قاسطین: تفاوت میان نسخه‌ها

'''قاسطین''' کسانی‌اند که زیربار [[حکومت عدل علوی]] نرفتند و با شکستن بیعت با ایشان جنگ کردند و [[امیر المؤمنین]] با آنان جنگید. قاسطین در برابر [[ناکثین]] و [[مارقین]] بکار رفته است. اینان عمدتا [[دشمنان]] آن حضرت بودند که بر محور [[حکومت شام]] و [[امویان]] گرد آمدند و [[جنگ صفین]] را به راه انداختند. معاویه، [[عمروعاص]]، عبید اللّه بن عمر، [[عبد الرحمن بن خالد]] و ... از چهره‌های شاخص قاسطین و از سران و فرماندهان سپاه معاویه در جنگ صفین بودند.

در [[تاریخ]]، مراد از قاسطین کسانی‌اند که زیربار [[حکومت عدل علوی]] نرفتند و با شکستن بیعت با او [[ستیز]] کردند و [[امیر المؤمنین]] با آنان جنگید. قاسطین، عمدتا [[دشمنان]] آن حضرت بودند که بر محور [[حکومت شام]] و [[امویان]] گرد آمدند و [[جنگ صفین]] را به راه انداختند. جنگ صفین، یکی از فتنه‌های آنان بود. [[قتل‌ها]]، [[غارت‌ها]]، [[تفرقه‌افکنی‌ها]]، [[جاسوسی‌ها]] و [[دروغ‌پراکنی‌ها]] و نیز آشفته ساختن اوضاع بر ضد [[حکومت مشروع]] امیر المؤمنین{{ع}} از جمله کارهای دیگرشان به شمار می‌رود<ref>از جمله ر. ک: «الغارات»، ثقفی، «الفتنة الکبری» طه حسین، «بحار الأنوار»، ج ۳۲، «دانشنامۀ امام علی»، ج ۹، مقالۀ قاسطین. «موسوعة الامام علی بن ابی طالب»، ج ۵ ص۲۸۹.</ref>. [[پیامبر اکرم]] به امیر المؤمنین خبر داده بود که با قاسطین و [[مارقین]] و [[ناکثین]] [[نبرد]] خواهد کرد: {{متن حدیث|ستقاتل بعدی النّاکثین و القاسطین و المارقین}}<ref>بحار الأنوار، ج ۳۲ ص۳۰۹، احقاق الحق، ج ۶ ص۶۰.</ref> و خود آن حضرت نیز می‌فرمود من [[مأمور]] به نبرد با این سه گروهم: {{متن حدیث|امرت بقتال النّاکثین و القاسطین و المارقین}}<ref>بحار الأنوار، ج ۳۲ ص۳۰۹، احقاق الحق، ج ۶ ص۶۰.</ref> و اشاره به سه [[جنگ جمل]]، [[صفین]] و [[نهروان]] است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۷۷.</ref>.

== قاسطین چه کسانی بودند؟ ==

قاسطین از واژه‌هایی است که دو مفهوم ضد هم دارد و به این‌گونه واژه‌ها که در زبان عربی کم نیست، «اضداد» گفته می‌شود؛ مانند واژه «عجمه» که به معنای گنگی است، ولی «اعجام» به معنای رفع گنگی است و «نفق» که به معنای شکاف است، ولی «[[انفاق]]» به معنای پر کردن شکاف است و «تحکیم» که به معنای قبول [[حکمیت]] است، ولی «محکمه» به معنای گروهی است که تحکیم را قبول ندارند. در اینجا نیز «[[قسط]]» به معنای [[عدل]] است، ولی «قاسط» کسی را می‌گویند که مخالف عدل و [[ستم‌گر]] است<ref>ر.ک: جوهری، الصحاح، ج۳، ص۱۱۵۲؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۱، ص۱۶۰.</ref>.

بنابراین، گروهی از [[دشمنان]] و مخالفان [[حکومت امیرالمؤمنین]] که با [[ستم‌گری]] و [[زورگویی]] در برابر حکومت عادلانه [[علوی]] ایستادند و به قصد دست‌اندازی به [[حکومت]]، با او از سر [[جنگ]] درآمدند، مصادیق قاسطین به شمار می‌آیند. در پیش‌بینی‌های پیامبر، گاهی از این گروه به عنوان قاسطین یاد شده و گاهی هم به آنان «فئةٌ باغیه» (گروه [[ستم‌گر]]) اطلاق شده است. همچنین در اظهارات [[امام]] نیز معاویه و [[یاران]] او «قاسطین» نامیده شده‌اند: من [[مأمور]] شده‌ام که با [[ناکثین]] و قاسطین و [[مارقین]] [[جنگ]] کنم و مأموریت خود را انجام دادم. ناکثین همان اهل بصره و جز آنها از یاران [[جمل]] بودند، و مارقین همان [[خوارج]] بودند و قاسطین [[اهل شام]] و جز آنها از هواخواهان معاویه‌اند<ref>قاضی نعمان، دعائم الاسلام، ج۱، ص۳۸۸؛ ابن کثیر، البدایة والنهایه، ج۷، ص۳۰۵.</ref>. در جای دیگر، امام [[اصحاب]] معاویه را [[اهل]] «[[بغی]]» و یاران جمل را اهل «[[نکث]]» و خوارج را «اهل فساد» می‌خواند: [[آگاه]] باشید که [[خداوند]] مرا به جنگ با اهل [[ستم]] و [[پیمان‌شکنی]] و [[فساد در زمین]] [[فرمان]] داد<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۹۲.</ref>.

همچنین امام در برخی از اظهاراتِ خود، [[اصحاب]] معاویه یا همان قاسطین را، [[فاسق]] خوانده است: چون به امر حکومت برخاستم، گروهی پیمان‌شکنی کردند و گروهی از [[دین]] خارج شدند و دیگرانی هم فاسق شدند<ref>نهج البلاغه، خطبه ۳.</ref>. قاسطین، که همان معاویه و یاران او هستند، سرسخت‌ترین [[دشمنان]] [[حکومت علوی]] بودند و برای براندازی آن، توطئه‌های بسیاری کردند که از همه مهم‌تر، جریان [[جنگ صفین]] بود که تفصیل آن خواهد آمد. این جنگ باعث کشته شدن حدود هفتاد هزار نفر از سپاه امیرالمؤمنین{{ع}} شد<ref>مسعودی، التنبیه والاشراف، ص۲۵۶.</ref> و زخمی عمیق بر پیکر [[اسلام]] نشاند و پیامدهای ناگواری برای [[جهان اسلام]] داشت که از جمله آنها پیدایی گروه خوارج و [[شهادت امیرالمؤمنین]] و به حکومت رسیدن معاویه است<ref>[[یعقوب جعفری|جعفری، یعقوب]]، [[قاسطین (مقاله)| مقاله «قاسطین»]]، [[دانشنامه امام علی ج۹ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۹]]، ص۱۴۲.</ref>.

 

[[رده:جنگ صفین]]