بدون خلاصۀ ویرایش
(←مقدمه) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
| موضوع مرتبط = اثبات وجود خدا | | موضوع مرتبط = اثبات وجود خدا | ||
| عنوان مدخل = برهان نظم | | عنوان مدخل = برهان نظم | ||
| مداخل مرتبط = [[برهان نظم در قرآن]] - [[برهان نظم در کلام اسلامی]] - [[برهان نظم در معارف و سیره علوی]] - [[برهان نظم در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] | | مداخل مرتبط = [[برهان نظم در قرآن]] - [[برهان نظم در کلام اسلامی]] - [[برهان نظم در فلسفه دین و کلام جدید]] - [[برهان نظم در معارف و سیره علوی]] - [[برهان نظم در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] | ||
| پرسش مرتبط = | | پرسش مرتبط = | ||
}} | }} | ||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
[[نظم]] به معنای یک نوع رابطه هماهنگ میان اجزای یک مجموعه برای تحقق یافتن [[هدف]] مشخصی است؛ بهگونهای که هر جزئی از اجزای مجموعه، مکمل دیگری بوده و فقدان هریک سبب میشود که مجموعه هدف خاص و اثر مطلوب خود را از دست بدهد<ref>کتاب الله خالق الکون، به نقل از سبحانی، مدخل مسائل جدید در علم کلام، ص۷۳.</ref> | [[نظم]] به معنای یک نوع رابطه هماهنگ میان اجزای یک مجموعه برای تحقق یافتن [[هدف]] مشخصی است؛ بهگونهای که هر جزئی از اجزای مجموعه، مکمل دیگری بوده و فقدان هریک سبب میشود که مجموعه هدف خاص و اثر مطلوب خود را از دست بدهد<ref>کتاب الله خالق الکون، به نقل از سبحانی، مدخل مسائل جدید در علم کلام، ص۷۳.</ref> | ||
برهان نظم سادهترین و عمومیترین برهانی است که بر وجود [[خداوند]] اقامه میشود. این [[برهان]] برخلاف دیگر [[براهین]] که ماهیت [[فلسفی]] و [[عقلی]] دارند، برهانی طبیعی و محصول [[تجربه]] [[بشر]] است. شاید ازاینروست که حکمای اسلامی رغبت کمتری به استفاده از این برهان از خود نشان دادهاند. | |||
برهان نظم را از جهاتی میتوان تقسم نمود: | برهان نظم را از جهاتی میتوان تقسم نمود: | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
نظمی که در عالم وجود دارد و به عنوان دلیل بر وجود [[خداوند]] یا دلیل بر وجود ماوراءالطبیعه محسوب میگردد، [[نظم]] به معنای دوم است. | نظمی که در عالم وجود دارد و به عنوان دلیل بر وجود [[خداوند]] یا دلیل بر وجود ماوراءالطبیعه محسوب میگردد، [[نظم]] به معنای دوم است. | ||
البته [[ارزش]] | البته [[ارزش]] برهان نظم تنها در این حد است که ما را تا مرز ماوراءالطبیعه سوق میدهد. این [[برهان]] همینقدر ثابت میکند که طبیعت ماورایی دارد و آن ماورا به ذات و نیز به [[افعال]] خود مستشعر است. اما اینکه آن ماورا [[واجب]] است یا ممکن، حادث است یا قدیم، واحد است یا کثیر، محدود است یا نامحدود، [[علم]] و قدرتش متناهی است یا نامتناهی، از توان این برهان خارج و برعهده فلسفه الهی است<ref>مطهری، توحید، ص۷۹-۸۰؛ مطهری، علل گرایش به مادیگری، ص۱۳۶ و ۱۵۴ - ۱۵۳.</ref>. در ادامه به ساختار، عناصر و تقریرهای برهان نظم اشاره میشود<ref>جهت مطالعه بیشتر تقریر اصل برهان و دفاع از شبهات مربوطه بنگرید به: سبحانی، مدخل مسائل جدید در علم کلام، فصل چهارم و پنجم؛ محمدرضایی، جستارهایی در کلام جدید، مقاله «برهان نظم».</ref>. | ||
ساختار برهان نظم عبارت است از دو مقدمه، که اولی [[حسی]] و دومی کلی، برهانی و [[عقلی]] است: | ساختار برهان نظم عبارت است از دو مقدمه، که اولی [[حسی]] و دومی کلی، برهانی و [[عقلی]] است: | ||