بدون خلاصۀ ویرایش
(←منابع) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = رذائل اخلاقی | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[سیئه در فقه سیاسی]] - [[سیئه در جامعهشناسی اسلامی]] | پرسش مرتبط = }} | ||
'''سیئه''' بهمعنای [[قبیح]]، خطیئه، بدی، کار بد، [[شرّ]]، ناخوشی است در مقابل [[حسنه]]. هر کار ناپسند و [[گناه]] را [[سیّئه]] میگویند. در [[قرآن]]، هم به معنای کار زشت و گناه به کار رفته که موجب [[کیفر]] است، هم حادثههای ناخوشایند و نامطلوب. [[سیئات]] در [[فرهنگ]] [[قرآنی]] به همه ناهنجاریهای [[اجتماعی]] اطلاق میگردد که [[مردم]] به آنها [[احساس]] ناخوشایند و بدی دارند. | |||
== معناشناسی == | |||
سیئه از ریشه «[[سوء]]» عبارت است از [[قبیح]]، خطیئه<ref>ابنمنظور، لسان العرب، ج۱، ص۹۷.</ref>، بدی، کار بد، [[شرّ]]، ناخوشی، ناشایست<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۷۶۵.</ref>، در مقابل «[[حسنه]]». هر کار ناپسند و [[گناه]] را [[سیّئه]] میگویند، در مقابل [[حسنه]] که به کارهای خیر و خوب گفته میشود. جمع آن «سیّئات» است. در [[قرآن]]، هم به معنای کار زشت و گناه به کار رفته که موجب [[کیفر]] است، هم حادثههای ناخوشایند و نامطلوب. قرآن، کیفر سیئه را یک برابر، امّا [[پاداش]] حسنه را ده برابر دانسته است و میفرماید: [[حسنات]] و [[کارهای نیک]]، [[سیئات]] و بدیها را از بین میبرد {{متن قرآن|إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ}}<ref>«بیگمان نیکیها بدیها را میزدایند» سوره هود، آیه ۱۱۴.</ref>. انسان با [[تقوا]] میکوشد که از او سیئههایی سر نزند و اگر [[مرتکب گناه]] شد، فوری از آن [[توبه]] کند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]؛ [[سید حسین شرفالدین|شرفالدین، سید حسین]]، [[ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۷۷.</ref>. | |||
== اقسام سیئه == | |||
«سیئه و [[حسنه]]» دو نوع است: | |||
# '''به اعتبار [[عقل]] و [[شرع]]:''' {{متن قرآن|مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى إِلَّا مِثْلَهَا}}<ref>«کسانی که نیکی آورند ده برابر آن (پاداش) دارند و کسانی که بدی آورند جز همانند آن کیفر نمیبینند و به آنان ستم نخواهد شد» سوره انعام، آیه ۱۶۰.</ref>. | |||
# '''به اعتبار طبع [[انسانی]]:''' {{متن قرآن|فَإِذَا جَاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُوا لَنَا هَذِهِ وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَطَّيَّرُوا بِمُوسَى وَمَنْ مَعَهُ}}<ref>«پس، هرگاه نیکی به آنان روی میآورد میگفتند این از آن ماست و اگر بلایی به ایشان میرسید به موسی و همراهان وی فال بد میزدند؛ آگاه باشید که فالشان نزد خداوند است اما بیشتر آنها نمیدانند» سوره اعراف، آیه ۱۳۱.</ref>. | |||
[[سیئات]] اموری هستند که [[انسان]] به آنها [[احساس]] بد و ناخوشایندی دارد؛ مانند [[مرض]]، [[ذلت]]، [[ناداری]] و [[فتنه]] که منشأ همه اینها خود [[انسان]] است{{متن قرآن|وَمَا أَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ}}<ref>«(ای آدمی!) هر نیکی به تو رسد از خداوند است و هر بدی به تو رسد از خود توست. و (ای محمّد!) ما تو را برای مردم، پیامبر فرستادهایم و خداوند، (شما را) گواه بس» سوره نساء، آیه ۷۹.</ref>.<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۵، ص۸.</ref>. | |||
[[سیئات]] در [[فرهنگ]] [[قرآنی]] به همه ناهنجاریهای [[اجتماعی]] اطلاق میگردد که [[مردم]] به آنها [[احساس]] ناخوشایند و بدی دارند. [[حسنات]] هنجارهای [[جامعه]] [[قرآنی]] هستند. ترک [[سیئات]] خود از [[حسنات]] بزرگ است<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۵۷.</ref>. | |||
== معصیت == | |||
{{اصلی|معصیت}} | |||
معصیت یا گناه به معنای [[سرکشی]] و [[نافرمانی]] است در مقابل [[اطاعت]] و [[تبعیت]] کردن و در اصطلاح عبارت است از زیر پا گذاشتن [[فرمان]] کسی که [[اطاعت]] از او عقلاً یا شرعاً [[واجب]] است، مانند [[خداوند متعال]]. [[گناهان]] در مقایسه با هم به دو دسته [[گناهان کبیره]] و صغیره تقسیم میشوند. [[گناه کبیره]] گناهی است که [[آیه]] یا روایتی دلالت بر کبیره بودن آن وجود داشته باشد. [[توبه]] دری است که [[خداوند]] بهروی [[انسان]] گشوده است تا [[انسان]] به هنگام [[ندامت]] و [[پشیمانی]] از گناه بهسوی [[خداوند]] بازگردد<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۴۱۹؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۱۹۳؛ [[احمد فکور افشاگر|فکور افشاگر، احمد]]، [[گناه (مقاله)|مقاله «گناه»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۸ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی]]، ج۸، ص۵۷۰ ـ ۵۷۶.</ref>. | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|'''فرهنگنامه دینی''']] | |||
# [[پرونده:1379779.jpg|22px]] [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']] | |||
# [[پرونده:1100695.jpg|22px]] [[سید حسین شرفالدین|شرفالدین، سید حسین]]، [[ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|'''ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم''']] | |||
# [[پرونده:IM009800.jpg|22px]] [[احمد فکور افشاگر|فکور افشاگر، احمد]]، [[گناه (مقاله)|مقاله «گناه»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۸ (کتاب)|'''دانشنامه امام خمینی ج۸''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
| خط ۱۴: | خط ۳۰: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:رذایل اخلاقی]] | ||
{{ارزشهای اجتماعی}} | {{ارزشهای اجتماعی}} | ||