نبی در لغت: تفاوت میان نسخه‌ها

== مقدمه ==

۱. '''خبر''': اگر ماده نبی از «نبأ» مهموز اللام اشتقاق یابد معنای خبر و [[پیام]] را خواهد داشت، اما همزه آن به جهت کثرت استعمال به «یای» منقلب شده است. برخی از اهل لغت «نبأ» را اخص از خبر می‌دانند و معتقدند که «نبأ» خبری است که دارای فایده قابل توجه و مهم باشد و مطابقت آن با واقع به صورت جزمی یا [[ظن]] [[قوی]] باشد. در اینجا به آرای بعض اهل لغت اشاره می‌شود:

# فراء: {{عربی|النبي هو من أنبأ عن الله فترك الهمزة}}<ref>نقل از: ابن منظور، لسان العرب، ج١۴، ص٩.</ref>.

# [[زجاج]]: {{عربی|اشتقاقه من نبأ و أنبأ اي خبر و الأجود ترك الهمز}}<ref>نقل از: ابن منظور، لسان العرب، ج١۴، ص٩؛ نیز مرتضی زبیدی، تاج العروس، ج۲۰، ص۲۱۳.</ref>.

# [[زبیدی]]: {{عربی|النبأ الخبر و هما مترادفان و فرق بينهما بعض و قال الراغب النبأ خبر ذو فائدة عظيمة يحصل به علم أو غلبة ظن}}<ref>تاج العروس، ج١، ص٢۵۴.</ref>.

نکته قابل ذکر این که بعض لغویون معنای خبر برای نبأ را معنای لازم آن دانستند و معنای اصلی و مطابقی نبأ را حرکت از مکانی به مکان دیگر ذکر کردند و چون خبر مخصوصاً خبر مهم از مکانی به مکان دیگر منتقل می‌شود، واژه نبأ بر خبر اطلاق شده است. ابن فارس در این باره می‌نویسد: {{عربی|النبأ الاتيان من مكان الى مكان و من هذا القياس النبأ الخبر لانه يأتي من مكان الى مكان و من همز النبي فلانه انبأ عن الله تعالى و الله اعلم بالصواب}}<ref>معجم مقاییس اللغة، ج۵، ص۳۸۵.</ref>.

ابن منظور نیز با تعریف نبأ به خروج از شهری به [[شهر]] دیگر درباره اطلاق خطاب {{عربی|يا نبي الله}} به [[پیامبر اسلام]]{{صل}} توسط یک [[اعرابی]] می‌گوید<ref>{{عربی|نبا اذا خرج من بلد الى بلد و من هنا قال الاعرابي له{{صل}}: يا نبيء الله فهمز. أي يا من خرج من مكة الى مدينة فانكر عليه الهمز لانه ليس من لغة قريش}}؛ (لسان العرب، ج۹، ص۱۰).</ref>: «مقصود اعرابی از آن همان معنای خارج شدن از شهری بوده است که [[پیامبر]]{{صل}} از [[مکه]] به [[مدینه]] خارج شده بود، [[حضرت محمد]]{{صل}} چنین اطلاقی را نمی‌پسندد؛ چراکه آن از لغت [[قریش]] نبود»<ref>المستدرک، ج۲، ص۲۳۱، به معانی الاخبار، ص١١۴.</ref>.

لکن [[راغب اصفهانی]] در [[تفسیر]] خطاب اعرابی بر این رأی است که مقصود وی از اطلاق {{عربی|يا نبي الله}} با همزه اظهار نوعی [[بغض]] و تحقیر بود که مورد [[انکار]] و عکس‌العمل پیامبر{{صل}} قرار گرفت<ref>{{عربی|فالنبي بغير المهمز ابلغ من الشيء بالهمز لانه ليس كل منبأ رفيع القدر و لذكر قال{{صل}} عمن قال: يا نبي الله فقال{{صل}} لست بنبيء الله و لكن نبي الله لما رأى ان الرجل خاطبه بالهمز لبعض منه}}؛ (المفردات، ص٢۶٠).</ref>. طریحی: {{عربی|النبأ واحد الأنباء و هي الاخبار و النبيء هو الانسان المخبر من الله بغير واسطة بشر}}<ref>مجمع البحرین، ج۸، ذیل ماده نبأ.</ref>.

۲. '''جای مرتفع''': اگر [[نبی]] از ماده {{عربی|النباوة}} و {{عربی|النبوة}} مشتق شود، معنای اصلی آن جای مرتفع از [[زمین]] است. اما جهت و دلیل اطلاق آن بر [[پیغمبر]] به خاطر عظمت و [[مقام]] مرتفع وی از دیگران نزد [[خداوند]] می‌باشد. چنان که لغویون ذکر کرده‌اند.

وی برای [[تأیید]] مدعای خود به [[شعر]] ذیل [[اسدی]] استشهاد کرده است<ref>ر.ک: الصحاح، ج۶، ص۲۵۰۱.</ref>.

وی برای تأیید مدعای خود به [[روایت]] ذیل استشهاد می‌ورزد.

دیگر اهل لغت نیز معنای فوق را در [[تفسیر]] لغوی [[نبی]] ذکر کرده‌اند.

ابن منظور: وی معنای فوق را به عنوان یکی از معانی نبی ذکر کرده و برخلاف کسائی آن را مقید به طریق واضح می‌کند. {{عربی|النبي الطريق الواضح}}<ref>لسان العرب، ج۹، ص١٠.</ref>.

[[راغب اصفهانی]]: {{عربی|النبأة الصوت الخفي}}<ref>المفردات، ص٢۶٠.</ref>.<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[آیین خاتم (کتاب)|آیین خاتم]] ص ۳۷.</ref>