تقیه در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

۱ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۶: خط ۶:
}}
}}


== تقیه در سنت==
== تقیه در سنت ==
در منابع شیعه و [[اهل سنت]] آمده است که [[رسول الله]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|لَا ضَرَرَ وَ لَا ضِرَارَ}}؛ در عبارتی دیگر {{متن حدیث|لَا ضَرَرَ وَ لَا ضِرَارَ فِي الْإِسْلَامِ}} آمده است<ref>ابن ماجه، السنن، ج۳، ص۴۳۰.</ref>. این [[حدیث]]، با کلیتی که دارد، مصادیق فراوانی را شامل می‌شود.
در منابع شیعه و [[اهل سنت]] آمده است که [[رسول الله]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|لَا ضَرَرَ وَ لَا ضِرَارَ}}؛ در عبارتی دیگر {{متن حدیث|لَا ضَرَرَ وَ لَا ضِرَارَ فِي الْإِسْلَامِ}} آمده است<ref>ابن ماجه، السنن، ج۳، ص۴۳۰.</ref>. این [[حدیث]]، با کلیتی که دارد، مصادیق فراوانی را شامل می‌شود.
[[سیوطی]] می‌گوید: «به خاطر همین قاعده، خوردن مردار در هنگام [[مخمصه]] و [[عسر و حرج]] جایز است و همچنین فرو بردن لقمه با خمر و تلفظ نمودن به کلمه [[کفرآمیز]] به خاطر [[اکراه]] جایز است»<ref>{{عربی|و من ثم جاز اكل الميتة عند المخمصة و اساغة اللقمة بالخمر و التلفظ بكلمة الكفر للاكراه}}؛ (سیوطی، الاشباه و النظائر، ص۸۵).</ref>.
[[سیوطی]] می‌گوید: «به خاطر همین قاعده، خوردن مردار در هنگام [[مخمصه]] و [[عسر و حرج]] جایز است و همچنین فرو بردن لقمه با خمر و تلفظ نمودن به کلمه [[کفرآمیز]] به خاطر [[اکراه]] جایز است»<ref>{{عربی|و من ثم جاز اكل الميتة عند المخمصة و اساغة اللقمة بالخمر و التلفظ بكلمة الكفر للاكراه}}؛ (سیوطی، الاشباه و النظائر، ص۸۵).</ref>.
رسول الله{{صل}} در اوایل [[بعثت]]، از [[ترس]] اینکه [[دین]] و [[مسلمانان]] از هجمه [[مشرکین]] مصون بمانند، [[تقیه]] می‌نمود و به طور پنهانی [[تبلیغ]] می‌کرد. این چیزی است که همه [[پیروان]] [[مذاهب]] بر آن [[اعتقاد]] و اتفاق دارند<ref>ابن هشام، سیره ابن هشام، ج۱، ص۲۸۰.</ref>. لازم به ذکر است همان‌گونه که پیش از این اشاره شد، تقیه شامل فعل نیز می‌شود<ref>رشید رضا، تفسیر القرآن الحکیم، ج۳، ص۲۳۱.</ref>؛ چون ملاک، که عبارت از [[حفظ جان]] باشد، در فعل و گفتار وجود دارد.<ref>[[ائمه و دعوت به تقیه (مقاله)|مقاله «ائمه و دعوت به تقیه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۷]] ص ۱۶۲.</ref>
رسول الله{{صل}} در اوایل [[بعثت]]، از [[ترس]] اینکه [[دین]] و [[مسلمانان]] از هجمه [[مشرکین]] مصون بمانند، [[تقیه]] می‌نمود و به طور پنهانی [[تبلیغ]] می‌کرد. این چیزی است که همه [[پیروان]] [[مذاهب]] بر آن [[اعتقاد]] و اتفاق دارند<ref>ابن هشام، سیره ابن هشام، ج۱، ص۲۸۰.</ref>. لازم به ذکر است همان‌گونه که پیش از این اشاره شد، تقیه شامل فعل نیز می‌شود<ref>رشید رضا، تفسیر القرآن الحکیم، ج۳، ص۲۳۱.</ref>؛ چون ملاک، که عبارت از [[حفظ جان]] باشد، در فعل و گفتار وجود دارد<ref>[[ائمه و دعوت به تقیه (مقاله)|مقاله «ائمه و دعوت به تقیه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۷]]، ص ۱۶۲.</ref>.
 
== [[صحابه]] و تقیه ==
با توجه به اینکه تقیه، هم یک امر عقلایی است و هم در [[قرآن]] و [[سنت]] ریشه دارد، از این رو [[اصحاب]] [[رسول]] الله‌{{صل}} از این وسیله و تاکتیک در وقت [[لزوم]] استفاده می‌کردند. [[عبدالله بن مسعود]]، که یکی از اصحاب مطرح و صاحب نام [[پیامبر]] خداست، می‌گفت: {{عربی|ما من ذي سلطان يريد أن يكلفني كلاما يدرأ عني سوطا أو سوطين إلا كنت متكلما به}}<ref>ابن حزم، المحلی بالآثار، ج۷، ص۲۱۲.</ref>؛ هر [[سلطه‌گری]] بخواهد مرا به گفتن سخنی وادار کند که سبب دفع یک یا دو تازیانه از من است، من آن سخن را بر زبان خواهم آورد.


==[[صحابه]] و تقیه==
با توجه به اینکه تقیه، هم یک امر عقلایی است و هم در [[قرآن]] و [[سنت]] ریشه دارد، از این رو [[اصحاب]] [[رسول]] الله‌{{صل}} از این وسیله و تاکتیک در وقت [[لزوم]] استفاده می‌کردند. [[عبدالله بن مسعود]]، که یکی از اصحاب مطرح و صاحب نام [[پیامبر]] خداست، می‌گفت:
{{عربی|ما من ذي سلطان يريد أن يكلفني كلاما يدرأ عني سوطا أو سوطين إلا كنت متكلما به}}<ref>ابن حزم، المحلی بالآثار، ج۷، ص۲۱۲.</ref>.
هر [[سلطه‌گری]] بخواهد مرا به گفتن سخنی وادار کند که سبب دفع یک یا دو تازیانه از من است، من آن سخن را بر زبان خواهم آورد.
به دنبال آن، [[ابن حزم]] اضافه می‌کند: {{عربی|و لا يعرف له من الصحابة رضي الله عنهم محالف}}<ref>ابن حزم، المحلی بالآثار، ج۷، ص۲۱۲.</ref>؛ «و برای او در میان [[صحابه]] مخالفی شناخته نشده است».
به دنبال آن، [[ابن حزم]] اضافه می‌کند: {{عربی|و لا يعرف له من الصحابة رضي الله عنهم محالف}}<ref>ابن حزم، المحلی بالآثار، ج۷، ص۲۱۲.</ref>؛ «و برای او در میان [[صحابه]] مخالفی شناخته نشده است».


لازم به یادآوری است که [[تقیه]] از نگاه این [[صحابی]] [[رسول الله]]{{صل}} منحصر به گفتار نیست؛ بلکه گستره آن عمل را نیز شامل می‌گردد. از این رو وی در برابر [[ولید بن عقبة بن ابی معیط]]، که از سوی [[عثمان]] [[حاکم مدینه]] بود، تقیه کرد و در پشت سر او [[نماز]] خواند. با توجه به اینکه ولید گاهی به صورت مست به [[مسجد پیامبر]] می‌آمد و بر صحابه پیش‌نمازی می‌کرد و حتی روزی [[نماز صبح]] را چهار رکعت خواند و سپس گفت: «آیا می‌خواهید برای شما بر تعداد رکعات بیفزایم»؟ [[ابن مسعود]] به او گفت: «ما با تو از آغاز امروز همواره در زیاده و افزایشیم»<ref>ابن ابی العز، شرح العقیدة الطحاویة، ج۲، ص۵۳۲.</ref>.
لازم به یادآوری است که [[تقیه]] از نگاه این [[صحابی]] [[رسول الله]]{{صل}} منحصر به گفتار نیست؛ بلکه گستره آن عمل را نیز شامل می‌گردد. از این رو وی در برابر [[ولید بن عقبة بن ابی معیط]]، که از سوی [[عثمان]] [[حاکم مدینه]] بود، تقیه کرد و در پشت سر او [[نماز]] خواند. با توجه به اینکه ولید گاهی به صورت مست به [[مسجد پیامبر]] می‌آمد و بر صحابه پیش‌نمازی می‌کرد و حتی روزی نماز صبح را چهار رکعت خواند و سپس گفت: «آیا می‌خواهید برای شما بر تعداد رکعات بیفزایم»؟ [[ابن مسعود]] به او گفت: «ما با تو از آغاز امروز همواره در زیاده و افزایشیم»<ref>ابن ابی العز، شرح العقیدة الطحاویة، ج۲، ص۵۳۲.</ref>.
از [[ابودردا]] [[روایت]] شده که او گفته است: {{عربی|إنا لنكشر في وجوه أقوام، و إن قلوبنا لتلعنهم}}<ref>بخاری، صحیح البخاری، ج۸، ص۳۱.</ref>؛ «ما به گروهی لبخند می‌زدیم؛ در حالی که در دل‌هایمان آنها را [[لعنت]] می‌کردیم».
 
مطابق برخی [[روایات]] «[[ابوهریره]]» از «[[عمر بن خطاب]]» در [[نقل حدیث]] تقیه می‌نمود؛ او می‌گوید:
از ابودردا [[روایت]] شده که او گفته است: {{عربی|إنا لنكشر في وجوه أقوام، و إن قلوبنا لتلعنهم}}<ref>بخاری، صحیح البخاری، ج۸، ص۳۱.</ref>؛ «ما به گروهی لبخند می‌زدیم؛ در حالی که در دل‌هایمان آنها را [[لعنت]] می‌کردیم».
{{عربی|حفظت عن رسول الله وعاءين فأما أحدهما فبثثته و أما الآخر فلو بثثته قطع هذا البلعوم}}<ref>بخاری، صحیح البخاری، ج۱، ص۳۵.</ref>.
 
از [[رسول خدا]]{{صل}} دو ظرف پر از [[حدیث]] [[حفظ]] نموده‌ام که هر آنچه تاکنون روایت کرده‌ام، یکی از این دو ظرف بوده است که اگر بنا باشد ظرف دیگر را نیز بگشایم، گردنم زده خواهد شد!<ref>[[ائمه و دعوت به تقیه (مقاله)|مقاله «ائمه و دعوت به تقیه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۷]] ص ۱۶۳.</ref>
مطابق برخی [[روایات]] «[[ابوهریره]]» از «[[عمر بن خطاب]]» در نقل حدیث تقیه می‌نمود؛ او می‌گوید: {{عربی|حفظت عن رسول الله وعاءين فأما أحدهما فبثثته و أما الآخر فلو بثثته قطع هذا البلعوم}}<ref>بخاری، صحیح البخاری، ج۱، ص۳۵.</ref>؛ از [[رسول خدا]]{{صل}} دو ظرف پر از [[حدیث]] [[حفظ]] نموده‌ام که هر آنچه تاکنون روایت کرده‌ام، یکی از این دو ظرف بوده است که اگر بنا باشد ظرف دیگر را نیز بگشایم، گردنم زده خواهد شد!<ref>[[ائمه و دعوت به تقیه (مقاله)|مقاله «ائمه و دعوت به تقیه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۷]]، ص ۱۶۳.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۱۲۹٬۶۸۱

ویرایش