←مفهومشناسی
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
«خطابه» به معنای [[کلامی]] است که بین دو نفر رد و بدل میشود<ref>معجم مقاییس اللغه، ذیل: «خطب».</ref>. در اصطلاح [[اهل]] منطق، خطابه از صناعات [[خمس]] به شمار میرود که در آن با سخن گفتن در برابر دیگران میتوان آنان را اقناع کرد. خطابه از صناعات دیگر ([[برهان]]، [[جدل]]، سفسطه و [[شعر]]) نافذتر و مؤثرتر است<ref>فرهنگ اصطلاحات منطقی، ص۱۰۷.</ref>. «ارسطو» خطابه را چنین تعریف میکند: خطابه، صناعتی است که توسط آن بتوان در هر امری از امور جزئی، دیگران را در حد امکان اقناع نمود<ref>آیین سخنوری و نگرش بر تاریخ آن، ص۳.</ref>.<ref>[[سید علی حسینیزاده|حسینیزاده، سید علی]]، [[نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزشهای دینی (کتاب)|نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزشهای دینی]]، ص ۷۷.</ref> | [[خطبه]]، از ماده «خطب» در لغت به معنای قول و [[کلامی]] است که با آن مردم را مورد خطاب قرار میدهند<ref>زبیدی، تاج العروس، ماده «خطب».</ref>. «خطابه» به معنای [[کلامی]] است که بین دو نفر رد و بدل میشود<ref>معجم مقاییس اللغه، ذیل: «خطب».</ref>. | ||
در اصطلاح [[اهل]] منطق، خطابه از صناعات [[خمس]] به شمار میرود که در آن با سخن گفتن در برابر دیگران میتوان آنان را اقناع کرد. خطابه از صناعات دیگر ([[برهان]]، [[جدل]]، سفسطه و [[شعر]]) نافذتر و مؤثرتر است<ref>فرهنگ اصطلاحات منطقی، ص۱۰۷.</ref>. «ارسطو» خطابه را چنین تعریف میکند: خطابه، صناعتی است که توسط آن بتوان در هر امری از امور جزئی، دیگران را در حد امکان اقناع نمود<ref>آیین سخنوری و نگرش بر تاریخ آن، ص۳.</ref>.<ref>[[سید علی حسینیزاده|حسینیزاده، سید علی]]، [[نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزشهای دینی (کتاب)|نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزشهای دینی]]، ص ۷۷.</ref> | |||
خطبه نزد [[عرب]]، [[کلام]] منثور و مسجعی بود که آغاز و پایان داشت<ref>ابن منظور، لسان العرب، ماده «خطب»؛ زبیدی، تاج العروس، ماده «خطب».</ref> و برای عموم مردم بهکار میرفت. خطابه در اصطلاح صناعت و فنی است که به واسطه آن میتوان مخاطبین را از طریق بدیهیات و یقینیات نسبت به امری قانع یا راغب ساخت<ref>مظفر، منطق، مبحث خطابه.</ref>. این فن انواع گوناگونی دارد و میتوان آن را بر حسب موضوع به خطلبههای حماسی، [[اخلاقی]] ـ [[اعتقادی]]، [[اجتماعی]] و [[سیاسی]] تقسیم کرد که در ادامه بررسی خواهند شد. | |||
خطبهخوانی در [[دوره اسلامی]]، [[وظیفه]] مقام رسمی بود. تنها [[خلیفه]] و کسانی که از جانب او به رسمیت شناخته میشدند، [[اجازه]] داشتند [[خطبه]] بخوانند. این مراسم در روزهای [[جمعه]]، مناسبتهای [[دینی]] و [[سیاسی]] و گاه ضمن نمازهای روزانه برگزار میشد و فرصتی برای بیان مسائل مهم دینی، [[اجتماعی]] و سیاسی بود<ref>[[هناء ذاکر مشهدی|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)|پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۵۸.</ref>. | |||
== استفاده از خطابه در [[سیره پیامبر]]{{صل}} و [[اهلبیت]]{{ع}} == | == استفاده از خطابه در [[سیره پیامبر]]{{صل}} و [[اهلبیت]]{{ع}} == | ||