امام علی در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

امام علی در حدیث (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۱

۱٬۶۳۲ بایت اضافه‌شده ، ‏۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵

←‏احادیث دیگر درباره امام علی{{ع}}

دیداریویکی‌متن

Bahmani

مدیران

۱۲۹٬۹۳۴

ویرایش

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-==مقدمه==
+{{مدخل مرتبط
-* [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} غیر از مواردی که به جانشینی [[امام علی|علی]] {{ع}} با اشاره کرده‌اند مانند روز [[غدیر]]، داستان يوم الانذار، [[حدیث منزلت]] و ...<ref>شرح آنها در دفتر امامت از همین مجموعه (چلچراغ حکمت) آمده است.</ref> در مناسبت‌های مختلف از محبت ایشان و سایر [[فضایل]] وی نیز سخن می‌گفتند. مثلاً پس از آنکه دو ویژگی مهم [[امام علی|علی]] {{ع}} را کناره‌گیری از دنیا و دوستی فقرا ذکر کردند، فرمودند: خوشا به حال کسی که تو را دوست بدارد و در دوستی‌ات راستین باشد و وای به حال کسی که با تو دشمنی کند و ضد تو دروغ بگوید. همچنین فرمودند: دوستی [[امام علی|علی]] {{ع}} نشانه [[ایمان]] و دشمنی وی نشانه نفاق است. یا در جایی دیگر فرمودند: [[جبرئیل]] به من فرمان داده تا بگویم [[امام علی|علی]] {{ع}} را به دوستی من دوست بدارید و به احترام من او را احترام کنید تا هرگز گمراه نشوید. [[عایشه]] می‌گوید: پدرم (ابوبکر) را دیدم که به صورت [[امام علی|علی]] {{ع}} بسیار نگاه می‌کرد و می‌گفت [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} فرمود: نگاه به چهره علی {{ع}} عبادت است. همو از قول [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} می‌گوید: بهترین برادران من [[امام علی|علی]] {{ع}} است و یاد علی {{ع}} و سخن از او عبادت است.
+| موضوع مرتبط = امام علی
-* همچنین روایت‌های متعددی شاهد بر این مطلب است که [[امام علی|علی]] {{ع}} محبوب‌ترین افراد در پیشگاه خدا و [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} است.<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، [[جاذبه و دافعه علی (کتاب)|جاذبه و دافعه علی]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص ۲۸۲.</ref> مانند «حدیث طیر» که در کتب اهل‌سنت نیز نقل شده است.<ref>ر.ک: الصواعق المحرقه، ص ۷۴؛ مستدرک الصحیحین، ج ۳، ص ۱۳۱.</ref>
+| عنوان مدخل  = امام علی
-* [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} در حمایت از [[امام علی|علی]] {{ع}} نیز بارها سخن گفت. روزی برخی اصحاب نزد پیامبر {{صل}} آمدند و از علی {{ع}} که به دلیل تصرف بدون اجازه در بیت‌المال و غنایم، ایشان را ملامت کرده بود، به پیامبر {{صل}} شکایت کردند. ولی آن حضرت در پاسخ فرمودند: مردم! از علی {{ع}} شکوه نکنید که به‌خدا سوگند او در راه خدا شدیدتر از آن است که کسی درباره وی شکایت کند.<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، [[جاذبه و دافعه علی (کتاب)|جاذبه و دافعه علی]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص ۲۹۰.</ref>
+| مداخل مرتبط = [[امام علی در قرآن]] - [[امام علی در حدیث]] - [[امام علی در نهج البلاغه]] - [[امام علی در تاریخ اسلامی]] - [[امام علی در معارف و سیره نبوی]] - [[امام علی در معارف و سیره علوی]] - [[امام علی در معارف و سیره حسینی]] - [[امام علی در معارف و سیره رضوی]] - [[امام علی در معارف و سیره معصومان]] - [[امام علی در معارف مهدویت]] - [[امام علی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
-* [[امام علی|امام علی]] {{ع}} از کودکی در دامن [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} و مورد [[محبت]] او بود. حتی در غار حرا و هنگام [[بعثت]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} در کنار آن حضرت حضور داشت و صدای ناله شیطان را هنگام نزول [[وحی]] شنید. [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} به [[امام علی|علی]] {{ع}} که در آن زمان کودک بودند، فرمودند:
+| پرسش مرتبط  = امام علی (پرسش)
-* یا علی هر آنچه من می‌شنوم تو نیز می‌شنوی و هر چه من می‌بینم تو نیز می‌بینی. تنها تفاوت تو این است که پیامبر نیستی.
+}}
-این در حالی است که اگر همان لحظه فرد دیگری آنجا بود آن صدا را نمی‌شنید، چون آن صدا، صدای ظاهری و مادی نبوده است.<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، [[امامت و رهبری (کتاب)|امامت و رهبری]]، مجموعه آثار، ج ۴، ص ۸۵۹.</ref><ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]] صفحه ۲۱ تا ۲۶.</ref>
-==چند حدیث در باره امام علی ==
+[[احادیث]] فراوانی از [[رسول اکرم]] {{صل}} و [[ائمه]] {{ع}} درباره [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} و [[فضایل]] ایشان وارد شده است مانند: [[حدیث غدیر]]، داستان يوم الانذار، [[حدیث منزلت]] و... .
-*[[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} فرمود: اگر درختان قلم شوند و دریاها مرکّب، و جنّیان حسابگر شوند و آدمیان نویسنده، نمی‌توانند فضایل [[امام علی|علی]]{{ع}} را برشمارند.<ref>مناقب، خوارزمی، ص ۲</ref> با آنکه در دوران صدر [[اسلام]]، دوستان [[امام علی|علی]]{{ع}} از ترس و دشمنان از روی حسد، فضایل او را کتمان کردند، امّا فضایل او شرق و غرب جهان را پر کرده است (مضمون کلام خلیل بن احمد فراهیدی)<ref>تنقیح المقال، ج 1 ص ۴۰۳، فیض کاشانی چنین نقل کرده است که از دانشمندی دربارۀ فضایل علی پرسیدند، گفت: «ما اقول فی رجل کتم اعداؤه فضائله حسدا و عداوة، و کتم اولیاؤه فضائله خوفا و تقیّة ثمّ ظهر من بین الکتمانین فضائل طبّقت الخافقین» (محجة البیضاء، ج 1 ص ۲۴۵). این مضمون در شعری به این صورت آمده است: لقد کتموا آثار آل محمّد محبّهم خوفا و اعدائهم بغضا فأبرز من بین الفریقین نبذة بها ملأ اللّه السّموات و الأرضا منتخب التواریخ، ص ۷۸۶ و ۱۴۷</ref> و به قول ابن ابی الحدید، نام و فضایل او همچون مشک، هرچه پنهان‌تر می‌شد، بوی دل‌انگیزش به مشام جان‌ها بیشتر می‌رسید و مثل خورشید زیر ابر نور می‌افشاند و مانند روشنایی روز، آشکار می‌شد.<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱ ص ۱۷</ref> با آنکه مناقب آن حضرت بی‌شمار است و حجم عظیمی از کتب روایی را آکنده است، امّا به اختصار، برخی از آنها یاد می‌شود:
-#تولّد در کعبه، افتخاری که از آغاز خلقت تا پایان برای کسی اتفاق نیفتاده است و نخواهد افتاد.
-#شرافت خانوادگی، به لحاظ انتساب به بنی هاشم و داشتن پدری چون ابوطالب و مادری چون فاطمۀ بنت اسد، که جلالت هردو بسیار والاست.
-#پروردۀ دامان [[پیامبر|رسول خدا]]. وی از کودکی و نوجوانی در دامان پیامبر بزرگ شد و همواره با او بود. خود امام، به این ویژگی ممتاز اشاره دارد و به آن افتخار می‌کند.<ref>نهج البلاغه، خطبۀ ۱۹۲</ref>
-#سبقت در اسلام آوردن، به اتفاق عالمان و مورّخان مهمّ، اولین کسی که از مردان به [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]] ایمان آورد، [[امام علی|علی]]{{ع}} بود.<ref>الغدیر، ج ۳ ص ۲۳۷</ref> همچنین جزء اولین پیشگامان در نماز بود و چند سال، جز خدیجۀ کبری و علیّ مرتضی همراه پیامبر کسی نماز نمی‌خواند.
-#خفتن در بستر [[پیامبر]]. از این حادثه و ایثار با عنوان [[لیلة المبیت]] یاد می‌شود. آنگاه که مشرکان برای قتل پیامبر همدست شدند، وی در بستر رسول خدا خوابید و پیامبر همان شب از مکه بیرون رفت و آغازی برای هجرت به مدینه بود. قرآن به این فداکاری و معاملۀ جان با خدای جان‌آفرین اشاره دارد: {{عربی|اندازه=100%|﴿{{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ...}}﴾}}<ref>بقره، آیه ۲۰۷</ref>
-#هجرت با [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]]{{صل}}. در [[قرآن]] و [[اسلام]]، هجرت یک فضیلت است و مهاجران از وجهۀ خوبی برخوردار بودند. [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} هم افتخار مهاجرت از مکّه به مدینه را داشت.
-#گشوده ماندن در خانۀ او به مسجد [[پیامبر]]. در اوایل هجرت، پیامبر همۀ درهایی را که از خانه‌ها به مسجد گشوده می‌شد بست، تنها در خانۀ [[امام علی|علی]]{{ع}} بازماند [[سد ابواب|و سدّ الأبواب الاّ بابه]]<ref>دعای ندبه</ref> و پیامبر این کار را به امر خدا انجام داد.
-#جان [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]]. در واقعۀ مباهله و آیه‌ای که دراین‌باره نازل شده، [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} همچون جان پیامبر به‌شمار آمده است: {{عربی|اندازه=100%|﴿{{متن قرآن|فَإِن تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِالْمُفْسِدِينَ}}﴾}}<ref>آل عمران، آیه ۶۳</ref>
-#حبّ [[امام علی|علی]]{{ع}} ایمان است. در احادیث فراوان، محبّت به [[امام علی|علی]]{{ع}} نشانۀ ایمان به شمار آمده و دوستی با او دوستی با خدا و رسول. از سوی دیگر، بغض او نشانۀ کفر و نفاق شمرده شده است.
-#[[حق]] و [[امام علی|علی]]{{ع}}. علی با حق است و حق با [[امام علی|علی]] است {{عربی|اندازه=100%|علیّ مع الحقّ و الحقّ معه}}.<ref>الغدیر، ج ۷، احقاق الحق، ج ۵، بحار الأنوار، ج ۳۸ ص ۲۶ به بعد</ref> این محوریت برای شناخت و پیروی از حق، از فضایل برجستۀ اوست که در روایات متعدد آمده است.
-#پدر امّت. حضرت در حدیث [[پیامبر خاتم|پیامبر اسلام]] به منزلۀ پدر امّت به حساب آمده است {{عربی|اندازه=100%|أنا و أنت أبوا هذه الأمّة}}<ref>بحار الأنوار، ج ۳۶ ص ۸</ref> و این پدری، حق عظیمی برعهدۀ فرزندان معنوی او می‌گذارد.
-#ولیّ مؤمنان. [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} بارها او را به عنوان امام مسلمین، وصیّ خود، خلیفۀ پیامبر، ولیّ خدا، ولیّ مؤمنان معرفی کرده و [[امامت]] خلق را پس از خویش برعهدۀ او نهاده است. [[آیه ولایت]] و [[آیه ابلاغ]] و [[آیه تکمیل]]، اشاره به این مقام والا و فضیلت جاودانه دارد.
-#قسیم بهشت و جهنم. در روایات بسیاری حضرت امیر به عنوان {{عربی|اندازه=100%|قسیم الجنّة و النّار}} معرفی شده است.
-#میزان اعمال. میزان کمال و صحّت عمل انسانها با وجود حضرت امیر سنجیده و حساب می‌شود. در برخی زیارت‌ها به آن حضرت به عنوان میزان الأعمال سلام می‌دهیم. در حدیث است: {{عربی|اندازه=100%|انّ أمیر المؤمنین و الأئمّة من ذریّته هم الموازین}}.<ref>بحار الأنوار، ج ۷ ص ۲۵۲</ref>
-#رستگاری پیروان. روایتی با این مضمون که {{عربی|اندازه=100%|علیّ و شیعته هم الفائزون}} به صورت متواتر نقل شده است.
-#در [[حدیث منزلت]] که بسیار معروف است {{عربی|اندازه=100%|أنت منّی بمنزلة هارون من موسی الاّ أنّه لا نبیّ بعدی}} آن حضرت وزیر و جانشین [[پیامبر]] معرفی شده است، همان منزلتی که هارون نسبت به موسای کلیم داشت  و همۀ مقامات مربوط به پیامبر را (جز رسالت و پیامبری) داراست.
-#دانای بی‌نظیر. علوم آن حضرت و پیشگویی‌های متعدد او در حوادث مختلف و اینکه هرچه می‌پرسیدند پاسخ می‌فرمود و می‌گفت: پیش از آنکه مرا از دست دهید از من سؤال کنید و... نشان دانش فراوان اوست.<ref>نمونه‌هایی از این پیشگویی‌ها، در «دانشنامۀ امام علی» ج 11 ص 185 آمده است.</ref> او در شهر علم نبوی است (که من شهر علمم، علیّم در است).
-#پارسایی. دلبسته نبودن به دنیا و فریب جلوه‌گری‌های دنیا را نخوردن، از فضایل برجستۀ مولاست و ساده‌زیستی در لباس و خوراک و مسکن و... از نشانه‌های آن است .
-#عدالت. دادگری در حکومت و قضاوت و مبارزه با ظلم و تبعیض و حیف‌ومیل بیت‌المال، تقسیم بیت‌المال، دادخواهی مظلوم و... از ویژگی‌های بارز زندگی اوست و عدالت، از حکومت و قضاوت او آبرو دارد. [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} هم بارها او را عادل‌ترین مردم دانسته است، زندگی او بخصوص در دوران خلافت، بهترین شاهد بر این فضیلت است.
-#جهاد و شهادت. مبارزۀ او در میدان‌ها در رکاب پیامبر و فتوحات شجاعانۀ او و سرانجام شهادت خونین وی، ترسیم خط جهاد و شهادت است و حیات [[اسلام]] در سایۀ شمشیر اوست.
-* عشق به شهادت و انس با مرگ و هراس نداشتن از مرگ سرخ، فضیلت برجستۀ اوست و علاقۀ خود را به مرگ بیش از علاقۀ کودک به سینۀ مادر می‌داند.<ref>نهج البلاغه، خطبه ۵</ref> این چند نمونه از فضایل او، هرگز گوشه‌ای و قطره‌ای از دریای فضایلش را هم نمی‌تواند نشان دهد و در هرفضیلتی همچون شجاعت، سخاوت، جوانمردی، حلم، صبر، ایثار، تواضع، عاطفه و ترحّم، قاطعیّت و صلابت دینی، عبادت، خداترسی، عفو و گذشت و... که حساب کنیم، وی پیشتاز و برتر از همه است.(...)<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۶۷ تا ۴۷۲.</ref>.
-==منابع==
+== مقدمه ==
-* [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']].
+[[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} غیر از مواردی که به [[جانشینی]] [[امام علی|علی]] {{ع}} اشاره کرده‌اند مانند روز [[غدیر]]، داستان يوم الانذار، [[حدیث منزلت]] و...<ref>شرح آنها در دفتر امامت از همین مجموعه (چلچراغ حکمت) آمده است.</ref> در مناسبت‌های مختلف از [[محبت]] ایشان و سایر [[فضایل]] وی نیز سخن می‌گفتند. مثلاً پس از آنکه دو ویژگی مهم [[امام علی|علی]] {{ع}} را [[کناره‌گیری]] از [[دنیا]] و [[دوستی]] [[فقرا]] ذکر کردند، فرمودند: خوشا به حال کسی که تو را [[دوست]] بدارد و در دوستی‌ات راستین باشد و وای به حال کسی که با تو [[دشمنی]] کند و ضد تو [[دروغ]] بگوید. همچنین فرمودند: [[دوستی]] [[امام علی|علی]] {{ع}} [[نشانه]] [[ایمان]] و [[دشمنی]] وی نشانه نفاق است. یا در جایی دیگر فرمودند: [[جبرئیل]] به من [[فرمان]] داده تا بگویم [[امام علی|علی]] {{ع}} را به [[دوستی]] من [[دوست]] بدارید و به [[احترام]] من او را [[احترام]] کنید تا هرگز [[گمراه]] نشوید. [[عایشه]] می‌گوید: پدرم ([[ابوبکر]]) را دیدم که به صورت [[امام علی|علی]] {{ع}} بسیار نگاه می‌کرد و می‌گفت [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} فرمود: نگاه به چهره [[علی]] {{ع}} [[عبادت]] است. همو از قول [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} می‌گوید: [[بهترین]] [[برادران]] من [[امام علی|علی]] {{ع}} است و یاد [[علی]] {{ع}} و سخن از او [[عبادت]] است.
+همچنین روایت‌های متعددی [[شاهد]] بر این مطلب است که [[امام علی|علی]] {{ع}} محبوب‌ترین افراد در پیشگاه [[خدا]] و [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} است<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، [[جاذبه و دافعه علی (کتاب)|جاذبه و دافعه علی]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص ۲۸۲.</ref>. مانند «[[حدیث طیر]]» که در کتب [[اهل‌سنت]] نیز [[نقل]] شده است<ref>ر. ک: الصواعق المحرقه، ص ۷۴؛ مستدرک الصحیحین، ج ۳، ص ۱۳۱.</ref>.
+[[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} در حمایت از [[امام علی|علی]] {{ع}} نیز بارها سخن گفت. روزی برخی [[اصحاب]] نزد [[پیامبر]] {{صل}} آمدند و از [[علی]] {{ع}} که به [[دلیل]] تصرف بدون اجازه در [[بیت‌المال]] و [[غنایم]]، ایشان را ملامت کرده بود، به [[پیامبر]] {{صل}} [[شکایت]] کردند. ولی آن حضرت در پاسخ فرمودند: [[مردم]]! از [[علی]] {{ع}} شکوه نکنید که به‌خدا [[سوگند]] او در [[راه خدا]] شدیدتر از آن است که کسی درباره وی [[شکایت]] کند<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، [[جاذبه و دافعه علی (کتاب)|جاذبه و دافعه علی]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص ۲۹۰.</ref>.
+[[امام علی|امام علی]] {{ع}} از کودکی در دامن [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} و مورد [[محبت]] او بود. حتی در [[غار حرا]] و هنگام [[بعثت]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} در کنار آن حضرت حضور داشت و صدای ناله [[شیطان]] را هنگام نزول [[وحی]] شنید. [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} به [[امام علی|علی]] {{ع}} که در آن زمان کودک بودند، فرمودند: [[یا علی]] هر آنچه من می‌شنوم تو نیز می‌شنوی و هر چه من می‌بینم تو نیز می‌بینی. تنها تفاوت تو این است که [[پیامبر]] نیستی. این در حالی است که اگر همان لحظه فرد دیگری آنجا بود آن صدا را نمی‌شنید، چون آن صدا، صدای ظاهری و مادی نبوده است<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، [[امامت و رهبری (کتاب)|امامت و رهبری]]، مجموعه آثار، ج ۴، ص ۸۵۹.</ref><ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]]، ص۲۱ تا ۲۶.</ref>
+== [[احادیث]] دیگر درباره [[امام علی]]{{ع}} ==
+[[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: اگر درختان قلم شوند و دریاها مرکّب، و جنّیان حسابگر شوند و [[آدمیان]] نویسنده، نمی‌توانند [[فضایل علی]]{{ع}} را برشمارند.<ref>مناقب، خوارزمی، ص۲.</ref> با آنکه در دوران صدر اسلام، دوستان علی{{ع}} از [[ترس]] و [[دشمنان]] از روی [[حسد]]، [[فضایل]] او را [[کتمان]] کردند، امّا فضایل او شرق و غرب [[جهان]] را پر کرده است (مضمون [[کلام]] خلیل بن احمد فراهیدی)<ref>تنقیح المقال، ج ۱ ص۴۰۳، فیض کاشانی چنین نقل کرده است که از دانشمندی دربارۀ فضایل علی پرسیدند، گفت: «ما اقول فی رجل کتم اعداؤه فضائله حسدا و عداوة، و کتم اولیاؤه فضائله خوفا و تقیّة ثمّ ظهر من بین الکتمانین فضائل طبّقت الخافقین» (محجة البیضاء، ج ۱ ص۲۴۵). این مضمون در شعری به این صورت آمده است: لقد کتموا آثار آل محمّد محبّهم خوفا و اعدائهم بغضا فأبرز من بین الفریقین نبذة بها ملأ اللّه السّموات و الأرضا منتخب التواریخ، ص۷۸۶ و ۱۴۷.</ref> و به قول [[ابن ابی الحدید]]، نام و فضایل او همچون [[مشک]]، هرچه پنهان‌تر می‌شد، بوی دل‌انگیزش به مشام [[جان‌ها]] بیشتر می‌رسید و مثل [[خورشید]] زیر [[ابر]] [[نور]] می‌افشاند و مانند [[روشنایی]] [[روز]]، آشکار می‌شد<ref>شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱ ص۱۷.</ref>.
+با آنکه [[مناقب]] آن حضرت بی‌شمار است و حجم عظیمی از کتب [[روایی]] را آکنده است، امّا به اختصار، برخی از آنها یاد می‌شود:
+# تولّد در [[کعبه]]، افتخاری که از آغاز [[خلقت]] تا پایان برای کسی اتفاق نیفتاده است و نخواهد افتاد.
+# [[شرافت]] [[خانوادگی]]، به لحاظ انتساب به [[بنی هاشم]] و داشتن پدری چون [[ابوطالب]] و مادری چون فاطمۀ بنت اسد، که جلالت هردو بسیار والاست.
+# پروردۀ دامان رسول خدا. وی از کودکی و نوجوانی در دامان [[پیامبر]] بزرگ شد و همواره با او بود. خود [[امام]]، به این ویژگی ممتاز اشاره دارد و به آن افتخار می‌کند<ref>نهج البلاغه، خطبۀ ۱۹۲.</ref>.
+# [[سبقت]] در اسلام آوردن، به اتفاق [[عالمان]] و مورّخان مهمّ، اولین کسی که از مردان به [[پیامبر خدا]] [[ایمان]] آورد، علی{{ع}} بود.<ref>الغدیر، ج ۳ ص۲۳۷.</ref> همچنین جزء اولین پیشگامان در [[نماز]] بود و چند سال، جز خدیجۀ کبری و علیّ [[مرتضی]] همراه [[پیامبر]] کسی نماز نمی‌خواند.
+# خفتن در بستر پیامبر. از این حادثه و [[ایثار]] با عنوان [[لیلة المبیت]] یاد می‌شود. آنگاه که [[مشرکان]] برای قتل پیامبر همدست شدند، وی در بستر [[رسول خدا]] خوابید و پیامبر همان شب از [[مکه]] بیرون رفت و آغازی برای [[هجرت به مدینه]] بود. [[قرآن]] به این [[فداکاری]] و معاملۀ [[جان]] با خدای جان‌آفرین اشاره دارد: {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ...}}<ref>بقره، آیه ۲۰۷.</ref>.
+# [[هجرت]] با پیامبر خدا{{صل}}. در قرآن و [[اسلام]]، هجرت یک [[فضیلت]] است و [[مهاجران]] از وجهۀ خوبی برخوردار بودند. [[حضرت علی]]{{ع}} هم افتخار [[مهاجرت]] از [[مکّه]] به [[مدینه]] را داشت.
+# گشوده ماندن در خانۀ او به [[مسجد پیامبر]]. در اوایل هجرت، پیامبر همۀ درهایی را که از [[خانه‌ها]] به [[مسجد]] گشوده می‌شد بست، تنها در خانۀ علی{{ع}} بازماند و سدّ الأبواب الاّ بابه<ref>دعای ندبه.</ref> و پیامبر این کار را به [[امر خدا]] انجام داد.
+# جان پیامبر خدا. در واقعۀ [[مباهله]] و آیه‌ای که دراین‌باره نازل شده، حضرت علی{{ع}} همچون جان پیامبر به‌شمار آمده است: {{متن قرآن|فَإِن تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِالْمُفْسِدِينَ}}<ref>آل عمران، آیه ۶۳.</ref>
+# حبّ علی{{ع}} ایمان است. در [[احادیث]] فراوان، [[محبّت]] به علی{{ع}} نشانۀ [[ایمان]] به شمار آمده و [[دوستی]] با او دوستی با خدا و [[رسول]]. از سوی دیگر، [[بغض]] او نشانۀ [[کفر]] و [[نفاق]] شمرده شده است.
+# [[حق]] و علی{{ع}}. علی با [[حق]] است و [[حق با علی است]] {{عربی|علیّ مع الحقّ و الحقّ معه}}.<ref>الغدیر، ج ۷، احقاق الحق، ج ۵، بحار الأنوار، ج ۳۸ ص۲۶ به بعد.</ref> این محوریت برای [[شناخت]] و [[پیروی از حق]]، از [[فضایل]] برجستۀ اوست که در [[روایات]] متعدد آمده است.
+# پدر [[امّت]]. حضرت در [[حدیث]] [[پیامبر اسلام]] به منزلۀ پدر امّت به حساب آمده است {{عربی|أنا و أنت أبوا هذه الأمّة}}<ref>بحار الأنوار، ج ۳۶ ص۸.</ref> و این پدری، [[حق]] عظیمی برعهدۀ [[فرزندان]] [[معنوی]] او می‌گذارد.
+# [[ولیّ]] [[مؤمنان]]. [[رسول خدا]]{{صل}} بارها او را به عنوان [[امام]] [[مسلمین]]، [[وصیّ]] خود، خلیفۀ [[پیامبر]]، [[ولیّ خدا]]، ولیّ مؤمنان معرفی کرده و [[امامت]] [[خلق]] را پس از خویش برعهدۀ او نهاده است. [[آیه ولایت]] و [[آیه ابلاغ]] و [[آیه]] تکمیل، اشاره به این مقام والا و [[فضیلت]] [[جاودانه]] دارد.
+# قسیم [[بهشت و جهنم]]. در [[روایات]] بسیاری [[حضرت امیر]] به عنوان {{عربی|قسیم الجنّة و النّار}} معرفی شده است.
+# [[میزان]] [[اعمال]]. میزان کمال و صحّت [[عمل]] [[انسان‌ها]] با وجود حضرت امیر سنجیده و حساب می‌شود. در برخی [[زیارت‌ها]] به آن حضرت به عنوان میزان الأعمال [[سلام]] می‌دهیم. در [[حدیث]] است: {{عربی|انّ أمیر المؤمنین و الأئمّة من ذریّته هم الموازین}}<ref>بحار الأنوار، ج ۷ ص۲۵۲.</ref>.
+# [[رستگاری]] [[پیروان]]. روایتی با این مضمون که {{عربی|علیّ و شیعته هم الفائزون}} به صورت متواتر نقل شده است.
+# در [[حدیث منزلت]] که بسیار معروف است {{عربی|أنت منّی بمنزلة هارون من موسی الاّ أنّه لا نبیّ بعدی}} آن حضرت [[وزیر]] و [[جانشین پیامبر]] معرفی شده است، همان منزلتی که [[هارون]] نسبت به [[موسای کلیم]] داشت و همۀ [[مقامات]] مربوط به پیامبر را (جز [[رسالت]] و [[پیامبری]]) داراست.
+# دانای بی‌نظیر. [[علوم]] آن حضرت و پیشگویی‌های متعدد او در حوادث مختلف و اینکه هرچه می‌پرسیدند پاسخ می‌فرمود و می‌گفت: پیش از آنکه مرا از دست دهید از من سؤال کنید و... نشان [[دانش]] فراوان اوست<ref>نمونه‌هایی از این پیشگویی‌ها، در «دانشنامۀ امام علی» ج ۱۱ ص۱۸۵ آمده است.</ref>. او در شهر علم [[نبوی]] است (که من [[شهر]] علمم، علیّم در است).
+# [[پارسایی]]. دلبسته نبودن به [[دنیا]] و [[فریب]] جلوه‌گری‌های دنیا را نخوردن، از [[فضایل]] برجستۀ مولاست و [[ساده‌زیستی]] در [[لباس]] و خوراک و [[مسکن]] و... از نشانه‌های آن است.
+# [[عدالت]]. [[دادگری]] در [[حکومت]] و [[قضاوت]] و [[مبارزه با ظلم]] و [[تبعیض]] و حیف‌ومیل [[بیت‌المال]]، [[تقسیم بیت‌المال]]، [[دادخواهی]] [[مظلوم]] و... از ویژگی‌های بارز [[زندگی]] اوست و [[عدالت]]، از [[حکومت]] و [[قضاوت]] او [[آبرو]] دارد. [[رسول خدا]]{{صل}} هم بارها او را عادل‌ترین [[مردم]] دانسته است، زندگی او بخصوص در دوران [[خلافت]]، بهترین[[شاهد]] بر این [[فضیلت]] است.
+# [[جهاد]] و [[شهادت]]. مبارزۀ او در میدان‌ها در رکاب [[پیامبر]] و فتوحات شجاعانۀ او و سرانجام شهادت خونین وی، ترسیم خط [[جهاد]] و شهادت است و [[حیات]] [[اسلام]] در سایۀ [[شمشیر]] اوست.
+عشق به شهادت و انس با [[مرگ]] و [[هراس]] نداشتن از [[مرگ سرخ]]، فضیلت برجستۀ اوست و علاقۀ خود را به مرگ بیش از علاقۀ کودک به سینۀ مادر می‌داند<ref>نهج البلاغه، خطبه ۵.</ref>. این چند نمونه از [[فضایل]] او، هرگز گوشه‌ای و قطره‌ای از دریای فضایلش را هم نمی‌تواند نشان دهد و در هر فضیلتی همچون [[شجاعت]]، [[سخاوت]]، [[جوانمردی]]، [[حلم]]، [[صبر]]، [[ایثار]]، [[تواضع]]، [[عاطفه]] و ترحّم، قاطعیّت و [[صلابت]] [[دینی]]، [[عبادت]]، [[خداترسی]]، [[عفو و گذشت]] و... که حساب کنیم، وی پیشتاز و [[برتر]] از همه است(...)<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۶۷ ـ ۴۷۲.</ref>.
+== منابع ==
+{{منابع}}
+# [[پرونده:1368951.jpg|22px]] [[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)|'''امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت''']]
+# [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']]
+{{پایان منابع}}
+== پانویس ==
+{{پانویس}}
+[[رده:امام علی]]