حجاب: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[حجاب در قرآن]] - [[حجاب در حدیث]] - [[حجاب در فقه اسلامی]] - [[حجاب در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[حجاب در معارف و سیره حسینی]] - [[حجاب در معارف و سیره فاطمی]] - [[حجاب از دیدگاه اهل سنت]] - [[حجاب در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}

حجاب از ریشه "ح ـ ج ـ ب" و در لغت به معنای منع کردن و بازداشتن چیزی از چیز دیگر است<ref>مقاییس اللغه، ج ۲، ص ۱۴۳؛ المصباح، ج ۲، ص ۱۲۱؛ التحقیق، ج ۲، ص ۱۶۶ - ۱۶۷، "حجب".</ref>، خواه آن دو چیز از امور مادی یا معنوی باشند<ref>التحقیق، ج ۲، ص ۱۶۷.</ref>. به حایل و پرده میان دو چیز نیز "حجاب" اطلاق گردیده است<ref>القاموس المحیط، ج ۱، ص ۵۲؛ لسان‌العرب، ج ۱، ص ۲۹۸؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۴۵۵، "حجب".</ref> و در اصطلاح [[فقه اسلامی]] عبارت است از پوشش ویژه [[زن]] که خود را با آن از نامحرمان می‌پوشاند<ref>جواهرالکلام، ج ۸، ص ۱۶۳؛ الموسوعة الفقهیه، ج ۲۴، ص ۱۷۴.</ref> یا به حالت پوشیده بودن زن در برابر دیگران اطلاق می‌گردد<ref>فرهنگ فقه، ج ۲، ص ۲۸۲.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص۴۴۱ ـ ۴۴۲.</ref>

معنای لغوی «[[پوشش]]» و «حجاب»، منع<ref>ابن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۲، ص۱۴۳.</ref> و ستر است<ref>جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، ج۱، ص۱۰۷؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱، ص۲۹۸.</ref>؛ در هشت [[آیه]] از [[قرآن کریم]]، واژه حجاب به کار رفته که هفت مورد به معنای لغوی آن اشاره دارد؛ همچنین در ذیل آیه ۵۳ [[سوره احزاب]] ([[آیه حجاب]]) واژه مزبور به طور خاص به معنای پرده به کار رفته است<ref>طبرسی، فضل بن حسن، جوامع الجامع، ج۳، ص۳۳۰؛ همو، مجمع البیان، ج۸، ص۵۷۷؛ ابن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۶، ص۳۹۹.</ref> که بر اساس آن، [[مؤمنان]] می‌بایست با [[زنان پیامبر]]{{صل}} تنها از پشت پرده سخن بگویند<ref>مقاتل بن سلیمان، تفسیر مقاتل بن سلیمان، ج۳، ص۵۰۴.</ref>.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده|فتاحی‌زاده]] و [[حسین بستان|بستان]]، [[پوشش زن - فتاحی‌زاده و بستان (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۶ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۶]] ص ۲۲۰.</ref>

برخی مصداق‌های حجاب [[زنان]] عبارت‌اند از: [[نقاب]]، [[برقع]]، روبند برای صورت و چادر برای تمام بدن<ref>معین، فرهنگ فارسی، ۱/۱۳۴۰؛ عمید، فرهنگ فارسی، ۱/۷۷۹.</ref>. «خمار» و «[[جلباب]]» دو مصداق [[قرآنی]] [[حجاب]] است<ref>سوره نور، آیه ۳۱؛ سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref>. خمار به معنای پوششی (مقنعه یا روسری) است که با آن سر را می‌پوشانند<ref>راغب، مفردات الفاظ القرآن، ۲۹۸.</ref> و جلباب جامه‌ای بزرگ‌تر از خمار است<ref>فراهیدی، کتاب العین، ۶/۱۳۲؛ راغب، مفردات الفاظ القرآن، ۱۹۹؛ طریحی، مجمع البحرین، ۲/۲۴.</ref> که گاهی تمام بدن را می‌پوشاند<ref>زمخشری، الکشاف، ۳/۵۵۹.</ref>.<ref>[[مصطفی امینی|امینی]] و [[جواد شفیعیان حیدری|شفیعیان حیدری]]، [[حجاب و نگاه (مقاله)|مقاله «حجاب و نگاه»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۴ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی]]، ج۴، ص ۲۷۷.</ref>

واژه حجاب و مشتقات آن ۸ بار در [[قرآن]] به کار رفته است که در یک [[آیه]] مراد از آن مانع مادی و حجاب اصطلاحی است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلاَّ أَن يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانتَشِرُوا وَلا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنكُمْ وَاللَّهُ لا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِن وَرَاء حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ وَمَا كَانَ لَكُمْ أَن تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلا أَن تَنكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِن بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِندَ اللَّهِ عَظِيمًا}}<ref>«ای مؤمنان! به خانه‌های پیامبر وارد نشوید مگر به شما برای (خوردن) خوراک، اجازه دهند- بی‌آنکه چشم به راه آماده شدن آن (خوراک) باشید- ولی چون فرا خوانده شدید درون روید و چون خوراک خوردید پراکنده شوید و دل به گفت و گو نسپارید که این (کار) پیامبر را آزار می‌دهد و از شما شرم می‌دارد ولی خداوند از (گفتن) حقیقت شرم نمی‌کند و چون از آنان چیزی خواستید از پشت پرده‌ای بخواهید، این برای دل‌های شما و دل‌های آنان پاکیزه‌تر است و شما حقّ ندارید که پیامبر را بیازارید و نه هرگز پس از او همسرانش را به همسری گیرید که آن نزد خداوند، سترگ است» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref>. افزون بر این، [[قرآن]] از این معنا با تعبیرهای دیگری نیز یاد کرده است؛ از جمله پایین انداختن جِلْباب: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref>، پوشاندن سر و گریبان با خِمار: {{متن قرآن|وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ}}، کنار گذاشتن [[لباس]] برای [[زنان]] سالخورده: {{متن قرآن|أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ}}<ref>«پوشش خود را وانهند» سوره نور، آیه ۶۰.</ref> که [[لزوم]] [[پوشش]] برای زنان غیر سالخورده از مفهوم [[آیه]] برداشت می‌شود<ref>زبده‌البیان، ص ۵۵۴؛ اضواء البیان، ج ۶، ص ۲۴۷ - ۲۴۸.</ref>، آشکار نکردن [[زینت]] جز برای [[محارم]]: {{متن قرآن|وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ}}<ref>سوره نور، آیه ۳۱.</ref>، [[حفظ]] عورت‌ها: {{متن قرآن|وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ}}<ref>سوره نور، آیه ۳۱.</ref>، [[پوشیدن لباس]] برای حفظ عورت‌ها: {{متن قرآن|يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْآتِكُمْ وَرِيشًا وَلِبَاسُ التَّقْوَى ذَلِكَ خَيْرٌ ذَلِكَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ}}<ref>«ای فرزندان آدم! برای شما جامه‌ای را فرو فرستاده‌ایم که شرمگاه‌های شما را می‌پوشاند و (نیز) جامه‌ای را که زینت است و لباس پرهیزگاری، باری، بهتر است؛ این از آیات خداوند است باشد که آنان در یاد گیرند» سوره اعراف، آیه ۲۶.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص۴۴۲ ـ ۴۴۳.</ref>

# [[تزکیه]] و [[طهارت]]:  [[حکمت]] دیگر [[تشریع]] حجاب، [[تزکیه نفس]] و [[باطن]] افراد است: {{متن قرآن|ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ}}<ref>«این برای آنان پاک‌تر است» سوره نور، آیه ۳۰.</ref>. رعایت [[پوشش]]، هم سبب [[تطهیر]] [[قلوب]] مردان شده و هم قلوب [[زنان]] را از [[آلودگی]] [[پاک]] می‌کند، از سویی دیگر، این طهارت هم بر افراد اثر گذاشته و سبب دوری آنان از [[رذایل اخلاقی]] و وسوسه‌های [[شیطانی]] می‌شود و هم بر [[اجتماع]] مؤثر بوده و محیط [[زندگی]] را از مظاهر [[شهوانی]] و غرایز حیوانی پاک می‌سازد<ref>مجمع البیان، ج ۸، ص ۵۷۶؛ روائع البیان، ج ۲، ص ۱۶۹؛ نمونه، ج ۱۴، ص ۴۴۳.</ref>. افزون بر موارد یاد شده، [[استحکام]] بیشتر بنیان [[خانواده]]، [[حکمت]] دیگر حجاب است، زیرا پوشیده بودن زنان و وجود حریم میان آنان و مردان، از روابط [[آزاد]] و بی‌بند و بار افراد و [[تمایل]] هریک از زوجین به نامحرمان جلوگیری کرده، اسباب توجه و پیوند بیشتر میان آنان را فراهم می‌کند<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۳۷ - ۴۳۸.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص۴۴۳ ـ ۴۴۴.</ref>

در [[شریعت]] [[یهود]] نیز حجاب واجب بوده و متون متعددی از [[تورات]] کنونی این امر را [[تأیید]] می‌کنند؛ از جمله در [[سفر]] پیدایش از حجاب کامل و حتی پوشش چهره [[زنان]] یاد شده است<ref>کتاب مقدس، پیدایش، ۲۴: ۶۴ - ۶۵.</ref>. در [[کتاب]] [[اشعیای نبی]] از [[مجازات]] دختران [[صهیون]] در [[قیامت]] به [[جرم]] "[[تبرّج]]" و "تنّازی" و به صدا درآوردن زیورآلات خود و [[آشکار کردن]] آنها در برابر دیگران یاد شده است<ref>کتاب مقدس، اشعیای نبی، ۳: ۱۶ - ۲۶.</ref>. افزون بر این، در موارد دیگری از این کتاب از نوع حجاب زنان یهود از جمله چادر<ref>کتاب مقدس، کتاب روت، ۳: ۱۵.</ref>، نقاب<ref>کتاب مقدس، اشعیای نبی، ۴۷: ۱ - ۲.</ref> و بُرْقَع<ref>کتاب مقدس، غزلهای سلیمان، ۴: ۱.</ref> یاد شده است. در [[مسیحیت]] نیز نه تنها [[احکام شریعت]] یهود درباره حجاب [[تغییر]] نیافت، بلکه در برخی موارد بیشتر بر آن تأکید شد<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۶۳.</ref> و افزون بر حجاب ظاهری، در برخی [[آیات]] [[انجیل]] بر [[عفت]] و حجاب درونی زنان یعنی عفت نیز تأکید گردید<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۶۶.</ref>. بر اساس آموزه‌های یاد شده، حواریان و پس از آنان پاپ‌ها و [[روحانیان]] [[مسیحی]] در صدر اول بر [[وجوب]] حجاب تأکید کرده، زنان را به رعایت آن فرا می‌خواندند<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۷۵.</ref> تا اینکه پس از رنسانس و [[انقلاب]] صنعتی پس از [[جنگ]] جهانی دوم در قرن نوزدهم حجاب به تدریج کنار گذاشته شد و بی‌حجابی به گونه‌ای گسترده در اروپا و در پی آن در دیگر [[ملل]] [[جهان]] از جمله [[کشورهای اسلامی]] رواج یافت<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۶۷ - ۶۸.</ref>. در میان [[اعراب جاهلی]] پیش از [[اسلام]] نیز حجاب به نوعی وجود داشت<ref>دائره‌المعارف القرن العشرین، ج ۳، ص ۳۳۶.</ref> و داستان جنگ "[[فجار]]" میان دو [[قبیله قریش]] و [[بنی‌کنانه]] که به جهت [[کشف]] حجاب زنی از [[بنی‌عامر]] رخ داد<ref>معجم قبائل العرب، ج ۳، ص ۹۹۷؛ السیرة الحلبیه، ج ۱، ص ۲۰۸.</ref> مؤید این امر است؛ اما گاه آنان بر اثر [[عقاید]] [[خرافی]] و [[باطل]]، کشف حجاب کرده، حتی زنان با بدنی برهنه به [[طواف]] [[خانه خدا]] می‌پرداختند: {{متن قرآن|وَإِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً قَالُوا وَجَدْنَا عَلَيْهَا آبَاءَنَا وَاللَّهُ أَمَرَنَا بِهَا قُلْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاءِ أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ}}<ref>«و چون کاری زشت کنند گویند: پدرانمان را بر همین کار یافته‌ایم و خداوند ما را به آن فرمان داده است، بگو: بی‌گمان خداوند به کار زشت فرمان نمی‌دهد؛ آیا درباره خداوند چیزی می‌گویید که نمی‌دانید؟» سوره اعراف، آیه ۲۸.</ref>. [[آیه]] درباره برخی [[قبایل عرب]] نازل شده که [[عقیده]] داشتند با لباسی که در آن [[گناه]] کرده‌اند نباید طواف کرد<ref>جامع‌البیان، ج ۸، ص ۲۰۱؛ مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۶۳۳.</ref>.  

در اسلام نیز [[قانون]] حجاب همچون [[شرایع]] پیشین [[تشریع]] شد و مردان و زنان [[مسلمان]] به [[حفظ]] نگاه و [[پوشش]] و نیز عورت‌ها و زینت‌های خود از دیگران [[مأمور]] شدند: {{متن قرآن|قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«به مردان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند، این برای آنان پاک‌تر است، بی‌گمان خداوند از آنچه می‌کنند آگاه است و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۰-۳۱.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص۴۴۴ ـ ۴۴۷؛ [[محمد ابراهیم شمس ناتری|شمس ناتری، محمد ابراهیم]]، [[پوشش زن - شمس ناتری و هوشمند (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۴ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۴]] ص ۲۹۱.</ref>

در [[وجوب]] [[پوشش زن]] میان هیچ یک از مذاهب اسلامی، تردیدی نیست و همه [[فقیهان]] و [[عالمان]] آشنا به نصوص دینی بر [[لزوم]] پوشیده بودن بدن [[زن]] از نگاه نامحرم [[اتفاق نظر]] دارند، چنانکه از چشم چرانی [[زن]] و مرد [[نهی]] شده و تردیدی در آن نیست. [[حکم]] حجاب در [[سوره]] احزاب و [[نور]] ۱۸ سال پس از [[بعثت پیامبر]] نازل شده و [[پیامبر]] در این دسته از [[آیات]] در آغاز با متوجه کردن [[زنان]]، خود موضوع حجاب را مطرح می‌کند، آنگاه در شکل کلی‌تری در [[سوره]] احزاب و [[نور]] به [[ضرورت]] آن توجه می‌دهد<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۴۴۰.</ref>.

داشتن پوشش برای زنان در برابر مردان [[واجب]] است<ref>تحریر الوسیله، ج ۲، ص ۲۴۴؛ منهاج الصالحین، ج ۳، ص ۱۳.</ref>، [[دلیل]] این امر آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref> است که [[زنان]] [[مسلمان]] را به [[پوشش]] سراسر [[بدن]] [[فرمان]] داده است<ref> اضواءالبیان، ج ۶، ص ۲۴۳ - ۲۴۴؛ الشبهات فی مسئلة الحجاب، ص ۴۳۴ - ۴۳۵.</ref> و نیز [[آیه]] ۳۱ سوره نور که زنان را به [[حفظ]] عورت‌ها [[مأمور]] و آنان را از آشکار کردن [[زینت]] خود در برابر دیگران [[نهی]] کرده است<ref>اضواء البیان، ج ۶، ص ۲۴۳ - ۲۴۴؛ مسالک الافهام، کاظمی، ج ۳، ص ۲۶۶ - ۲۷۵؛ کتاب الصلاة، جوادی، ص ۳۹.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص۴۴۷.</ref>.

[[قرآن کریم]] در دو [[آیه]] به حدود حجاب [[زنان]] در برابر مردان نامحرم اشاره کرده است: در آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref>، زنان را به افکندن چادر بر [[بدن]] خود ملزم کرده است. واژه‌پژوهان در [[تفسیر]] "جِلباب" معانی مختلفی بیان کرده‌اند؛ ولی بیشتر آنان، آن را پارچه‌ای دانسته‌اند که بر روی لباس‌ها افکنده می‌شود و تمام بدن از سر تا پاها را می‌پوشاند<ref>تاج‌العروس، ج ۱، ص ۳۷۳ - ۳۷۴؛ القاموس المحیط، ج ۱، ص ۴۷؛ التحقیق، ج ۲، ص ۹۵، "جلب".</ref>. در آیه‌ای دیگر نیز زنان به [[حفظ]] عورت، آشکار نکردن زینت‌های خود، جز آنچه ظاهر است و افکندن مقنعه بر گریبان در برابر نامحرمان [[فرمان]] داده است: {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص ۴۴۷ ـ ۴۵۰.</ref>

قرآن آشکار کردن [[زینت]] زنان در برابر محارم از جمله شوهر، پدر، پدر شوهر، پسر، پسر شوهر، [[برادر]]، پسر برادر، پسر خواهر و زنان را [[مباح]] دانسته است: {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref>، البته آشکار کردن زینت در برابر محارم ذکر شده یکسان نیست و [[وظیفه]] زنان در برابر دیگر محارم با وظیفه آنان در برابر شوهر متفاوت است<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص۴۵۰ ـ ۴۵۱.</ref>.

افزون بر [[مکلف]] بودن [[زنان]] برای [[حفظ]] حجاب، مؤمنان و [[حکومت اسلامی]] نیز در این زمینه وظایفی دارند که از جمله وظایف آنان سفارش زنان به رعایت حجاب است. این [[تکلیف]] از آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref> که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را [[مأمور]] کرده است تا [[همسران]] و [[دختران]] خود و زنان [[مسلمان]] را به حجاب فرمان دهد برداشت می‌شود. آیاتی که به شکل عام، [[حاکمان]] و همه [[مسلمانان]] را به [[امر به معروف و نهی از منکر]] [[فرمان]] داده‌اند، مانند: {{متن قرآن|الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ}}<ref>«(همان) کسانی که اگر آنان را در زمین توانمندی دهیم نماز بر پا می‌دارند و زکات می‌پردازند و به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناپسند باز می‌دارند و پایان کارها با خداوند است» سوره حج، آیه ۴۱.</ref> [[امر]] به حجاب و [[نهی]] از بی‌حجابی را نیز شامل می‌شوند، از این‌رو [[مؤمنان]] و [[حکومت اسلامی]] [[وظیفه]] دارند [[زنان]] [[مسلمان]] را به [[پوشش]] حجاب امر کرده، آنان را از بی‌حجابی بازدارند<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص۴۵۵.</ref>.

==مخالفت با حجاب==

برخی از انسان‌ها، تعدادی از حقایق روشن - همچون تاثیر [[حجاب]] برای [[امنیت]] [[زن]] در برابر بدکاران و زشتکاران - را می‌‌دانند، اما به دلایل غیر [[عقلانی]] و عقلایی به [[انکار]] این [[حقیقت]] و [[مخالفت]] با ححاب می‌‌پردازند. از نظر [[آموزه‌های وحیانی قرآن]]، بسیاری از [[مردم]] این گونه هستند و نسبت به اموری که صد درصد در [[حقانیت]] آن [[علم]] و [[یقین]] [[قطعی]] دارند، مخالفت می‌‌کنند؛ زیرا [[هواهای نفسانی]]، برترجویی، [[ظلم‌گرایی]]، [[خودبرتربینی]] و اموری از این دست [[اجازه]] نمی‌دهد تا حقیقتی که می‌‌شناسند، بپذیرند و تابع آن باشند. این گونه است که مخالفت با [[خدا]] و انکار [[قیامت]] و [[معاد]] و زنده دوباره [[انسان]] در [[آخرت]] و بازخواست و [[حسابرسی]] در آن را به شدت انکار می‌‌کنند و به گونه ای [[زندگی]] می‌‌کنند که گویی اصلا چنین چیزهایی غیر عقلانی یا غیر عقلایی بوده و جزو [[خرافات]] بی‌معنا و بی‌ارزش است.<ref>ر.ک: [[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[انکار حقایق با علم به حقانیت (مقاله)|انکار حقایق با علم به حقانیت]].</ref>.

از نظر [[آموزه‌های وحیانی قرآن]]، حجاب موجب می‌‌شود تا [[زن]] و جلوه‌های زیباشناختی او شناخته و دیده نشود و مورد [[اذیت]] و [[آزار]] [[بیماردلان]] قرار نگیرد. همچنین از [[زنان]] می‌‌خواهد تا در بیان عشوه [[کلامی]] نداشته باشند تا قلب‌های [[بیمار]] [[دل]] تحریک نشود.<ref>{{متن قرآن|يَا نِسَاءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّسَاءِ إِنِ اتَّقَيْتُنَّ فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلًا مَعْرُوفًا * يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}} «ای زنان پیامبر! اگر پرهیزگاری ورزید همانند هیچ یک از زنان نیستید (بلکه برترید)؛ پس نرم سخن مگویید مبادا آنکه بیماردل است به طمع افتد و (نیز) سخن به شایستگی گویید * ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۳۲ و ۵۹.</ref>

بنابراین، وقتی کسی این [[حقیقت]] را می‌‌شناسد و می‌‌داند ولی به [[انکار]] این حقیقت می‌‌پردازد، می‌‌بایست گفت که او کسی جز [[بیماردلی]] نیست که نمی‌خواهد [[باور]] کند و به حقیقت پای بند باشد و عمل کند. در حقیقت این شخص خودش را به [[خواب]] زده است و کسی که خود را به خواب زده را نمی‌توان بیدار کرد؛ چون اصولا خواب نیست تا بیدار شود.

بسیاری از [[مردم]] نسبت به [[حقایق]] این گونه هستند و این گونه عمل می‌‌کنند، از همین روست که [[دروغ]] می‌‌گویند و [[ظلم]] می‌‌کنند و [[بی‌وفایی]] و [[خیانت]] دارند و به [[اصول اخلاقی]] و تقوای [[فطری]] اعتنایی نمی‌کنند؛ زیرا [[هواهای نفسانی]] و [[گرایش]] به ظلم و [[علو]] و [[برتر]] جویی موجب می‌‌شود تا نخواهند در [[مسیر حق]] قرار گیرند. اینان بیماردلانی هستند که نمی‌خواهند درمان شوند. پس هر چه به آنان بگویید هیچ تاثیری ندارد و کار [[فرهنگی]] نسبت به آنان نتیجه نمی‌دهد؛ چنان که کار فرهنگی نسبت به کسانی که عالمانه و عامدانه به [[مخالفت]] با [[حجاب]] می‌‌پردازند تاثیری ندارد؛ زیرا آنان می‌‌خواهند در شرایطی قرار گیرند که [[استثمار]] جنسی شوند و به عنوان [[بردگان]] جنسی مورد استفاده مردان هرزه قرار گیرند و بنیادهای [[خانواده]] دیگران را [[سست]] کنند؛ چنین زنانی هرگز با [[فعالیت‌های فرهنگی]] به سوی [[حق]] و حقیقت و حجاب نخواهند رفت و حجاب بر سر نمی‌کنند؛ زیرا آنان می‌‌دانند که حجاب چه آثاری دارد، ولی نمی‌خواهند از این آثار بهره برند، بلکه [[زندگی]] را در همان بی‌حجابی و [[هرزگی]] و بی‌و بندباری جنسی می‌‌دانند و به یک معنا آنان [[ظالم]] به خویشتن و [[جامعه]] و خانواده‌هایی هستند که می‌‌خواهند در امنیت کامل زندگی کنند.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[انکار حقایق با علم به حقانیت (مقاله)|انکار حقایق با علم به حقانیت]].</ref>.

ضعف و افول [[دینداری]] در شکل‌های متنوع خود، از عوامل اصلی بی‌حجابی بوده است<ref>حداد عادل، غلامعلی، فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی، ص۲۸-۲۹.</ref>؛ افزون بر روایاتی که [[دنیادوستی]] را ریشه همه [[گناهان]] دانسته<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۲، ص۱۳۱؛ صدوق، محمد بن علی، الخصال، ص۲۵.</ref>، در [[روایات]] دیگر [[زنان آخرالزمان]]، نیمه عریان، [[آرایش]] کرده، از [[دین]] گریزان، جویای [[شهوت]] و شیفته [[لذت]] و روان به سوی [[فتنه‌ها]] توصیف شده‌اند<ref>صدوق، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۳۹۰؛ طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الاخلاق، ص۲۰۱.</ref>؛ همچنین زمانی که دین، عامل [[آرامش]] [[قلبی]] است<ref>{{متن قرآن|إِلَّا تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ وَأَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُوا السُّفْلَى وَكَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}} «اگر او را یاری ندهید بی‌گمان خداوند یاریش کرده است هنگامی که کافران او را که یکی از دو نفر بود (از مکّه) بیرون راندند، آنگاه که آن دو در غار بودند همان هنگام که به همراهش می‌گفت: مهراس که خداوند با ماست و خداوند آرامش خود را بر او فرو فرستاد و وی را با سپاهی که آنان را نمی‌دیدید پشتیبانی کرد و سخن کافران را فروتر نهاد و سخن خداوند است که فراتر است و خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۴۰؛ {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} «فرشتگان بر آنان که گفتند: پروردگار ما خداوند است سپس پایداری کردند، فرود می‌آیند که نهراسید و اندوهناک نباشید و شما را به بهشتی که وعده می‌دادند مژده باد!» سوره فصلت، آیه ۳۰؛ {{متن قرآن|يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} «ای روان آرمیده!» سوره فجر، آیه ۲۷.</ref>، [[دین‌گریزی]]، نقش عمده در سلب [[آرامش]] [[معنوی]] و [[روحی]] [[انسان]]<ref>ر.ک: {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ أَنَّا أَرْسَلْنَا الشَّيَاطِينَ عَلَى الْكَافِرِينَ تَؤُزُّهُمْ أَزًّا}} «آیا ندیده‌ای که ما شیطان‌ها را به سراغ کافران می‌فرستیم که آنان را خوب از راه به در می‌کنند؟» سوره مریم، آیه ۸۳؛ {{متن قرآن|وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى}} «و هر که از یادکرد من روی برتابد بی‌گمان او را زیستنی تنگ خواهد بود و روز رستخیز وی را نابینا بر خواهیم انگیخت» سوره طه، آیه ۱۲۴؛ {{متن قرآن|وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمَنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ}} «و برای آنانکه از یاد (خداوند) بخشنده دل بگردانند شیطانی می‌گماریم که همنشین آنها خواهد بود» سوره زخرف، آیه ۳۶؛ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱۳، ص۳۲۷-۳۲۸.</ref> خواهد داشت؛ از این رو فرد [[دین]] [[گریز]] می‌کوشد تا با هیجانات جنسی [[حرام]]، به گونه‌ای به آرامش دست یابد<ref>{{متن قرآن|أَفَمَنْ كَانَ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ كَمَنْ زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ}} «آیا آنانکه از سوی پروردگارشان برهانی دارند با آن کسانی که کردار ناپسندشان را (در چشم آنها) آراسته‌اند و از هوا و هوس‌های خود پیروی کرده‌اند، برابرند؟» سوره محمد، آیه ۱۴.</ref>؛ [[غافل]] از آنکه بیشتر مضطرب خواهد شد؛ بی‌اعتنایی به راهکارهای [[مشروع]] ارضای [[حس]] [[خودنمایی]] در [[زنان]]<ref>خدا رحیمی، سیامک و دیگران، روان‌شناسی زنان، ص۱۲۹.</ref>، از جمله مصداق‌های [[ضعف]] [[دین‌داری]] به شمار می‌رود؛ چراکه [[اسلام]] با توجه به ویژگی‌های روحی [[زن]]، وی را به خودآرایی در برابر [[همسر]] و [[لذت]] جنسی از وی ترغیب کرده است<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۵، ص۳۲۴، ص۵۰۹.</ref>.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده|فتاحی‌زاده]] و [[حسین بستان|بستان]]، [[پوشش زن - فتاحی‌زاده و بستان (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۶ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۶]] ص ۲۳۳.</ref>

[[شناخت]] و [[آگاهی]] نداشتن والدین یا [[فرزندان]] به [[احکام شرعی]] حجاب و [[دلایل]] و [[فلسفه]] آن، به ویژه تفاوت‌های جسمی و روحی [[زن]] و مرد، وجود [[شک و تردید]] در [[حکم]] حجاب به علت رواج [[شبهات]] نیز می‌تواند از عوامل دیگر بی‌حجابی باشد<ref>حق شناس، سید جعفر، نظام اسلامی و مسئله حجاب، ص۴۶ – ۴۷.</ref>؛ همچنین بهره نجستن از کارشناسان [[متعهد]] و متخصص، و در دسترس نبودن کتاب‌ها و دیگر امکانات [[آموزشی]] متناسب با ویژگی‌های [[جوانان]] نیز، از جمله عوامل اخلال در موضوع حجاب است<ref>ر.ک: اسحاقی، سید حسین، هست‌ها و بایدهای فرهنگ عفاف و حجاب، حجاب مسئولیت‌ها و اختیارات دولت اسلامی، ج۲، ص۲۹۱.</ref>؛ از این رو [[اسلام]] به عنوان [[دینی]] جهانی، بر زدودن جهل از [[دختران]] نسبت به حجاب تأکید نموده<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۵، ص۵۱۶؛ صدوق، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۳۷۴.</ref> و به والدین برای افزایش آگاهی‌های دینی [[فرزندان]]، به منظور بازداشتن از تأثیر مکتب‌های [[انحرافی]] و شبهه‌زا توصیه کرده است<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۶، ص۴۷؛ طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، ج۸، ص۱۱.</ref>.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده|فتاحی‌زاده]] و [[حسین بستان|بستان]]، [[پوشش زن - فتاحی‌زاده و بستان (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۶ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۶]] ص ۲۳۳.</ref>

فرایند جامعه پذیری یا کسب دائمی تجربیات [[اجتماعی]] در راه ارتقای توانمندی‌های [[انسانی]] و فراگرفتن الگوهای [[فرهنگی]] جامعه<ref>شریعتمداری، علی، روان‌شناسی تربیتی، ص۲۰۹.</ref>، از جمله عوامل اصلی همانندسازی فرد با محیط [[زندگی]] خود بوده و در مقابل، بروز اختلال در فرایند جامعه پذیری، عامل مهم کژروی وی به شمار می‌رود<ref>ر.ک: سلیمی، علی؛ داوری، محمد، جامعه‌شناسی کجروی، ص۳۸۹–۴۰۶.</ref>. درباره پدیده بی‌حجابی نیز می‌توان به اختلال در فرایند [[آموزش]] [[ارزش‌های دینی]] پیرامون حجاب به [[نسل]] [[نوجوان]] با تفکیک عوامل [[جامعه‌پذیری]] اشاره نمود؛ در این میان [[خانواده]] به عنوان نخستین و بادوام‌ترین عامل در [[رشد شخصیت]] افراد<ref>شریعتمداری، علی، روان‌شناسی تربیتی، ص۱۹۳.</ref> در راه آشنایی با [[هنجارها]] و [[فلسفه]] اجتماعی آنها نقشی مهم ایفا می‌کند<ref>شریعتمداری، علی، روان‌شناسی تربیتی، ص۲۱۰ – ۲۱۱.</ref>؛ خانواده، چنان که [[انتظار]] می‌رود اگر به [[درستی]] به [[وظایف]] خود در انتقال [[فرهنگ]] حجاب به نسل جدید عمل نکند، آسیب‌های بزرگی در پی خواهد داشت؛ در این پیوند، [[مفسران]] در ذیل [[آیه]] ۲۷ [[سوره نوح]]، به نقش بارز [[خانواده]] در بروز [[مفاسد اجتماعی]] توجه داده‌اند<ref>ر.ک: فضل الله، سید محمد حسین، تفسیر من وحی القرآن، ج۲۳، ص۱۳۸؛ مدرسی، سید محمد تقی، من هدی القرآن، ج۱۶، ص۴۲۲.</ref>؛ [[روایات اسلامی]] نیز جایگاه [[دختران]] پرورش یافته در کانون [[خانوادگی]] نامناسب را بسیار [[متزلزل]] و نابسامان ترسیم نموده‌اند<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۵، ص۳۳۲؛ صدوق، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۳۹۱.</ref>. افزون بر نقش خانواده، عوامل دیگر [[جامعه]] پذیری، به ویژه [[مدارس]] و [[رسانه‌های جمعی]] نیز، در این باره چنان که باید به مسئولیت‌های خود عمل نکرده و حتی گاه به ابزاری برای گسترش بی‌حجابی تبدیل شده‌اند؛ این مشکل به ویژه درباره رسانه‌های تصویری و فناوری‌های نوین آن بیشتر به چشم می‌خورد؛ همچنان که برخی از پژوهش‌ها بیانگر تأثیر منفی تلویزیون و سینما بر حجاب و [[مشروعیت]] بخشی به بی‌حجابی هستند<ref>حق شناس، سید جعفر، نظام اسلامی و مسئله حجاب، ص۱۴۷.</ref>.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده|فتاحی‌زاده]] و [[حسین بستان|بستان]]، [[پوشش زن - فتاحی‌زاده و بستان (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۶ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۶]] ص ۲۳۴.</ref>

از ابزارهای دیگر کنترل [[اجتماعی]]، کنترل قانونی است که بر عهده [[حکومت‌ها]] و در چارچوب اجرای سومین مرحله (مرحله عملی) از فریضه [[امر به معروف و نهی از منکر]] در شرایط تشکیل [[حکومت ولی فقیه]] است؛ به همین دلیل [[امام خمینی]] آن را به [[صلاح]] [[حکومت اسلامی]] می‌دانستند<ref>ر.ک: امام خمینی، استفتائات، ج۱، ص۴۸۴.</ref>؛ به عبارت دیگر [[ولی فقیه]]، با استفاده از ابزار [[دولت]]، [[جامعه]] را از آفت‌هایی چون بی‌حجابی مصون می‌دارد؛ البته به رغم تلاش [[حاکم اسلامی]]، بروز موانعی همچون [[فقر]] مبانی نظری [[اسلامی]] در گستره علوم اجتماعی، سطحی‌نگری و فقدان راهکار صحیح و مصلحت‌گرا در میان دولتمردان، بهره‌گیری نامناسب از فناوری نوین رسانه‌ای، ناهماهنگی و [[جدیت]] نداشتن دستگاه‌های دولتی، [[غلبه]] [[رضایتمندی]] [[مردم]] بر [[مصالح عمومی]]، [[ضعف]] [[انگیزه]] در ساختار اجرایی و [[یأس]] از [[موفقیت]] را می‌توان دلیل ناکارآمدی یاد شده دانست<ref>ر.ک: حق شناس، سید جعفر، نظام اسلامی و مسئله حجاب، ص۴۹ – ۵۴.</ref>؛ همچنین به نظر می‌رسد گسترش شبهه‌هایی چون شخصی دانستن حجاب و [[سلب اختیار]] از دولت برای دخالت در آن، از موانع دیگر در کنترل قانونی است<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده|فتاحی‌زاده]] و [[حسین بستان|بستان]]، [[پوشش زن - فتاحی‌زاده و بستان (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۶ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۶]] ص ۲۳۵.</ref>.

افزون بر عوامل [[اعتقادی]]، روانی و [[اجتماعی]]، [[نظام]] مادی محور سرمایه‌داری نیز از عوامل دیگر گسترش بی‌حجابی به شمار می‌رود؛ نظام سرمایه‌داری با طراحی نظامی [[اقتصادی]] و خالی از [[معنویت]] در [[جهان]]، تمامی قوا و امکانات جهانی و نیز غرایز انسانی را در مسیر بازار [[تولید]] و [[مصرف]] به کار می‌گیرد؛ سکس، ابزاری در [[خدمت]] [[صنعت]] [[تبلیغات]] و گاه خود به کالایی [[تجاری]] تبدیل شده<ref>حداد عادل، غلامعلی، فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی، ص۳۳–۳۴.</ref> و به عنوان [[راهبرد]] [[توسعه]] از سوی آژانس‌های بین‌المللی، به ویژه صندوق بین‌المللی [[پول]] و آژانس توسعه بین‌المللی [[آمریکا]]، پیشنهاد، [[برنامه‌ریزی]] و [[حمایت]] می‌شود<ref>فرنچ، مارلین، جنگ علیه زنان، ترجمه توراندخت تمدن، ص۶۵-۶۶.</ref>؛ بدین ترتیب [[زن]] بیش از پیش در معرض تهدیدهای جنسی قرار می‌گیرد<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده|فتاحی‌زاده]] و [[حسین بستان|بستان]]، [[پوشش زن - فتاحی‌زاده و بستان (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۶ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۶]] ص ۲۳۷.</ref>.

در این میان، نخستین حرکت آزادی [[زنان]] در سال ۱۸۷۰ میلادی از سوی [[حاکم]] روشن [[فکر]] [[مصر]] (اسماعیل پاشا) که با فرانسه رابطه‌ای [[حسنه]] داشت، به وقوع پیوست؛ در الجزایر نیز، در فاصله زمانی (۱۹۳۰ - ۱۹۳۳م.)، نیروهای اشغال‌گر فرانسه با [[هدف]] [[تخریب]] اصالت ملی و [[دینی]] این [[کشور]]، [[مبارزه]] عظیمی را علیه حجاب آغاز کردند؛ همچنین با روی کار آمدن آتاترک (۱۹۲۲م.)، در [[ترکیه]] و پس از [[سفر]] [[امان]] [[الله]] خان ([[پادشاه]] افغانستان) به اروپا در سال ۱۹۲۷ میلادی، بی‌حجابی با هدف [[خدمت]] به [[منافع]] غرب [[ترویج]] گردید<ref>مرکز بررسی اسناد تاریخی، ص۷۹-۸۰ «مقدمه».</ref>. در [[ایران]] نیز، پس از فرایندی از [[فعالیت‌های سیاسی]] و فرهنگی در سال ۱۳۰۶ شمسی بی‌حجابی از دربار آغاز و در سال ۱۳۱۴ شمسی به طور رسمی از سوی [[رضاخان]] اعلام شد<ref>ر.ک: صلاح، مهدی، کشف حجاب (زمینه‌ها، پیامدها و واکنش‌ها)، ص۱۲۹–۱۳۰.</ref>؛ بدین ترتیب، مراکز [[فساد]] و [[فحشا]] در دوره پهلوی، با هدف جداسازی [[جامعه]] از فضای ملتهب سیاسی رواج یافت؛ چنان که به باور گروهی از نویسندگان، زنانی که بیشتر در زمره هنرپیشگان سینما، خوانندگان و رقاصه‌ها بودند، بهترین ابزار برای سیاست‌زدایی، [[گسترش فساد]] و [[مبارزه]] با هرگونه حرکت [[سیاسی]] علیه [[رژیم]]، به شمار می‌رفتند<ref>صلاح، مهدی، کشف حجاب (زمینه‌ها، پیامدها و واکنش‌ها)، ص۲۳۵–۲۳۶.</ref>؛ همچنین با [[پیروزی انقلاب اسلامی]] و [[ترویج]] دوباره [[فرهنگ]] حجاب در [[جامعه]]، فشارهای سیاسی [[دشمنان]] [[نهضت اسلامی]] در چارچوب تصویب قطع‌نامه‌های [[حقوق زن]] در غرب اِعمال شد؛ به طوری که با [[عقد]] [[معاهده]] منع هرگونه [[تبعیض]] علیه [[زنان]] (۱۹۷۹م.)، در مجمع عمومی [[سازمان]] [[ملل]] و معاهده [[حقوق زنان]]، در سال بعد<ref>حکمت‌نیا، محمود، حقوق المرأة بین الواقع المعیش و المواثیق الدولیه، المرأة فی الفکر الاسلامی المعاصر، ص۱۹۴.</ref>. فشارهای سیاسی با [[هدف]] [[براندازی]] یا [[تضعیف]] [[نظام‌های اسلامی]] شدت یافت؛ با توجه به پیشینه سراسر سیاسی [[کشف]] حجاب، در جامعه [[روشن‌فکر]] امروز، این حجاب - و نه کشف حجاب- است که پدیده‌ای سیاسی و به منظور [[خدمت]] به [[اهداف]] [[نظام اسلامی]] تلقی می‌شود؛ به [[باور]] برخی از پژوهشگران اسلامی، هرگاه [[جنگ سیاسی]] اتفاق افتد، نمادهای یک [[جبهه]] برای جبهه دیگر اعلام خطری خواهند بود؛ به همین دلیل، دولتی همچون [[فرانسه]]- که از حامیان [[حقوق بشر]] است - [[پوشش]] [[اسلامی]] زنان در [[مدارس]] را ممنوع می‌کند؛ بدین ترتیب حجاب به عنوان نماد اسلام‌خواهی با پیامدهای گوناگون سیاسی مواجه خواهد بود<ref>قرائة جدیدة لفقه المرأة الحقوقی، ص۱۲۶–۱۲۷.</ref>.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده|فتاحی‌زاده]] و [[حسین بستان|بستان]]، [[پوشش زن - فتاحی‌زاده و بستان (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۶ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۶]] ص ۲۳۷.</ref>

به باور برخی از پژوهشگران [[باورهای دینی]] مردم، در رعایت حجاب و پرهیز از بی‌حجابی نقشی مهم دارد<ref>جمعیت زنان، «نگرش به مقام زن در جهان آفرینش»، ص۱۶۰.</ref>؛ چنان که در [[قرآن کریم]]، [[زنان]] [[صالح]] به {{متن قرآن|حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ}}<ref>«در برابر آنچه خداوند (از حقوق آنان) پاس داشته است در نبود شوهر پاس (وی) می‌دارند» سوره نساء، آیه ۳۴.</ref> توصیف شده و [[مفسران]] آن را به [[حفظ]] [[ناموس]] و [[مال]] [[همسران]] در غیاب آنها [[تفسیر]] کرده‌اند<ref>طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۴، ص۳۴۴ – ۳۴۵.</ref>. بر همین اساس، [[دین‌داری]] و [[حفظ]] [[حریم]] حجاب، رابطه‌ای دوسویه با یکدیگر دارند؛ همچنین در [[تفسیر آیه]] ۸۴ [[سوره اسراء]]، [[کردار]] [[انسان]]، تابع [[شخصیت]] وی دانسته شده است<ref>ابن قتیبه دینوری، عبدالله بن مسلم، تفسیر غریب القرآن، ج۱، ص۲۲۱؛ جصاص، احمد بن علی، احکام القرآن، ج۵، ص۳۳؛ طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۳، ص۱۸۹ – ۱۹۰.</ref>. در [[روایات]] [[دینی]] نیز، [[ایمان]] و [[حیا]]، لازم و ملزوم یکدیگر بوده<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۲، ص۱۰۶؛ ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول، ص۲۹۷.</ref> و به خاطر حیای بیشتر [[زنان]] نسبت به مردان<ref>صدوق، محمد بن علی، الخصال، ص۴۳۸؛ همو، من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۴۶۸؛ طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الاخلاق، ص۲۰۱.</ref>، تقویت حیا و رعایت حجاب به [[تقویت ایمان]] [[زن]] می‌انجامد؛ از این رو یکی از [[اهداف تربیتی]] در [[اسلام]]، پرورش حیا و [[عفاف]] در زنان است<ref>صدوق، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۴۶۸؛ دیلمی، ج۱، ص۱۹۳.</ref>.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده|فتاحی‌زاده]] و [[حسین بستان|بستان]]، [[پوشش زن - فتاحی‌زاده و بستان (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۶ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۶]] ص ۲۴۰.</ref>

به [[باور]] گروهی از پژوهشگران، آشناسازی [[جوانان]] در چارچوب فعالیت‌های [[علمی]]، [[فرهنگی]] و [[هنری]] و یا نشست‌های علمی به تبیین [[فلسفه]] [[ضرورت]] حجاب و مبانی [[فقهی]] آن کمک شایانی می‌کند و می‌تواند آثار [[اجتماعی]] و [[روحی]] حجاب و [[رسالت]] [[انقلاب اسلامی]] را در خصوص زنان ارائه دهد<ref>ر.ک: اسحاقی، سید حسین، هست‌ها و بایدهای فرهنگ عفاف و حجاب، حجاب مسئولیت‌ها و اختیارات دولت اسلامی، ج۲، ص۲۹۵ – ۲۹۸.</ref>؛ بر اساس مفهوم [[آیه]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا فِي الْمَجَالِسِ فَافْسَحُوا يَفْسَحِ اللَّهُ لَكُمْ وَإِذَا قِيلَ انْشُزُوا فَانْشُزُوا يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ}}<ref>«ای مؤمنان! چون در نشست‌ها  به شما گویند جا باز کنید، باز کنید تا خداوند برایتان (در بهشت) جا باز کند و چون گویند: برخیزید، برخیزید تا خداوند (پایگاه) مؤمنان از شما و فرهیختگان را چند پایه بالا برد و خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره مجادله، آیه ۱۱.</ref>، مبنی بر ارتقای درجات [[معنوی]] [[عالمان]]<ref>طوسی، محمد بن حسن، التبیان، ج۹، ص۵۵۱؛ فضل الله، سید محمد حسین، تفسیر من وحی القرآن، ج۲۲، ص۷۳ -۷۴.</ref> و همچنین در روایات<ref>زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف، ج۴، ص۴۹۲-۴۹۳؛ طبرسی، فضل بن حسن، جوامع الجامع، ج۴، ص۲۶۰–۲۶۱.</ref>، رابطه علی و معلولی بین [[علم]] و ایمان وجود دارد؛ از این رو [[عالمان راستین]]، [[خداترس]] بوده {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ وَالدَّوَابِّ وَالْأَنْعَامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ كَذَلِكَ إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ}} <ref>«و همچنین از مردم و جنبندگان و چهارپایان که با رنگ‌های گونه گونند؛ از بندگان خداوند تنها دانشمندان از او می‌هراسند، بی‌گمان خداوند پیروزمندی آمرزنده است» سوره فاطر، آیه ۲۸.</ref> و در انجام [[پرستش]] [[الهی]] عزمی [[راسخ]] دارند {{متن قرآن|قُلْ آمِنُوا بِهِ أَوْ لَا تُؤْمِنُوا إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذَا يُتْلَى عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقَانِ سُجَّدًا}} <ref>«بگو: چه بدان (آیات) ایمان آورید چه ایمان نیاورید؛ بی‌گمان چون بر کسانی که پیش از این (به آنان) دانش داده‌اند خوانده شود به سجده با روی بر زمین می‌افتند» سوره اسراء، آیه ۱۰۷.</ref>؛ بر همین اساس برخی از [[مفسران]] در ذیل [[آیه]]{{متن قرآن|إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ}}<ref>«جز آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند و یکدیگر را به راستی پند داده‌اند و همدیگر را به شکیبایی اندرز داده‌اند» سوره عصر، آیه ۳.</ref>، [[کوشش]] [[فکری]] مستمر و [[الهام]] گرفته از [[ایمان]] برای تشخیص [[حق]] را به معنای توصیه به حق، و کوشش و [[پایداری]] برای تحقق آن را توصیه به [[صبر]] دانسته‌اند. در [[اجتماعی]] که [[پیوستگی]] افراد در آن با ایمان و [[عمل صالح]] و توصیه به حق و صبر همراه باشد، شرایط [[رشد]] استعدادهای [[انسانی]] و مادی و مصونیت از آسیب فراهم می‌شود<ref>طالقانی، سید محمود، پرتوی از قرآن، ج۴، ص۲۴۸.</ref>؛ به همین دلیل [[معصومان]]{{عم}} به [[پیروی]] از [[قرآن کریم]] {{متن قرآن|حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ وَعَمَّاتُكُمْ وَخَالَاتُكُمْ وَبَنَاتُ الْأَخِ وَبَنَاتُ الْأُخْتِ وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ مِنَ الرَّضَاعَةِ وَأُمَّهَاتُ نِسَائِكُمْ وَرَبَائِبُكُمُ اللَّاتِي فِي حُجُورِكُمْ مِنْ نِسَائِكُمُ اللَّاتِي دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلَائِلُ أَبْنَائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلَابِكُمْ وَأَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا}} <ref>«بر شما حرام است (ازدواج با) مادرانتان و دخترانتان و خواهرانتان و عمه‌هایتان و خاله‌هایتان و دختران برادر و دختران خواهر و مادران شیرده‌تان و خواهران شیرخورده‌تان و مادرزن‌هایتان و ختران زنانتان (از شوهر پیشین) که (اینک) در سرپرستی شمایند، (اگر) از همسرانی (باشند) که با آنان همخوابگی کرده‌اید، که اگر با آنها همخوابگی نکرده‌اید بر شما گناهی نیست؛ و همسران آن پسرانتان که از پشت شمایند؛ و (نیز) جمع میان دو خواهر، مگر آنکه از پیش (در زمان جاهلیت) روی داده است، که خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره نساء، آیه 23.</ref>، بر ارتقای سطح [[آموزشی]] [[زنان]] پیرامون محرمیت و حجاب تأکید نموده و فراگیری برخی از [[سوره‌ها]] را در این باره ضروری دانسته‌اند<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۵، ص۵۱۶؛ صدوق، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۴۴۲.</ref>؛ همچنین به نظر می‌رسد که آشناسازی زنان با [[راز]] تفاوت‌های [[عاطفی]] آنها با مردان، ضروری به نظر می‌رسد؛ چنان که با توجه به مفهوم [[آیه]] ۳۲ [[سوره نساء]] در برخی از تفسیرهای موجود، [[خداوند]]، تفاوت‌های [[تکوینی]] و [[تشریعی]] را [[مطابق حق]] و [[عدالت]] قرار داده<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۳، ص۳۶۳.</ref> و [[هدف]] از این تفاوت‌ها، تضمین تداوم [[حیات انسانی]] {{متن قرآن|نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ وَقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ مُلَاقُوهُ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ}} <ref>«همسرانتان کشتگاه شمایند، هر جا (و هر گاه) که خواهید به کشتگاه خود درآیید؛ و برای خویش (توشه نیک) پیش فرستید، و از خداوند پروا کنید و بدانید که (روزی) به لقای وی خواهید رسید و (آن روز را) به مؤمنان بشارت ده!» سوره بقره، آیه 223.</ref> و ایجاد انس و [[الفت]] {{متن قرآن|وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ}} <ref>«و از نشانه‌های او این است که از خودتان همسرانی برایتان آفرید تا کنار آنان آرامش یابید و میان شما دلبستگی پایدار و مهر پدید آورد؛ بی‌گمان در این، نشانه‌هایی است برای گروهی که می‌اندیشند» سوره روم، آیه ۲۱.</ref> در [[خانواده]] بیان شده است؛ از این رو، تفاوت نه به معنای [[برتری]] یکی بر دیگری و نه مستلزم [[تبعیض]] علیه زنان و [[دختران]] است و نباید [[زن]] با ویژگی‌های مردانه و به عنوان موجودی تحقیرشده تصویر شود؛ همچنین چگونگی برخورد با [[زنان]]، [[تشویق]] آنها بر رعایت حجاب و یا اِعمال محدودیت‌ها از سوی [[همسر]] و نهادهای [[اجتماعی]] به آموزش‌های جداگانه‌ای نیازمند است که مورد توجه [[اسلام]] قرار گرفته و از آنجا که زنان از [[عواطف]] افزون‌تری برخوردارند <ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۶، ص۵؛ محدث نوری، میرزاحسین، مستدرک الوسائل، ج۱۵، ص۱۱۵.</ref>، می‌بایست در برخورد با آنها از روش‌های مسالمت‌آمیزتری استفاده شود؛ چنان که [[قرآن کریم]] به [[رفتار شایسته]] با زنان توصیه نموده و از آسیب به آنان بازداشته است {{متن قرآن|وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِتَعْتَدُوا وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ وَلَا تَتَّخِذُوا آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمَا أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ}}<ref> «و چون زنان را طلاق دادید و به سرآمد عدّه خود نزدیک شدند، یا با شایستگی آنها را نگه دارید و یا به نیکی رها کنید و آنان را برای زیان رساندن نگه ندارید که (به آنها) ستم کنید و هر کس چنین کند، به خود ستم کرده است و آیات خداوند را به ریشخند نگیرید و نعمت خداوند را بر خویش به یاد آورید و (نیز) آنچه را از کتاب و حکمت برایتان فرستاده است که بدان اندرزتان می‌دهد؛ و از خداوند پروا کنید و بدانید که خداوند به هر چیزی داناست» سوره بقره، آیه ۲۳۱.</ref>؛ همچنین از آنجا که زنان در برابر [[پاداش]] اجتماعی و [[تحسین]] دیگران، بازتاب‌های بهتری از خود بروز می‌دهند <ref> خدا رحیمی، سیامک و دیگران، روان‌شناسی زنان، ص۱۲۹.</ref>، [[سیاست‌ها]] می‌بایست معطوف به تشویق حجاب و [[حمایت]] [[عاطفی]] از زنان باحجاب باشد<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده|فتاحی‌زاده]] و [[حسین بستان|بستان]]، [[پوشش زن - فتاحی‌زاده و بستان (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۶ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۶]] ص ۲۴۰.</ref>.

الگوسازی [[اسلامی]] یکی از شیوه‌های اصلی جامعه پذیری است؛ زیرا اسلام با هرگونه جامعه پذیری موافق نیست؛ چنان که معرفی الگوهای مناسب در [[پوشش]] به منظور [[آزادی]] عمل بیشتر [[زن]] [[مسلمان]]، به ویژه رعایت وضعیت مطلوب برای [[پوشش]] [[اسلامی]]، از راهکارهای دیگر تقویت حجاب به شمار می‌رود<ref>اسحاقی، سید حسین، هست‌ها و بایدهای فرهنگ عفاف و حجاب، حجاب مسئولیت‌ها و اختیارات دولت اسلامی، ج۲، ص۳۰۰.</ref>. با توجه به الگوپذیری [[انسان]]، افراد، پیوسته در این اندیشه‌اند که ارزش‌هایی را که به آن [[باور]] دارند، در چهره افرادی دیگر نگریسته و از آن [[الگو]] بگیرند؛ همچنان که عبرت‌ها نیز می‌توانند وی را از انحراف‌های بسیاری بازدارند؛ از این رو [[قرآن کریم]] با ارائه نمونه‌های مثبت و منفی از [[زنان]] [[جامعه]]، آنها را به [[پیروی]] از زنان [[پاک]] و اجتناب از [[سرنوشت]] زنان [[ناپاک]] [[ترغیب]] می‌کند؛ چنان که در [[آیه]] ۱۰ [[سوره تحریم]] {{متن قرآن|ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَتَ نُوحٍ وَامْرَأَتَ لُوطٍ}}<ref>«خداوند برای کافران، زن نوح و زن لوط را مثل زد که زیر سرپرستی دو بنده شایسته از بندگان ما بودند و به آن دو، خیانت ورزیدند اما آن دو (پیامبر) در برابر (عذاب) خداوند برای آنان سودی نداشتند و (به آنان) گفته شد که با (دیگر) واردشوندگان به آتش (دوزخ) درآیید» سوره تحریم، آیه ۱۰.</ref> سرنوشت دو تن از [[همسران]] [[پیامبران]] به تصویر کشیده شده است که با [[خیانت]] به ایشان، گرفتار [[غضب الهی]] شدند<ref>مقاتل بن سلیمان، تفسیر مقاتل بن سلیمان، ج۴، ص۳۷۹-۳۸۰؛ قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج۲، ص۳۷۷-۳۷۸؛ جصاص، احمد بن علی، احکام القرآن، ج۵، ص۳۶۵.</ref>؛ قرآن کریم در مقابل این دو زن، در آیه ۱۱ سوره تحریم: {{متن قرآن|وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ آمَنُوا امْرَأَتَ فِرْعَوْنَ}}<ref>«و خداوند برای مؤمنان، همسر فرعون را مثل زد هنگامی که گفت: پروردگارا! نزد خود در بهشت برای من خانه‌ای بساز و مرا از فرعون و کردارش رهایی بخش و مرا از این قوم ستمگر آسوده گردان» سوره تحریم، آیه ۱۱.</ref> از [[همسر فرعون]] به زنی که به رغم [[اصرار]] شوهر، بر مبانی [[اعتقادی]] خویش [[استوار]] ماند، و در آیه {{متن قرآن|وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا}}<ref>«و (نیز) مریم دختر عمران را که پاکدامن بود و ما از روح خویش در آن دمیدیم؛ و سخنان و کتاب‌های پروردگارش را باور داشت و از فرمانبرداران بود» سوره تحریم، آیه ۱۲.</ref> از [[پاک‌دامنی]] و [[عفاف]] [[مریم]] یاد کرده و آنان را الگوی مردان و [[زنان]] [[مؤمن]] می‌داند؛ [[آیات]] دیگر نیز با توصیف آن حضرت به پاک‌دامنی {{متن قرآن|وَإِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ}} <ref>«و آنگاه فرشتگان گفتند: ای مریم! خداوند تو را برگزید و پاکیزه داشت و بر زنان جهان برتری داد» سوره آل عمران، آیه ۴۲.</ref>، وی را نشانه‌ای [[الهی]] {{متن قرآن|وَجَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ آيَةً وَآوَيْنَاهُمَا إِلَى رَبْوَةٍ ذَاتِ قَرَارٍ وَمَعِينٍ}} <ref>«و پسر مریم و مادرش را نشانه‌ای گرداندیم و آن دو را در پناه پشته‌ای هموار و دارای آبی روان جای دادیم» سوره مؤمنون، آیه ۵۰.</ref> می‌دانند؛ همچنین در [[قرآن کریم]]، به [[عصمت]] و [[تطهیر]] [[فاطمه]]{{س}} به عنوان یکی از [[اهل بیت]]{{عم}}، از هرگونه [[آلودگی]] اشاره شده {{متن قرآن|وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَى وَأَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَآتِينَ الزَّكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}} <ref>«و در خانه‌هایتان آرام گیرید و چون خویش‌آرایی دوره جاهلیت نخستین خویش‌آرایی مکنید و نماز بپا دارید و زکات بپردازید و از خداوند و فرستاده او فرمانبرداری کنید؛ جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳؛ فرات کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات الکوفی، ص۳۳۲؛ طبری، محمد بن جریر، جامع البیان، ج۶، ص۲۲؛ ابن ابی حاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۹، ص۳۱۳۱.</ref> و آن حضرت{{س}} به عنوان سرمشقی برای [[خداترسی]] معرفی گردیده‌اند{{متن قرآن|يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا}} <ref>«به پیمان خود وفا می‌کنند و از روزی می‌هراسند که شرّ آن همه‌گیر است» سوره انسان، آیه ۷؛ قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج۲، ص۳۹۸.</ref>؛ بی‌تردید حضور نجیبانه آن حضرت{{س}} با پوششی کامل و اراده‌ای [[استوار]]، به هنگام [[دفاع از حق]] [[همسر]] خویش، در بازپس‌گیری [[فدک]]<ref>طبری امامی، محمد بن جریر، دلائل الامامة، ص۱۱۱؛ طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج، ج۱، ص۱۳۱ – ۱۳۲.</ref>، خود [[شاهد]] گویایی بر [[ارزش]] حجاب و جایگاه این بانوی بزرگوار به عنوان الگوی حضور عفیفانه [[زنان]] در [[جامعه]] است؛ بر همین اساس [[پرهیز]] از الگوگرایی اجباری و تحمیلی یا [[کورکورانه]] و بدون [[درک]] [[واقعی]] از الگوی مورد نظر، امری است که صاحب‌نظران آن را [[نهی]] کرده‌اند) <ref>مجیدی بیدگلی، کبری، بایسته‌های فرهنگی و اجتماعی گسترش فرهنگ حجاب و عفاف، حجاب مسئولیت‌ها و اختیارات دولت اسلامی، ج۲، ص۶۱۴.</ref>.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده|فتاحی‌زاده]] و [[حسین بستان|بستان]]، [[پوشش زن - فتاحی‌زاده و بستان (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۶ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۶]] ص ۲۴۲.</ref>

البته درباره اِعمال محدودیت‌ها نباید به اقداماتی بی‌جهت و افراط‌آمیز دست زد؛ چراکه چنین شیوه‌ای می‌تواند بازخوردهای منفی از خود به جای گذارد<ref>نهج البلاغه، نامه ۳۱ (تحقیق و شرح محمد عبده، ج۳، ص۵۶-۵۷).</ref>.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده|فتاحی‌زاده]] و [[حسین بستان|بستان]]، [[پوشش زن - فتاحی‌زاده و بستان (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۶ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۶]] ص ۲۴۳.</ref>

به طور کلی، رویکرد اعتدال‌آمیز و [[پرهیز از افراط و تفریط]] می‌تواند [[تمایل]] و [[رغبت]] به رعایت حجاب را در افراد افزایش دهد؛ ولی به طور مشخص، اقدامات ذیل تا حدودی مؤثر و مفید است؛ برای نمونه، معماری و [[شهرسازی]] باید با [[فرهنگ]] حجاب متناسب باشد؛ همچنین باید حجاب [[برتر]] را که بر اساس روایتی از [[پیامبر]]{{صل}} در چارچوب پوششی کامل جلوه می‌یابد<ref>سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، ج۵، ص۲۲۱.</ref>، در جامعه، بومی‌سازی کرده و برای تمامی خرده [[فرهنگ‌ها]] توجیه پذیر نمود؛ دسترسی آسان به چادر و لباس‌هایی که باعث [[پوشش]] کامل شده و دارای [[بهایی]] ارزان هستند نیز، به ترویج آن [[یاری]] می‌رساند؛ البته باید توجه داشت که ارضای [[حس]] تنوع‌طلبی و مُدگرایی [[جوانان]] با ارائه الگوهای پوششی - متناسب با [[فرهنگ دینی]] - امری بایسته است؛ همچنین تلاش برای افزایش عوامل [[انزجار]] از بدحجابی، همچون تبیین پیامدهای ناگوار، [[افشای]] توطئه‌های عاملان رواج بدحجابی و مانند آن ضروری است<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده|فتاحی‌زاده]] و [[حسین بستان|بستان]]، [[پوشش زن - فتاحی‌زاده و بستان (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۶ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۶]] ص ۲۴۵.</ref>.

در پاسخ این شبهه نیز می‌گوییم هرچند مرد در گذشته، هم به زن و هم به [[فرزندان]] خود [[ظلم]] و آنان را استثمار می‌کرده، مسلّم است که اسلام در تشریع حجاب این [[هدف]] را دنبال نمی‌کند، بلکه برعکس به شدت با بهره‌کشی و استثمار زنان [[مبارزه]] کرده است. مؤید این امر آن است که اسلام همه هزینه‌های ضروری زنان را بر عهده مردان گذاشته است: {{متن قرآن|الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ وَاللَّاتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا}}<ref>«مردان سرپرست زنانند بدان روی که خداوند برخی از آنان را بر برخی دیگر برتری داده است و برای آنکه مردان از دارایی‌های خویش می‌بخشند؛ پس زنان نکوکردار، فرمانبردارند؛ در برابر آنچه خداوند (از حقوق آنان) پاس داشته است در نبود شوهر پاس (وی) می‌دارند و آن زنان را که از نافرمانیشان بیم دارید (نخست) پندشان دهید و (اگر تأثیر نکرد) در خوابگاه‌ها از آنان دوری گزینید و (باز اگر تأثیر نکرد) بزنیدشان آنگاه اگر فرمانبردار شما شدند دیگر به زیان آنان راهی مجویید که خداوند فرازمندی بزرگ است» سوره نساء، آیه ۳۴.</ref>، افزون بر این، به زنان [[حق]] داده است که در برابر کاری که برای شوهر انجام می‌دهند حتی شیر دادن به فرزند خود از مردان اجرت بخواهند<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۱۲.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص۴۵۷.</ref>

# از نگاه [[قرآن]]، [[احکام الهی]] از جمله حجاب [[بهترین]] [[قانون]] بوده که سبب پیشرفت و [[سعادت ابدی]] انسان‌ها شده و هر قانونی که مخالف این [[احکام]] باشد، قانون [[دوران جاهلیت]] و سبب عقب‌افتادگی انسان‌ها خواهد بود: {{متن قرآن|أَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ حُكْمًا لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ}}<ref>«آیا داوری (دوره) «جاهلیّت» را می‌جویند؟ و برای گروهی که یقین دارند، در داوری از خداوند بهتر کیست؟» سوره مائده، آیه ۵۰.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص۴۵۸.</ref>

در پاسخ باید گفت اگر اسلام با تشریع حجاب، زنان را در [[خانه]] [[حبس]] کند و مانع بیرون رفتن و دیگر فعالیت‌های [[اجتماعی]] آنان شود، این ادعا پذیرفتنی است، در حالی که چنین چیزی در حجاب [[اسلامی]] نیست، بلکه برعکس، اسلام با تشریع این قانون سبب [[کرامت]] و [[احترام]] بیشتر زنان شده و آنان را از تعرض فاسدان و [[تبهکاران]] مصون نگاه داشته است<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۴۶ - ۴۴۸.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص۴۵۸.</ref>

برخی گفته‌اند: [[زنان]] نیز همانند مردان دارای ذوق، [[فکر]]، فهم، هوش و [[استعداد]] کارند؛ اما واداشتن آنان به [[پوشش]] و جدا کردن آنان از مردان، سبب رکود و تعطیل فعالیت‌هایی است که [[خلقت]] در استعداد زنان قرار داده است<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۵۱.</ref>. این ایراد به برخی حجاب‌های رایج میان برخی [[ملل]] پیشین از جمله [[ایرانیان]] و هندیان قدیم وارد است؛ اما [[اسلام]] با [[تشریع]] حجاب، زنان را به نشستن در [[خانه]] وادار نکرده تا سبب رکود فعالیت‌ها گردد، بلکه حجاب در اسلام برای محدود کردن التذاذهای جنسی در محیط [[خانواده]] و جلوگیری از تحریک افراد و [[جامعه]] است و چنین قانونی، نه تنها سبب رکود فعالیت‌ها نشده، مایه تقویت نیروی کار و رونق فعالیت‌های اقتصادی [[اجتماع]] نیز می‌گردد<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۵۱، "مسئله حجاب".</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص۴۵۸ ـ ۴۵۹.</ref>

در پاسخ باید گفت درست است که ناکامی جنسی آثار ناگواری از جمله افزایش التهاب‌ها دارد؛ اما برداشتن حریم میان [[زن]] و مرد مشکل را حل نکرده، بلکه بر آن می‌افزاید، زیرا برخی [[غرایز]] از جمله غریزه جنسی پایان‌ناپذیر بوده، اگر رها و [[آزاد]] باشد، ارضاشدنی نیست و این امر سبب تحریک بیشتر التهاب‌ها و عقده‌های روحی و روانی می‌گردد. از سوی دیگر، [[انسان]] به چیزی [[حرص]] می‌ورزد که هم از آن ممنوع و هم به سوی آن تحریک شود؛ اما اگر چیزی اصلاً عرضه نشود یا کمتر عرضه شود، [[حرص]] و ولع به آن نیز کمتر خواهد بود<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۵۶ ـ ۴۶۱.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص۴۵۹.</ref>