جهاد اکبر: تفاوت میان نسخه‌ها

| موضوع مرتبط = جهاد

| عنوان مدخل  =  

| مداخل مرتبط = [[جهاد اکبر در قرآن]] - [[جهاد اکبر در حدیث]] - [[جهاد اکبر در فقه اسلامی]] - [[جهاد اکبر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]

'''جهاد اکبر''' در مقابل [[جهاد اصغر]]، به معنای [[مبارزه با نفس اماره]] و [[مخالفت با نفس]] و خواهش‌های آن است. این عنوان از [[روایت]] [[پیامبر خاتم]]{{صل}} برداشت شده است. [[پیروی]] از نفس اماره به ترک [[واجبات]] و [[ارتکاب محرمات]]، [[حرام]] و مخالفت با آن به انجام دادن [[واجبات]] و اجتناب از [[محرمات]]، [[واجب]] است. اهمیت این نوع از [[جهاد]] این است که جهاد با [[دشمنان]] بیرونی نیز بدون کنار زدن موانع درونی، متحقق نمی‌شود.

«جهاد اکبر» به معنای [[مبارزه با نفس اماره]] است. جهاد اکبر، مقابل [[جهاد اصغر]] ([[جهاد با دشمن]] بیرونی) عبارت است از [[ستیز]] و [[مخالفت با نفس]] و خواهش‌های آن ـ که [[انسان]] را وادار به [[مخالفت]] با [[خداوند متعال]] و [[سرپیچی]] از دستورهای او می‌کند ـ به ترک شهوت‌های [[شیطانی]] و [[گردن نهادن]] به دستورهای [[خداوند متعال]] و پیراستن نفس از [[صفات]] [[ناشایست]] و آراستن آن به [[صفات نیکو]]. عنوان یاد شده برگرفته از روایتی از [[رسول خدا]] {{صل}} است که به گروهی از [[اصحاب]] که از [[نبرد]] با [[دشمن]] باز می‌گشتند، فرمود: مرحبا به قومی که [[جهاد اصغر]] را به انجام رسانده‌اند، و جهاد اکبر بر ایشان باقی است. گفتند: ای [[پیامبر خدا]]، جهاد اکبر چیست؟ فرمود [[جهاد با نفس]]<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّ النَّبِيَّ ص بَعَثَ بِسَرِيَّةٍ فَلَمَّا رَجَعُوا قَالَ مَرْحَباً بِقَوْمٍ قَضَوُا الْجِهَادَ الْأَصْغَرَ وَ بَقِيَ الْجِهَادُ الْأَكْبَرُ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ص وَ مَا الْجِهَادُ الْأَكْبَرُ قَالَ جِهَادُ النَّفْسِ}}، کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج5، ص12؛ وسائل الشیعة، ج۱۵، ص۱۶۱.</ref>. از این عنوان به مناسبت در باب [[جهاد]] [[سخن]] گفته‌اند. [[پیروی]] از [[نفس اماره]] به [[ترک واجبات]] و [[ارتکاب محرمات]]، [[حرام]] و [[مخالفت]] با آن به انجام دادن [[واجبات]] و اجتناب از [[محرمات]]، [[واجب]] است<ref>کلمة التقوی، ج۲، ص۳۳۰-۳۳۱.</ref>.<ref>مؤسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]]، ج۳، ص۱۴۱-۱۴۶</ref>

== اهمیت و جایگاه ==

[[برترین]] [[جهاد]] در [[اسلام]]، [[جهاد با نفس]] است. سفارش به [[تهذیب]] و [[تزکیه نفس]]، تحصیل [[آداب]] [[شرعی]] و [[معارف الهی]] مقصد اصلی [[بعثت پیامبران]] {{عم}} است<ref>امام خمینی، جهاد اکبر، ص۱۱ ـ ۱۲.</ref>.

برخی از اندیشمندان مسلمان معتقدند ریشه تمام اختلافاتی که [[هدف]] مشخص و مقدسی نداشته باشد به [[حب دنیا]] برمی‌گردد<ref>امام خمینی، جهاد اکبر، ص۲۵ ـ ۳۰.</ref>. برخی نیز نیروی [[عقل]] را در کنار [[بعثت پیامبران]] {{عم}} [[عنایت الهی]] به بندگانش می‌دانند تا دچار [[عذاب]] [[جهنم]] نشوند و در ادامه می‌افزایند اگر عوامل یادشده مایه [[بیداری]] [[بندگان]] نشوند، [[خداوند]] آنان را از طریق گرفتاری‌های دیگری چون [[فقر]] و [[بیماری]] بیدار می‌کند<ref>امام خمینی، جهاد اکبر، ص۳۳ ـ ۳۶.</ref> و [[دوران جوانی]] را بهترین [[زمان]] برای [[اصلاح]] و [[تهذیب]] می‌داند<ref>امام خمینی، جهاد اکبر، ص۵۱ ـ ۶۰.</ref>.<ref>[[ناصرالدین انصاری قمی|انصاری قمی، ناصرالدین]]، [[جهاد اکبر یا مبارزه با نفس (مقاله)| مقاله «جهاد اکبر یا مبارزه با نفس»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۴ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی]]، ج۴، ص ۱۹۳.</ref>

[[قرآن کریم]] در برخی [[آیات]]<ref>سوره شمس، آیه ۹.</ref> بعد از قسم‌های متعدد، کسی را «[[رستگار]]» دانسته که نفس خود را [[تهذیب]] کرده باشد. [[روایات اسلامی]] نیز که [[جهاد با نفس]] و خواهش‌های آن را به عنوان «جهاد اکبر» یاد کرده، آن را بزرگتر از [[جهاد نظامی]] دانسته است<ref>اشعث کوفی، محمد بن محمد اشعث، الجعفریات (الأشعثیات)، ص۷۸.</ref>. جهاد با نفس، خارج شدن از [[تصرف]] و [[تسلط]] نیروهای [[شیطانی]] و ورود در [[سیطره]] نیروهای [[الهی]] است<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۶۱.</ref>.

اهمیت این نوع از [[جهاد]] این است که جهاد با [[دشمنان]] بیرونی نیز بدون کنار زدن موانع درونی، متحقق نمی‌شود<ref>آیت الله خامنه‌ای، ۱۴/۲/۱۳۸۷.</ref>. در نگاهی عمیق‌تر می‌توان چنین گفت که میان [[منافع شخصی]] یعنی [[حفظ]] [[حیات]] با [[مصلحت]] [[اجتماعی]] که در جهاد اصغر نهفته است، دائماً [[تعارض]] وجود دارد؛ چراکه گذشتن از [[حب ذات]] بسیار دشوار است، پس جهاد اصغر منوط به جهاد اکبر است<ref>صدر، سید محمدباقر، الفتاوی الواضحة، ص۷۷۱.</ref>.

[[رذایل]] فردی موجب [[تضعیف]] [[روحیه]]، برای جهاد اکبر می‌گردد؛ از این‌رو [[آسیب‌شناسی]] این [[جبهه]] کاری بس مهم است، این خطر هنگامی مضاعف می‌شود که تدریجاً به [[بیماری]] [[اخلاقی]] جامعه تبدیل شود که خود مقدمه [[سقوط]] [[نظام ارزشی]] خواهد بود<ref>آیت الله خامنه‌ای، ۶/۱۱/۱۳۷۱.</ref>. جامعه‌ای که به تعبیر [[قرآن]]، صفت «چسبیدن به [[زمین]]»<ref>سوره اعراف، آیه ۱۷۶.</ref> و علایق [[حیوانی]] و تن‌آسایی در آن شدت یابد، آینده‌ای جز [[شکست]] و [[پستی]] در میادین [[جهاد]] نخواهد داشت<ref>آیت الله خامنه‌ای، ۱۷/۷/۱۳۷۰.</ref>.<ref>[[محمد جواد ادرکنی|ادرکنی، محمد جواد]]، [[جهاد - ادرکنی (مقاله)| مقاله «جهاد»]]، [[مقالاتی از اندیشه‌نامه انقلاب اسلامی (کتاب)|مقالاتی از اندیشه‌نامه انقلاب اسلامی‌]] ص ۴۲۰.</ref>

# [[پرونده:IM009833.jpg|22px]] [[ناصرالدین انصاری قمی|انصاری قمی، ناصرالدین]]، [[جهاد اکبر یا مبارزه با نفس (مقاله)| مقاله «جهاد اکبر یا مبارزه با نفس»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۴ (کتاب)|'''دانشنامه امام خمینی ج۴''']]

== جستارهای وابسته ==

{{مدخل وابسته}}

{{پایان مدخل‌ وابسته}}

[[رده:فضایل اخلاقی]]