هواپرستی: تفاوت میان نسخه‌ها

۴۴ بایت حذف‌شده ،  ‏۱۰ آوریل ۲۰۲۵
 
(۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[هواپرستی در حدیث]] - [[هواپرستی در تاریخ اسلامی]] - [[هواپرستی در فقه سیاسی]] - [[هواپرستی در جامعه‌شناسی اسلامی]]| پرسش مرتبط  = هواپرستی (پرسش)}}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[هواپرستی در قرآن]] - [[هواپرستی در جامعه‌شناسی اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}


== مقدمه ==
== مقدمه ==
هواپرستی و [[متابعت از خواهش‌های نفسانی]] و تمایل‌های کنترل نشده، در برابر ارجاع به [[تعالیم]] [[عقلی]] و [[دینی]]، و [[تسلیم محض]] در برابر [[حقیقت]]، از موانع مهم رسیدن به ارزش‌های متعالی و پذیرش آنهاست، “هوی” در لغت، [[تمایل]] و [[انحراف]] نفس به سمت [[شهوت]] تعدیل نشده است که صاحبش را در [[دنیا]] به [[رنج]] و [[مصیبت]] و در [[آخرت]] به عذاب [[مبتلا]] می‌سازد<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۸۴۹.</ref>. این تعلق و تمایل انحطاطی نفس به شهوت، [[مال]] و [[لذات]] مادی گاه به قدری شدت می‌یابد که به [[معبود]] فرد در مقابل [[خداوند]] تبدیل می‌شود<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۱۱، ص۳۳۰.</ref>.
هواپرستی و [[متابعت از خواهش‌های نفسانی]] و تمایل‌های کنترل نشده، در برابر ارجاع به [[تعالیم]] [[عقلی]] و [[دینی]]، و [[تسلیم محض]] در برابر [[حقیقت]]، از موانع مهم رسیدن به ارزش‌های متعالی و پذیرش آنهاست، «هوی» در لغت، [[تمایل]] و [[انحراف]] نفس به سمت [[شهوت]] تعدیل نشده است که صاحبش را در [[دنیا]] به [[رنج]] و [[مصیبت]] و در [[آخرت]] به عذاب [[مبتلا]] می‌سازد<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۸۴۹.</ref>. این تعلق و تمایل انحطاطی نفس به شهوت، [[مال]] و [[لذات]] مادی گاه به قدری شدت می‌یابد که به [[معبود]] فرد در مقابل [[خداوند]] تبدیل می‌شود<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۱۱، ص۳۳۰.</ref>.
ملاک [[هوای نفس]] این است که [[غریزه]] [[کور]] و مرزناشناس ارضا شود و نقطه مقابلش این است که هنگام ارضای غریزه، [[عقل]] به کار گرفته شود<ref>[[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، اخلاق در قرآن، ج۱، ص۱۸۵.</ref>.
ملاک [[هوای نفس]] این است که [[غریزه]] [[کور]] و مرزناشناس ارضا شود و نقطه مقابلش این است که هنگام ارضای غریزه، [[عقل]] به کار گرفته شود<ref>[[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، اخلاق در قرآن، ج۱، ص۱۸۵.</ref>.


خط ۱۲: خط ۱۲:
# در آیاتی نیز بر [[پاکی]] [[شأن پیامبران الهی]] از [[پیروی هواهای نفسانی]] توجه داده<ref>{{متن قرآن|قُلْ إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَعْبُدَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قُلْ لَا أَتَّبِعُ أَهْوَاءَكُمْ قَدْ ضَلَلْتُ إِذًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُهْتَدِينَ}} «بگو: من از پرستیدن کسانی که شما به جای خداوند (به پرستش) می‌خوانید باز داشته شده‌ام؛ بگو: از خواسته‌های (نفسانی) شما پیروی نمی‌کنم که در آن صورت به راستی گمراه گردیده‌ام و از رهیافتگان نخواهم بود» سوره انعام، آیه ۵۶.</ref> و هواپرستی را نقض‌کننده [[هدایت‌یابی الهی]]<ref>{{متن قرآن|فَإِنْ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَكَ فَاعْلَمْ أَنَّمَا يَتَّبِعُونَ أَهْوَاءَهُمْ وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوَاهُ بِغَيْرِ هُدًى مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ}} «پس اگر پاسخت را ندهند بدان که از خواهش‌ها (ی نفس) شان پیروی می‌کنند و گمراه‌تر از آنکه بی‌رهنمودی از خداوند، از خواهش (نفس) خویش پیروی کند کیست؟» سوره قصص، آیه ۵۰.</ref> می‌داند. در آیاتی دیگر حتی به این نکته اشاره می‌کند که اگر [[حق]] بخواهد از هوس‌های آنها [[پیروی]] کند، [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] و همه کسانی که در آن هستند، تباه خواهند شد<ref>{{متن قرآن|وَلَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ أَهْوَاءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ بَلْ أَتَيْنَاهُمْ بِذِكْرِهِمْ فَهُمْ عَنْ ذِكْرِهِمْ مُعْرِضُونَ}} «و اگر حقّ از خواست‌های آنان پیروی می‌کرد آسمان‌ها و زمین و هر که در آنهاست به تباهی می‌افتادند، بلکه ما قرآن را برای آنها آورده‌ایم اما آنان از قرآن خویش رو گردانند» سوره مؤمنون، آیه ۷۱.</ref>؛ همچنین [[قرآن]] هدایت‌شدگان و مهارکنندگان [[هواهای نفسانی]] را به [[بهشت]] جاودان [[بشارت]] می‌دهد<ref>{{متن قرآن|وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى}} «و اما آنکه از ایستادن در پیشگاه پروردگارش پروا کرده و روان خود را از خواهش (ناروا) بازداشته باشد؛» سوره نازعات، آیه ۴۰.</ref>.<ref>[[سید حسین شرف‌الدین|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۶۳.</ref>
# در آیاتی نیز بر [[پاکی]] [[شأن پیامبران الهی]] از [[پیروی هواهای نفسانی]] توجه داده<ref>{{متن قرآن|قُلْ إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَعْبُدَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قُلْ لَا أَتَّبِعُ أَهْوَاءَكُمْ قَدْ ضَلَلْتُ إِذًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُهْتَدِينَ}} «بگو: من از پرستیدن کسانی که شما به جای خداوند (به پرستش) می‌خوانید باز داشته شده‌ام؛ بگو: از خواسته‌های (نفسانی) شما پیروی نمی‌کنم که در آن صورت به راستی گمراه گردیده‌ام و از رهیافتگان نخواهم بود» سوره انعام، آیه ۵۶.</ref> و هواپرستی را نقض‌کننده [[هدایت‌یابی الهی]]<ref>{{متن قرآن|فَإِنْ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَكَ فَاعْلَمْ أَنَّمَا يَتَّبِعُونَ أَهْوَاءَهُمْ وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوَاهُ بِغَيْرِ هُدًى مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ}} «پس اگر پاسخت را ندهند بدان که از خواهش‌ها (ی نفس) شان پیروی می‌کنند و گمراه‌تر از آنکه بی‌رهنمودی از خداوند، از خواهش (نفس) خویش پیروی کند کیست؟» سوره قصص، آیه ۵۰.</ref> می‌داند. در آیاتی دیگر حتی به این نکته اشاره می‌کند که اگر [[حق]] بخواهد از هوس‌های آنها [[پیروی]] کند، [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] و همه کسانی که در آن هستند، تباه خواهند شد<ref>{{متن قرآن|وَلَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ أَهْوَاءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ بَلْ أَتَيْنَاهُمْ بِذِكْرِهِمْ فَهُمْ عَنْ ذِكْرِهِمْ مُعْرِضُونَ}} «و اگر حقّ از خواست‌های آنان پیروی می‌کرد آسمان‌ها و زمین و هر که در آنهاست به تباهی می‌افتادند، بلکه ما قرآن را برای آنها آورده‌ایم اما آنان از قرآن خویش رو گردانند» سوره مؤمنون، آیه ۷۱.</ref>؛ همچنین [[قرآن]] هدایت‌شدگان و مهارکنندگان [[هواهای نفسانی]] را به [[بهشت]] جاودان [[بشارت]] می‌دهد<ref>{{متن قرآن|وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى}} «و اما آنکه از ایستادن در پیشگاه پروردگارش پروا کرده و روان خود را از خواهش (ناروا) بازداشته باشد؛» سوره نازعات، آیه ۴۰.</ref>.<ref>[[سید حسین شرف‌الدین|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۶۳.</ref>


==حق‌طلبی (فضیلت مخالف)==
==فضیلت‌های مخالف==
===حق‌طلبی===
{{اصلی|حق‌طلبی}}
{{اصلی|حق‌طلبی}}
===مخالفت با هوای نفس===
{{اصلی|جهاد اکبر}}


== جستارهای وابسته ==  
== جستارهای وابسته ==  
خط ۶۰: خط ۶۳:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:هواپرستی]]
[[رده:هوای نفس]]


{{ارزش‌های اجتماعی}}
{{ارزش‌های اجتماعی}}
۸۱٬۲۷۳

ویرایش