حب امام علی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

حب امام علی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۹ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۳

۱۲٬۴۲۳ بایت حذف‌شده ، ‏۹ ژوئن ۲۰۲۴

بدون خلاصۀ ویرایش

دیداریویکی‌متن

Bahmani

مدیران

۱۲۹٬۷۴۳

ویرایش

@@ خط ۵: / خط ۵: @@
 | پرسش مرتبط  = امام علی (پرسش)
 }}
-'''حب علی''' [[مودت اهل بیت]] {{عم}} و [[دوستی با خاندان پیامبر اسلام]] {{صل}}، که [[اجر رسالت]] قرار داده شده، هم نشانۀ [[حق‌شناسی]] نسبت به [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] و [[اهل بیت]] است، هم [[عامل رشد]] و کمال [[انسان]] در [[دنیا]]، هم موجب [[رستگاری]] و [[فلاح]] در [[آخرت]] است. [[محبّت]] [[اهل بیت]]، شاخص [[ایمان]] است و [[بغض]] آنان، نشانۀ [[کفر]] و [[نفاق]] است. [[حبّ]] [[امام علی|علی]] {{ع}} ویژگی [[برتری]] در این میان دارد و معیار [[تشیّع]] و محک [[صدق]] در [[ایمان]] است و [[عشق]] و [[محبت]] نسبت به [[علی]] یعنی [[عشق]] به همۀ [[فضیلت‌ها]]، [[خوبی‌ها]]، [[ارزش‌ها]] و انسانیت‌ها. چون [[امام علی|علی]] {{ع}} [[محبوب]] خداست، پس [[محبّ]] [[خدا]] باید [[دوستدار]] [[امام علی|علی]] {{ع}} هم باشد، چون این دو [[محبّت]] در راستای هم‌اند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۱۹۹.</ref>.
 == مقدمه ==
-* احادیثی که به [[دوستی]] [[امام علی|علی]] {{ع}} و فواید و آثار این [[دوستی]] اشاره دارد، بیش از آن است که در این مختصر بگنجد.<ref>ر. ک: بحار الأنوار، ج ۳۸</ref> در صحنه‌های فراوانی [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} علاقۀ شدید خود را نسبت به [[امام علی|علی]] {{ع}} ابراز داشته است، دیگران را نیز به این [[محبّت]] [[تشویق]] کرده و [[امام علی|علی]] {{ع}} را محبوب‌ترین [[بنده]] در پیشگاه [[خدا]] معرفی نموده است و داستان طیر مشوی و درخواست [[پیامبر]] از [[خداوند]] که محبوب‌ترین بندگانت را برسان و [[امام علی|علی]] {{ع}} از راه می‌رسد، معروف است.<ref>ر. ک: بحار الأنوار، ج ۳۴۸</ref> [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}}، فرمود: {{عربی|"من أحبّه فقد أحبّنی و من أحبّنی فقد أحبّ اللّه..."}}،<ref>موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج ۱۱ ص ۱۸۷</ref> [[دوستدار]] او [[دوستدار]] [[پیامبر]] است و [[دوستدار]] [[پیامبر]] [[دوستدار]] [[خدا]] است و فرموده است: {{عربی|حبّ علیّ عبادة}}<ref>موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج ۱۱ ص ۱۹۴</ref> مضمون روایاتی که دربارۀ [[حبّ]] [[امام علی|علی]] {{ع}} است، از این قرار است: [[حبّ]] او [[حبّ]] [[خدا]] و [[پیامبر]] است، [[محبت]] او [[واجب]] است، [[حبّ]] او [[عبادت]]، [[نعمت]] و [[افضل]] [[اعمال]] است، با [[حبّ]] او [[انسان]] [[هدایت]] می‌شود، به ایمنی می‌رسد، اعمالش قبول می‌شود، گناهانش آمرزیده می‌شود، هنگام [[مرگ]] مایۀ [[سرور]] است و جواز عبور از [[صراط]] و مایۀ [[ثبات]] قدم بر [[صراط]] و [[نجات]] از [[دوزخ]] و ورود به [[بهشت]] است.<ref>ر. ک: موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج ۱۱ ص ۱۷۹ تا ۲۳۷</ref> [[حبّ]] [[امام علی|علی]] {{ع}}، موهبتی [[الهی]] است و [[دوستدار]] آن [[حضرت]]، پیامدهای این [[عشق]] [[مقدّس]] را هم [[تحمّل]] می‌کند. [[امام علی|امیر المؤمنین]] {{ع}} می‌فرماید: {{عربی|"لو أحبّنی جبل لتهافت"}} اگر کوهی مرا [[دوست]] بدارد، از هم فرومی‌پاشد. [[شیعه]] [[امام علی|علی]] {{ع}} از کوه استوارتر است که بار سنگین [[عشق]] مولا را به دوش می‌کشد. [[پیروان]] [[اهل بیت]]، براساس این [[فرهنگ]] [[تربیت]] شده‌اند و [[فرزندان]] خود را هم با [[محبّت علی]] و [[اولاد]] [[امام علی|علی]] {{ع}} [[تربیت]] می‌کنند و چشم [[امید]] به کارسازی این [[محبت]] [[مقدس]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] دارند و امیدوارند که با [[حبّ]] [[امام علی|علی]] {{ع}} که به تعبیر [[روایات]]، حسنه‌ای است که چیزی با وجود آن به [[انسان]] ضرر نمی‌زند، کامیاب شوند. به تعبیر [[روایات]]، [[محبّت]] [[امام علی|علی]] {{ع}} سرلوحۀ نامۀ [[اعمال]] [[مؤمن]] است: {{عربی|عنوان صحیفة المؤمن حبّ علیّ بن أبی طالب}}<ref>بحار الأنوار، ج ۲۷ ص ۱۴۲، احقاق الحق، ج ۷ ص ۲۴۸</ref> (...) در [[ادبیات]] عامیانه نیز [[حبّ]] [[امام علی|علی]] {{ع}}، هم به مقتضای [[آیه مودت]] است، هم به لحاظ اینکه این [[محبت]] ما را در مسیر [[هدایت الهی]] قرار می‌دهد، هم ارج نهادن به فضیلت‌های مجسّم در وجود اوست، هم‌چون پیشوای همۀ [[اهل]] [[ایمان]] و [[یقین]] و تقواست، هم [[پیامبر]] ما را سفارش به [[حبّ]] [[امام علی|علی]] {{ع}} کرده و او را محبوب‌ترین فرد در نظر خودش و [[خدا]] دانسته است.<ref>ر. ک: دانشنامۀ امام علی، ج ۳ ص ۲۴۱ مقالۀ حبّ امام علی</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۱۹۹.</ref>
+[[حب علی]] [[مودت اهل بیت]]{{عم}} و [[دوستی]] با [[خاندان پیامبر اسلام]]{{صل}} که اجر رسالت قرار داده شده، هم نشانۀ [[حق‌شناسی]] نسبت به [[رسول خدا]] و [[اهل بیت]] است، هم عامل رشد و [[کمال انسان]] در [[دنیا]]، هم موجب [[رستگاری]] و [[فلاح]] در [[آخرت]] است. [[محبّت]] اهل بیت، شاخص [[ایمان]] است و [[بغض]] آنان، نشانۀ [[کفر]] و [[نفاق]] است. حبّ علی{{ع}} ویژگی [[برتری]] در این میان دارد و معیار [[تشیّع]] و محک [[صدق]] در ایمان است و [[عشق]] و [[محبت]] نسبت به علی یعنی عشق به همۀ [[فضیلت‌ها]]، خوبی‌ها، [[ارزش‌ها]] و انسانیت‌ها. چون علی{{ع}} محبوب خداست، پس محبّ [[خدا]] باید [[دوستدار]] علی{{ع}} هم باشد، چون این دو محبّت در راستای هم‌اند.
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}: [[خداوند]] عز و جل درباره [[علی]] به من سفارش کرد. گفتم: پروردگارا! آن سفارش را برایم روشن ساز. فرمود: "بشنو". گفتم: می‌شنوم. آن گاه فرمود: "به [[درستی]] که [[علی]]، [[پرچم هدایت]]، پیشوای اولیای من، و روشنگر راه فرمان‌بُرداران من است و او کلمه‌ای است که [[پرهیزگاران]] را به [[پیروی]] و [[همراهی]] آن، [[فرمان]] داده‌ام. هر کس او را [[دوست]] بدارد، مرا [[دوست]] داشته است و هر کس او را [[دشمن]] بدارد، مرا [[دشمن]] داشته است. [[علی]] را به این سخنان، [[بشارت]] بده"<ref>{{متن حدیث|رسول الله {{صل}}: إن اللهَ تَعالی‌ عَهِدَ إلَی عَهداً فی عَلِی، فَقُلتُ: یا رَب بینهُ لی، فَقالَ: اسمَع، فَقُلتُ: سَمِعتُ، فَقالَ: إن عَلِیاً رایةُ الهُدی‌، وإمامُ أولِیائی، ونورُ مَن أطاعَنی، وهُوَ الکلِمَةُ التی ألزَمتُهَا المُتقینَ، مَن أحَبهُ أحَبنی ومَن أبغَضَهُ أبغَضَنی، فَبَشرهُ بِذلِک}} (حلیة الأولیاء، ج ۱، ص ۶۶).</ref>.
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}: هر کس [[علی]] را [[دوست]] بدارد، به [[یقین]] مرا [[دوست]] داشته است و هر کس [[علی]] را [[دشمن]] بدارد، به [[یقین]] مرا [[دشمن]] داشته است<ref>{{متن حدیث|عنه {{صل}}: مَن أحَب عَلِیاً فَقَد أحَبنی، ومَن أبغَضَ عَلِیاً فَقَد أبغَضَنی}} (المستدرک علی الصحیحین، ج ۳، ص ۱۴۱، ح ۴۶۴۸).</ref>.
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}: ای [[علی]]! کسی که [[گمان]] می‌کند مرا [[دوست]] دارد، و [لی‌] با تو دشمنی‌ می‌ورزد، [[دروغ]] می‌گوید<ref>{{متن حدیث|الإمام علی {{صل}}: یا عَلِی، کذَبَ مَن زَعَمَ أنهُ یحِبنی ویبغِضُک}} (تاریخ دمشق، ج ۴۲، ص ۲۶۸، ح ۸۷۹۶).</ref>.
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}: [[جبرئیل]] {{ع}}، نزد من آمد و گفت: "[[خداوند]] به تو [[فرمان]] می‌دهد که [[علی]] را [[دوست]] بداری و به [[محبت]] و [[ولایت]] او امر نمایی. به [[درستی]] که به [[دوستداران]] [[علی]]، فقط به خاطر محبتشان به او، [[بهشت]] جاودانه می‌بخشم و [[دشمنان]] او و روی‌گردانان از ولایتش را فقط به خاطر [[دشمنی]] با او و ترک [[ولایت]] او، داخل [[جهنم]] می‌گردانم"<ref>{{متن حدیث|عنه {{صل}}: أتانی جُبرَئیلُ فَقالَ: إن اللهَ یأمُرُک أن تُحِب عَلِیاً وأن تَأمُرَ بِحُبهِ ووَلایتِهِ، فَإِنی مُعطٍ أحِباءَ عَلِی الجَنةَ خُلداً بِحُبهِم إیاهُ، ومُدخِلٌ أعداءَهُ والتارِکینَ وَلایتَهُ النارَ جَزاءً بِعَداوَتِهِم إیاهُ وتَرکهِم وَلایتَهُ}} (الاصول الستة عشر، ص ۶۲).</ref>.
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}: [[ولایت]] [[علی بن ابی طالب]]، [[ولایت]] خداست و [[دوست]] داشتنش [[عبادت]] [[خدا]]<ref>{{متن حدیث|عنه {{صل}}: وَلایةُ عَلِی بنِ أبی طالِبٍ {{ع}} وَلایةُ اللهِ، وحُبهُ عِبادَةُ اللهِ}} (بشارة المصطفی، ص ۱۶).</ref>.
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}: کسی که [[دوست]] دارد به ریسمان محکم [[الهی]] در آویزد، به [[دوستی]] [[علی]] و [[خاندان]] من چنگ زند<ref>{{متن حدیث|عنه {{صل}}: مَن أحَب أن یتَمَسک بِالعُروَةِ الوُثقی‌ فَلیتَمَسک بِحُب عَلِی وأهلِ بَیتی}} (عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج ۲، ص ۵۸، ح ۲۱۶).</ref>.
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}: سرلوحه [[اعمال]] [[مؤمن]]، [[دوست]] داشتن [[علی بن ابی طالب]] است<ref>{{متن حدیث|عنه {{صل}}: عُنوانُ صَحیفَةِ المُؤمِنِ حُب عَلِی بنِ أبی طالِبٍ}} (بشارة المصطفی، ص ۱۵۴).</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)|گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]، ص ۷۶۸.</ref>
+احادیثی که به [[دوستی علی]]{{ع}} و فواید و آثار این دوستی اشاره دارد، بیش از آن است که در این مختصر بگنجد<ref>ر.ک: بحار الأنوار، ج ۳۸.</ref>. در صحنه‌های فراوانی رسول خدا{{صل}} علاقۀ شدید خود را نسبت به علی{{ع}} ابراز داشته است، دیگران را نیز به این محبّت [[تشویق]] کرده و علی{{ع}} را محبوب‌ترین [[بنده]] در پیشگاه خدا معرفی نموده است و داستان طیر مشوی و درخواست [[پیامبر]] از [[خداوند]] که محبوب‌ترین بندگانت را برسان و علی{{ع}} از راه می‌رسد، معروف است<ref>ر.ک: بحار الأنوار، ج ۳۴۸.</ref> [[پیامبر اکرم]]{{صل}}، فرمود: {{متن حدیث|من أحبّه فقد أحبّنی و من أحبّنی فقد أحبّ اللّه...}}<ref>موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج ۱۱ ص۱۸۷.</ref>، دوستدار او دوستدار پیامبر است و دوستدار پیامبر دوستدار خدا است و فرموده است: {{متن حدیث|حبّ علیّ عبادة}}<ref>موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج ۱۱ ص۱۹۴.</ref> مضمون روایاتی که دربارۀ حبّ علی{{ع}} است، از این قرار است: [[حبّ]] او حبّ خدا و پیامبر است، محبت او [[واجب]] است، حبّ او [[عبادت]]، [[نعمت]] و [[افضل]] [[اعمال]] است، با حبّ او [[انسان]] [[هدایت]] می‌شود، به [[ایمنی]] می‌رسد، اعمالش قبول می‌شود، گناهانش آمرزیده می‌شود، هنگام [[مرگ]] مایۀ [[سرور]] است و جواز عبور از صراط و مایۀ [[ثبات قدم]] بر [[صراط]] و [[نجات]] از [[دوزخ]] و ورود به [[بهشت]] است<ref>ر.ک: موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج ۱۱ ص۱۷۹ تا ۲۳۷.</ref>. حبّ علی{{ع}}، موهبتی [[الهی]] است و [[دوستدار]] آن حضرت، پیامدهای این [[عشق]] مقدّس را هم تحمّل می‌کند. [[امیر المؤمنین]]{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|لو أحبّنی جبل لتهافت}} اگر کوهی مرا [[دوست]] بدارد، از هم فرومی‌پاشد. شیعه علی{{ع}} از [[کوه]] استوارتر است که بار سنگین عشق مولا را به دوش می‌کشد. [[پیروان اهل بیت]]، براساس این [[فرهنگ]] [[تربیت]] شده‌اند و [[فرزندان]] خود را هم با محبّت علی و اولاد علی{{ع}} [[تربیت]] می‌کنند و چشم [[امید]] به کارسازی این [[محبت]] [[مقدس]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] دارند و امیدوارند که با حبّ علی{{ع}} که به تعبیر [[روایات]]، حسنه‌ای است که چیزی با وجود آن به [[انسان]] ضرر نمی‌زند، کامیاب شوند. به تعبیر روایات، محبّت علی{{ع}} سرلوحۀ نامۀ [[اعمال]] [[مؤمن]] است: {{عربی|عنوان صحیفة المؤمن حبّ علیّ بن أبی طالب}}<ref>بحار الأنوار، ج ۲۷ ص۱۴۲، احقاق الحق، ج ۷ ص۲۴۸.</ref>. در ادبیات عامیانه نیز حبّ علی{{ع}}، هم به مقتضای [[آیه مودت]] است، هم به لحاظ اینکه این محبت ما را در مسیر [[هدایت الهی]] قرار می‌دهد، هم ارج نهادن به فضیلت‌های مجسّم در وجود اوست، هم‌چون پیشوای همۀ [[اهل]] [[ایمان]] و [[یقین]] و تقواست، هم [[پیامبر]] ما را سفارش به حبّ علی{{ع}} کرده و او را محبوب‌ترین فرد در نظر خودش و [[خدا]] دانسته است.<ref>ر.ک: دانشنامۀ امام علی، ج ۳ ص۲۴۱ مقالۀ حبّ امام علی.</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۱۹۹.</ref>
 ==حب امام علی{{ع}}==
 ===چرا باید علی{{ع}} را [[دوست]] داشت؟===
-این [[پرسش]] ممکن است به ظاهر ساده نماید. چگونه می‌توان [[ابر]] مردی را که در اوج [[فضیلت‌های انسانی]] است، دوست نداشت؟ ولی با نگاهی به [[آیات]] و روایاتی که در این‌باره رسیده‌اند، روشن می‌شود که موضوع [[دوستی علی]] و [[اهل‌بیت]]{{ع}} بسیار فراتر از مسائل [[عاطفی]] و نکوداشت صاحبان [[فضیلت‌ها]] و بزرگی‌ها است. منابع موجود، [[منزلت]] و آثاری برای این موضوع بر می‌شمارند که [[شایسته]] درنگ بسیارند که مهم‌ترین آنها عبارتند از آنچه در زیر می‌آید.<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]] ص ۲۴۷.</ref>
+این [[پرسش]] ممکن است به ظاهر ساده نماید. چگونه می‌توان [[ابر]] مردی را که در اوج فضیلت‌های انسانی است، دوست نداشت؟ ولی با نگاهی به [[آیات]] و روایاتی که در این‌باره رسیده‌اند، روشن می‌شود که موضوع [[دوستی علی]] و [[اهل‌بیت]]{{ع}} بسیار فراتر از مسائل [[عاطفی]] و نکوداشت صاحبان [[فضیلت‌ها]] و بزرگی‌ها است. منابع موجود، [[منزلت]] و آثاری برای این موضوع بر می‌شمارند که شایسته درنگ بسیارند که مهم‌ترین آنها عبارتند از آنچه در زیر می‌آید<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص۲۴۷.</ref>.
 ===مسیر [[هدایت]]===
-[[محبت امام علی]] و اهل‌بیت{{عم}} وسیله‌ای برای راه‌یابی به [[حق]] و هدایت است. رشته [[محبت]] است که [[مردم]] را به [[امام علی]]{{ع}} پیوند می‌زند و از سخنان و [[تعالیم]] و [[سیره]] و روش وی بهره‌مند می‌سازد و به [[قرب الهی]] می‌کشاند. [[عشق]] و محبت [[پاکان]] و اولیای حق انسان‌ساز است و عامل بسیار ارزنده‌ای برای [[تربیت]] و حرکت روح‌ها و زیر و رو شدن روحیه‌ها<ref>ر.ک: مطهری، مرتضی، ولاءها و ولایت‌ها، ص۳۸.</ref>.<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]] ص ۲۴۷.</ref>
+محبت امام علی و اهل‌بیت{{عم}} وسیله‌ای برای راه‌یابی به [[حق]] و هدایت است. رشته [[محبت]] است که [[مردم]] را به [[امام علی]]{{ع}} پیوند می‌زند و از سخنان و تعالیم و [[سیره]] و روش وی بهره‌مند می‌سازد و به [[قرب الهی]] می‌کشاند. [[عشق]] و محبت [[پاکان]] و اولیای حق انسان‌ساز است و عامل بسیار ارزنده‌ای برای [[تربیت]] و حرکت روح‌ها و زیر و رو شدن روحیه‌ها<ref>ر.ک: مطهری، مرتضی، ولاءها و ولایت‌ها، ص۳۸.</ref>.<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص۲۴۷.</ref>
 ===[[بزرگداشت]] [[ارزش‌ها]] و ارزشمداران===
-[[عقل]] و [[فطرت انسانی]]، زیبایی‌ها را دوست می‌دارد و [[زشتی‌ها]] را [[دشمن]]. علی{{ع}} [[حسی]] [[زیبا]] و [[تحسین]] برانگیز و محبت آفرین در نهادهای [[پاک]] می‌آفریند و این خود موجب رواج زیبایی‌ها و ارزش‌ها است.<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]] ص ۲۴۷.</ref>
+[[عقل]] و [[فطرت انسانی]]، زیبایی‌ها را دوست می‌دارد و [[زشتی‌ها]] را [[دشمن]]. علی{{ع}} [[حسی]] [[زیبا]] و تحسین برانگیز و محبت آفرین در نهادهای [[پاک]] می‌آفریند و این خود موجب رواج زیبایی‌ها و ارزش‌ها است<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص۲۴۷.</ref>.
-===[[اسلام]] مجسم و [[اسوه]] بودن علی{{ع}}===
+=== [[اسلام]] مجسم و اسوه بودن علی{{ع}} ===
-علی{{ع}} [[انسانی]] است که اسلام را در خود مجسم کرده و [[حجت خدا]] بر [[مردمان]] است. او اسلام را به‌درستی شناخته و [[صادقانه]] بدان تن در داده است. مردم از کسانی که نه تنها در گفتار، بلکه در [[کردار]] به حق تن در می‌دهند، بسیار تأثیرپذیرند و هر چه محبت و عشق [[آدمی]] به حق و حق‌مداران بیشتر شود، زمینه [[حق‌پذیری]] و [[سرمشق‌گیری]] و [[همسانی]] عملی‌اش فزون‌تر می‌شود که [[محب]] [[راستین]] [[مطیع]] راستین نیز هست.<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]] ص ۲۴۷.</ref>
+علی{{ع}} [[انسانی]] است که اسلام را در خود مجسم کرده و [[حجت خدا]] بر [[مردمان]] است. او اسلام را به‌درستی شناخته و [[صادقانه]] بدان تن در داده است. [[مردم]] از کسانی که نه تنها در گفتار، بلکه در [[کردار]] به [[حق]] تن در می‌دهند، بسیار تأثیرپذیرند و هر چه [[محبت]] و [[عشق]] [[آدمی]] به حق و حق‌مداران بیشتر شود، زمینه حق‌پذیری و سرمشق‌گیری و همسانی عملی‌اش فزون‌تر می‌شود که محب راستین [[مطیع]] راستین نیز هست<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص۲۴۷.</ref>.
-===[[امامت]] و [[رهبری علی]]{{ع}}===
+=== [[امامت]] و رهبری علی{{ع}} ===
-[[پیامبر اسلام]]{{صل}} برای اینکه [[جنبش]] آسمانی و انسانی خویش را پس از خود تداوم بخشد، با [[اراده الهی]]، امام علی{{ع}} را از [[کودکی]] در آغوش تربیت گرفت و در سال‌هایی بسیار او را، از حیث [[علم]] و عمل و... برای [[رهبری جامعه اسلامی]] آماده ساخت. اینکه [[روایات]] [[فرمان]] می‌دهند [[مردمان]] از علی{{ع}} [[پیروی]] کنند و به هیچ روی [[کینه]] او را به [[دل]] راه ندهند، برای آن است که کوشش‌های [[رسول خدا]]{{صل}} بی‌اثر نماند و بر باد نرود. احادیثی که پس از این درباره [[حب امام علی]]{{ع}} نقل می‌کنیم، بر این [[حقیقت]] گواهند.<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]] ص ۲۴۷.</ref>
+[[پیامبر اسلام]]{{صل}} برای اینکه [[جنبش]] آسمانی و انسانی خویش را پس از خود تداوم بخشد، با [[اراده الهی]]، [[امام علی]]{{ع}} را از کودکی در آغوش [[تربیت]] گرفت و در سال‌هایی بسیار او را، از حیث [[علم]] و عمل و... برای [[رهبری جامعه اسلامی]] آماده ساخت. اینکه [[روایات]] [[فرمان]] می‌دهند مردمان از علی{{ع}} [[پیروی]] کنند و به هیچ روی [[کینه]] او را به [[دل]] راه ندهند، برای آن است که کوشش‌های [[رسول خدا]]{{صل}} بی‌اثر نماند و بر باد نرود. احادیثی که پس از این درباره حب امام علی{{ع}} نقل می‌کنیم، بر این [[حقیقت]] گواهند<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص۲۴۷.</ref>.
 ==آثار [[حب علی]]{{ع}}==
-پیش از این به مهم‌ترین پیامدهای [[دوستی علی]]{{ع}} اشارت کردیم. اینک می‌کوشیم هر یک را به [[پژوهش]] نهیم و به قدر مجال مقاله، از آنها سخن گوییم.
 ===[[سعادت]]===
 [[طبرانی]] از [[فاطمه زهرا]]{{س}} نقل کرده است:
-[[رسول خدا]]{{صل}} [[روز عرفه]] در [[عرفات]] خطاب به [[حاجیان]] فرمود: «بی‌گمان [[خداوند]] به شما [[مباهات]] می‌کند و شما و علی{{ع}} را از [[بخشایش]] و [[آمرزش]] خویش بهره‌مند می‌سازد. من فرستاده خدایم و در کار خویش ملاحظه خویشانم را نمی‌کنم. این [[جبرئیل]] است که مرا خبر می‌دهد: [[سعادتمند]] [[راستین]] کسی است که علی را آن‌گاه که زنده است و آنگاه که از [[جهان]] می‌رود، [[دوست]] بدارد و [[بدبخت]] راستین کسی است که علی را... [[دشمن]] می‌دارد»<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۴۱۵، ح۱۰۲۶.</ref>.
+رسول خدا{{صل}} [[روز عرفه]] در [[عرفات]] خطاب به [[حاجیان]] فرمود: «بی‌گمان [[خداوند]] به شما [[مباهات]] می‌کند و شما و علی{{ع}} را از [[بخشایش]] و [[آمرزش]] خویش بهره‌مند می‌سازد. من فرستاده خدایم و در کار خویش ملاحظه خویشانم را نمی‌کنم. این [[جبرئیل]] است که مرا خبر می‌دهد: [[سعادتمند]] راستین کسی است که علی را آن‌گاه که زنده است و آنگاه که از [[جهان]] می‌رود، [[دوست]] بدارد و [[بدبخت]] راستین کسی است که علی را... [[دشمن]] می‌دارد»<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۴۱۵، ح۱۰۲۶.</ref>.
-[[احمد بن حنبل]] نیز همین [[حدیث]] را با اندکی تفاوت از [[امام حسین]]{{ع}} به نقل از فاطمه زهرا{{س}} آورده است<ref>احمد بن حنبل، فضائل الصحابه، ج۲، ص۶۵۸، ح۱۱۲۱.</ref>.<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]] ص ۲۵۶.</ref>
+[[احمد بن حنبل]] نیز همین [[حدیث]] را با اندکی تفاوت از [[امام حسین]]{{ع}} به نقل از [[فاطمه زهرا]]{{س}} آورده است<ref>احمد بن حنبل، فضائل الصحابه، ج۲، ص۶۵۸، ح۱۱۲۱.</ref>.<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص۲۵۶.</ref>
 ===نابودی [[گناهان]]===
-[[پیامبر]] می‌فرماید: «[[محبت علی]] گناهان را می‌بلعد؛ چنان‌که [[آتش]] هیزم را»<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۳، ص۵۲، ح۳۰۴۸.</ref>. و در این باره روایاتی دیگر نیز هست که می‌گذریم<ref>ر.ک: موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج۱۱، ص۲۰۲.</ref>. پرسشی که در این جا رخ می‌نماید، این است که چگونه [[محبت]] و [[دوستی]] [[امام علی]]{{ع}} موجب از میان رفتن گناهان است. آیا این محبت باعث می‌شود که گناهان [[انسان]] به سنجش [[میزان]] [[الهی]] در نیایند؟ آیا [[روایت]] {{متن حدیث|حُبُّ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ حَسَنَةٌ لَا تَضُرُّ مَعَهَا سَيِّئَةٌ}}<ref>موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج۱۱، ص۲۰۳-۲۰۲.</ref> [=[[دوستی]] [[علی بن ابی طالب]]، حسنه‌ای است که در کنارش هیچ گناهی بر انسان اثر نمی‌گذارد] امان‌نامه‌ای برای [[شیعیان]] و [[دوستان]] علی{{ع}} است تا به هر گناهی تن دهند و از [[عقاب الهی]] ایمن مانند؟ بهترین پاسخ برای این [[پرسش]] شعری است منسوب به [[امام]] [[جعفر صادق]]{{ع}}:
+[[پیامبر]] می‌فرماید: «محبت علی گناهان را می‌بلعد؛ چنان‌که [[آتش]] هیزم را»<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۳، ص۵۲، ح۳۰۴۸.</ref>. و در این باره روایاتی دیگر نیز هست که می‌گذریم<ref>ر.ک: موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج۱۱، ص۲۰۲.</ref>. پرسشی که در این جا رخ می‌نماید، این است که چگونه [[محبت]] و [[دوستی]] [[امام علی]]{{ع}} موجب از میان رفتن گناهان است. آیا این محبت باعث می‌شود که گناهان [[انسان]] به سنجش [[میزان]] [[الهی]] در نیایند؟ آیا [[روایت]] {{متن حدیث|حُبُّ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ حَسَنَةٌ لَا تَضُرُّ مَعَهَا سَيِّئَةٌ}}<ref>موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج۱۱، ص۲۰۳-۲۰۲.</ref> [=دوستی [[علی بن ابی طالب]]، حسنه‌ای است که در کنارش هیچ گناهی بر انسان اثر نمی‌گذارد] امان‌نامه‌ای برای [[شیعیان]] و [[دوستان]] علی{{ع}} است تا به هر گناهی تن دهند و از [[عقاب الهی]] ایمن مانند؟ بهترین پاسخ برای این [[پرسش]] شعری است منسوب به [[امام]] [[جعفر صادق]]{{ع}}:
 {{عربی|تَعْصِي الْإِلَهَ وَ أَنْتَ تُظْهِرُ حُبَّهُ *** هَذَا لَعَمْرُكَ فِي الْفِعَالِ بَدِيعٌ
-لَوْ كَانَ حُبُّكَ صَادِقاً لَأَطَعْتَهُ *** إِنَّ الْمُحِبَّ لِمَنْ أَحَبَّ مُطِيعٌ}}<ref>مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۴۷، ص۲۴؛ ج۷، ص۱۵؛ ج۷۸، ص۱۷۴.</ref>.<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]] ص ۲۵۶.</ref>
+لَوْ كَانَ حُبُّكَ صَادِقاً لَأَطَعْتَهُ *** إِنَّ الْمُحِبَّ لِمَنْ أَحَبَّ مُطِيعٌ}}<ref>مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۴۷، ص۲۴؛ ج۷، ص۱۵؛ ج۷۸، ص۱۷۴.</ref>.<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص۲۵۶.</ref>
-===[[راحتی]] [[مرگ]]===
+===راحتی [[مرگ]]===
-[[پیامبر]] به علی{{ع}} می‌فرماید: «این تو را بس که دوست‌دارت، نه حسرتی دارد به هنگام مرگ و نه وحشتی در [[قبر]] و نه [[نگرانی]] در [[قیامت]]»<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۴، ص۱۰۲، ح۱۷۵۶.</ref>. در [[حدیثی]] دیگر به نقل از [[ابن عباس]] آمده است: «به پیامبر گفتم: ای [[رسول خدا]]، آیا برای [[آتش دوزخ]] جواز عبوری هست؟ فرمود: آری. پرسیدم: چیست؟ فرمود: {{متن حدیث|حُبُّ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ‌}}<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۳، ص۱۶۱، ح۱۲۰۳؛ تاریخ مدینه دمشق، ج۴۲، ص۲۴۴، ح۸۷۶۲.</ref>.<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]] ص ۲۵۷.</ref>
+پیامبر به علی{{ع}} می‌فرماید: «این تو را بس که دوست‌دارت، نه حسرتی دارد به هنگام مرگ و نه وحشتی در [[قبر]] و نه [[نگرانی]] در [[قیامت]]»<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۴، ص۱۰۲، ح۱۷۵۶.</ref>. در [[حدیثی]] دیگر به نقل از [[ابن عباس]] آمده است: «به [[پیامبر]] گفتم: ای [[رسول خدا]]، آیا برای [[آتش دوزخ]] جواز عبوری هست؟ فرمود: آری. پرسیدم: چیست؟ فرمود: {{متن حدیث|حُبُّ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ‌}}<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۳، ص۱۶۱، ح۱۲۰۳؛ تاریخ مدینه دمشق، ج۴۲، ص۲۴۴، ح۸۷۶۲.</ref>.<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص۲۵۷.</ref>
 ===[[همنشینی]] با پیامبر در [[بهشت]]===
-[[دوست داشتن]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نه تنها [[انسان]] را به بهشت می‌رساند، بلکه [[مقام]] [[محب]] را چونان [[مقام پیامبر]] در بهشت بالا می‌برد. در این باره به حدیثی می‌نگریم که [[ترمذی]] و [[احمد بن حنبل]] نقل کرده‌اند:
+[[دوست داشتن]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نه تنها [[انسان]] را به بهشت می‌رساند، بلکه مقام محب را چونان مقام پیامبر در بهشت بالا می‌برد. در این باره به حدیثی می‌نگریم که [[ترمذی]] و [[احمد بن حنبل]] نقل کرده‌اند: رسول خدا{{صل}} [[دست]] حسن و حسین{{عم}} را گرفت و فرمود: «هر کس مرا و این دو و پدر و مادرشان را [[دوست]] بدارد، در قیامت با من و در رتبه من است»<ref>موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج۱۱، ص۲۱۳، به نقل از سنن الترمذی، ج۵، ص۶۴۱ و ابن حنبل، المسند، ج۱، ص۱۶۸.</ref>.<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص۲۵۷.</ref>
-رسول خدا{{صل}} دست حسن و حسین{{عم}} را گرفت و فرمود: «هر کس مرا و این دو و پدر و مادرشان را [[دوست]] بدارد، در قیامت با من و در رتبه من است»<ref>موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج۱۱، ص۲۱۳، به نقل از سنن الترمذی، ج۵، ص۶۴۱ و ابن حنبل، المسند، ج۱، ص۱۶۸.</ref>.<ref>[[سید محمود طباطبایی نژاد|طباطبایی نژاد، سید محمود]]، [[حب امام علی (مقاله)| مقاله «حب امام علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]] ص ۲۵۷.</ref>
-==برکات دوست داشتن امام علی==
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}: کسی که [[علی]] را [[دوست]] داشت، [[هدایت]] شد و کسی که او را [[دشمن]] داشت، گم‌راه شد<ref>{{متن حدیث|رسول الله {{صل}}: مَن أحَب عَلِیاً فَقَدِ اهتَدی‌، ومَن أبغَضَهُ فَقَدِ اعتَدی‌}} (جامع الأخبار، ص ۵۴، ح ۶۵).</ref>.
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}‌- خطاب به [[علی]] {{ع}}-: [[آگاه]] باش که هر کس تو را [[دوست]] بدارد، [[آرامش]] و ایمانْ او را فرا می‌گیرد و هر کس با تو [[دشمنی]] ورزد، خداوندْ او را به [[مرگ جاهلی]] می‌میراند و [[مؤاخذه]] خواهد شد، هر چند به [[آیین]] اسلامْ عمل کرده باشد<ref>{{متن حدیث|عنه {{صل}}- لِعَلِی {{ع}}-: ألا مَن أحَبک حَف بِالأَمنِ وَالإیمانِ، ومَن أبغَضَک أماتَهُ اللهُ میتَةَ الجاهِلِیةِ، وحوسِبَ بِعَمَلِهِ فِی الإِسلامِ}} (المعجم الکبیر، ج ۱۱، ص ۶۳، ح ۱۱۰۹۲).</ref>.
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}: هر کس [[علی]] را [[دوست]] بدارد، [[خداوند]]، [[نماز]]، [[روزه]]، [[شب زنده‌داری]] او را می‌پذیرد و دعایش را [[مستجاب]] می‌گرداند<ref>{{متن حدیث|عنه {{صل}}: مَن أحَب عَلِیاً قَبِلَ اللهُ مِنهُ صَلاتَهُ وصِیامَهُ وقِیامَهُ، وَاستَجابَ دُعاءَهُ}} (المناقب، خوارزمی، ص ۷۲، ح ۵۱).</ref>.
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}: ای [[علی]]! چنانچه فردی آن گونه [[نماز]] بگزارد و [[روزه]] بدارد که به سان مَشک کهنه [، چروکیده و نحیف‌] گردد، با این حال، [[نماز]] و روزه‌اش سودی نمی‌بخشد، مگر به واسطه [[دوست]] داشتنِ شما<ref>{{متن حدیث|عنه {{صل}}: یا عَلِی، وَاللهِ لَو أن رَجُلًا صَلی‌ وصامَ حَتی‌ یصیرَ کالشن البالی، إذاً ما نَفَعَ صَلاتُهُ وصَومُهُ إلابِحُبکم}} (کفایة الأثر، ص ۷۱).</ref>.
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}: [[دوست]] داشتن [[علی بن ابی طالب]]، [[گناهان]] را از بین می‌برد، همان گونه که آتشْ هیزم را<ref>{{متن حدیث|رسول الله {{صل}}: حُب عَلِی بنِ أبی طالِبٍ یأکلُ السیئاتِ کما تَأکلُ النارُ الحَطَبَ}} (تاریخ بغداد، ج ۴، ص ۱۹۵ ش ۱۸۸۵).</ref>.
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}‌- به [[علی]] {{ع}}-: همین [فضیلت‌] برای تو بس که [[دوستدار]] تو در لحظه مرگش افسوس، در قبرش [[وحشت]]، و در روز رستاخیزْ [[بیم]] نخواهد داشت<ref>{{متن حدیث|عنه {{صل}}- لِعَلِی {{ع}}-: حَسبُک، ما لِمُحِبک حَسرَةٌ عِندَ مَوتِهِ، ولا وَحشَةٌ فی قَبرِهِ، ولا فَزَعٌ یومَ القِیامَةِ}} (تاریخ بغداد، ج ۴، ص ۱۰۲ ش ۱۷۵۶).</ref>.
-[[امام صادق]] {{ع}}: به [[خدا]] [[سوگند]]، هیچ میرنده‌ای با مهر [[علی]] {{ع}} نمی‌میرد، مگر آنکه او را در خوشایندترین جایگاه‌ها می‌بیند و به [[خدا]] [[سوگند]]، هیچ میرنده‌ای با [[کینه]] [[علی]] {{ع}} نمی‌میرد، مگر آنکه او را در ناخوشایندترین موقعیت‌ها می‌بیند<ref>{{متن حدیث|الإمام الصادق {{ع}}: وَاللهِ لا یهلِک هالِک عَلی‌ حُب عَلِی {{ع}} إلارَآهُ فی أحَب المَواطِنِ إلَیهِ، وَاللهِ لا یهلِک هالِک عَلی‌ بُغضِ عَلِی {{ع}} إلارَآهُ فی أبغَضِ المَواطِنِ إلَیهِ}} (الأمالی، طوسی، ص ۱۶۴، ح ۲۷۳).</ref>.
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}: هر کاری [در قیامت‌] اجازه‌ای نیاز دارد و اجازه عبور از [[صراط]]، [[دوست]] داشتن [[علی بن ابی طالب]] است<ref>{{متن حدیث|رسول الله {{صل}}: لِکل شَی‌ءٍ جَوازٌ، وجَوازٌ الصراطِ حُب عَلِی بنِ أبی طالِبٍ}} (المناقب، ابن‌شهرآشوب، ج ۲، ص ۱۵۶).</ref>.
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}: [[دوست داشتن علی]]، [[رهایی]] از [[آتش]] است<ref>{{متن حدیث|عنه {{صل}}: حُب عَلِی بَراءَةٌ مِنَ النارِ}} (الفردوس، ج ۲، ص ۱۴۲، ح ۲۷۲۳).</ref>.
-[[پیامبر خدا]] {{صل}}: به [[درستی]] که [[بهشت]]، [[مشتاق]] [[دوستداران]] [[علی]] است و پرتوهای [[بهشت]] برای آنان افزوده می‌شود، در حالی که آنان، هنوز در [[دنیا]] هستند و وارد [[بهشت]] نشده‌اند<ref>{{متن حدیث|عنه {{صل}}: إن الجَنةَ لَتَشتاقُ لِأَحِباءِ عَلِی {{ع}}، ویشتَد ضَوؤُها لِأَحِباءِ عَلِی {{ع}} وهُم فِی الدنیا قَبلَ أن یدخُلوها}} (ثواب الأعمال، ص ۲۴۷، ح ۲).</ref>.
-[[امام علی]] {{ع}}: [[پیامبر خدا]]، دست [[حسن]] و [[حسین]] {{عم}} را گرفت و فرمود: "کسی که من و این دو نفر و [[پدر]] و [[مادر]] این دو را [[دوست]] بدارد، در [[روز قیامت]] با من در یک [[جایگاه]] است<ref>{{متن حدیث|الإمام علی {{ع}}: إن رَسولَ اللهِ {{صل}} أخَذَ بِیدِ حَسَنٍ وحُسَینٍ فَقالَ: مَن أحَبنی وأحَب هذَین وأباهُما وامهُما کانَ مَعی فی دَرَجَتی یومَ القِیامَةِ}} (سنن الترمذی، ج ۵، ص ۶۴۱، ح ۳۷۳۳).</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین (کتاب)|گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین]]، ص ۷۷۰.</ref>
-==[[بغض امام علی]]{{ع}}==
 == جستارهای وابسته ==