←روایات اهل سنت
| خط ۷۳: | خط ۷۳: | ||
دسته دوم از این [[روایات]] که در مورد نزول این آیه درباره [[امام علی]] {{ع}} میباشد، غیر صریح از این افراد (از [[صحابه]] و [[تابعین]]) نقل شده است: | دسته دوم از این [[روایات]] که در مورد نزول این آیه درباره [[امام علی]] {{ع}} میباشد، غیر صریح از این افراد (از [[صحابه]] و [[تابعین]]) نقل شده است: | ||
#[[عبدالله بن عباس]]: [[حدیثی]] از طریق [[عبدالله بن صالح]] از [[معاویه]] از [[علی بن ابی طلحة]] از [[ابن عباس]] بدینگونه نقل شده است: | #[[عبدالله بن عباس]]: [[حدیثی]] از طریق [[عبدالله بن صالح]] از [[معاویه]] از [[علی بن ابی طلحة]] از [[ابن عباس]] بدینگونه نقل شده است: {{عربی|قوله {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ...}} يعني إن كتمت آية مما أنزل اليك من ربك لم تبلغ رسالتي}}<ref>طبری، جامع البیان، ج۴، ص۳۰۷؛ رازی، ابن ابیحاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۴، ص۱۱۷۳، ح۶۶۱۲.</ref>؛ [[تفسیر آیه]] مذکور بدین شرح است: اگر تو [ای پیامبر] آیهای از آیاتی که پروردگارت بر تو نازل کرده، [[کتمان]] کنی، رسالت من را انجام ندادهای».این قول ابن عباس تنها از یک طریق نقل شده، بر فرض [[صحت]] صدور در صدد تفسیر آیه است نه بیان مورد نزول آیه؛ بنابراین، با روایات دیگر از جمله روایاتی که از خود ابن عباس نقل شد (که مورد نزول آیه را درباره امام علی {{ع}} و [[روز غدیر]] میدانست) منافاتی ندارد و قابل جمع است؛ زیرا [[ابلاغ ولایت امام علی]] {{ع}} یکی از مصادیق این برداشت از آیه به شمار میآید. | ||
{{عربی|قوله {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ...}} يعني إن كتمت آية مما أنزل اليك من ربك لم تبلغ رسالتي}}<ref>طبری، جامع البیان، ج۴، ص۳۰۷؛ رازی، ابن ابیحاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۴، ص۱۱۷۳، ح۶۶۱۲.</ref>؛ [[تفسیر آیه]] مذکور بدین شرح است: اگر تو [ای پیامبر] آیهای از آیاتی که پروردگارت بر تو نازل کرده، [[کتمان]] کنی، رسالت من را انجام ندادهای».این قول ابن عباس تنها از یک طریق نقل شده، بر فرض [[صحت]] صدور در صدد تفسیر آیه است نه بیان مورد نزول آیه؛ بنابراین، با روایات دیگر از جمله روایاتی که از خود ابن عباس نقل شد (که مورد نزول آیه را درباره امام علی {{ع}} و [[روز غدیر]] میدانست) منافاتی ندارد و قابل جمع است؛ زیرا [[ابلاغ ولایت امام علی]] {{ع}} یکی از مصادیق این برداشت از آیه به شمار میآید. | |||
#[[مجاهد بن جبر]]: از قول [[مجاهد]] با سند مقطوع درباره این [[آیه]] چنین نقل شده است: لما نزلت {{متن قرآن|بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ...}} قال: یا [[رب]]، إنما أنا واحد کیف أصنع لیجتمع علی [[الناس]]؟ فنزلت {{متن قرآن|وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ}}<ref>طبری، جامع البیان، ج۴، ص۳۰۷؛ رازی، ابن ابیحاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۴، ص۱۱۷۳، ح۶۶۱۲؛ و نیز ر.ک: تفسیر سفیان ثوری، ص۱۰۴۱، ح۲۵۶؛ سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۱۷. در سند این حدیث در تمام مصادر آن فردی مجهول از مجاهد ابن حدیث را نقل کرده است.</ref>؛ چون آیه «آنچه بر تو نازل شده، برسان...) نازل شد، [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: [[پروردگار]] من، همانا من تنهایم اگر [[مردم]] بر علیه من [[شورش]] کنند، چه کنم؟ پس چنین نازل شد: اگر انجام ندهی، [[رسالت]] پروردگارت را انجام ندادهای».هر چند تعبیر {{عربی|أنا واحد}}؛ «من تنهایم» با اوایل [[بعثت پیامبر خدا]] {{صل}} سازگار است، لکن ۔ چنان که پیش از این ملاحظه شد- چون این آیه در [[سوره مائده]] در اواخر [[بعثت]] بر [[پیامبر خدا]] {{صل}} نازل شده و کسی در این تردید نکرده است؛ از اینرو، شاید تعبیر «من تنهایم» برای [[مبالغه]] به کار رفته باشد. این مطلب با بررسی [[سیره تبلیغی]] پیامبر خدا {{صل}} که به تفصیل بحث شد، قابل [[درک]] خواهد بود؛ بنابراین، در اینجا نیز [[احساس]] [[دلنگرانی]] پیامبر خدا {{صل}} بر اساس [[نصوص]] متعددی که گذشت، در مورد [[ابلاغ ولایت امام علی]] {{ع}} است. | #[[مجاهد بن جبر]]: از قول [[مجاهد]] با سند مقطوع درباره این [[آیه]] چنین نقل شده است: لما نزلت {{متن قرآن|بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ...}} قال: یا [[رب]]، إنما أنا واحد کیف أصنع لیجتمع علی [[الناس]]؟ فنزلت {{متن قرآن|وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ}}<ref>طبری، جامع البیان، ج۴، ص۳۰۷؛ رازی، ابن ابیحاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۴، ص۱۱۷۳، ح۶۶۱۲؛ و نیز ر.ک: تفسیر سفیان ثوری، ص۱۰۴۱، ح۲۵۶؛ سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۱۷. در سند این حدیث در تمام مصادر آن فردی مجهول از مجاهد ابن حدیث را نقل کرده است.</ref>؛ چون آیه «آنچه بر تو نازل شده، برسان...) نازل شد، [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: [[پروردگار]] من، همانا من تنهایم اگر [[مردم]] بر علیه من [[شورش]] کنند، چه کنم؟ پس چنین نازل شد: اگر انجام ندهی، [[رسالت]] پروردگارت را انجام ندادهای».هر چند تعبیر {{عربی|أنا واحد}}؛ «من تنهایم» با اوایل [[بعثت پیامبر خدا]] {{صل}} سازگار است، لکن ۔ چنان که پیش از این ملاحظه شد- چون این آیه در [[سوره مائده]] در اواخر [[بعثت]] بر [[پیامبر خدا]] {{صل}} نازل شده و کسی در این تردید نکرده است؛ از اینرو، شاید تعبیر «من تنهایم» برای [[مبالغه]] به کار رفته باشد. این مطلب با بررسی [[سیره تبلیغی]] پیامبر خدا {{صل}} که به تفصیل بحث شد، قابل [[درک]] خواهد بود؛ بنابراین، در اینجا نیز [[احساس]] [[دلنگرانی]] پیامبر خدا {{صل}} بر اساس [[نصوص]] متعددی که گذشت، در مورد [[ابلاغ ولایت امام علی]] {{ع}} است. | ||
#[[حسن بصری]]: [[سیوطی]] (م. ۹۱۱ق) در این باره مینویسد: {{عربی|أخرج أبو الشيخ عن الحسن أن رسول الله {{صل}} قال: «إن [[الله]] بعثني برسالة فضقت بها ذرعا و عرفت أن الناس مكذبي فوعدني لأبلغن أو ليعذبني» فأنزل: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ...}}}}<ref>سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۱۶.</ref>؛ ابوالشیخ از قول حسن بصری مینویسد: پیامبر خدا {{صل}} فرمود: [[خداوند]] من را به رسالتی برانگیخت و من از آن دلتنگ شدم و دانستم مردم من را [[تکذیب]] میکنند، پس خداوند من را [[تهدید]] کرد که یا آن را برسانم و یا من را [[عذاب]] خواهد کرد و چنین نازل کرد: «ای [[رسول]]، آنچه بر تو نازل شده، برسان...». | #[[حسن بصری]]: [[سیوطی]] (م. ۹۱۱ق) در این باره مینویسد: {{عربی|أخرج أبو الشيخ عن الحسن أن رسول الله {{صل}} قال: «إن [[الله]] بعثني برسالة فضقت بها ذرعا و عرفت أن الناس مكذبي فوعدني لأبلغن أو ليعذبني» فأنزل: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ...}}}}<ref>سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۱۶.</ref>؛ ابوالشیخ از قول حسن بصری مینویسد: پیامبر خدا {{صل}} فرمود: [[خداوند]] من را به رسالتی برانگیخت و من از آن دلتنگ شدم و دانستم مردم من را [[تکذیب]] میکنند، پس خداوند من را [[تهدید]] کرد که یا آن را برسانم و یا من را [[عذاب]] خواهد کرد و چنین نازل کرد: «ای [[رسول]]، آنچه بر تو نازل شده، برسان...». | ||