صدقه در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

۷۳۹ بایت حذف‌شده ،  ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۵: خط ۵:
| پرسش مرتبط  =  
| پرسش مرتبط  =  
}}
}}
== مقدمه ==
#{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ذَلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ * أَأَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَاتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَتَابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! چون می‌خواهید با پیامبر رازگویی کنید پیش از رازگویی‌تان صدقه‌ای بپردازید، این برای شما بهتر و پاکیزه‌تر است ولی اگر (چیزی) نیابید بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است * آیا ترسیدید که پیش از رازگویی‌تان صدقه‌هایی بپردازید؟ حال که چنین نکردید و خداوند از شما در گذشت پس نماز را برپا دارید و زکات بپردازید و از خداوند و پیامبرش فرمانبرداری کنید و خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره مجادله، آیه ۱۲-۱۳.</ref>.
#{{متن قرآن|مِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْهَا رَضُوا وَإِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ * وَلَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا مَا آتَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ سَيُؤْتِينَا اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَرَسُولُهُ إِنَّا إِلَى اللَّهِ رَاغِبُونَ}}<ref>«و برخی از ایشان درباره زکات‌ها بر تو خرده می‌گیرند؛ اگر از آن به آنان داده شود خرسند می‌شوند و اگر داده نشود ناگهان به خشم می‌آیند * و اگر آنها به آنچه خداوند و پیامبرش به آنان داده‌اند خرسند می‌شدند و می‌گفتند: “خداوند ما را بس، به زودی خداوند و پیامبرش از بخشش خویش به ما خواهند داد، ما به سوی خداوند دست به دعا برمی‌داریم” (پسندیده‌تر بود)» سوره توبه، آیه ۵۸-۵۹. </ref>.
== نکات ==
در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است:
# [[دستور خداوند]] به افراد [[توانمند]] که با [[پیامبر]] [[نجوا]] می‌کردند و این مسئله را ویژگی خاص خود برای ارضای تشخص‌طلبی در [[جامعه]] قرار می‌دادند به پرداخت [[صدقه]] پیش از نجوی با [[پیامبر]]: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً}}<ref>«ای مؤمنان! چون می‌خواهید با پیامبر رازگویی کنید پیش از رازگویی‌تان صدقه‌ای بپردازید» سوره مجادله، آیه ۱۲.</ref> و پرداخت [[صدقه]] پیش از [[نجوا]] با [[رسول اکرم]] از [[بهترین]] [[کارها]] و سبب پالایش [[روح]] از آلودگی‌ها: {{متن قرآن|ذَلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ}}<ref>«این برای شما بهتر و پاکیزه‌تر است» سوره مجادله، آیه ۱۲.</ref> و افراد [[ناتوان]] از پرداخت [[صدقه]] جهت [[نجوا]] با [[پیامبر]]، مورد [[آمرزش]] و [[رحمت]] [[خداوند]]: {{متن قرآن|فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«ولی اگر (چیزی) نیابید بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مجادله، آیه ۱۲.</ref> و [[سرزنش]] [[خداوند]] از تارکان [[صدقه]] برای [[پیامبر]] در عین [[توانمندی]]: {{متن قرآن|أَأَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَاتٍ}}<ref>«آیا ترسیدید که پیش از رازگویی‌تان صدقه‌هایی بپردازید؟» سوره مجادله، آیه ۱۳.</ref> و ترک کنندگان [[صدقه]] جهت نجوی با [[پیامبر]] در عین [[توانمندی مالی]]، مورد [[بخشش]] [[خداوند]] و [[نسخ]] این [[حکم]] از سوی [[خدا]]: {{متن قرآن|فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَتَابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ}}<ref>«آیا ترسیدید که پیش از رازگویی‌تان صدقه‌هایی بپردازید؟ حال که چنین نکردید و خداوند از شما در گذشت پس نماز را برپا دارید و زکات بپردازید و از خداوند و پیامبرش فرمانبرداری کنید و خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره مجادله، آیه ۱۳.</ref>؛
# [[عیب‌جویی]] و طعنه‌زنی [[منافقان]] به [[پیامبر]] به سبب تقسیم [[صدقات]]: {{متن قرآن|مِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ}}<ref>«و برخی از ایشان درباره زکات‌ها بر تو خرده می‌گیرند» سوره توبه، آیه ۵۸.</ref> و [[رضایت]] و [[خشنودی]] [[منافقان]]، در صورت بهره‌مندی از [[صدقات]]: {{متن قرآن|فَإِنْ أُعْطُوا مِنْهَا رَضُوا}}<ref>«اگر از آن به آنان داده شود خرسند می‌شوند» سوره توبه، آیه ۵۸.</ref> و [[خشمگین]] شدن [[منافقان]]، در صورت بی‌بهره ماندن از [[صدقات]]: {{متن قرآن|وَإِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ}}<ref>«و اگر داده نشود ناگهان به خشم می‌آیند» سوره توبه، آیه ۵۸.</ref> و [[خداوند]] [[رضایت]] و قانع بودن [[منافقان]] به سهم خود در [[صدقات]] را به نفع خود آنان اعلام می‌کند: {{متن قرآن|وَلَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا مَا آتَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ سَيُؤْتِينَا اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَرَسُولُهُ إِنَّا إِلَى اللَّهِ رَاغِبُونَ}}<ref>«و اگر آنها به آنچه خداوند و پیامبرش به آنان داده‌اند خرسند می‌شدند و می‌گفتند: “خداوند ما را بس، به زودی خداوند و پیامبرش از بخشش خویش به ما خواهند داد، ما به سوی خداوند دست به دعا برمی‌داریم” (پسندیده‌تر بود)» سوره توبه، آیه ۵۹.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۵۴.</ref>.


== آثار [[اقتصادی]] [[صدقات]] در [[زندگی فردی]] و جمعی ==
== آثار [[اقتصادی]] [[صدقات]] در [[زندگی فردی]] و جمعی ==
خط ۴۸: خط ۴۰:
[[حضرت صادق]]{{ع}} به فرزند خود محمد فرمود: پسرجان از مخارج چقدر زیاد آمده است؟. عرض کرد: چهل دینار. [[امام صادق]]{{ع}} فرزندش را امر کرد از [[منزل]] خارج شود و آن مبلغ را صدقه بدهد. محمد گفت: در این صورت چیزی نخواهد ماند؛ زیرا موجودی همین چهل دینار است. آن حضرت{{ع}} فرمود: آن را صدقه بده قطعا [[خداوند]] عوض خواهد داد. سپس فرمود: {{متن حدیث|اما عَلِمتَ أنَّ لِكُلِّ شَيءٍ مِفتاحا و مِفتاحُ الرِّزقِ الصَّدَقةُ}}؛ آیا نمی‌دانی هر چیزی کلیدی دارد و کلید روزی صدقه است. پس اینک چهل دینار را به عنوان صدقه بده. محمد امر امام صادق{{ع}} را انجام داد. بیش از ده [[روز]] نگذشت که از محلی مبلغ چهار هزار دینار برای آن جناب رسید. امام صادق{{ع}} فرمود: پسرجان برای [[خدا]] چهل دینار دادیم و خداوند چهار هزار دینار عوض آن را داد<ref>کافی، جزء ۴، ص۱۰.</ref>.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[صدقه ابزاری برای برکت و رشد اقتصادی (مقاله)|صدقه ابزاری برای برکت و رشد اقتصادی]].</ref>
[[حضرت صادق]]{{ع}} به فرزند خود محمد فرمود: پسرجان از مخارج چقدر زیاد آمده است؟. عرض کرد: چهل دینار. [[امام صادق]]{{ع}} فرزندش را امر کرد از [[منزل]] خارج شود و آن مبلغ را صدقه بدهد. محمد گفت: در این صورت چیزی نخواهد ماند؛ زیرا موجودی همین چهل دینار است. آن حضرت{{ع}} فرمود: آن را صدقه بده قطعا [[خداوند]] عوض خواهد داد. سپس فرمود: {{متن حدیث|اما عَلِمتَ أنَّ لِكُلِّ شَيءٍ مِفتاحا و مِفتاحُ الرِّزقِ الصَّدَقةُ}}؛ آیا نمی‌دانی هر چیزی کلیدی دارد و کلید روزی صدقه است. پس اینک چهل دینار را به عنوان صدقه بده. محمد امر امام صادق{{ع}} را انجام داد. بیش از ده [[روز]] نگذشت که از محلی مبلغ چهار هزار دینار برای آن جناب رسید. امام صادق{{ع}} فرمود: پسرجان برای [[خدا]] چهل دینار دادیم و خداوند چهار هزار دینار عوض آن را داد<ref>کافی، جزء ۴، ص۱۰.</ref>.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[صدقه ابزاری برای برکت و رشد اقتصادی (مقاله)|صدقه ابزاری برای برکت و رشد اقتصادی]].</ref>


== جستارهای وابسته ==
== آیات و صدقه ==
{{مدخل وابسته}}
#{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ذَلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ * أَأَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَاتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَتَابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! چون می‌خواهید با پیامبر رازگویی کنید پیش از رازگویی‌تان صدقه‌ای بپردازید، این برای شما بهتر و پاکیزه‌تر است ولی اگر (چیزی) نیابید بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است * آیا ترسیدید که پیش از رازگویی‌تان صدقه‌هایی بپردازید؟ حال که چنین نکردید و خداوند از شما در گذشت پس نماز را برپا دارید و زکات بپردازید و از خداوند و پیامبرش فرمانبرداری کنید و خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره مجادله، آیه ۱۲-۱۳.</ref>.
* [[تحریم صدقه بر اهل بیت]]
#{{متن قرآن|مِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْهَا رَضُوا وَإِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ * وَلَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا مَا آتَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ سَيُؤْتِينَا اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَرَسُولُهُ إِنَّا إِلَى اللَّهِ رَاغِبُونَ}}<ref>«و برخی از ایشان درباره زکات‌ها بر تو خرده می‌گیرند؛ اگر از آن به آنان داده شود خرسند می‌شوند و اگر داده نشود ناگهان به خشم می‌آیند * و اگر آنها به آنچه خداوند و پیامبرش به آنان داده‌اند خرسند می‌شدند و می‌گفتند: “خداوند ما را بس، به زودی خداوند و پیامبرش از بخشش خویش به ما خواهند داد، ما به سوی خداوند دست به دعا برمی‌داریم” (پسندیده‌تر بود)» سوره توبه، آیه ۵۸-۵۹. </ref>.
* [[تحریم صدقه بر سادات]]
 
* [[صدقه بر ارحام]]
== نکات ==
* [[صدقه بر اقارب]]
در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است:
* [[صدقه برای میت]]
# [[دستور خداوند]] به افراد [[توانمند]] که با [[پیامبر]] [[نجوا]] می‌کردند و این مسئله را ویژگی خاص خود برای ارضای تشخص‌طلبی در [[جامعه]] قرار می‌دادند به پرداخت [[صدقه]] پیش از نجوی با [[پیامبر]]: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً}}<ref>«ای مؤمنان! چون می‌خواهید با پیامبر رازگویی کنید پیش از رازگویی‌تان صدقه‌ای بپردازید» سوره مجادله، آیه ۱۲.</ref> و پرداخت [[صدقه]] پیش از [[نجوا]] با [[رسول اکرم]] از [[بهترین]] [[کارها]] و سبب پالایش [[روح]] از آلودگی‌ها: {{متن قرآن|ذَلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ}}<ref>«این برای شما بهتر و پاکیزه‌تر است» سوره مجادله، آیه ۱۲.</ref> و افراد [[ناتوان]] از پرداخت [[صدقه]] جهت [[نجوا]] با [[پیامبر]]، مورد [[آمرزش]] و [[رحمت]] [[خداوند]]: {{متن قرآن|فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«ولی اگر (چیزی) نیابید بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مجادله، آیه ۱۲.</ref> و [[سرزنش]] [[خداوند]] از تارکان [[صدقه]] برای [[پیامبر]] در عین [[توانمندی]]: {{متن قرآن|أَأَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَاتٍ}}<ref>«آیا ترسیدید که پیش از رازگویی‌تان صدقه‌هایی بپردازید؟» سوره مجادله، آیه ۱۳.</ref> و ترک کنندگان [[صدقه]] جهت نجوی با [[پیامبر]] در عین توانمندی مالی، مورد [[بخشش]] [[خداوند]] و [[نسخ]] این [[حکم]] از سوی [[خدا]]: {{متن قرآن|فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَتَابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ}}<ref>«آیا ترسیدید که پیش از رازگویی‌تان صدقه‌هایی بپردازید؟ حال که چنین نکردید و خداوند از شما در گذشت پس نماز را برپا دارید و زکات بپردازید و از خداوند و پیامبرش فرمانبرداری کنید و خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره مجادله، آیه ۱۳.</ref>؛
* [[صدقه روزانه]]
# [[عیب‌جویی]] و طعنه‌زنی [[منافقان]] به [[پیامبر]] به سبب تقسیم [[صدقات]]: {{متن قرآن|مِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ}}<ref>«و برخی از ایشان درباره زکات‌ها بر تو خرده می‌گیرند» سوره توبه، آیه ۵۸.</ref> و [[رضایت]] و [[خشنودی]] [[منافقان]]، در صورت بهره‌مندی از [[صدقات]]: {{متن قرآن|فَإِنْ أُعْطُوا مِنْهَا رَضُوا}}<ref>«اگر از آن به آنان داده شود خرسند می‌شوند» سوره توبه، آیه ۵۸.</ref> و [[خشمگین]] شدن [[منافقان]]، در صورت بی‌بهره ماندن از [[صدقات]]: {{متن قرآن|وَإِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ}}<ref>«و اگر داده نشود ناگهان به خشم می‌آیند» سوره توبه، آیه ۵۸.</ref> و [[خداوند]] [[رضایت]] و قانع بودن [[منافقان]] به سهم خود در [[صدقات]] را به نفع خود آنان اعلام می‌کند: {{متن قرآن|وَلَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا مَا آتَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ سَيُؤْتِينَا اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَرَسُولُهُ إِنَّا إِلَى اللَّهِ رَاغِبُونَ}}<ref>«و اگر آنها به آنچه خداوند و پیامبرش به آنان داده‌اند خرسند می‌شدند و می‌گفتند: “خداوند ما را بس، به زودی خداوند و پیامبرش از بخشش خویش به ما خواهند داد، ما به سوی خداوند دست به دعا برمی‌داریم” (پسندیده‌تر بود)» سوره توبه، آیه ۵۹.</ref>.<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲]]، ص ۵۴.</ref>
* [[صدقه شبانه]]
* [[فدیه برای رفع منازعه]]
* [[کلمه طیبه]]
* [[آثار صدقه]]
* [[احادیث صدقه]]
* [[آداب صدقه]]
* [[اسرار صدقه]]
* [[حق صدقه]]
* [[ستایش صدقه]]
* [[طول عمر]]
* [[منت نهادن]]
* [[هدیه به قصد ثواب]]
* [[آداب ظاهری سفر]]
* [[انفاق مستحب]]
* [[اصلاح بین الناس]]
* [[جهد مقل]]
{{پایان مدخل‌ وابسته}}


== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
# [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]
# [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲''']]
# [[پرونده:11790.jpg|22px]] [[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[صدقه ابزاری برای برکت و رشد اقتصادی (مقاله)|'''صدقه ابزاری برای برکت و رشد اقتصادی''']]
# [[پرونده:11790.jpg|22px]] [[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[صدقه ابزاری برای برکت و رشد اقتصادی (مقاله)|'''صدقه ابزاری برای برکت و رشد اقتصادی''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}
۱۲۹٬۵۷۹

ویرایش