←وقف عام
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۴۳: | خط ۴۳: | ||
[[امیر المؤمنین علی]]{{ع}} شاگرد ممتاز [[مکتب]] [[نبوی]]{{صل}} است. ایشان درس [[انفاق]] و [[وارستگی]] را به خوبی از محضر [[رسول خدا]]{{صل}} آموخته بود و موقوفاتی از ایشان در [[تاریخ]] به ثبت رسیده است که در ادامه به دو نمونه اشاره میکنیم: از [[موقوفات]] علی{{ع}} "عین ابی نیزر" است؛ این چاه پر آب که آن حضرت آن را به دست خود در منطقه "[[ینبع]]" در [[مدینه]] احداث کرده بود، در واقع، گنجی هنگفت و ثروتی سرشار بود که مژده خیر و برکتش میتوانست هر صاحبی را به وجد آورد؛ اما [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} به محض حفر این چاه با کمال [[اخلاص]] فرمود: "[[خدا]] را [[گواه]] میگیرم که این چشمه را [[صدقه]] ([[وقف]]) قرار دادم". سپس کاغذ و قلمیطلبید و برای آن، وقف نامهای نوشته، آن را برای فقرای مدینه، [[در راه ماندگان]] و... وقف کرد<ref>معجم البلدان، ج ۴، ص۱۷۵ - ۱۷۶؛ وفاء الوفاء، ج ۴، ص۱۱۹ - ۱۲۰ و مستدرک الوسائل، ج ۱۴، ص۶۲.</ref>. وقف [[منزل]] خویش در محله بنیزریق نیز از دیگر موقوفات علی{{ع}} در مدینه بود<ref>شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص۲۴۸ و التهذیب، ج ۹، ص۱۳۱.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص۴۲۹.</ref> | [[امیر المؤمنین علی]]{{ع}} شاگرد ممتاز [[مکتب]] [[نبوی]]{{صل}} است. ایشان درس [[انفاق]] و [[وارستگی]] را به خوبی از محضر [[رسول خدا]]{{صل}} آموخته بود و موقوفاتی از ایشان در [[تاریخ]] به ثبت رسیده است که در ادامه به دو نمونه اشاره میکنیم: از [[موقوفات]] علی{{ع}} "عین ابی نیزر" است؛ این چاه پر آب که آن حضرت آن را به دست خود در منطقه "[[ینبع]]" در [[مدینه]] احداث کرده بود، در واقع، گنجی هنگفت و ثروتی سرشار بود که مژده خیر و برکتش میتوانست هر صاحبی را به وجد آورد؛ اما [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} به محض حفر این چاه با کمال [[اخلاص]] فرمود: "[[خدا]] را [[گواه]] میگیرم که این چشمه را [[صدقه]] ([[وقف]]) قرار دادم". سپس کاغذ و قلمیطلبید و برای آن، وقف نامهای نوشته، آن را برای فقرای مدینه، [[در راه ماندگان]] و... وقف کرد<ref>معجم البلدان، ج ۴، ص۱۷۵ - ۱۷۶؛ وفاء الوفاء، ج ۴، ص۱۱۹ - ۱۲۰ و مستدرک الوسائل، ج ۱۴، ص۶۲.</ref>. وقف [[منزل]] خویش در محله بنیزریق نیز از دیگر موقوفات علی{{ع}} در مدینه بود<ref>شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص۲۴۸ و التهذیب، ج ۹، ص۱۳۱.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص۴۲۹.</ref> | ||
==وقف عام== | == وقف عام == | ||
وقف جزو اموالی است که جمعی از آن بهره میبرند. وقف گاهی عام است، مانند اینکه کسانی [[مالی]] را برای راههای خیر وقف کنند؛ مانند ساختن پل، حمام، [[مدرسه]] و برای [[عزاداری امام حسین]]{{ع}} و گاهی | وقف جزو اموالی است که جمعی از آن بهره میبرند. وقف گاهی عام است، مانند اینکه کسانی [[مالی]] را برای راههای خیر وقف کنند؛ مانند ساختن پل، حمام، [[مدرسه]] و برای [[عزاداری امام حسین]]{{ع}} و گاهی وقف خاص است، مانند وقف بر [[اولاد]] یا وقف برای جمعی خاص مانند مریضهای صعبالعلاج. این دسته از [[اموال]] را هم میتوان جزو [[درآمدهای عمومی]] دانسته که جمعی با شرایط خاص از آن بهره میبرند؛ مانند [[زکات]] که مصارف مشخصی دارد. تولیت [[اوقاف]] اگر متولی مشخص نداشته باشد، با [[حاکم اسلامی]] است. [[کلینی]] بابی درباره وقف، هبه و [[تصدق]] دارد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۳۰.</ref> و [[روایات]] متعددی دراینباره آورده که [[شیعیان]] در آنها پرسشهای خود را از [[امامان]] میپرسند. در گذشته درباره [[موقوفات]] خاص سخن گفتیم. اکنون اشارهای به موقوفات عام میکنیم. | ||
امیرالمؤمنین علی{{ع}} اموالی را وقف عام کرد و آنها را بر [[فقرا]]<ref>قاضی نعمان، دعائم الإسلام، ج۲، ص۳۴۰؛ میرزاحسین نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج۱، ص۱۲۴.</ref> و حجاج [[بیتالله الحرام]] وقف نمود<ref>قاضی نعمان، دعائم الإسلام، ج۲، ص۳۴۱.</ref>. [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: [[پیامبر]]{{صل}} فیء را تقسیم میکرد، به علی{{ع}} زمینی رسید. در آن چشمهای کند. آب از آن بیرون زد مانند گردن شتر؛ آن را [[ینبع]] نامید. بشارتدهندهای به حضرت [[بشارت]] داد. فرمود: [[وارث]] را بشارت ده؛ این [[صدقه]] و وقف [[قطعی]] است در راه [[حاجیان]] [[خانه خدا]] و کسانی که از اینجا بگذرند؛ نه فروخته میشود و نه هبه میشود و نه به [[ارث]] برده میشود. هر کس آن را بفروشد یا ببخشد، [[لعنت خدا]]، [[فرشتگان]] و تمام [[مردم]] بر او باد. [[خداوند]] از او (چنین) چیزی و مشابه آن را نمیپذیرد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۵۵.</ref>. امام صادق{{ع}} نقل میکند امیرالمؤمنین علی{{ع}} خانهای را که در [[مدینه]] در محله بنیزُرَیق داشت، وقف کرد اول برای خالههای خود تا زمانی که زنده باشند، بعد برای بازماندگان آنها؛ سپس در صورت | امیرالمؤمنین علی{{ع}} اموالی را وقف عام کرد و آنها را بر [[فقرا]]<ref>قاضی نعمان، دعائم الإسلام، ج۲، ص۳۴۰؛ میرزاحسین نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج۱، ص۱۲۴.</ref> و حجاج [[بیتالله الحرام]] وقف نمود<ref>قاضی نعمان، دعائم الإسلام، ج۲، ص۳۴۱.</ref>. [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: [[پیامبر]]{{صل}} فیء را تقسیم میکرد، به علی{{ع}} زمینی رسید. در آن چشمهای کند. آب از آن بیرون زد مانند گردن شتر؛ آن را [[ینبع]] نامید. بشارتدهندهای به حضرت [[بشارت]] داد. فرمود: [[وارث]] را بشارت ده؛ این [[صدقه]] و وقف [[قطعی]] است در راه [[حاجیان]] [[خانه خدا]] و کسانی که از اینجا بگذرند؛ نه فروخته میشود و نه هبه میشود و نه به [[ارث]] برده میشود. هر کس آن را بفروشد یا ببخشد، [[لعنت خدا]]، [[فرشتگان]] و تمام [[مردم]] بر او باد. [[خداوند]] از او (چنین) چیزی و مشابه آن را نمیپذیرد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۵۵.</ref>. امام صادق{{ع}} نقل میکند امیرالمؤمنین علی{{ع}} خانهای را که در [[مدینه]] در محله بنیزُرَیق داشت، وقف کرد اول برای خالههای خود تا زمانی که زنده باشند، بعد برای بازماندگان آنها؛ سپس در صورت انقراض آنان، برای [[نیازمندان]] از [[مسلمانان]]<ref>شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، ج۹، ص۱۳۱.</ref>. امام صادق{{ع}} وقفنامه مشابهی برای شخصی نوشته که در پایان، آن [[ملک]] وقف نیازمندان از مسلمانان شده است<ref>شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، ج۹، ص۱۳۱.</ref>. | ||
این دسته [[اوقاف]] جزو [[اموال عمومی]] با مصارف خاص است که در [[اختیار]] [[حاکم اسلامی]] قرار دارد و [[حاکم]] بر آن [[نظارت]] میکند که طبق وقفنامه عمل شود. به نظر [[فقها]] متولی اوقاف عام حاکم اسلامی است و بدون [[اجازه]] وی نمیتوان در آن | |||
این دسته [[اوقاف]] جزو [[اموال عمومی]] با مصارف خاص است که در [[اختیار]] [[حاکم اسلامی]] قرار دارد و [[حاکم]] بر آن [[نظارت]] میکند که طبق وقفنامه عمل شود. به نظر [[فقها]] متولی اوقاف عام حاکم اسلامی است و بدون [[اجازه]] وی نمیتوان در آن تصرف کرد<ref>شهید ثانی، مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام، ج۵، ص۳۲۶.</ref>؛ حتی [[حاکمان]] وقت در [[زمان]] [[معصومان]] [[مسئولان]] اوقاف خاص را نیز تعیین میکردند؛ به همین جهت حاکمان وقت تولیت اوقاف علی{{ع}} را در زمان [[امام باقر]]{{ع}} به [[بنیالحسن]] دادند<ref>شمسالدین محمد بن احمد ذهبی، تاریخ الإسلام، ج۷، ص۸۵.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره اقتصادی معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه (کتاب)|سیره اقتصادی معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه]]، ص ۲۶۰.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||