برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}
| | #تغییر_مسیر [[ایوب بن سلیمان (ابهامزدایی)]] |
| == آشنایی اجمالی ==
| |
| ایوب بن سلیمان<ref>أبو [[الیسع]] أیوب بن سلیمان الحبطی.
| |
| ر.ک: أ. منابع [[شیعی]]: مستدرکات [[علم رجال الحدیث]]، ج۱، ص۷۱۲، ش۶۳۴.
| |
| ب. منابع [[سنّی]]: الثقات ([[ابن حبان]])، ج۸، ص۱۲۸؛ المتفق و المفترق ([[خطیب بغدادی]])، ج۲، ص۹۳، ش۲۱۱؛ [[میزان]] الاعتدال، ج۱، ص۲۸۷، ش۱۰۷۷؛ لسان [[المیزان]]، ج۱، ص۴۸۱، ش۱۴۸۴.</ref>، به صورت مطلق در سند سه [[روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] و به گزارش از [[تأویل الآیات الظاهرة]] ذکر شده است؛ برای نمونه:
| |
| | |
| {{متن حدیث|قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ اَلْعَبَّاسِ رَحِمَهُ اَللَّهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اَلْعَزِيزِ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَكَرِيَّا عَنْ أَيُّوبَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنِ اَلْكَلْبِيِّ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنِ اِبْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ {{متن قرآن|أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ أَنْ يَسْبِقُونَا سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ}}<ref>آیا آنان که کارهای بد انجام میدهند پنداشتهاند که بر ما پیشی میگیرند؟ بد داوری میکنند سوره عنکبوت، آیه ۴.</ref> نَزَلَتْ فِي عُتْبَةَ وَ شَيْبَةَ وَ اَلْوَلِيدِ بْنِ عُتْبَةَ وَ هُمُ اَلَّذِينَ بَارَزُوا عَلِيّاً وَ حَمْزَةَ وَ عُبَيْدَةَ وَ نَزَلَتْ فِيهِمْ {{متن قرآن|مَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ اللَّهِ فَإِنَّ أَجَلَ اللَّهِ لَآتٍ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ * وَمَنْ جَاهَدَ فَإِنَّمَا يُجَاهِدُ لِنَفْسِهِ}}<ref>هر کس لقای خداوند را امید میدارد (بداند که) زمان (مقرر کرده) خداوند آمدنی است و او شنوای داناست * و هر کس بکوشد تنها برای خویش میکوشد سوره عنکبوت، آیه ۵-۶.</ref> قَالَ فِي عَلِيٍّ وَ صَاحِبَيْهِ}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۱۲۶ به گزارش از تأویل الآیات الظاهره، ص۴۲۱.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 399.</ref>
| |
| | |
| ==شرح حال [[راوی]]==
| |
| ایوب بن سلیمان مشترک میان چند راوی است<ref>ر.ک: میزان الاعتدال، ج۱، ص۲۸۷.</ref>؛ ولی به قرینه [[اسناد]] مشابه، مراد از آن در این سند، [[ابو الیسع ایوب بن سلیمان حبطی]] است<ref>شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۳۲، ح۲۳۶: {{متن حدیث|و أخبرنا محمد بن عبدالله الصوفی، قال: أخبرنا محمد بن أحمد بن محمد ابن علی، قال: حدثنا عبد العزیز بن یحیی بن أحمد بن عیسی، قال: حدثنا محمد بن زکریا، قال: حدثنا أبو الیسع أیوب بن سلیمان الحبطی، قال: حدثنا محمد بن مروان عن الکلبی عن أبی صالح...}}.
| |
| [[مناقب]] [[أمیر المؤمنین]]{{ع}}، ج۱، ص۱۸۷، ش۱۰۷: {{متن حدیث|محمد بن سلیمان قال: حدثنا عبیدالله بن محمد قال: حدثنا أبو عبدالله محمد بن زکریا البصری قال: حدثنا أیوب بن سلیمان الحبطی قال: حدثنا محمد بن مروان عن الکلبی عن أبیصالح عن ابن عباس}}.</ref>.
| |
| | |
| در [[کتابهای رجالی شیعه]] از وی یاد نشده؛ ولی در [[کتابهای رجالی]] [[اهل سنت]]، عنوان شده است؛ لیکن گزارش چندانی از حال وی ارائه نشده است.
| |
| | |
| [[ذهبی]] با عنوان أیوب بن سلیمان، [[ابوالیسع مکفوف]] از وی یاد کرده است<ref>ر.ک: میزان الاعتدال، ج۱، ص۲۸۷، ش۱۰۷۷.</ref>.
| |
| | |
| [[ابن حجر]]: {{عربی|"أيوب بن سليمان أبو اليسع المكفوف، قال الأزدي غير حجة انتهى. روى عن يحيى بن سعيد المنادي، وعنه أحمد بن عبدالله بن زیاد الديباجي، قال ابن القطان: مجهول"}}<ref>لسان المیزان، ج۱، ص۴۸۱، ش۱۴۸۴.</ref>.
| |
| | |
| [[ابن حبان]]: {{عربی|"أيوب بن سليمان الحبطي يروي عن بن المبارك بن فضالة روى عنه جعفر بن هاشم العسكري}}<ref> الثقات (ابن حبان)، ج۸، ص۱۲۸، ش۱۲۵۶۴.</ref>.
| |
| | |
| از کتابهای [[رجال]] و [[اسناد روایات]] برداشت میشود که وی [[اهل بصره]] بوده<ref>ر.ک: المتفق و المفترق (خطیب بغدادی)، ج۲، ص۹۳، ش۲۱۱.</ref> و کنیهاش «ابو الیسع» ملقّب به «الحبطی»<ref>ر.ک: در بعضی موارد به جای الحبطی الحنظلی ثبت شده است. (ر.ک: الکامل فی ضعفاء الرجال، ج۷، ص۱۹۴).</ref> است<ref>ر.ک: شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۳۲، ح۲۳۶.</ref>؛ منسوب به حبطات قبیلهای از [[تمیم]] است<ref>{{عربی|الحبطی: بفتح الحاء المهملة و الباء المنقوطة بواحدة و فی آخرها الطاء المهملة، هذه النسبة إلی الحبطات و هو بطن من تمیم. (الأنساب (سمعانی)، ج۴، ص۵۰، ش۱۰۷۱).</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 400-401.</ref>
| |
| | |
| ==[[طبقه راوی]]==
| |
| [[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] ایوب بن سلیمان مشخص نیست؛ لیکن استاد [[حدیثی]] او یعنی [[محمد بن مروان]] در سال ۱۸۶ هجری [[قمری]] از [[دنیا]] رفته است<ref>ر.ک: الذریعة إلی تصانیف الشیعه، ج۴، ص۲۴۴، ذیل شماره ۱۱۸۶.</ref>، بنابراین استظهار میشود که ایوب بن سلیمان تا اواخر [[قرن دوم]] زنده بوده است.
| |
| | |
| در [[طبقات الرجال]] [[آیت الله بروجردی]] عنوان ایوب بن سلیمان دیده نمیشود؛ لیکن محمد بن مروان - یعنی استاد حدیثی او - در طبقه پنجم [[راویان]] ذکر شده است<ref>طبقات رجال التهذیب، ص۹۸۳.</ref>، در نتیجه ایوب بن سلیمان در طبقه ششم راویان قرار میگیرد.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 401.</ref>
| |
| | |
| ==[[استادان]] و [[شاگردان راوی]]==
| |
| ایوب بن سلیمان از کسانی همچون [[محمد بن مروان]]، [[ابن المبارک بن فضالة]]، [[زکریا بن حکیم الحبطی]]، [[صالح المزی]]، [[محمد بن زیاد الیشکری]] و [[یحیی بن سعید المنادی]]<ref>ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۱۲۶؛ الثقات (ابن حبان)، ج۸، ص۱۲۸، ش۱۲۵۶۴؛ المعجم الاوسط (طبرانی)، ج۲، ص۳۵۹، ح۲۲۲۷؛ المتفق و المفترق، ج۲، ص۹۳، ش۲۱۱؛ التدوین فی اخبار قزوین، ج۲، ص۱۶؛ لسان المیزان، ج۱، ص۴۸۱، ش۱۴۸۴.</ref> [[روایت]] کرده است که از [[اساتید]] [[حدیثی]] وی به شمار میآیند و کسانی مانند [[محمد بن زکریا]]، [[أحمد بن عبدالله بن زیاد الدیباجی]]، [[جعفر بن هاشم العسکری]]، [[محمد بن الحسن بن بحر التستری]]، [[عبدالوهاب بن إبراهیم البصری]] و [[عبد ربه بن عبدالله ابن عبد ربه العبدی]]<ref>ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۱۰، ص۱۲۶؛ الثقات (ابن حبان)، ج۸، ص۱۲۸، ش۱۲۵۶۴؛ المعجم الاوسط (طبرانی)، ج۲، ص۳۵۹؛ المتفق و المفترق، ج۲، ص۹۳، ش۲۱۱؛ لسان المیزان، ج۱، ص۴۸۱، ش۱۴۸۴.</ref> نیز از ایشان روایت کردهاند که از [[شاگردان]] حدیثی ایوب بن سلیمان شمرده میشوند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 402.</ref>
| |
| | |
| ==[[مذهب]] [[راوی]]==
| |
| ذکر نام راوی در [[رجال اهل سنت]] و عدم یادکرد او در [[کتابهای رجالی شیعه]]، قرینهای بر [[سنّی]] بودن ایوب بن سلیمان است؛ ولی [[روایات]] محدودی از وی نقل شده که بیشتر آنها درباره [[فضائل امام علی]]{{ع}} هستند؛ نمونهها:
| |
| #{{متن حدیث|أخبرناه أبو عبد الله الشيرازي قال: أخبرنا أبو بكر الجرجرائي قال: حدثنا أبو أحمد البصري قال: حدثنا محمد بن زكريا الغلابي قال: حدثنا أيوب بن سليمان ، قال: حدثنا محمد بن مروان : به سواء [و ساقه] إلى [قوله تعالى]: {{متن قرآن|وَعَلَانِيَةً}} الآية [قَالَ:] نَزَلَتْ فِي عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ [عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ كَانَ] لَمْ يَمْلِكْ مِنَ اَلْمَالِ غَيْرَ أَرْبَعَةِ دَرَاهِمَ - فَتَصَدَّقَ بِدِرْهَمٍ لَيْلاً وَ بِدِرْهَمٍ نَهَاراً - وَ بِدِرْهِمٍ سِرّاً وَ بِدِرْهَمٍ عَلاَنِيَةً فَنَزَلَتْ هَذِهِ اَلْآيَةُ}}<ref>مناقب الإمام أمیر المؤمنین (محمد بن سلیمان الکوفی)، ج۱، ص۱۸۷، ح۱۰۷؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۱۴۱، ح۱۵۶.</ref>.
| |
| #{{متن حدیث|خْبَرَنَا عَقِيلُ بْنُ اَلْحُسَيْنِ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ اَلْحُسَيْنِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اَللَّهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَهْدِيٍّ اَلسِّيرَافِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ اَلنَّضْرِ قَالَ: حَدَّثَنِي أَيُّوبُ بْنُ سُلَيْمَانَ اَلْحَبَطِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ اَلسُّدِّيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ اِبْنِ عَبَّاسٍ : [فِي] قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ}} يَا مُحَمَّدُ {{متن قرآن|تَقُومُ}} تُصَلِّي {{متن قرآن|أَدْنَى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَنِصْفَهُ وَثُلُثَهُ وَطَائِفَةٌ مِنَ الَّذِينَ مَعَكَ}}<ref>کسانی که با تواند نزدیک به دو سوم شب و نیمه آن و یک سوم آن برمیخیزید سوره مزمل، آیه ۲۰.</ref> [قَالَ:] فَأَوَّلُ مَنْ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ أَوَّلُ مَنْ قَامَ اَللَّيْلَ مَعَهُ عَلِيٌّ وَ أَوَّلُ مَنْ بَايَعَ مَعَهُ عَلِيٌّ وَ أَوَّلُ مَنْ هَاجَرَ مَعَهُ عَلِيٌّ}}<ref>شواهد التنزیل، ج۲، ص۳۸۸، ش۱۰۳۷.</ref>.
| |
| #{{متن حدیث|أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اَللَّهِ اَلصُّوفِيُّ قَالَ: أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ اَلْعَزِيزِ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَحْمَدَ بْنِ عِيسَى قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زَكَرِيَّا ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو اَلْيَسَعِ أَيُّوبُ بْنُ سُلَيْمَانَ اَلْحَبَطِيُّ قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَرْوَانَ عَنِ اَلْكَلْبِيِّ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنِ اِبْنِ عَبَّاسٍ : فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ}}<ref>سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او سوره مائده، آیه ۵۵.</ref> اَلْآيَةَ - قَالَ: إِنَّ رَهْطاً مِنْ مُسْلِمِي أَهْلِ اَلْكِتَابِ مِنْهُمْ عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ وَ أَسَدٌ وَ أُسَيْدٌ وَ ثَعْلَبَةُ ، لَمَّا أَمَرَهُمُ اَللَّهُ أَنْ يَقْطَعُوا مَوَدَّةَ اَلْيَهُودِ وَ اَلنَّصَارَى فَفَعَلُوا قَالَتْ قُرَيْظَةُ وَ اَلنَّضِيرُ : فَمَا بَالُنَا نَوَدُّ أَهْلَ دِينِ مُحَمَّدٍ وَ قَدْ تَبَرَّءُوا مِنَّا - وَ مِنْ دِينِنَا وَ مَوَدَّتِنَا - فَوَ اَللَّهِ [اَلَّذِي] يُحْلَفُ بِهِ - لاَ يُكَلِّمُ رَجُلٌ مِنَّا رَجُلاً مِنْهُمْ دَخَلَ فِي دِينِ مُحَمَّدٍ . فَأَقْبَلَ عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ وَ أَصْحَابُهُ - فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ قَالُوا: قَدْ شَقَّ عَلَيْنَا - وَ لاَ نَسْتَطِيعُ أَنْ نُجَالِسَ أَصْحَابَكَ لِبُعْدِ اَلْمَنَازِلِ. فَبَيْنَمَا هُمْ يَشْكُونَ إِلَى رَسُولِ اَللَّهِ أَمْرَهُمْ - إِذْ نَزَلَ: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ}}<ref>سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او سوره مائده، آیه ۵۵.</ref> وَ أَقْرَأَهَا رَسُولُ اَللَّهِ إِيَّاهُمْ فَقَالُوا: رَضِينَا بِاللَّهِ وَ بِرَسُولِهِ وَ بِالْمُؤْمِنِينَ. قَالَ: وَ أَذَّنَ بِلاَلٌ لِلصَّلاَةِ - فَخَرَجَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ اَلنَّاسُ فِي اَلْمَسْجِدِ يُصَلُّونَ مِنْ بَيْنِ قَائِمٍ فِي اَلصَّلاَةِ وَ رَاكِعٍ وَ سَاجِدٍ، فَإِذَا هُوَ بِمِسْكِينٍ يَطُوفُ وَ يَسْأَلُ - فَدَعَاهُ رَسُولُ اَللَّهِ [صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ] فَقَالَ: هَلْ أَعْطَاكَ أَحَدٌ شَيْئاً قَالَ: نَعَمْ. قَالَ: مَا ذَا قَالَ: خَاتَمَ فِضَّةٍ. قَالَ: مَنْ أَعْطَاكَهُ قَالَ: ذَاكَ اَلْقَائِمُ. فَنَظَرَ رَسُولُ اَللَّهِ فَإِذَا هُوَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ، قَالَ: عَلَى أَيِّ حَالٍ أَعْطَاكَهُ قَالَ: أَعْطَانِيهِ وَ هُوَ رَاكِعٌ - فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ : {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}<ref>سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آوردهاند، همان کسان که نماز برپا میدارند و در حال رکوع زکات میدهند سوره مائده، آیه ۵۵.</ref>}}<ref>شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۳۳.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 402-404.</ref>
| |
| | |
| ==جایگاه [[حدیثی]] [[راوی]]==
| |
| نام راوی در [[کتابهای رجالی شیعه]] عنوان نشده، در نتیجه [[جرح]] و تعدیلی دربارهاش صورت نگرفته است؛ ولی [[رجالیان]] [[سنّی]] از وی نام برده و دیدگاههای متفاوتی در مورد او دارند: [[ابن حبان]] وی را در الثقات عنوان کرده<ref>الثقات (ابن حبان)، ج۸، ص۱۲۸.</ref> و [[ازدی]] روایتش را نامعتبر دانسته و گفته است: غیر [[حجة]]<ref>میزان الاعتدال، ج۱، ص۲۸۷، ش۱۰۷۷.</ref> و [[ابن القطان]] هم او را راوی مجهول معرفی کرده است<ref>ر.ک: لسان المیزان، ج۱، ص۴۸۱ - ۴۸۲، ش۱۴۸۴.</ref>.
| |
| | |
| بعید نیست که تعبیر «غیر حجة» و «مجهول» درباره راوی به جهت نقل [[فضائل امام علی]]{{ع}} باشد.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 405.</ref>
| |
| | |
| == منابع ==
| |
| {{منابع}}
| |
| # [[پرونده: IM009728.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۴''']]
| |
| {{پایان منابع}}
| |
| | |
| == پانویس ==
| |
| {{پانویس}}
| |
| | |
| [[رده:اعلام]]
| |
| [[رده:رجال تفسیری]]
| |
