بدون خلاصۀ ویرایش
(←مقدمه) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = احادیث امامت | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[حدیث دوات و قلم در معارف و سیره نبوی]] - [[حدیث دوات و قلم در تاریخ اسلامی]] - [[حدیث دوات و قلم در فقه سیاسی]] | پرسش مرتبط = پیامبر خاتم (پرسش)}} | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = احادیث امامت | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[حدیث دوات و قلم در معارف و سیره نبوی]] - [[حدیث دوات و قلم در کلام اسلامی]] - [[حدیث دوات و قلم در تاریخ اسلامی]] - [[حدیث دوات و قلم در فقه سیاسی]] | پرسش مرتبط = پیامبر خاتم (پرسش)}} | ||
{{جعبه اطلاعات احادیث نامدار | {{جعبه اطلاعات احادیث نامدار | ||
| نام حدیث = حدیث دوات و قلم | | نام حدیث = حدیث دوات و قلم | ||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
[[تبلیغ]] [[امامت]] و [[خلافت امام علی]]{{ع}} همزاد ابلاغ رسالت بود و تا آخرین روزهای [[زندگی پیامبر]] نیز ادامه داشت. از [[حجة الوداع]] چندان نگذشته بود که [[پیامبر]] [[بیمار]] شد و میدانست که به زودی به ملأ اعلی کوچ خواهد کرد. او اگرچه [[وظیفه]] خود را به گونه تام و کامل به انجام رسانده بود، [[آگاه]] بود که در [[نهان]] چه توطئههایی در حال شکل گرفتن است و نگران [[آینده]] بود؛ آینده [[امت]] و آینده این [[آیین]] نوپا. در بستر [[مرگ]] و در حالت [[بیماری]] و تب نیز به امت میاندیشید و بدین سبب از اطرافیان خود خواست تا برایش قلم و دوات آماده کنند تا [[وصیت]] نامهای برای امت خود بنویسد که هیچگاه [[گمراه]] نشوند: {{متن حدیث|ائْتُونِي بِكِتَابٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَاباً لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ أَبَداً}}. لحن کلام پیامبر همانند [[حدیث ثقلین]] است: {{متن حدیث|وَ لَنْ تَضِلُّوا بَعْدِي}} و معلوم بود که از [[تمسک به قرآن]] و [[اهل بیت]] سخن خواهد گفت و این سخن به صورت نوشتار ثبت شده و باقی خواهد ماند<ref>[[سید محمد کاظم طباطبایی|طباطبایی، سید محمد کاظم]]، [[ادله و نصوص امامت علی (مقاله)| مقاله «ادله و نصوص امامت علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص ۲۲۶.</ref>. | [[تبلیغ]] [[امامت]] و [[خلافت امام علی]]{{ع}} همزاد ابلاغ رسالت بود و تا آخرین روزهای [[زندگی پیامبر]] نیز ادامه داشت. از [[حجة الوداع]] چندان نگذشته بود که [[پیامبر]] [[بیمار]] شد و میدانست که به زودی به ملأ اعلی کوچ خواهد کرد. او اگرچه [[وظیفه]] خود را به گونه تام و کامل به انجام رسانده بود، [[آگاه]] بود که در [[نهان]] چه توطئههایی در حال شکل گرفتن است و نگران [[آینده]] بود؛ آینده [[امت]] و آینده این [[آیین]] نوپا. در بستر [[مرگ]] و در حالت [[بیماری]] و تب نیز به امت میاندیشید و بدین سبب از اطرافیان خود خواست تا برایش قلم و دوات آماده کنند تا [[وصیت]] نامهای برای امت خود بنویسد که هیچگاه [[گمراه]] نشوند: {{متن حدیث|ائْتُونِي بِكِتَابٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَاباً لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ أَبَداً}}. لحن کلام پیامبر همانند [[حدیث ثقلین]] است: {{متن حدیث|وَ لَنْ تَضِلُّوا بَعْدِي}} و معلوم بود که از [[تمسک به قرآن]] و [[اهل بیت]] سخن خواهد گفت و این سخن به صورت نوشتار ثبت شده و باقی خواهد ماند<ref>[[سید محمد کاظم طباطبایی|طباطبایی، سید محمد کاظم]]، [[ادله و نصوص امامت علی (مقاله)| مقاله «ادله و نصوص امامت علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص ۲۲۶.</ref>. ولی بعضی از [[صحابه]] به [[مخالفت]] برخاستند و مانع نوشتن این [[نامه]] شدند. این واقعه در [[تاریخ]] به [[حدیث]] «قلم و دوات» مشهور شده است. این [[بهترین]] فرصتی بود که [[پیامبر]] ارزندهترین یادگار را برای امتش بگذارد و جلوی اختلافها و ضلالتها برای همیشه گرفته شود، چون آن حضرت میدانست چه فتنههایی در پیش است امّا نگذاشتند<ref>[[فاطمه پهلوانپور|پهلوانپور، فاطمه]]، [[حدیث قلم و دوات (مقاله)|حدیث قلم و دوات]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)| فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۲۹۲؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۲۶۹.</ref>. | ||
== [[حدیث]] قلم و دوات یا [[حدیث]] قرطاس == | == [[حدیث]] قلم و دوات یا [[حدیث]] قرطاس == | ||
| خط ۲۹: | خط ۲۷: | ||
روشن است که [[هدف]] [[پیامبر]] {{صل}} چیزی جز تحکیم و تثبیت [[خلافت]] [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} و [[لزوم]] [[پیروی]] از [[اهلبیت]] خود نبود و این مطلب با توجه به [[حدیث ثقلین]] مشخص میشود که مورد اتفاق جمیع محدثان از [[اهل تسنن]] و [[تشیع]] است. | روشن است که [[هدف]] [[پیامبر]] {{صل}} چیزی جز تحکیم و تثبیت [[خلافت]] [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} و [[لزوم]] [[پیروی]] از [[اهلبیت]] خود نبود و این مطلب با توجه به [[حدیث ثقلین]] مشخص میشود که مورد اتفاق جمیع محدثان از [[اهل تسنن]] و [[تشیع]] است. | ||
[[روایت]] شده است که [[ | [[روایت]] شده است که [[خلیفه دوم]] در مباحثه و [[مجادله]] با ابن عباس به این واقعه اشاره میکند و میگوید: پیامبر قصد آن داشت که در بستر [[بیماری]] به [[امامت]] و [[خلافت امام علی]]{{ع}} تصریح کند؛ ولی من مانع شدم چون [[قریش]] گرد او مجتمع نمیشدند و اگر او [[ولایت]] مییافت، [[عرب]] بر او میشورید. [[پیامبر]] نیز آن گاه که فهمید من از درون او آگاهم، از تصمیم خود صرف نظر کرد و تنها آنچه حتمی و [[تقدیر الهی]] است رخ خواهد داد<ref>{{متن حدیث|إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} أَرَادَ أَنْ يُذَكِّرَهُ لِلْأَمْرِ فِي مَرَضِهِ فَصَدَدْتُهُ عَنْهُ خَوْفاً مِنَ الْفِتْنَةِ وَ انْتِشَارِ أَمْرِ الْإِسْلَامِ، فَعَلِمَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} مَا فِي نَفْسِي وَ أَمْسَكَ، وَ أَبَى اللَّهُ إِلَّا إِمْضَاءَ مَا حُتِمَ}}؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۲، ص۷۸.</ref>.<ref>[[سید محمد کاظم طباطبایی|طباطبایی، سید محمد کاظم]]، [[ادله و نصوص امامت علی (مقاله)| مقاله «ادله و نصوص امامت علی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام علی ج۳]]، ص ۲۲۶.</ref> | ||
[[ابن عباس]]، همۀ [[مصیبت]] و فاجعه را در آن روز پنجشنبه میداند که نگذاشتند [[پیامبر]] آنچه را میخواهد به صراحت بنویسد. تعابیر مختلفی از جمله این [[کلام]] از [[ابن عباس]] [[نقل]] شده است: {{عربی|«إِنَّ الرَّزِيَّةَ كَّلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَ بَيْنَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُمْ ذَلِكَ الْكِتَابَ مِنِ اخْتِلَافِهِمْ وَ لَغَطِهِم»}}<ref>موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج ۲ ص ۳۸۸ به نقل از صحیح مسلم، مسند ابن حنبل، طبقات کبری و تاریخ طبری. المراجعات، نامۀ ۸۶. نیز «دائرة المعارف تشیّع»، ج ۸ مدخل «رزیّة یوم الخمیس»</ref>؛ همۀ [[مصیبت]]، آن بود که نگذاشتند [[پیامبر]] آنچه را میخواهد بنویسد، [[اختلاف]] و شلوغ کردند. و بارها از آن روز تلخ و پنجشنبۀ شوم چنین یاد میکرد: {{عربی|«الْخَمِيسِ وَ مَا يَوْمُ الْخَمِيس!»}} و اشکش جاری میشد. در منابع حدیثی و [[تاریخی]] از این واقعه به {{عربی|«رَزِيَّةُ يَوْمَ الْخَمِيسِ»}} هم یاد شده است<ref>النصّ و الاجتهاد، ص ۱۶۷</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۱۴۵.</ref> | [[ابن عباس]]، همۀ [[مصیبت]] و فاجعه را در آن روز پنجشنبه میداند که نگذاشتند [[پیامبر]] آنچه را میخواهد به صراحت بنویسد. تعابیر مختلفی از جمله این [[کلام]] از [[ابن عباس]] [[نقل]] شده است: {{عربی|«إِنَّ الرَّزِيَّةَ كَّلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَ بَيْنَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُمْ ذَلِكَ الْكِتَابَ مِنِ اخْتِلَافِهِمْ وَ لَغَطِهِم»}}<ref>موسوعة الامام علی بن ابی طالب، ج ۲ ص ۳۸۸ به نقل از صحیح مسلم، مسند ابن حنبل، طبقات کبری و تاریخ طبری. المراجعات، نامۀ ۸۶. نیز «دائرة المعارف تشیّع»، ج ۸ مدخل «رزیّة یوم الخمیس»</ref>؛ همۀ [[مصیبت]]، آن بود که نگذاشتند [[پیامبر]] آنچه را میخواهد بنویسد، [[اختلاف]] و شلوغ کردند. و بارها از آن روز تلخ و پنجشنبۀ شوم چنین یاد میکرد: {{عربی|«الْخَمِيسِ وَ مَا يَوْمُ الْخَمِيس!»}} و اشکش جاری میشد. در منابع حدیثی و [[تاریخی]] از این واقعه به {{عربی|«رَزِيَّةُ يَوْمَ الْخَمِيسِ»}} هم یاد شده است<ref>النصّ و الاجتهاد، ص ۱۶۷</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۱۴۵.</ref> | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۰: | ||
{{حوادث دوره خلفای نخستین}} | {{حوادث دوره خلفای نخستین}} | ||
[[رده:پیامبر خاتم]] | [[رده:تاریخ پیامبر خاتم]] | ||
[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]] | [[رده:مدخل فرهنگ غدیر]] | ||
[[رده:احادیث امامت]] | [[رده:احادیث امامت]] | ||
[[رده:احادیث نامدار]] | [[رده:احادیث نامدار]] | ||