبیب‌الله فرحزاد|فرحزاد، حبیب‌الله]]، [[غدیر برترین پیام آسمانی (کتاب)|غدیر برترین پیام آسمانی]]، ص ۲۱۴.</ref>

=== بیان حدیث منزلت ===

از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] شده است: هنگامی که [[رسول خدا]] {{صل}} از [[حجة الوداع]] باز می‌گشت، در مسیر بازگشت به [[غدیرخم]] که سه میل قبل از [[جحفه]] است رسید. [[جبرئیل]] نزد او آمد و [[فرمان]] داد: آنان را که جلو رفته بودند به این مکان برگردانند و کسانی را هم که از دنبال می‌رسیدند همه را آنجا نگه داشتند تا [[پیامبر]] {{صل}} علی {{ع}} را به [[امامت]] [[منصوب]] فرماید و آنچه را که [[خداوند]] درباره علی نازل فرموده است به آنان [[ابلاغ]] کند.

آنجا چند درخت بود. پیامبر {{صل}} فرمان داد زیر آن درخت‌ها با سنگ چیزی شبیه [[منبر]] بسازند که بر [[مردم]] مشرف باشد. مردم بازگشتند و عقب‌تر مانده‌ها در مکان [[اجتماع]] توقف کردند و [[رسول خدا]] {{صل}} بر فراز آن سنگ‌ها رفت و [[حمد]] و ثنای [[خدا]] را به جا آورد. سپس فرمود:... بدانید که جبرئیل سه بار به حضور من آمد و از سوی [[پروردگار]] من که اصل و مایه [[سلام]] است، به من امر کرد که در چنین [[اجتماعی]] به پا خیزم و به همه افراد، سیاه و سپید، اعلام کنم:

{{متن حدیث|أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ {{ع}} أَخِي وَ وَصِيِّي وَ خَلِيفَتِي وَ الْإِمَامُ مِنْ بَعْدِي الَّذِي مَحَلُّهُ مِنِّي مَحَلُّ هَارُونَ مِنْ مُوسَى {{ع}} إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِيَّ بَعْدِي وَلِيُّكُمْ بَعْدَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ}}؛ [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} [[برادر]] و [[جانشین]] و [[وصی]] و [[امام]] بعد از من است. [[منزلت]] و محل او نسبت به من، منزلت و محل [[هارون]] نسبت به [[موسی]] است، جز اینکه پس از من [[پیامبری]] نیست. و همانا پس از خدا و رسول خدا علی ولی شماست<ref>بحارالأنوار، ج۳۷، ص۲۰۴.</ref>.

«[[حدیث منزلت]]» از [[احادیث]] مشهور [[نبوی]] و مورد قبول عالمان شیعه و [[سنی]] می‌باشد. این [[حدیث]] به معرفی جایگاه و منزلت [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} و نسبت وی با [[نبی مکرم اسلام]] {{صل}} و [[برتری]] موقعیت آن حضرت بر دیگر [[صحابه]] پرداخته و از نظر [[عالمان]] [[شیعی]] از احادیث متواتر و از جمله [[دلایل]] شایستگی علی{{ع}} برای [[جانشینی پیامبر اکرم]] {{صل}} به شمار آمده است<ref>[[حبیب‌الله فرحزاد|فرحزاد، حبیب‌الله]]، [[غدیر برترین پیام آسمانی (کتاب)|غدیر برترین پیام آسمانی]]، ص ۲۱۶.</ref>.

==== نقل‌های [[حدیث منزلت]] ====

 

 

محدثین اهل سنت از جمله [[بخاری]] و مسلم نیز از نقل این [[حدیث شریف]] در کتب [[روایی]] خود [[غافل]] نبوده‌اند. [[حاکم نیشابوری]] این حدیث را صحیح الإسناد دانسته و از [[ابن عباس]] نقل کرده که پیامبر اکرم {{صل}} در غزوه تبوک این حدیث را بیان فرموده است.

 

نقل‌های مختلف [[حدیث منزلت]]، همه این مضمون مشترک را دارند که جایگاه و [[منزلت]] علی {{ع}} نسبت به [[پیامبر]] {{صل}} همانند جایگاه هارون نسبت به [[حضرت موسی]] {{ع}} است. [[اختلافات]] اندکی هم که در تعابیر این حدیث وجود دارد، از تکرار آن در مناسبت‌های مختلف و نیز نقل به معنا در [[احادیث]]، نشأت گرفته است.

 

 

این حدیث، علاوه بر [[فضیلت امیرالمؤمنین]] {{ع}}، بر [[خلافت]] و [[عصمت]] ایشان نیز دلالت دارد؛ زیرا پیامبر {{صل}} به جز [[نبوت]]، همه [[فضائل]] و ویژگی‌ها و مناصب هارون را برای آن حضرت ثابت کرده است. بنا بر [[آیات قرآن]]، حضرت موسی {{ع}} از [[خدا]] خواست تا برادرش هارون را [[وزیر]] او سازد و در امر [[رسالت]] شریکش گرداند تا یاری‌اش دهد<ref>{{متن قرآن|وَأَشْرِكْهُ فِي أَمْرِي}} «و او را در کارم شریک ساز» سوره طه، آیه ۳۲.</ref>. [[خداوند]] هم با درخواست او موافقت کرد و [[هارون]] در غیاب [[موسی]]، [[جانشین]] او شد<ref>{{متن قرآن|...وَقَالَ مُوسَى لِأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي وَأَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيلَ الْمُفْسِدِينَ}}، «... و موسی به برادر خویش هارون گفت: در میان قوم من جانشین من شو و به سامان دادن (امور) بپرداز و از راه و روش تبهکاران پیروی مکن!» سوره اعراف، آیه ۱۴۲.</ref>. بنابراین، تمام مناصب [[حضرت موسی]] {{ع}} برای برادرش نیز بوده است. اگر او بعد از موسی {{ع}} زنده می‌ماند، جانشین وی می‌شد<ref>هارون چهل سال پیش از حضرت موسی {{ع}} درگذشت.</ref>.<ref>[[حبیب‌الله فرحزاد|فرحزاد، حبیب‌الله]]، [[غدیر برترین پیام آسمانی (کتاب)|غدیر برترین پیام آسمانی]]، ص ۲۱۸.</ref>

 

==== جایگاه علی {{ع}} بر اساس [[حدیث منزلت]] ====

هارون نزد موسی دارای مقام‌ها و جایگاه‌های فراوانی بوده است و از اینجا می‌توان به عظمت مقام علی {{ع}} و سزاواری او برخلافت بعد از [[رسول اکرم]] {{صل}} پی برد. با تکیه بر ماجرای هارون و موسی در [[قرآن کریم]] می‌توان نتیجه گرفت:

# هارون [[وزیر]] و [[شریک]] موسی {{ع}} در کارش بود، پس علی {{ع}} نیز در امر [[خلافت]] و [[ولایت]]، جز [[نبوت]]، شریک [[پیامبر]] {{صل}} بود.

# هارون دومین [[شخصیت]] بعد از موسی {{ع}} در میان [[بنی‌اسرائیل]] بود، علی {{ع}} هم در میان [[امت پیامبر]] {{صل}} چنین بود.

# هارون [[برادر]] موسی {{ع}} بود و علی {{ع}} هم به دلیل حدیث متواتر «[[مؤاخات]]» و [[عقد اخوت]] بین پیامبر {{صل}} و [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} که در کتب [[شیعه]] و [[سنی]] نقل شده است، [[برادر رسول خدا]] {{صل}} بود.  

# هارون [[برترین]] فرد [[قوم موسی]] {{ع}} نزد [[خدا]] و پیامبرش بود، علی {{ع}} نیز چنین بود. هارون به طور مطلق [[خلیفه]] موسی {{ع}} در غیبتش بود، علی {{ع}} نیز چنین بود، به ویژه با تصریح پیامبر در جریان [[تبوک]] که فرمودند: {{متن حدیث|لَا يَنْبَغِي أَنْ أَذْهَبَ إِلَّا وَ أَنْتَ خَلِيفَتِي}}<ref>عمدة عیون صحاح الأخبار فی مناقب إمام الأبرار، ص۸۶؛ بحارالأنوار، ج۳۸، ص۲۴۲.</ref>؛ سزاوار نیست من از [[مدینه]] خارج شوم، مگر وقتی که تو جانشین من باشی!»

# هارون عالم‌ترین فرد قوم موسی {{ع}}بود، علی {{ع}} هم به تصریح پیامبر {{صل}} عالم‌ترین فرد بعد از پیامبر بود.

# [[هارون]] محبوب‌ترین فرد نزد [[خدا]] و [[موسی]] {{ع}} بود، علی {{ع}} نیز این‌گونه بود.

# خدا پشت موسی {{ع}} را با برادرش هارون، نیرومند و محکم ساخت، پشت [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را هم با علی {{ع}}<ref>عبقات الانوار، ج۲، دفتر ۱، ص۸۶ - ۱۲۹.</ref>.<ref>[[حبیب‌الله فرحزاد|فرحزاد، حبیب‌الله]]، [[غدیر برترین پیام آسمانی (کتاب)|غدیر برترین پیام آسمانی]]، ص ۲۱۸.</ref>