حدیث باب حطه: تفاوت میان نسخه‌ها

۵٬۷۱۳ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۱ نوامبر ۲۰۲۴
بدون خلاصۀ ویرایش
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== * +==منابع== {{منابع}} * ))
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{امامت}}
{{مدخل مرتبط
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
| موضوع مرتبط = احادیث امامت
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[حدیث باب حطه در حدیث]] - [[حدیث باب حطه در کلام اسلامی]] - [[حدیث باب حطه در گفتگوهای بین‌المذاهب]]</div>
| عنوان مدخل  =  
<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[حدیث باب حطه (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| مداخل مرتبط = [[حدیث باب حطه در حدیث]] - [[حدیث باب حطه در کلام اسلامی]] - [[حدیث باب حطه از دیدگاه اهل سنت]]
| پرسش مرتبط  =
}}
{{جعبه اطلاعات احادیث نامدار
| نام حدیث = حدیث باب حطه
| نام تصویر =
| توضیح تصویر =
| متن حدیث = انما مَثَلُ أَهْلِ بَيْتِي فِيکُمْ مَثَلِ بَابِ‏ حِطَّةٍ فِي‏ بَنِي‏ إِسْرَائِيلَ‏ مَنْ‏ دَخَلَهُ‏ غُفِرَ لَهُ
| ترجمه حدیث = اهل‌بیت من در بین شما همانند باب حطّه در بنی اسرائیل‌اند که هر کس داخل آن شد، آمرزیده شد
| نام‌های دیگر =
| صادره از = [[پیامبر خاتم]] {{صل}}
| راویان = {{فهرست جعبه افقی | [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} | [[ابوذر غفاری]] | [[ابوسعید خدری]] }}
| سبب صدور = بیان شأن و مقام [[اهل بیت]] {{ع}}
| دلالت حدیث = {{فهرست جعبه عمودی | دلالت بر لزوم اطاعت از اهل بیت| دلالت بر هدایت‌گری اهل بیت | دلالت بر رجوع به اهل بیت به منظور مشمول [[غفران]] [[الهی]] شدن}}
| اعتبار سند =
| منابع شیعه = {{فهرست جعبه عمودی | امالی [[شیخ مفید]] | [[الامالی - شیخ طوسی (کتاب)| امالی طوسی]] | [[تفسیر عیاشی (کتاب)| تفسیر عیاشی]]}}
| منابع اهل سنت = {{فهرست جعبه عمودی | المعجم الصغیر | [[المستدرک علی الصحیحین]]}}
}}


در [[قرآن کریم]]، دربارۀ ورود [[بنی اسرائیل]] به [[بیت المقدس]] پس از [[هجرت از مصر]] آمده است که به آنان گفته شد وارد [[اورشلیم]] ([[شهر خدا]]) شوید و هنگام ورود، به [[سجده]] بیفتید و بگویید: "حطّه"، تا [[گناهان]] شما آمرزیده شود {{متن قرآن|وَإِذْ قُلْنَا ادْخُلُواْ هَذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُواْ مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَادْخُلُواْ الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُواْ حِطَّةٌ نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ }}<ref> و (یاد کنید) آنگاه را که گفتیم: بدین شهر در آیید و از (نعمت‌های) آن از هر جا که خواستید فراوان بخورید و با فروتنی از دروازه وارد شوید و بگویید: از لغزش ما بگذر! تا از لغزش‌های شما درگذریم، و به زودی (پاداش) نکوکاران را می‌افزاییم؛ سوره بقره، آیه:۵۸.</ref>، {{متن قرآن|وَإِذْ قِيلَ لَهُمُ اسْكُنُواْ هَذِهِ الْقَرْيَةَ وَكُلُواْ مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ وَقُولُواْ حِطَّةٌ وَادْخُلُواْ الْبَابَ سُجَّدًا نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطِيئَاتِكُمْ سَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ }}<ref> و (یاد کن) آنگاه را که به ایشان گفته شد: در این شهر (بیت المقدس) جای گیرید و از هر جای آن خواستید بخورید و بگویید: «از لغزش ما بگذر!» و از این دروازه، سجده‌کنان (به شهر) در آیید تا گناهانتان را بیامرزیم، به زودی بر (پاداش) نیکوکاران می‌افزاییم؛ سوره اعراف، آیه:۱۶۱.</ref>. "[[باب حطّه]]"، یعنی دری که هنگام ورود از آن حطّه می‌گفتند تا آمرزیده شوند. البته به [[نقل]] [[قرآن]] و [[منابع روایی]]، آنان از روی [[استهزاء]] آن کلمه را عوض می‌کردند و به جای آن حنطه (گندم) می‌گفتند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۲۰۵.</ref>.  
== مقدمه ==
در [[قرآن کریم]]، دربارۀ ورود [[بنی اسرائیل]] به [[بیت المقدس]] پس از هجرت از مصر آمده است که به آنان گفته شد وارد [[اورشلیم]] (شهر خدا) شوید و هنگام ورود، به [[سجده]] بیفتید و بگویید: "حطّه"، تا [[گناهان]] شما آمرزیده شود: {{متن قرآن|وَإِذْ قُلْنَا ادْخُلُواْ هَذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُواْ مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَادْخُلُواْ الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُواْ حِطَّةٌ نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ }}<ref> و (یاد کنید) آنگاه را که گفتیم: بدین شهر در آیید و از (نعمت‌های) آن از هر جا که خواستید فراوان بخورید و با فروتنی از دروازه وارد شوید و بگویید: از لغزش ما بگذر! تا از لغزش‌های شما درگذریم، و به زودی (پاداش) نکوکاران را می‌افزاییم؛ سوره بقره، آیه۵۸.</ref>، {{متن قرآن|وَإِذْ قِيلَ لَهُمُ اسْكُنُواْ هَذِهِ الْقَرْيَةَ وَكُلُواْ مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ وَقُولُواْ حِطَّةٌ وَادْخُلُواْ الْبَابَ سُجَّدًا نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطِيئَاتِكُمْ سَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ }}<ref> و (یاد کن) آنگاه را که به ایشان گفته شد: در این شهر (بیت المقدس) جای گیرید و از هر جای آن خواستید بخورید و بگویید: «از لغزش ما بگذر!» و از این دروازه، سجده‌کنان (به شهر) در آیید تا گناهانتان را بیامرزیم، به زودی بر (پاداش) نیکوکاران می‌افزاییم؛ سوره اعراف، آیه۱۶۱.</ref>. "باب حطّه"، یعنی دری که هنگام ورود از آن حطّه می‌گفتند تا آمرزیده شوند. البته به [[نقل]] [[قرآن]] و منابع روایی، آنان از روی [[استهزاء]] آن کلمه را عوض می‌کردند و به جای آن حنطه (گندم) می‌گفتند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۲۰۵.</ref>.  


==مقدمه==
در [[تفسیر]] [[آیه شریفه]] نکات ذیل را یادآور می‌شویم:
اینکه [[اهل بیت]] [[پیامبر]]{{صل}} در [[روایات]] به عنوان [[باب حطه]] معرفی شده‌اند، یعنی این [[خاندان]] و [[محبت]] و [[ولایت]] آنان وسیلۀ [[آمرزش]] و [[رحمت]] [[الهی]] و برخورداری از [[نعمت‌های فراوان]] و [[برکت]] در [[زندگی]] است و [[پذیرش]] [[ولایت]] [[اهل بیت]]{{عم}} و [[پنج تن آل عبا]] زمینه‌ساز شمول [[رحمت]] [[الهی]] و رسیدن به [[سعادت ابدی]] است.
# درباره “قریه” دو دیدگاه نقل شده است: أریحا و [[بیت المقدس]]. دیدگاه دوم مشهور است. مرحوم [[طبرسی]] در این باره می‌فرماید: [[مفسّران]] بر این مسأله اتّفاق نظر دارند که مراد از قریه در آیه شریفه، بیت المقدس است و مؤید آن این آیه شریفه است که می‌فرماید: “به سرزمین مقدسی که [[خداوند]] برای شما مقرر داشته است، وارد شوید” و ابن زید می‌گوید: مراد از قریه، “أریحا” است که روستایی در نزدیکی [[بیت المقدس]] است که در آن بقایای [[قوم عاد]] که عمالقه بودند و [[رئیس]] آنان عوج بن عُنُق بود، می‌باشد<ref>مجمع البیان، ج۱، ص۲۶۷.</ref>.
[[بنی اسرائیل]] که آن واژه را از روی [[استهزاء]] عوض کردند، [[کیفر الهی]] بر آنان نازل شد و دچار [[طاعون]] شدند. رهاکنندگان [[اهل بیت]]{{عم}} نیز از [[سعادت]] محرومند. [[امام علی]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|أَنَا بَابُ حِطَّة}}<ref>بحار الأنوار، ج ۴ ص ۹</ref> و [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ بَابُ حِطَّةٍ مَنْ دَخَلَ مِنْهُ كَانَ مُؤْمِناً وَ مَنْ خَرَجَ مِنْهُ كَانَ كَافِرا}}<ref>بحار الأنوار، ج ۴ ص ۹</ref> نیز فرمود: {{متن حدیث|مَثَلُ أَهْلِ بَيْتِي فِيكُمْ... مَثَلِ بَابِ حِطَّةٍ مَنْ دَخَلَهُ نَجَا وَ مَنْ لَمْ يَدْخُلْهُ هَلَك‏}}<ref>بحار الأنوار، ج ۴ ص ۹</ref> و نیز فرمود: {{متن حدیث| مَثَلُ أَهْلِ بَيْتِي مَثَلُ بَابِ حِطَّةٍ فِي بَنِي إِسْرَائِيل‏}}<ref>بحار الأنوار، ج ۴ ص ۹</ref>. [[علامه مجلسی]] پس از [[نقل]] این [[حدیث]]، از [[تفسیر]] [[امام عسکری]]{{ع}} [[نقل]] می‌کند که: در باب حطّۀ [[بنی اسرائیل]]، نام‌های [[پیامبر]] و [[أئمه]]{{عم}} نوشته شده بود و به آنان امر شد که در برابر آنها [[خضوع]] و به [[فضیلت]] آنان [[اقرار]] کنند و نپذیرفتند و [[عذاب]] بر آنان نازل شد. این [[حدیث]]، از [[فضایل]] مهمّ [[خاندان پیامبر]] و [[امام علی|علی بن ابی طالب]]{{ع}} است و [[شأن]] و [[مقام]] آنان را نزد [[خدای متعال]] نشان می‌دهد.<ref>دربارۀ این حدیث، از جمله ر. ک: احقاق الحق، ج ۷ص ۱۴۳، بحار الأنوار، ج ۲۳ ص ۱۰۴، اهل البیت فی الکتاب و السّنة ص ۸۹، دانشنامه امام علی، ج ۱۰ ص ۲۸۰</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۲۰۵.</ref>
# گفته شده است کلمه “حِطّه” لفظی بوده که برای [[استغفار]] و [[توبه]] به‌کار می‌رفته و به معنای {{عربی|اغفر ذنوبنا}} می‌باشد<ref>مجمع البیان، ج۱، ص۱۹۴؛ مفاتیح الغیب، ج۳، ص۵۲۳.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۵۲.</ref>
==دلالت حدیث==
 
===دلالت بر عصمت ===
== باب حطه در احادیث ==
{{اصلی|حدیث باب حطه در حدیث}}
اینکه [[اهل بیت]] [[پیامبر]] {{صل}} در [[روایات]] به عنوان [[باب حطه]] معرفی شده‌اند، یعنی این [[خاندان]] و [[محبت]] و [[ولایت]] آنان وسیلۀ [[آمرزش]] و [[رحمت]] [[الهی]] و برخورداری از [[نعمت‌های فراوان]] و [[برکت]] در [[زندگی]] است و پذیرش [[ولایت]] [[اهل بیت]] {{عم}} و [[پنج تن آل عبا]] زمینه‌ساز شمول [[رحمت]] [[الهی]] و رسیدن به [[سعادت ابدی]] است.
 
[[بنی اسرائیل]] که آن واژه را از روی [[استهزاء]] عوض کردند، [[کیفر الهی]] بر آنان نازل شد و دچار [[طاعون]] شدند. رهاکنندگان [[اهل بیت]] {{عم}} نیز از [[سعادت]] محرومند. [[امام علی]] {{ع}} فرمود: {{متن حدیث|أَنَا بَابُ حِطَّة}}<ref>بحار الأنوار، ج ۴ ص ۹.</ref> و [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]] {{صل}} فرمود: {{متن حدیث|عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ بَابُ حِطَّةٍ مَنْ دَخَلَ مِنْهُ كَانَ مُؤْمِناً وَ مَنْ خَرَجَ مِنْهُ كَانَ كَافِرا}}<ref>بحار الأنوار، ج ۴ ص ۹.</ref>، همچنین فرمود: {{متن حدیث|مَثَلُ أَهْلِ بَيْتِي فِيكُمْ... مَثَلِ بَابِ حِطَّةٍ مَنْ دَخَلَهُ نَجَا وَ مَنْ لَمْ يَدْخُلْهُ هَلَك‏}}<ref>بحار الأنوار، ج ۴ ص ۹.</ref> و نیز فرمود: {{متن حدیث| مَثَلُ أَهْلِ بَيْتِي مَثَلُ بَابِ حِطَّةٍ فِي بَنِي إِسْرَائِيل‏}}<ref>بحار الأنوار، ج ۴ ص ۹.</ref>. [[علامه مجلسی]] پس از [[نقل]] این [[حدیث]]، از [[تفسیر]] [[امام عسکری]] {{ع}} [[نقل]] می‌کند که: در باب حطّۀ [[بنی اسرائیل]]، نام‌های [[پیامبر]] و [[أئمه]] {{عم}} نوشته شده بود و به آنان امر شد که در برابر آنها [[خضوع]] و به [[فضیلت]] آنان [[اقرار]] کنند و نپذیرفتند و [[عذاب]] بر آنان نازل شد. این [[حدیث]]، از [[فضایل]] مهمّ [[خاندان پیامبر]] و [[امام علی|علی بن ابی طالب]] {{ع}} است و [[شأن]] و مقام آنان را نزد [[خدای متعال]] نشان می‌دهد<ref>دربارۀ این حدیث، از جمله ر. ک: احقاق الحق، ج ۷ص ۱۴۳، بحار الأنوار، ج ۲۳ ص ۱۰۴، اهل البیت فی الکتاب و السّنة ص ۸۹، دانشنامه امام علی، ج ۱۰ ص ۲۸۰.</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۲۰۵.</ref>
 
== وجوب تبعیت از اهل بیت{{ع}} ==
یکی از احادیثی که بر [[وجوب]] پیروی از [[اهل‌بیت]] [[پیامبر]] {{صل}} دلالت می‌کند، [[حدیث]] “باب حطّه” است. حاصل معنا و مدلول این [[حدیث]] آن است، همان طور که [[بنی اسرائیل]] در اثر گناهانی که کرده بودند، بایستی کارهایی می‌کردند تا مشمول [[مغفرت الهی]] قرار گیرند و از آن جمله وارد شدن به باب [[بیت المقدس]] به صورت [[متواضعانه]] و طلب [[مغفرت]] از [[خداوند]] بود، [[اهل بیت پیامبر]] {{صل}} نیز، حال همان باب حطّه را دارند و لذا کسی که می‌خواهد از [[رحمت]] و مغفرت الهی بهره‌مند شود باید به آنها رجوع کرده و در برابر آنها [[خاضع]] و [[مطیع]] باشد. بنابراین این [[حدیث]] بر دو مطلب دلالت دارد:
# اولاً: لازم است در مسائلی که مربوط به [[دین]] و [[هدایت]] است به [[اهل‌بیت]] {{عم}} رجوع شود؛ زیرا بحث غفران و مغفرت مربوط به دین است؛
# ثانیاً: این رجوع باید همراه با [[خضوع]] و [[اطاعت]] و [[تبعیت]] از آنان باشد؛ زیرا مراجعه بدون تبعیت اثر [[هدایتی]] نخواهد داشت.
 
[[پیامبر اکرم]] {{صل}} با تشبیه اهل‌بیت {{عم}} به باب حطّه بنی اسرائیل بیان می‌دارند که: اولاً: برای [[هدایت]] و [[مغفرت]] تنها به اهل‌بیت {{عم}} رجوع کنید که {{متن حدیث|أَنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ‏ وَ عَلِيٌّ‏ بَابُهَا}} و درب دیگری را نجویید. ثانیاً: در برابر آنان نیز [[خاضع]] باشید: {{متن قرآن|وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا}}، یعنی تبعیت و [[انقیاد]] داشته باشید. [[تواضع]] این [[امّت]] به آن است که از درب [[معنوی]] که پیامبر اکرم {{صل}} آن را مشخص نموده وارد شوند و در مقابل [[علم]] و [[کمالات]] اهل‌بیت {{عم}} تواضع کنند (و این امری [[فطری]] است و اگر کسی از نظر [[نفسانی]] سالم باشد چنین می‌کند). برای این [[امت]] [[محبّت]] به [[خاندان]] اهل‌بیت‌{{عم}}، سبب مغفرت قرار داده شده و روشن است که [[محبت]] کلید پیروی و پیمودن طریق آنان است<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۵۲.</ref>.


== جستارهای وابسته ==
== جستارهای وابسته ==
{{مدخل‌های وابسته}}
{{مدخل وابسته}}
* [[باب حطه]]
* [[باب حطه]]
{{پایان مدخل‌های وابسته}}
{{پایان مدخل وابسته}}


==منابع==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
* [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']]
# [[پرونده:13681032.jpg|22px]] [[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|'''امامت اهل بیت''']]
# [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']]
{{پایان منابع}}


== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۲۵: خط ۵۶:


{{فضائل اهل بیت}}
{{فضائل اهل بیت}}
[[رده:حدیث باب حطه]]
 
[[رده:احادیث نامدار]]
[[رده:احادیث امامت]]
[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]
[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]
۱۲۹٬۵۶۶

ویرایش