هوای نفس: تفاوت میان نسخه‌ها

۵٬۰۰۸ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۴
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-''']] ==جستارهای وابسته== +''']] {{پایان منابع}} ==جستارهای وابسته==))
 
(۲۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = نفس
| عنوان مدخل  =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط  =
}}


{{مهدویت}}
== مقدمه ==
هوای نفس آنچه [[دل]] می‌‌خواهد، کشش‌ها و [[دل خواه‌های انسان]]. از آنجا که نفس اماره [[انسان]] پیوسته او را به طرف [[گناه]] و [[فساد]] سوق می‌‌دهد و در تقابل با [[فطرت]] و [[عقل]] است، [[مخالفت]] با خواسته‌های [[نفسانی]] [[دل]]، [[جهاد]] به شمار می‌‌رود و [[انسان]] را به کمال می‌‌رساند. کسی که هوای نفس خود را مهار کند، به [[گناه]] نمی‌افتد.


==مقدمه==
"نه" گفتن به هوای نفس، "[[جهاد اکبر]]" است و به تعبیر [[قرآن]] هر کس با خواسته‌های [[دل]] خود مقابله کند و از [[خدا]] [[پروا]] داشته باشد، به [[بهشت]] می‌‌رود{{متن قرآن|وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى * فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى}}<ref>و اما آنکه از ایستادن در پیشگاه پروردگارش پروا کرده و روان خود را از خواهش (ناروا) بازداشته باشد تنها بهشت جایگاه اوست» سوره نازعات، آیه ۴۰-۴۱.</ref>. در [[روایات]]، بسیار از این سخن گفته شده که [[انسان]] بر مرکب هوای نفس سوار نشود، هوای نفس، چشم [[دل]] و [[عقل]] را از کار می‌‌اندازد، [[دشمن]] [[سعادت انسان]] است، آغاز بسیاری از فتنه‌هاست، [[انسان]] را [[اسیر]] می‌سازد و [[برترین]] نیرو و ارزشمندترین [[جهاد]]، [[جهاد]] با [[هواهای نفسانی]] است. گاهی از هوای نفس با تعبیر "شهوات" هم یاد می‌‌شود. برخی [[اسیر]] نفس‌اند و بعضی [[امیر]] نفس، و بدبخت کسی است که در دست هوای نفس خویش [[اسیر]] باشد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]].</ref>.
*'''هوای نفس''' آنچه [[دل]] می‌‌خواهد، کشش‌ها و [[دل خواه‌های انسان]]. از آنجا که [[نفس اماره]] [[انسان]] پیوسته او را به طرف [[گناه]] و [[فساد]] سوق می‌‌دهد و در تقابل با [[فطرت]] و [[عقل]] است، [[مخالفت]] با خواسته‌های [[نفسانی]] [[دل]]، [[جهاد]] به شمار می‌‌رود و [[انسان]] را به کمال می‌‌رساند. کسی که هوای نفس خود را مهار کند، به [[گناه]] نمی‌افتد.
*"نه" گفتن به هوای نفس، "[[جهاد اکبر]]" است و به تعبیر [[قرآن]] هر کس با خواسته‌های [[دل]] خود مقابله کند و از [[خدا]] [[پروا]] داشته باشد، به [[بهشت]] می‌‌رود{{متن قرآن|وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى * فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى}}<ref>و اما آنکه از ایستادن در پیشگاه پروردگارش پروا کرده و روان خود را از خواهش (ناروا) بازداشته باشد تنها بهشت جایگاه اوست» سوره نازعات، آیه ۴۰-۴۱.</ref>. در [[روایات]]، بسیار از این سخن گفته شده که [[انسان]] بر مرکب هوای نفس سوار نشود، هوای نفس، چشم [[دل]] و [[عقل]] را از کار می‌‌اندازد، [[دشمن]] [[سعادت انسان]] است، آغاز بسیاری از فتنه‌هاست، [[انسان]] را [[اسیر]] می‌سازد و [[برترین]] نیرو و ارزشمندترین [[جهاد]]، [[جهاد]] با [[هواهای نفسانی]] است. گاهی از هوای نفس با تعبیر "شهوات" هم یاد می‌‌شود. برخی [[اسیر]] نفس‌اند و بعضی [[امیر]] نفس، و بدبخت کسی است که در دست هوای نفس خویش [[اسیر]] باشد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[ فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]].</ref>.


==منابع==
==هوای نفس از آسیب‌های معرفت دینی==
* [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]
{{همچنین|معرفت دینی}}
منطق فهم دین و معرفت دینی، دارای آفت‌ها و آسیب‌هایی است که باعث [[سوء]] فهم و [[انحراف]] در فهم دین می‌گردد. بنابراین یکی از ارکان بحث درباره منطق فهم دین، [[سخن گفتن]] از آفات و آسیب‌های معرفت دینی است<ref>[[سید سعید لواسانی|لواسانی، سید سعید]]، [[منطق فهم اسلام - لواسانی (مقاله)|مقاله «منطق فهم اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص ۱۰۵.</ref>. از جمله این آسیب‌ها «هواهای نفسانی» است.
 
بی‌گمان، هواهای نفسانی اصلی‌ترین و عمده‌ترین آسیب معرفت دینی است. {{متن حدیث|إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمُ [اثْنَتَانِ‌] اثْنَانِ اتِّبَاعُ الْهَوَى وَ طُولُ الْأَمَلِ}}<ref>نهج البلاغه، تصحیح صبحی الصالح، خطبه ۴۲، ص۸۲؛ همچنین شیخ صدوق این روایت را در الخصال، ج۱، ص۵۹ از پیامبر اعظم{{صل}} نقل می‌کند.</ref> و این عمده‌ترین خطر برای تحقق [[اهداف]] [[اسلامی]] و معرفت دینی است و چون در درون [[آدمی]] است، بالاترین خطر و بزرگ‌ترین [[دشمن]] و اصلی‌ترین مانع [[معرفت]] است: {{متن حدیث|أَعْدَى عَدُوِّكَ نَفْسُكَ الَّتِي بَيْنَ جَنْبَيْكَ‌}}<ref>بحارالانوار، ج۶۷، ص۶۴.</ref> از همه دشمن‌ها دشمن‌تر، نفس، یعنی همان «من» و خودی است که در وجود ماست؛ و آن عبارت است از منیتی که همه چیز را برای خود می‌خواهد. بنابراین «[[پیروی از هوای نفس]]، [[انسان]] را از [[راه خدا]] [[گمراه]] می‌کند، و در مقابل برای خود هزار رقم توجیه درست می‌کند و به همین دلیل [[گمراه کننده]] است»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات، ۱۲/۹/۱۳۷۹ و ۲۵/۵/۱۳۷۰ و ۱۲/۱۲/۱۳۸۰.</ref> و انسان از معرفت درست بازمی‌ماند.
 
تفاوت معرفت دینی با معرفت غیردینی در همین نکته است که نفس [[آلوده]] توان بهره‌گیری از منابع دینی را ندارد. بله یک نفر غیر [[مسلمان]] می‌تواند فلسفه اسلامی یا [[عرفان]] یا [[فقه]] را بیاموزد. اما این معرفت دینی نیست؛ زیرا «معرفت دینی، [[معرفتی]] است که از [[انسان]] موجودی [[دینی]] و [[الهی]] می‌سازد»<ref>مقام معظم رهبری درباره اصالت فلسفه صدرایی به مثابه معرفت دینی می‌فرمایند: فلسفه دینی و اسلامی؛ فلسفه‌ای است که فیلسوف را مجبور می‌کند هفت بار پای پیاده به مکه مشرف شود.</ref> و چنین معرفتی با [[هواهای نفسانی]] حاصل نمی‌شود. شاید محفوظاتی حاصل شود که خود [[حجاب]] اکبر است، اما معرفت دینی نیست. راه برون رفت از آن هم [[تقوا]] یعنی [[مراقبت]] و [[اصلاح]] دائمی و مستمر درونی و [[جهاد اکبر]] همیشگی است. «این آسیب نخست و مهم‌ترین آسیب معرفت دینی است»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات، ۱۳/۱۲/۱۳۷۲.</ref>.<ref>[[سید سعید لواسانی|لواسانی، سید سعید]]، [[منطق فهم اسلام - لواسانی (مقاله)|مقاله «منطق فهم اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]]، ص ۱۰۵.</ref>
 
== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]
# [[پرونده:1100619.jpg|22px]] [[سید سعید لواسانی|لواسانی، سید سعید]]، [[منطق فهم اسلام - لواسانی (مقاله)|مقاله «منطق فهم اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)|'''منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


==جستارهای وابسته==
== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[هواپرستی]]
* [[مخالفت با هوای نفس]]
* [[مخالفت با هوای نفس]]
* [[شهوت]]
* [[دنیادوستی]]
{{پایان مدخل‌ وابسته}}


== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:مدخل]]
[[رده:هوای نفس]]
[[رده:هوای نفس]]
۱۲۹٬۵۳۷

ویرایش