اصحاب عقبه: تفاوت میان نسخه‌ها

«[[عقبه]]» در لغت به معنای «راه دشوار در [[کوه]]» است<ref>مفردات، ص ۵۷۶، «عقب».</ref> که در فارسی به «گردنه» و «گریوه» موسوم است<ref> لغت‌نامه، ج ۱۰، ص ۱۴۰۹۸، «عقبه»؛ فرهنگ فارسی، ج ۳، ص ۳۲۹۷، «گریوه».</ref>. این عنوان یادآور دو رخداد مهم در تاریخ اسلام است که در دو مکان مشهور به عقبه به وقوع پیوست: یکی [[بیعت]] گروهی از [[اهل]] یثرب در سال‌های دوازدهم و سیزدهم<ref> المنتظم، ج ۲، ص ۱۵۴، ۱۶۲، ۱۶۶.</ref>[[بعثت]] با [[پیامبر]] {{صل}} در عقبه [[منا]] (در راه منا به [[مکه]]) که برخی منابع از ایشان با عنوان اصحاب عقبه یاد کرده‌اند <ref>الطبقات، ج ۱، ص ۱۷۰ ـ ۱۷۲؛ ج ۳، ص ۳۲۱؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۳۸.</ref> و تعبیر از [[پیمان]] آنان به [[بیعت عقبه]] [[شهرت]] بیشتری دارد (بیعت عقبه) و دیگری سوء قصد نافرجام به [[جان]] پیامبر {{صل}} است که در عقبه‌ای واقع در مسیر [[تبوک]] به [[مدینه]] صورت گرفت<ref> المغازی، ج ۳، ص ۱۰۴۲؛ دلائل النبوه، ج ۵، ص ۲۵۶.</ref>.

بنا به نوشته برخی از مورخان و [[مفسران]]، اصحاب عقبه کسانی بودند که در بازگشت [[رسول خدا]] از [[غزوه تبوک]] در [[سال نهم هجری]]، تصمیم داشتند شب هنگام، شتر آن حضرت را بِرَمانند و از گردنه‌ای خطرناک پرتاب کنند؛ امّا قبل از عملی ساختن نقشه خود، پیامبر {{صل}} از [[توطئه]] آنها [[آگاه]] شد و به [[حذیفة بن یمان]] که از پشت سر، شتر آن حضرت را می‌راند فرمود تا ایشان را دور کرده به آنها بگوید که اگر کنار نروند پیامبر {{صل}} آنان را با نام‌های پدران و قبیله‌هایشان صدا خواهد زد. [[منافقان]] که از نقشه خود طرفی نبسته بودند با [[اقدام]] [[حذیفه]] گریخته و خود را در میان [[سپاه]] پنهان ساختند. [[روایت]] شده که حذیفه گفته است: من نام ایشان و نام‌های پدران و قبیله‌های آنان را می‌دانم<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۶۸؛ دلائل النبوه، ج ۵، ص ۲۵۶ ـ ۲۵۸؛ مجمع البیان، ج ۵، ص ۷۰.</ref> بنا به گزارش واقدی افزون بر [[حذیفه]]، [[پیامبر]] {{صل}} عمار را نیز از نام آنها [[آگاه]] ساخته بود<ref> المغازی، ج ۳، ص ۱۰۴۴؛ التبیان، ج ۵، ص ۲۶۱.</ref> عده‌ای سوء قصد به [[جان]] پیامبر {{صل}} را نه در [[عقبه]] مسیر [[تبوک]] بلکه در عقبه دیگری دانسته‌اند<ref>تفسیر قمی، ج ۱، ص ۳۰۰.</ref> چنین به نظر می‌رسد که گویا دو یا سه بار [[قتل]] [[رسول خدا]] {{صل}} طراحی شده بود<ref>[[سید محمود سامانی|سامانی، سید محمود]]، [[اصحاب عقبه - سامانی (مقاله)|مقاله «اصحاب عقبه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]]، ص 437-438.</ref>.

== اصحاب عقبه ==

[[شهرت]] سیزده (۱۴ یا ۱۶) تن از [[صحابه]] است که در مراجعت [[رسول خدا]]{{صل}} از [[حجة الوداع]] در [[عقبه]] (گردنه) به [[نیت]] کشتن آن حضرت، قصد رم دادن شتر ایشان یا قطع تسمه زیر شکم شتر و حمله به حضرت را کردند. اما حضرت به وسیله [[وحی]] از این نیت [[آگاه]] شد و این عده نقاب پوش، بر قصد خود موفق نشدند و حضرت نام آنان را برای [[حذیفه]] شمرد و فرمود تا زمان حیات پیامبر این اسامی را فاش نکند.

 

 

== منابع ==

== پانویس ==

{{پانویس}}

[[رده:اصطلاحات قرآنی]]