←سیره فرهنگی امام صادق
(←منابع) |
|||
| (۸ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
}} | }} | ||
==ابعاد سیره امام صادق== | == ابعاد سیره امام صادق == | ||
== [[سیره اخلاقی امام صادق]] == | === [[سبک زندگی امام صادق]] === | ||
== [[ | |||
== [[سیره خانوادگی امام صادق]] == | === سیره اخلاقی امام صادق === | ||
== [[سیره تربیتی امام صادق]] == | {{اصلی|سیره اخلاقی امام صادق}} | ||
== [[سیره اجتماعی امام صادق]] == | امام صادق{{ع}} به مرتبه بزرگی از اخلاق والای [[اسلامی]] و [[انسانی]] دست یافته بود. امام{{ع}} به واسطه همین اخلاق خوب که امتداد اخلاق بزرگمنشانه جدّش [[رسول خدا]] توانسته بود دلهای [[مردم]] را به دست آورده و [[عواطف]] و [[محبّت]] آنان را به خود جلب نماید. | ||
== [[ | |||
== [[سیره تبلیغی امام صادق]] == | نشانه این [[مکارم اخلاق]] و بلندطبعی آن حضرت، این بود که به کسانی که به ایشان بدی روا میداشتند، خوبی و [[احسان]] مینمود. امام صادق{{ع}} از گشادهدستترین [[مردم]] بوده و به جهت [[رفاه]] حال [[فقرا]] و [[محرومان]]، از آنچه در نزد او بود، [[بذل و بخشش]] میفرمود. | ||
== [[ | |||
== [[سیره اقتصادی امام صادق]] == | از دیگر جلوههای [[شخصیت]] بزرگ امام صادق{{ع}} این بود که آن حضرت، در عین حالیکه سَرور [[مسلمانان]] و پیشوای میلیونها نفر بودند، خود را کسی ندانسته و شدیدا به تواضع و [[فروتنی]] [[عشق]] میورزیدند. از نشانههای تواضع آن حضرت این بود که از نشستن روی فرشهای گرانقیمت خودداری کرده و همیشه بر فرش [[حصیر]] مینشستند<ref>النجوم الزاهرة، ج۵، ص۱۷۶.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۸ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۸]]، ص۳۰ ـ ۳۴.</ref> | ||
== [[ | |||
== [[سیره مدیریتی امام صادق]] == | === سیره عبادی امام صادق === | ||
== [[سیره نظامی امام صادق]] == | {{اصلی|سیره عبادی امام صادق}} | ||
== [[سیره قضایی امام صادق]] == | روآوردن [[امام صادق]]{{ع}} به [[عبادت]] و [[اطاعت خداوند]] تعالی از بارزترین صفات ایشان است. آن حضرت در زمانه خود از همه [[مردم]] بیشتر [[خدا]] را عبادت میکرده و در عبادت خود [[اخلاص]] را به بزرگترین وجهی رعایت مینموده است. اکنون خلاصهای از شرح [[عبادات]] آن حضرت را میآوریم: | ||
# '''[[نماز]]:''' نماز از والاترین و بااهمیتترین عبادات در [[اسلام]] است و امام صادق{{ع}} در بسیاری از [[روایات]] خود، این مطلب را مورد تأکید قرار داده است. ایشان فرمودهاند: {{متن حدیث|مَا تَقَرَّبَ الْعَبْدُ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى بَعْدَ الْمَعْرِفَةِ بِشَيْءٍ أَفْضَلَ مِنَ الصَّلَاةِ}}؛ بعد از [[معرفت خدا]]، هیچ عملی مانند نماز [[بنده]] را به خدا نزدیک نمیکند<ref>مجموعه ورام، ج۲، ص۸۶.</ref> و هنگام شهادت فرمودند: {{متن حدیث|إِنَّ شَفَاعَتَنَا لَا تَنَالُ مُسْتَخِفّاً بِالصَّلَاةِ}}؛ [[شفاعت]] ما به کسانی که [[نماز]] را سبک بشمارند، نمیرسد<ref>وسائل الشیعه، ج۳، ص۱۷.</ref>. | |||
# '''[[روزه]]:''' روزه یکی از [[عبادات]] مهم [[اسلام]] است و این بدان جهت است که براین [[عبادت]]، آثار مهم [[اجتماعی]]، طبّی و [[اخلاقی]] مترتّب شده و [[روزه]] سپری در برابر [[آتش]] [[جهنّم]] است. همچنان که [[امام صادق]]{{ع}} در [[روایت]] چنین فرمودهاند: {{متن حدیث|وَ هُوَ جُنَّةٌ مِنَ النَّارِ}}<ref>وسائل الشیعه، ج۳، ص۲۹۰.</ref>. امام صادق{{ع}} بیشتر روزهای عمر شریفش را به جهت [[نزدیکی به خداوند]] متعال، [[روزهدار]] بود و این مسأله در [[ماه مبارک رمضان]]، شکل دیگری به خود میگرفت. | |||
# '''[[حج]]:''' حج گذشته از [[قداست]] و معنویتی که دارد، از مهمترین گردهمآییهای [[سیاسی]] و [[عبادی]] است که همه ساله در عالم [[اسلام]] برپا میشود. امام صادق{{ع}} به دفعات متعدّد عمل حج را به انجام رساندند و با بسیاری از [[حاجیان]] [[مسلمان]] در این سفرها دیدار کردند. [[امام صادق]]{{ع}} در تمام این دیدارها، همیشه معلّم و ارشادکننده آنها به مسائل [[حج]] بودهاند<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۸ (کتاب)| پیشوایان هدایت ج۸]]، ص ۳۷ ـ ۴۲.</ref> . | |||
=== [[سیره خانوادگی امام صادق]] === | |||
=== [[سیره تربیتی امام صادق]] === | |||
=== [[سیره اجتماعی امام صادق]] === | |||
=== سیره علمی امام صادق === | |||
{{اصلی|سیره علمی امام صادق}} | |||
امام صادق{{ع}} با [[فکر]] روشن و دید دقیق خود، سینه [[دانشها]] را شکافت و [[دنیا]] را از [[دانش]] خود آکنده ساخت. هم اوست که میگوید: {{متن حدیث|سَلُونِي قَبْلَ أَنْ تَفْقِدُونِي فَإِنَّهُ لَا يُحَدِّثُكُمْ أَحَدٌ بَعْدِي بِمِثْلِ حَدِيثِي}}؛ از من سؤال کنید پیش از آنکه مرا از دست بدهید. بدرستیکه پس از من، کسی مانند [[حدیث]] مرا به شما نخواهد گفت<ref>ذهبى، تاریخ الاسلام، ج۶، ص۴۵؛ تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۱۵۷؛ تهذیب الکمال فى اسماء الرجال، ج۵، ص۷۹.</ref> و این سخنی بود که جز جدّ بزرگوارش [[امام امیر المؤمنین]]{{ع}}، کسی را یارای تکلّم به آن نبوده است. بزرگترین جلوه گستردگی [[علمی]] امام صادق{{ع}} این بود که تعداد چهار هزار دانشجو از دریای [[دانش]] آن حضرت سیراب شدهاند و دانش و [[فرهنگ]] را در جمیع تمدّنهای [[اسلامی]] پخش کرده و [[پرچم]] [[معرفت دینی]] و [[احکام شرعی]] را برافراشتهاند<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۸ (کتاب)| پیشوایان هدایت ج۸]]، ص ۲۹.</ref>. | |||
=== [[سیره تبلیغی امام صادق]] === | |||
=== سیره سیاسی امام صادق === | |||
{{اصلی|سیره سیاسی امام صادق}} | |||
پس از [[رحلت رسول خدا]]{{صل}}، طرفداران [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} به تبیین اندیشههای اصولی خود پرداختند. با کشته شدن عثمان و روی کار آمدن [[امویان]]، [[جامعه اسلامی]] به دو گروه عثمانی و [[علوی]] تقسیم شد. پس از [[حادثه کربلا]] گروههای مختلفی به نام [[خونخواهی امام حسین]]{{ع}} برای براندازی حکومت عربگرای [[اموی]] به پا خواستند. جریانهای سیاسی در [[مخالفت]] با [[دولت اموی]] مشترک بودند، اما ادعای امامت و [[رهبری سیاسی]] سبب تعارض درونی آنها بود و [[اجازه]] نمیداد اتحادیه سیاسی علیه دولت اموی شکل گیرد. | |||
[[کیسانیه]] [[معتقد به امامت]] [[فرزندان امام علی]]{{ع}} به [[رهبری]] [[محمد بن حنفیه]] بودند که در ادامه، [[عباسیان]] ادعا کردند رهبری کیسانیه به [[محمد بن علی عباسی]] واگذار شده است. بنوحسن{{ع}} و بنوحسین{{ع}} معتقد به امامت [[فرزندان حضرت فاطمه]]{{س}} بودند. [[قیام زید]] و [[شکست]] او از [[حکومت اموی]] سبب پیدایش [[زیدیه]] شد که قیام مسلحانه علیه [[ظلم]] را نشانه امامت میشمردند. [[خوارج]] نیز گروهی فعال و [[معتقد]] به براندازی [[نظام]] اموی بودند که برخلاف دیگر گروههای سیاسی، [[اعتقادی]] به انحصار [[امامت]] در میان [[قریش]] نداشتند. [[موالی]] نیز یک گروه [[اجتماعی]] بودند که به دلیل محرومیتهای فراوان در دولت اموی به مخالفان آن [[دولت]] تبدیل شده بودند. | |||
عباسیان به رهبری [[محمد بن علی بن عبدالله بن عباس]]، از اواخر قرن اول هجری<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۲۷۵.</ref> به [[مبارزه]] امویان روی آوردند. آنان با نافرجام خواندن [[مبارزات]] [[علویان]]، از آنان فاصله گرفتند و بدون قصد واگذاری [[حکومت]] به آنان حرکتی سامانمند و پرشتابی را پیریزی کردند. ناهماهنگی میان گروههای معارض [[اجازه]] ائتلاف به آنان را نمیداد. | |||
نارضایتی عمومی از دولت اموی، [[تشکیلات]] دقیق عباسیان، [[انتخاب]] [[خراسان]] به عنوان سرزمینی مناسب و همسو با [[تفکر]] [[سیاسی]] [[فکری]] عباسیان و از سوی دیگر عدم [[اتحاد]] دیگر معارضان در برابر عباسیان عواملی برای [[پیروزی]] آنان در سال ۱۳۲ق شد<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]]، ص ۲۷۱.</ref>. | |||
امام صادق{{ع}} در برابر [[عباسیان]] راهی را انتخاب کرد که بدون حرکت نظامی، بتواند آنان را نقد کند و [[افکار]] [[اهل بیت]]{{عم}} را گسترش دهد و در [[فرهنگ عمومی]] [[جامعه]] تأثیر بگذارد. حضرت همچنین در برابر قیامهای مانند [[قیام زید بن علی]]، نفس زکیه و ... نه آنها را تایید و نه رد میکرد و در برخی موارد کمکهای مالی نیز به آنها داشته است<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]]، ص۲۷۳ ـ ۲۸۶.</ref>. | |||
=== [[سیره اقتصادی امام صادق]] === | |||
=== سیره فرهنگی امام صادق === | |||
{{اصلی|سیره فرهنگی امام صادق}} | |||
برخی از فعالیتهای فرهنگی امام صادق{{ع}} عبارتاند از: | |||
# '''رویارویی با جریانهای الحادی:''' یکی از گامهایی که [[امام صادق]]{{ع}} در دوران [[امامت]] خویش برداشتند، روبهرو شدن با جریانات [[الحاد]] و بیدینی بود. امام{{ع}} در مقابله با آنان از روشهای مختلف استفاده میکردند تا اینکه همه محتوای آنها را بیرون ریخته و در برابر اهداف [[ناپاک]] آنان [[ایستادگی]] نماید. | |||
# '''[[مبارزه]] با جریان [[غلوّ]]:''' موضع امام صادق{{ع}} در برابر جریان [[غلو]] و فعالیتهای [[غالیان]] بسیار [[استوار]] و [[قاطع]] بود، آن حضرت به [[سدیر]] فرمودهاند: ای سدیر [[چشم]] و گوش، پوست و مو، و گوشت و [[خون]] من از این گروه بیزار است، [[خدا]] و [[رسول]] نیز از ایشان بیزار باد، اینان بر دین من و پدران من نیستند، به [[خدا]] [[سوگند]] که در [[روز قیامت]] که [[خداوند]] میان من و آنان جمع کند بر آنها [[خشمگین]] است<ref>اصول کافى، ج۱، ص۲۶۹.</ref>. | |||
# '''ارائه راه صحیح فهم دینی:''' امام صادق{{ع}} در همان زمانی که با جریانات [[فکری]] [[مبارزه]] میکرد، به مبارزه با جریانات دیگری هم میپرداخت که سنگ بنای بعضی از مکاتب [[فقهی]] گردیده بود که با [[روح]] [[شریعت اسلام]] منافات داشت و ممکن بود [[دین اسلام]] را از درون نابود کرده و محتوای آن را [[تغییر]] بدهد. از اینجا بود که امام صادق{{ع}} یاران خود را از عمل به مبانی این جریانات برحذر میداشتهاند، آن حضرت به [[ابان بن تغلب]] فرموده است: {{متن حدیث|يَا أَبَانُ، إِنَّ السُّنَّةَ إِذَا قِيسَتْ مُحِقَ الدِّينُ}}؛ ای [[ابان]]، اگر [[سنت]] مورد [[قیاس]] قرار گیرد [[دین]] نابود میشود<ref>بحار الانوار، ج۱۰۴، ص۴۰۵، به نقل از محاسن برقى.</ref>. | |||
# '''[[مبارزه]] با مسأله [[تحریف قرآن]]''' و استفاده ابزاری از [[قرآن]] و مفاهیم آن برای مقاصد سیاسی: امام صادق{{ع}} در برابر استفادههای ابزاری [[سیاسی]] که نصّ قرآن را در خدمت اهداف سیاسی مشکوک خود میخواست، به [[دفاع]] از حریم قرآن پرداخت<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۸ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۸]]، ص۱۳۷ ـ ۱۵۱.</ref>. | |||
=== [[سیره مدیریتی امام صادق]] === | |||
=== [[سیره نظامی امام صادق]] === | |||
=== [[سیره قضایی امام صادق]] === | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
| خط ۴۱: | خط ۸۴: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده: | # [[پرونده:151922.jpg|22px]] [[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۸ (کتاب)|'''پیشوایان هدایت ج۸''']] | ||
# [[پرونده:IM010522.jpg|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)|'''تاریخ اسلام بخش اول ج۲''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||