بدون خلاصۀ ویرایش
(←منابع) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = عبادت| عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[نماز در قرآن]] - [[نماز در کلام اسلامی]] - [[نماز در فقه سیاسی]] - [[نماز در معارف دعا و زیارات]] - [[نماز در معارف و سیره معصوم]] - [[نماز در معارف و سیره نبوی]] - [[نماز در معارف و سیره علوی]] - [[نماز در معارف و سیره حسینی]] - [[نماز در معارف و سیره سجادی]] - [[نماز در معارف و سیره رضوی]] - [[نماز در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[نماز در تربیت اسلامی]] | پرسش مرتبط = }} | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = عبادت| عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[نماز در قرآن]] - [[نماز در کلام اسلامی]] - [[نماز در فقه سیاسی]] - [[نماز در معارف دعا و زیارات]] - [[نماز در معارف و سیره معصوم]] - [[نماز در معارف و سیره نبوی]] - [[نماز در معارف و سیره علوی]] - [[نماز در معارف و سیره حسینی]] - [[نماز در معارف و سیره سجادی]] - [[نماز در معارف و سیره رضوی]] - [[نماز در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[نماز در تربیت اسلامی]] - [[نماز در سبک زندگی اسلامی]] | پرسش مرتبط = }} | ||
'''نماز''' به عبادتی مخصوص با [[افعال]] و اذکاری معین گفته میشود و یکی از عبادتهای روزانه [[مسلمانان]] است که برای [[اطاعت]] از [[خداوند]]، انجام میدهند. نماز از تکلیفهای [[واجب]] و یکی از [[فروع دین]] است و اهمیت آن به حدی است که ستون [[دین]] به شمار آمده است. نماز، یکی از برنامههای [[تربیتی]] [[اسلام]] است و اگر درست و با همه شرایط انجام گیرد، به تعبیر [[قرآن]] از [[زشتیها]] و [[فسادها]] و [[گناهان]] جلوگیری میکند. | '''نماز''' به عبادتی مخصوص با [[افعال]] و اذکاری معین گفته میشود و یکی از عبادتهای روزانه [[مسلمانان]] است که برای [[اطاعت]] از [[خداوند]]، انجام میدهند. نماز از تکلیفهای [[واجب]] و یکی از [[فروع دین]] است و اهمیت آن به حدی است که ستون [[دین]] به شمار آمده است. نماز، یکی از برنامههای [[تربیتی]] [[اسلام]] است و اگر درست و با همه شرایط انجام گیرد، به تعبیر [[قرآن]] از [[زشتیها]] و [[فسادها]] و [[گناهان]] جلوگیری میکند. | ||
| خط ۶۹: | خط ۶۹: | ||
[[اندیشمندان اسلامی]] با استفاده از بعضی [[آیات قرآن کریم]] و [[روایات]]، اقامه نماز را عامل بازدارنده [[مؤمن]] از [[گناه]]: {{متن قرآن|وَأَقِمِ الصَّلَاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ}}<ref>«و نماز را بپا دار که نماز از کار زشت و کار ناپسند باز میدارد» سوره عنکبوت، آیه ۴۵.</ref>.<ref>صدوق، التوحید، ۱۶۶؛ همدانی، بحر المعارف، ۱/۲۰۷.</ref> و موجب [[تقرب الهی]]: {{متن قرآن|كَلَّا لَا تُطِعْهُ وَاسْجُدْ وَاقْتَرِبْ}}<ref>«هرگز از او فرمان مبر و سجده بگزار و (به خداوند) نزدیکی بجوی!» سوره علق، آیه ۱۹.</ref>.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ۲۳/۵۰۰.</ref> میدانند. همچنین برخی روایات، نماز را سبب خاموش شدن [[آتش]] [[گناهان]] [[آدمی]] شمردهاند<ref>صدوق، من لایحضر، ۱/۲۰۸.</ref> و پنج بار برپایی نماز در [[روز]] را به پنج نوبت شستشو در [[نهر]] آب تشبیه کردهاند که سبب باقی نماندن [[آلودگی]] در وجود شخص خواهد شد<ref>صدوق، من لایحضر، ۱/۲۱۱.</ref>. از جهت اجتماعی، برپایی نماز سبب [[طهارت]] و سلامت جامعه از [[فساد]] و [[فحشا]] و [[هدایت]] [[جامعه]] به [[صراط مستقیم]] میشود<ref>امام خمینی، صحیفه، ۱۳/۴۳۲.</ref>؛ افزون بر اینکه برپایی نماز به صورت جماعت دارای [[مصالح عمومی]] و اجتماعی است و فوایدی [[روحی]] و [[معنوی]] دارد که کمتر در عملی اتفاق میافتد<ref>امام خمینی، سرّ الصلاة، ۳۲.</ref>.<ref>[[محمد امین صادقی ارزگانی|صادقی ارزگانی، محمد امین]]، [[نماز (مقاله)|مقاله «نماز»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۱۰ (کتاب)| دانشنامه امام خمینی ج۱۰]]، ص۹۰–۹۹.</ref> | [[اندیشمندان اسلامی]] با استفاده از بعضی [[آیات قرآن کریم]] و [[روایات]]، اقامه نماز را عامل بازدارنده [[مؤمن]] از [[گناه]]: {{متن قرآن|وَأَقِمِ الصَّلَاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ}}<ref>«و نماز را بپا دار که نماز از کار زشت و کار ناپسند باز میدارد» سوره عنکبوت، آیه ۴۵.</ref>.<ref>صدوق، التوحید، ۱۶۶؛ همدانی، بحر المعارف، ۱/۲۰۷.</ref> و موجب [[تقرب الهی]]: {{متن قرآن|كَلَّا لَا تُطِعْهُ وَاسْجُدْ وَاقْتَرِبْ}}<ref>«هرگز از او فرمان مبر و سجده بگزار و (به خداوند) نزدیکی بجوی!» سوره علق، آیه ۱۹.</ref>.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ۲۳/۵۰۰.</ref> میدانند. همچنین برخی روایات، نماز را سبب خاموش شدن [[آتش]] [[گناهان]] [[آدمی]] شمردهاند<ref>صدوق، من لایحضر، ۱/۲۰۸.</ref> و پنج بار برپایی نماز در [[روز]] را به پنج نوبت شستشو در [[نهر]] آب تشبیه کردهاند که سبب باقی نماندن [[آلودگی]] در وجود شخص خواهد شد<ref>صدوق، من لایحضر، ۱/۲۱۱.</ref>. از جهت اجتماعی، برپایی نماز سبب [[طهارت]] و سلامت جامعه از [[فساد]] و [[فحشا]] و [[هدایت]] [[جامعه]] به [[صراط مستقیم]] میشود<ref>امام خمینی، صحیفه، ۱۳/۴۳۲.</ref>؛ افزون بر اینکه برپایی نماز به صورت جماعت دارای [[مصالح عمومی]] و اجتماعی است و فوایدی [[روحی]] و [[معنوی]] دارد که کمتر در عملی اتفاق میافتد<ref>امام خمینی، سرّ الصلاة، ۳۲.</ref>.<ref>[[محمد امین صادقی ارزگانی|صادقی ارزگانی، محمد امین]]، [[نماز (مقاله)|مقاله «نماز»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۱۰ (کتاب)| دانشنامه امام خمینی ج۱۰]]، ص۹۰–۹۹.</ref> | ||
در بسیاری از [[روایات]] نماز همچون | در بسیاری از [[روایات]] نماز همچون ذکر و دعا و [[زیارت]] و امثال اینها از جمله راهکارها و عوامل اثرگذار در کاهش یا علاج فقر معرفی شده است با این [[اختلاف]] که گاهی نماز عاری از هر خصوصیتی، راهکاری تأثیرگذار به شمار آمده است؛ همچون نمازی که [[پیامبر خدا]] هنگام مواجهشدن [[اهل]] و عیالش با نیاز شدید، آنان را بر انجام آن [[فرمان]] میداد و با تأکید میفرمود: ای اهل [[خانه]] نماز بگذارید، نماز بگذارید<ref>طبرسی، مکارم الأخلاق، ص۳۳۴-۳۳۳؛ ابراهیم بن علی عاملی کفعمی، المصباح، ص۱۶۸ (با اندکی اختلاف در عبارت).</ref>. حلبی گوید مردی از فقرش نزد [[امام صادق]]{{ع}} [[شکایت]] کرد. آن حضرت به او فرمود: «بین [[قبر]] و منبر پیامبر{{صل}} دو رکعت نماز بگذارد؛ سپس صد مرتبه بگوید: {{متن حدیث|وَ أَعَمَّهَا فَضْلًا}}. آن مرد به فرمان امام عمل کرد و [[خدا]] روزیاش را بر او ارزانی داشت»<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۳، ص۴۷۳؛ شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ج۳، ص۳۱۱.</ref>؛ همچنین ابنطیّار میگوید: به امام صادق{{ع}} عرض کردم سرمایهای داشتم که از کفم رفت و هماکنون در مضیقۀ [[سختی]] قرار گرفتهام. به من فرمود: مغازهای داری؟ عرض کردم: بلی؛ و لکن آن را ترک کردهام. حضرت فرمود: وقتی به [[کوفه]] باز گشتی، آن را جارو بزن و در آن بنشین و هنگام خروج از آن دو یا چهار رکعت نماز بگذار و از پس آن بگو: {{متن حدیث|تَوَجَّهْتُ بِلَا حَوْلٍ مِنِّي وَ لَا قُوَّةٍ وَ لَكِنْ بِحَوْلِكَ وَ قُوَّتِكَ أَبْرَأُ إِلَيْكَ مِنَ الْحَوْلِ وَ الْقُوَّةِ إِلَّا بِكَ فَأَنْتَ حَوْلِي وَ مِنْكَ قُوَّتِي اللَّهُمَّ فَارْزُقْنِي مِنْ فَضْلِكَ الْوَاسِعِ رِزْقاً كَثِيراً طَيِّباً}}. این عمل را ادامه دادم و وضعیت [[مالی]] من متحول گردید و بهبود یافت؛ بهگونهای که بر چهارپایانی دست یافتم و بردگانی خریدم و خانههایی ساختم<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۳، ص۴۷۴؛ شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ج۳، ص۳۱۲.</ref>.<ref>[[محمد حسین علی اکبری|علی اکبری، محمد حسین]]، [[سیره معصومان در فقرزدایی (کتاب)|سیره معصومان در فقرزدایی]]، ص ۱۷۴.</ref> | ||
== اقسام و اجزای نماز == | == اقسام و اجزای نماز == | ||
نماز در یک تقسیم به نمازهای [[واجب]] و [[مستحب]] تقسیم میشود و نمازهای واجب شش قسم است که عبارتاند از: نمازهای روزانه، [[نماز آیات]]، نماز [[طواف]] واجب، نماز واجب به [[نذر]] یا [[عهد]] یا قسم یا نماز استیجاری، نماز میت و نماز قضای پدر بر پسر بزرگ<ref>امام خمینی، تعلیقه عروه، ۲۷۱.</ref>. [[نمازهای مستحب]] نیز بسیار است که برخی به صورت مرتب در [[روز]] و شب اقامه میشوند؛ مانند [[نوافل]] روزانه و نماز شب و برخی از آنها وقت مخصوصی دارند مانند نمازهای مستحب در ماههای [[رمضان]]، [[رجب]] و [[شعبان]] و نمازهایی که اسباب خاصی دارند مانند نماز [[زیارت]]، نماز تحیت [[مسجد]] و نماز [[شکر]] و نمازهایی که سبب خاصی ندارند و اقامه آنها به صورت مطلق مستحب است | نماز در یک تقسیم به نمازهای [[واجب]] و [[مستحب]] تقسیم میشود و نمازهای واجب شش قسم است که عبارتاند از: نمازهای روزانه، [[نماز آیات]]، نماز [[طواف]] واجب، نماز واجب به [[نذر]] یا [[عهد]] یا قسم یا نماز استیجاری، نماز میت و نماز قضای پدر بر پسر بزرگ<ref>امام خمینی، تعلیقه عروه، ۲۷۱.</ref>. [[نمازهای مستحب]] نیز بسیار است که برخی به صورت مرتب در [[روز]] و شب اقامه میشوند؛ مانند [[نوافل]] روزانه و نماز شب و برخی از آنها وقت مخصوصی دارند مانند نمازهای مستحب در ماههای [[رمضان]]، [[رجب]] و [[شعبان]] و نمازهایی که اسباب خاصی دارند مانند نماز [[زیارت]]، نماز تحیت [[مسجد]] و نماز [[شکر]] و نمازهایی که سبب خاصی ندارند و اقامه آنها به صورت مطلق مستحب است<ref>امام خمینی، تعلیقه عروه، ۲۷۱ و ۲۸۰.</ref>. | ||
هر رکعت از نماز دارای اجزا و افعالی است که بعضی واجب و بعضی مستحباند<ref>امام خمینی، تحریر الوسیله، ۱/۱۴۹.</ref>. [[واجبات]] نماز عبارتاند از: [[نیت]]؛ تکبیرةالاحرام؛ [[قیام]]؛ [[رکوع]]؛ [[سجده]]؛ قرائت؛ ذکر؛ تشهد؛ [[سلام]]؛ ترتیب؛ [[موالات]]، برخی از این [[واجبات]]، رکن نماز و برخی غیر رکناند<ref>امام خمینی، تحریر الوسیله، ۱/۱۴۹؛ حکیم، ۱/۲۱۱.</ref>. ارکان نماز اجزاییاند که بر خلاف دیگر اجزای [[واجب]]، کم و زیاد کردن عمدی و [[سهوی]] آنها سبب باطل شدن نماز میشود<ref>حلی، مختلف الشیعه، ۲/۱۳۹؛ شهید ثانی، رسائل، ۲/۷۳۷؛ یزدی طباطبایی، العروة الوثقی، ۲/۴۳۳.</ref>.<ref>[[محمد امین صادقی ارزگانی|صادقی ارزگانی، محمد امین]]، [[نماز (مقاله)|مقاله «نماز»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۱۰ (کتاب)| دانشنامه امام خمینی ج۱۰]]، ص۹۰–۹۹.</ref> | هر رکعت از نماز دارای اجزا و افعالی است که بعضی واجب و بعضی مستحباند<ref>امام خمینی، تحریر الوسیله، ۱/۱۴۹.</ref>. [[واجبات]] نماز عبارتاند از: [[نیت]]؛ تکبیرةالاحرام؛ [[قیام]]؛ [[رکوع]]؛ [[سجده]]؛ قرائت؛ ذکر؛ تشهد؛ [[سلام]]؛ ترتیب؛ [[موالات]]، برخی از این [[واجبات]]، رکن نماز و برخی غیر رکناند<ref>امام خمینی، تحریر الوسیله، ۱/۱۴۹؛ حکیم، ۱/۲۱۱.</ref>. ارکان نماز اجزاییاند که بر خلاف دیگر اجزای [[واجب]]، کم و زیاد کردن عمدی و [[سهوی]] آنها سبب باطل شدن نماز میشود<ref>حلی، مختلف الشیعه، ۲/۱۳۹؛ شهید ثانی، رسائل، ۲/۷۳۷؛ یزدی طباطبایی، العروة الوثقی، ۲/۴۳۳.</ref>.<ref>[[محمد امین صادقی ارزگانی|صادقی ارزگانی، محمد امین]]، [[نماز (مقاله)|مقاله «نماز»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۱۰ (کتاب)| دانشنامه امام خمینی ج۱۰]]، ص۹۰–۹۹.</ref> | ||