امام علی در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

[[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: اگر درختان قلم شوند و دریاها مرکّب، و جنّیان حسابگر شوند و [[آدمیان]] نویسنده، نمی‌توانند [[فضایل علی]]{{ع}} را برشمارند.<ref>مناقب، خوارزمی، ص۲.</ref> با آنکه در دوران صدر اسلام، دوستان علی{{ع}} از [[ترس]] و [[دشمنان]] از روی [[حسد]]، [[فضایل]] او را [[کتمان]] کردند، امّا فضایل او شرق و غرب [[جهان]] را پر کرده است (مضمون [[کلام]] خلیل بن احمد فراهیدی)<ref>تنقیح المقال، ج ۱ ص۴۰۳، فیض کاشانی چنین نقل کرده است که از دانشمندی دربارۀ فضایل علی پرسیدند، گفت: «ما اقول فی رجل کتم اعداؤه فضائله حسدا و عداوة، و کتم اولیاؤه فضائله خوفا و تقیّة ثمّ ظهر من بین الکتمانین فضائل طبّقت الخافقین» (محجة البیضاء، ج ۱ ص۲۴۵). این مضمون در شعری به این صورت آمده است: لقد کتموا آثار آل محمّد محبّهم خوفا و اعدائهم بغضا فأبرز من بین الفریقین نبذة بها ملأ اللّه السّموات و الأرضا منتخب التواریخ، ص۷۸۶ و ۱۴۷.</ref> و به قول [[ابن ابی الحدید]]، نام و فضایل او همچون [[مشک]]، هرچه پنهان‌تر می‌شد، بوی دل‌انگیزش به مشام [[جان‌ها]] بیشتر می‌رسید و مثل [[خورشید]] زیر [[ابر]] [[نور]] می‌افشاند و مانند [[روشنایی]] [[روز]]، آشکار می‌شد<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱ ص۱۷.</ref>.  

# [[شرافت]] [[خانوادگی]]، به لحاظ انتساب به [[بنی هاشم]] و داشتن پدری چون [[ابوطالب]] و مادری چون فاطمۀ بنت اسد، که جلالت هردو بسیار والاست.

# پروردۀ دامان رسول خدا. وی از کودکی و نوجوانی در دامان [[پیامبر]] بزرگ شد و همواره با او بود. خود [[امام]]، به این ویژگی ممتاز اشاره دارد و به آن افتخار می‌کند<ref>نهج البلاغه، خطبۀ ۱۹۲.</ref>.

# [[سبقت]] در اسلام آوردن، به اتفاق [[عالمان]] و مورّخان مهمّ، اولین کسی که از مردان به [[پیامبر خدا]] [[ایمان]] آورد، علی{{ع}} بود.<ref>الغدیر، ج ۳ ص۲۳۷.</ref> همچنین جزء اولین پیشگامان در [[نماز]] بود و چند سال، جز خدیجۀ کبری و علیّ [[مرتضی]] همراه [[پیامبر]] کسی نماز نمی‌خواند.

# خفتن در بستر پیامبر. از این حادثه و [[ایثار]] با عنوان [[لیلة المبیت]] یاد می‌شود. آنگاه که [[مشرکان]] برای قتل پیامبر همدست شدند، وی در بستر [[رسول خدا]] خوابید و پیامبر همان شب از [[مکه]] بیرون رفت و آغازی برای [[هجرت به مدینه]] بود. [[قرآن]] به این [[فداکاری]] و معاملۀ [[جان]] با خدای جان‌آفرین اشاره دارد: {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ...}}<ref>بقره، آیه ۲۰۷.</ref>.

# [[هجرت]] با پیامبر خدا{{صل}}. در قرآن و [[اسلام]]، هجرت یک [[فضیلت]] است و [[مهاجران]] از وجهۀ خوبی برخوردار بودند. [[حضرت علی]]{{ع}} هم افتخار [[مهاجرت]] از [[مکّه]] به [[مدینه]] را داشت.

# گشوده ماندن در خانۀ او به [[مسجد پیامبر]]. در اوایل هجرت، پیامبر همۀ درهایی را که از [[خانه‌ها]] به [[مسجد]] گشوده می‌شد بست، تنها در خانۀ علی{{ع}} بازماند و سدّ الأبواب الاّ بابه<ref>دعای ندبه.</ref> و پیامبر این کار را به [[امر خدا]] انجام داد.

# جان پیامبر خدا. در واقعۀ [[مباهله]] و آیه‌ای که دراین‌باره نازل شده، حضرت علی{{ع}} همچون جان پیامبر به‌شمار آمده است: {{متن قرآن|فَإِن تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِالْمُفْسِدِينَ}}<ref>آل عمران، آیه ۶۳.</ref>

# حبّ علی{{ع}} ایمان است. در [[احادیث]] فراوان، [[محبّت]] به علی{{ع}} نشانۀ [[ایمان]] به شمار آمده و [[دوستی]] با او دوستی با خدا و [[رسول]]. از سوی دیگر، [[بغض]] او نشانۀ [[کفر]] و [[نفاق]] شمرده شده است.

# [[حق]] و علی{{ع}}. علی با [[حق]] است و [[حق با علی است]] {{عربی|علیّ مع الحقّ و الحقّ معه}}.<ref>الغدیر، ج ۷، احقاق الحق، ج ۵، بحار الأنوار، ج ۳۸ ص۲۶ به بعد.</ref> این محوریت برای [[شناخت]] و [[پیروی از حق]]، از [[فضایل]] برجستۀ اوست که در [[روایات]] متعدد آمده است.

# پدر [[امّت]]. حضرت در [[حدیث]] [[پیامبر اسلام]] به منزلۀ پدر امّت به حساب آمده است {{عربی|أنا و أنت أبوا هذه الأمّة}}<ref>بحار الأنوار، ج ۳۶ ص۸.</ref> و این پدری، [[حق]] عظیمی برعهدۀ [[فرزندان]] [[معنوی]] او می‌گذارد.

# [[ولیّ]] [[مؤمنان]]. [[رسول خدا]]{{صل}} بارها او را به عنوان [[امام]] [[مسلمین]]، [[وصیّ]] خود، خلیفۀ [[پیامبر]]، [[ولیّ خدا]]، ولیّ مؤمنان معرفی کرده و [[امامت]] [[خلق]] را پس از خویش برعهدۀ او نهاده است. [[آیه ولایت]] و [[آیه ابلاغ]] و [[آیه]] تکمیل، اشاره به این مقام والا و [[فضیلت]] [[جاودانه]] دارد.

# [[میزان]] [[اعمال]]. میزان کمال و صحّت [[عمل]] [[انسان‌ها]] با وجود حضرت امیر سنجیده و حساب می‌شود. در برخی [[زیارت‌ها]] به آن حضرت به عنوان میزان الأعمال [[سلام]] می‌دهیم. در [[حدیث]] است: {{عربی|انّ أمیر المؤمنین و الأئمّة من ذریّته هم الموازین}}<ref>بحار الأنوار، ج ۷ ص۲۵۲.</ref>.

# [[رستگاری]] [[پیروان]]. روایتی با این مضمون که {{عربی|علیّ و شیعته هم الفائزون}} به صورت متواتر نقل شده است.

# دانای بی‌نظیر. [[علوم]] آن حضرت و پیشگویی‌های متعدد او در حوادث مختلف و اینکه هرچه می‌پرسیدند پاسخ می‌فرمود و می‌گفت: پیش از آنکه مرا از دست دهید از من سؤال کنید و... نشان [[دانش]] فراوان اوست<ref>نمونه‌هایی از این پیشگویی‌ها، در «دانشنامۀ امام علی» ج ۱۱ ص۱۸۵ آمده است.</ref>. او در شهر علم [[نبوی]] است (که من [[شهر]] علمم، علیّم در است).

# [[پارسایی]]. دلبسته نبودن به [[دنیا]] و [[فریب]] جلوه‌گری‌های دنیا را نخوردن، از [[فضایل]] برجستۀ مولاست و [[ساده‌زیستی]] در [[لباس]] و خوراک و [[مسکن]] و... از نشانه‌های آن است.

# [[جهاد]] و [[شهادت]]. مبارزۀ او در میدان‌ها در رکاب [[پیامبر]] و فتوحات شجاعانۀ او و سرانجام شهادت خونین وی، ترسیم خط [[جهاد]] و شهادت است و [[حیات]] [[اسلام]] در سایۀ [[شمشیر]] اوست.

عشق به شهادت و انس با [[مرگ]] و [[هراس]] نداشتن از [[مرگ سرخ]]، فضیلت برجستۀ اوست و علاقۀ خود را به مرگ بیش از علاقۀ کودک به سینۀ مادر می‌داند<ref>نهج البلاغه، خطبه ۵.</ref>. این چند نمونه از [[فضایل]] او، هرگز گوشه‌ای و قطره‌ای از دریای فضایلش را هم نمی‌تواند نشان دهد و در هر فضیلتی همچون [[شجاعت]]، [[سخاوت]]، [[جوانمردی]]، [[حلم]]، [[صبر]]، [[ایثار]]، [[تواضع]]، [[عاطفه]] و ترحّم، قاطعیّت و [[صلابت]] [[دینی]]، [[عبادت]]، [[خداترسی]]، [[عفو و گذشت]] و... که حساب کنیم، وی پیشتاز و [[برتر]] از همه است(...)<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۶۷ ـ ۴۷۲.</ref>.