وراثت: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

وراثت (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۳ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۰

۵۵۱ بایت حذف‌شده ، ‏۳ اوت ۲۰۲۵

۱۲۹٬۵۶۲

ویرایش

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[ارث در لغت]] - [[وراثت در قرآن]] - [[وراثت در حدیث]] - [[وراثت در علوم قرآنی]] - [[وراثت در فقه اسلامی]] - [[وراثت در معارف مهدویت]] - [[وراثت در معارف و سیره معصوم]] - [[وراثت در معارف و سیره رضوی]]| پرسش مرتبط  = }}
-{{امامت}}
+== مقدمه ==
-<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
+[[ارث]]، [[مال]] و ثروتی است که پس از [[مرگ]] کسی باقی می‌ماند و به [[فرزندان]] و بازماندگان او می‌رسد.
-: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
-<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
-: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[وراثت در قرآن]] - [[وراثت در حدیث]] - [[وراثت در نهج البلاغه]] - [[وراثت در فقه اسلامی]] - [[وراثت در معارف دعا و زیارات]] - [[وراثت در معارف مهدویت]]</div>
-<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
-: <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[وراثت (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
-<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
+در [[قرآن]] و [[فقه اسلامی]]، سهم هر یک از فرزندان پسر و دختر، یا پدر و مادر و [[همسر]] و [[خویشاوندان]] معین شده است که به آن "[[سهمُ الإرث]]" می‌گویند.
-==مقدمه==
+به [[ثروت]] و [[دارایی]] بازمانده از شخص، "[[میراث]]" و "ارث" گفته می‌شود و به آنان که ارث می‌برند "[[وارث]]" و "[[وَرَثه]]" گویند. میراث بعضی مال و [[املاک]] است، میراث بعضی هم [[علم]] و [[دانش]] و [[کارهای نیک]] و یاد خیر است که از او باقی می‌ماند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۳.</ref>.
-* [[ارث]]، [[مال]] و ثروتی است که پس از [[مرگ]] کسی باقی می‌ماند و به [[فرزندان]] و بازماندگان او می‌رسد.
-*در [[قرآن]] و [[فقه اسلامی]]، سهم هر یک از فرزندان پسر و دختر، یا [[پدر]] و [[مادر]] و [[همسر]] و [[خویشاوندان]] معین شده است که به آن "[[سهمُ الإرث]]" می‌گویند.
-*به [[ثروت]] و [[دارایی]] بازمانده از شخص، "[[میراث]]" و "ارث" گفته می‌شود و به آنان که ارث می‌برند "[[وارث]]" و "[[وَرَثه]]" گویند. میراث بعضی مال و [[املاک]] است، میراث بعضی هم [[علم]] و [[دانش]] و [[کارهای نیک]] و یاد خیر است که از او باقی می‌ماند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۲۳.</ref>.
-==وارث==
-[[ارث برنده]]، [[میراث‌دار]]، کسی که مال، [[خانه]]، [[زمین]]، صفات یا افتخاراتی را از پدر یا اجداد و گذشتگان به ارث می‌برد. هم نام زیارتنامه‌ای است معروف، که [[سیدالشهدا]]{{ع}} را با آن [[زیارت]] می‌کنند. مرحوم “ابن قولویه” [[سند]] آن را به [[جابر جعفی]] از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} رسانده که وی آن را از آن [[حضرت]] [[روایت]] کرده است و با جملۀ {{متن حدیث|السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ آدَمَ صَفْوَةِ الله...}} شروع می‌شود<ref>مفاتیح الجنان؛ بحارالانوار، ج۱۰۱، ص۱۶۳.</ref>. و هم [[لقب]] سیدالشهدا{{ع}} است که در [[ادعیه]] و [[زیارات]]، از آن حضرت به عنوان [[وارث آدم]]، وارث [[نوح]]، وارث [[ابراهیم]]، وارث [[موسی]]، وارث [[عیسی]]، وارث [[محمّد]]، وارث [[علی]]، و وارث [[حسن]]... یاد شده است<ref>مفاتیح الجنان: زیارت مطلقه سوم، زیارت وارث، زیارت امام حسین روز عرفه.</ref>.
-وراثت [[حسین بن علی]]{{ع}} از [[انبیا]] و [[اوصیا]]، برای آن است که خطّ [[جهاد]] در [[راه]] [[حق]] و [[مبارزه با باطل]] و [[ستم]] و [[طاغوت]]، سرلوحۀ [[دعوت]] همۀ [[انبیای الهی]] بوده است و “کربلا” تجلّی این خط ممتد درگیری [[حق و باطل]] است. “عاشورا، حضور [[مجدّد]] [[آدم]] و نوح و ابراهیم و موسی و عیسی{{عم}} است در قلّۀ فریادگری و [[هدایت]]. این که [[حسین]] را وارث آدم{{ع}} می‌خوانیم و زیارت “وارث” را با [[سلام]] بر آن [[پیمبران]] [[الهی]] آغاز می‌کنیم برای همین است، یعنی نقطۀ اتّصال همۀ حرکت‌های [[الهی]] و انقلاب‌های خدایی، به صورت تجسّم دوبارۀ [[آدم]] و [[نوح]] و [[ابراهیم]] و [[اسماعیل]] و [[موسی]] و [[عیسی]] و [[محمّد]] و [[علی]] و [[فاطمه]] و [[امام حسن]]{{عم}} در لحظه‌های خورشیدی [[عاشورا]] و واقعیّت سرشار کربلا”<ref>قیام جاودانه، محمدرضا حکیمی، نقل از چشمه خورشید، ج۱، ص۳۳۰.</ref>.
+== وارث ==
+[[ارث برنده]]، [[میراث‌دار]]، کسی که مال، [[خانه]]، [[زمین]]، صفات یا افتخاراتی را از پدر یا اجداد و گذشتگان به ارث می‌برد. هم نام زیارتنامه‌ای است معروف، که [[سیدالشهدا]] {{ع}} را با آن [[زیارت]] می‌کنند. مرحوم "ابن قولویه" سند آن را به [[جابر جعفی]] از [[اصحاب امام صادق]] {{ع}} رسانده که وی آن را از آن حضرت [[روایت]] کرده است و با جملۀ {{متن حدیث|السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ آدَمَ صَفْوَةِ الله...}} شروع می‌شود<ref>مفاتیح الجنان؛ بحارالانوار، ج۱۰۱، ص۱۶۳.</ref>. و هم [[لقب]] سیدالشهدا {{ع}} است که در [[ادعیه]] و [[زیارات]]، از آن حضرت به عنوان وارث آدم، وارث [[نوح]]، وارث [[ابراهیم]]، وارث [[موسی]]، وارث [[عیسی]]، وارث [[محمّد]]، وارث [[علی]]، و وارث [[حسن]]... یاد شده است<ref>مفاتیح الجنان: زیارت مطلقه سوم، زیارت وارث، زیارت امام حسین روز عرفه.</ref>.
-در متن [[زیارت‌نامه‌ها]] نیز به [[وارث]] بودن [[حسین بن علی]]{{ع}} نسبت به خطّ [[انبیا]] اشاره شده است: از جمله: {{متن حدیث|أَكْرَمْتَهُ بِطِيبِ الْوِلاَدَةِ وَ أَعْطَيْتَهُ مَوَارِيثَ الْأَنْبِيَاءِ}}<ref>مفاتیح الجنان، زیارت امام حسین در عید فطر و قربان (ص ۴۸).</ref>. و بر اساس آیۀ {{متن قرآن|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند» سوره حدید، آیه ۲۵.</ref> چون برپایی [[قسط]] و [[عدالت اجتماعی]]، [[رسالت]] همۀ انبیا و [[میراث]] مشترک [[رسولان الهی]] است، حسین بن علی{{ع}} هم که وارث همۀ انبیاست، پس وارث خطّ [[قسط و عدل]] آنان نیز می‌باشد و [[قیام کربلا]]، از جمله [[دعوت]] به [[عدل]] و [[مبارزه با بی‌عدالتی]] و [[ستم]] را هم در سرلوحۀ دعوت و اهداف خویش دارد. از این‌رو، منکر‌های [[اجتماعی]] و [[اقتصادی]] را هم باید در شمار منکراتی که آن [[حضرت]] برای مقابله با آنها [[قیام]] کرد، به حساب آوریم، که لازمۀ وراثت [[عدل و قسط]] انبیاست<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص ۴۹۱.</ref>.
+وراثت [[حسین بن علی]] {{ع}} از [[انبیا]] و [[اوصیا]]، برای آن است که خطّ [[جهاد]] در راه [[حق]] و مبارزه با باطل و [[ستم]] و [[طاغوت]]، سرلوحۀ [[دعوت]] همۀ [[انبیای الهی]] بوده است و “کربلا” تجلّی این خط ممتد درگیری [[حق و باطل]] است. “عاشورا، حضور مجدّد [[آدم]] و نوح و ابراهیم و موسی و عیسی {{عم}} است در قلّۀ فریادگری و [[هدایت]]. این که [[حسین]] را وارث آدم {{ع}} می‌خوانیم و زیارت “وارث” را با [[سلام]] بر آن [[پیمبران]] [[الهی]] آغاز می‌کنیم برای همین است، یعنی نقطۀ اتّصال همۀ حرکت‌های [[الهی]] و انقلاب‌های خدایی، به صورت تجسّم دوبارۀ [[آدم]] و [[نوح]] و [[ابراهیم]] و [[اسماعیل]] و [[موسی]] و [[عیسی]] و [[محمّد]] و [[علی]] و [[فاطمه]] و [[امام حسن]] {{عم}} در لحظه‌های خورشیدی [[عاشورا]] و واقعیّت سرشار کربلا”<ref>قیام جاودانه، محمدرضا حکیمی، نقل از چشمه خورشید، ج۱، ص۳۳۰.</ref>.
-"وارث" از [[القاب حضرت مهدی]]{{ع}} است. یعنی حضرت، وارث [[علوم]] و [[کمالات]] و [[مقامات]] جمیع انبیا و [[اوصیاء]] و آباء طاهرین خود{{عم}} است. در [[خطبه غدیریه]] [[رسول خدا]]{{صل}} آمده است: {{عربی|"أَلَا إِنَّهُ وَارِثُ كُلِّ عِلْمٍ وَ الْمُحِيطُ بِهِ"}} در [[روایت]] هم داریم که [[صاحب الامر]]{{ع}} با [[میراث پیامبر اکرم]]{{صل}} بیرون می‌آید<ref>نجم الثاقب، باب دوم:</ref><ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۷۵۲.</ref>.
+در متن [[زیارت‌نامه‌ها]] نیز به [[وارث]] بودن [[حسین بن علی]] {{ع}} نسبت به خطّ [[انبیا]] اشاره شده است: از جمله: {{متن حدیث|أَكْرَمْتَهُ بِطِيبِ الْوِلاَدَةِ وَ أَعْطَيْتَهُ مَوَارِيثَ الْأَنْبِيَاءِ}}<ref>مفاتیح الجنان، زیارت امام حسین در عید فطر و قربان (ص ۴۸).</ref>. و بر اساس آیۀ {{متن قرآن|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند» سوره حدید، آیه ۲۵.</ref> چون برپایی [[قسط]] و [[عدالت اجتماعی]]، [[رسالت]] همۀ انبیا و [[میراث]] مشترک [[رسولان الهی]] است، حسین بن علی {{ع}} هم که وارث همۀ انبیاست، پس وارث خطّ [[قسط و عدل]] آنان نیز می‌باشد و [[قیام کربلا]]، از جمله [[دعوت]] به [[عدل]] و [[مبارزه با بی‌عدالتی]] و [[ستم]] را هم در سرلوحۀ دعوت و اهداف خویش دارد. از این‌رو، منکر‌های [[اجتماعی]] و [[اقتصادی]] را هم باید در شمار منکراتی که آن حضرت برای مقابله با آنها [[قیام]] کرد، به حساب آوریم، که لازمۀ وراثت [[عدل و قسط]] انبیاست<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص ۴۹۱.</ref>.
-==[[وراثت از پیامبر]]==
+"وارث" از [[القاب حضرت مهدی]] {{ع}} است. یعنی حضرت، وارث [[علوم]] و [[کمالات]] و [[مقامات]] جمیع انبیا و [[اوصیاء]] و آباء طاهرین خود {{عم}} است. در [[خطبه غدیریه]] [[رسول خدا]] {{صل}} آمده است: {{عربی|"أَلَا إِنَّهُ وَارِثُ كُلِّ عِلْمٍ وَ الْمُحِيطُ بِهِ"}} در [[روایت]] هم داریم که [[صاحب الامر]] {{ع}} با [[میراث پیامبر اکرم]] {{صل}} بیرون می‌آید<ref>نجم الثاقب، باب دوم:</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۷۵۲.</ref>
-==فرق وراثت با وصیت ==
+== فرق وراثت با وصیت ==
 توارث نوعی [[لذّت]] و [[احساس]] [[آسایش]] و نوعی [[زندگی]] در پرتوی [[عواطف]] است، هم از نظر مورّث و هم از نظر ورّاث؛ و اخلاقاً صحیح نیست که این [[سعادت]] را از [[بشر]] سلب کنیم<ref>نظری به نظام اقتصادی اسلام، ص۱۷۰.</ref>. که [[ارث]] در میان غربی‌ها تابع [[وصیّت]]، و داخل در باب وصیّت است، در صورتی‌که می‌دانیم ارث در [[اسلام]] غیر از از وصیّت است؛ وصیّت [[حقّ]] [[مالک]] است، و ارث [[حکم]] فرضی [[الهی]] خارج از [[اختیار]] مورث<ref>نظری به نظام اقتصادی اسلام، ص۱۶۶.</ref>. ارث از توابع [[مالکیّت]] فردی است؛ یعنی اگر مالکیّت فردی را به هیچ‌نحو صحیح ندانیم و یا عملاً وجود نداشته باشد، بحث از ارث بلاموضوع است<ref>نظری به نظام اقتصادی اسلام، ص۱۶۲.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۴۳.</ref>
-==منابع==
+== [[وراثت از پیامبر]] ==
+=== [[وراثت علم پیامبر]] ===
+== منابع ==
+{{منابع}}
 # [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]
 # [[پرونده:1100662.jpg|22px]] [[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|'''فرهنگ مطهر''']]
+{{پایان منابع}}
-==پانویس==
+== پانویس ==
 {{پانویس}}
-[[رده:مدخل]]
 [[رده:اصطلاحات فقهی]]
+[[رده:وراثت]]