شعب: تفاوت میان نسخه‌ها

۶۵۳ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۵
 
(۱۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[شعب در قرآن]] - [[شعب در حدیث]] - [[شعب در فقه سیاسی]] | پرسش مرتبط  = شعب (پرسش)}}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[شعب در فقه سیاسی]] | پرسش مرتبط  = }}


== مقدمه ==
== معناشناسی ==
تفرّق و پراکندگی و [[اجتماع]]<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۱، ص۲۶۳.</ref>؛ بنابراین از اضداد است. عده‌ای اصل آن را به معنای "مجتمع متشکل از تقسیمات [[اجتماع]] دیگر" گرفته‌اند، تا هر دو معنای [[اجتماع]] و تفریق در آن گرد آید<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۶۸.</ref>.
تفرّق و پراکندگی و [[اجتماع]]<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۱، ص۲۶۳.</ref>؛ بنابراین از اضداد است. عده‌ای اصل آن را به معنای "مجتمع متشکل از تقسیمات [[اجتماع]] دیگر" گرفته‌اند، تا هر دو معنای [[اجتماع]] و تفریق در آن گرد آید<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۶۸.</ref>.


{{متن قرآن|وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا}}<ref>«شما را گروه‌ها و قبیله‌ها کردیم تا یکدیگر را باز شناسید» سوره حجرات، آیه ۱۳.</ref>.
کلمه شعب در اصطلاح به معنای تیره مانند [[عرب]]، [[عجم]]، ترک<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۱، ص۲۶۳.</ref> و نژاد مانند سفید، سیاه، زرد<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۶۸.</ref> و جماعت بزرگ‌تر از [[قبیله]] آمده است. ترتیب گروه‌های [[انسانی]] در زبان عربی چنین است (هر یک در درون مجموعه بزرگتر جای دارد): شعب، [[قبیله]]، عماره، بطن ([[حیّ]])، فَخِذ، [[فصیله]] ([[خاندان]])<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۱، ص۵۰۰.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۶۶-۳۶۷.</ref>


کلمه [[شعب]] در اصطلاح به معنای تیره مانند [[عرب]]، [[عجم]]، ترک<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۱، ص۲۶۳.</ref> و نژاد مانند سفید، سیاه، زرد<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۶۸.</ref> و [[جماعت]] بزرگ‌تر از [[قبیله]] آمده است. ترتیب گروه‌های [[انسانی]] در [[زبان عربی]] چنین است (هر یک در درون مجموعه بزرگتر جای دارد): [[شعب]]، [[قبیله]]، عماره، بطن ([[حیّ]])، فَخِذ، [[فصیله]] ([[خاندان]])<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۱، ص۵۰۰.</ref>.
== شِعب مکه ==
[[مکه]] دارای ۲۵ شعب (درّه) است<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره، اصغر قائدان، ص۱۱۴.</ref>.
در نزدیکی [[مسجدالحرام]] سه شعب یا دره وجود دارد:
# [[شعب ابی‌طالب]]،  
# [[شعب بنی‌هاشم]]،  
# [[شعب بنی‌عامر]].


مفهوم [[آیه]] سیزده [[سوره حجرات]] را عده‌ای از [[مفسران]]، [[نفی]] [[تفاخر]] به قومیت و [[فامیل]] می‌دانند. معنای [[آیه]] این است که ما شما را از یک [[پدر]] و [[مادر]] به وجود آوردیم و در [[قبایل]] و شعوب مختلف قرار دادیم تا یکدیگر را باز‌شناسید؛ نه اینکه به [[قبیله]] و [[خاندان]] خود [[تفاخر]] کنید. تقسیم [[قبایل]] و شعوب برای تکمیل اجتماعات [[انسانی]] از طریق [[ارتباطات]] متقابل [[اقتصادی]]، [[سیاسی]] و [[اجتماعی]] و تأمین نیازهای مختلف یکدیگر با استعدادها و تخصص‌ها و امکانات [[جوامع]] دیگر است<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۱۸، ص۳۲۶.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۶۶-۳۶۷.</ref>
این سه شعب در کنار هم قرار دارند که گاهی با یکدیگر [[اشتباه]] می‌شوند<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۵۸۹.</ref>.
 
== شعب ابی دُب ==
همان دره‌ای است که سلاخ‌ها در آن بوده و کنار [[حجون]] قرار دارد. «ابودُبّ» نام مردی از [[خاندان]] «سواد بن عامر» است که در آن سکونت داشته است. در دهانه این دره سکویی سرپوشیده قرار داشته که می‌گویند [[ابوموسی اشعری]] پس از مسئله [[حکمیت]] در زیر آن ساکن شده و گفته است که می‌خواهم کنار کسانی [[زندگی]] کنم که [[مکر]] و [[نیرنگ]] ندارند<ref>اخبار مکه، ازرقی، ج۲، ص۵۲۰.</ref>. قبرستان [[مکه]] نیز در این دره قرار دارد. [[مردم]] مکه در [[دوره جاهلی]] و آغاز [[اسلام]]، [[مردگان]] خود را در این دره [[دفن]] می‌کردند و لذا این دره را «شعب المقبره» می‌گفتند و به «شعب جزارین» هم موسوم بود<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۵۸۹.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
* [[پرونده:1379779.jpg|22px]] [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
# [[پرونده:1379779.jpg|22px]] [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
# [[پرونده:IM010703.jpg|22px]] [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|'''محمدنامه''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


خط ۱۸: خط ۲۷:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده: مدخل]]
[[رده:قبیله]]
[[رده:شعب]]
۱۲۹٬۵۶۶

ویرایش