تهامه: تفاوت میان نسخه‌ها

| موضوع مرتبط = جزیرة العرب

«تِهامَة»<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۶۳؛ بکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۳۲۲.</ref> در لغت، از ریشه «ت ه‍ م» به معنای شدت گرما و سکون هواست و از آنجا که هوای تهامه به شدت گرم و هوایش راکد است، بدان تهامه گفته‌اند. «تهم» به معنای [[تغییر]] کردن و نیز به صورت «تهمت» و «تهمتم» به معنای «سواحل [[پست]] واقع میان [[کوه]] و دریا» هم آمده است. بر این اساس، تهامه به‌واسطه تغییر هوایش و نیز ارتفاع پایین و مشرف به دریایش، تهامه خوانده شده است<ref>ر.ک: یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۶۳ - ۶۴.</ref>.  

در تحدید این مکان، جغرافی‌دانان و صاحب‌نظران، اقوال مختلفی ارائه داده‌اند<ref>جهت مطالعه برخی از این اقوال ر. ک. یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۶۳.</ref>، لکن بهترین تعریف برای تحدید تهامه این است که تهامه دشتی است در [[مشرق]] دریای سرخ که از [[عقبه]] ـ در [[اردن]] ـ تا المخا در [[یمن]] امتداد دارد. تهامه به دو بخش یمن و [[حجاز]] تقسیم می‌‌شود<ref>برخی آن را به تهامه یمن، تهامه عسیر، و تهامه حجاز تقسیم کردند.</ref>. در یمن بدان تهامه یمن گفته می‌‌شود و آن سرزمینی است با روستاها و مزارع بسیار. در حجاز نیز این [[سرزمین]] به تهامه حجاز معروف است که سرزمینی خشک و کم آب است. این منطقه که اعم از [[مکه مکرمه]]، [[جده]]، عقبه است دارای دره‌های مشهوری است که آب سراوات حجاز و یمن، پس از عبور و مشروب کردن شان به دریا می‌‌ریزد. بسیاری از این دره‌ها، سرزمین‌هایی حاصل‌خیز با محصولات و [[مردم]] فراوانند که از جمله آنها می‌‌توان به نام [[وادی]] [[اضم]] (وادی المدینه)، وادی [[ینبع]]، [[وادی الصفراء]]، وادی أمج، [[مر الظهران]]، اللیث، قنونا، حلی، [[عتود]]، [[بیض]]، جازان، خلب، حرض، مور، [[زبید]] و بسیاری دیگر اشاره کرد<ref>[[عاتق بن غيث بلادی|بلادی، عاتق بن غيث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)|معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة]] ص۶۵ - ۶۶.</ref>.

[[عرب‌ها]] در گذشته، به واسطه [[پستی]] [[زمین]]، به آن «غور» نیز می‌گفته‌اند<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۱۳۷.</ref>. در این شنزار داغ، سرحدات و بنادری نیز به وجود آمده است که بندر «حدیده» در یمن و بندرهای «[[جده]]» و «[[ینبع]]» در حجاز، از جمله آنهاست. در حد شمالی تهامه، بخش کوچکی به نام «وجه» وجود دارد که [[گمان]] می‌رود همان [[شهر]] [[حجر]] یا مدائن صالح باشد<ref>ضیف شوقی، عصر جاهلی، ص۲۵.</ref>. در شرق تهامه، سلسله جبال«سرات» واقع است که از شمال به جنوب ادامه دارد. این [[کوه]] که دره‌ها و مناطق آتشفشانی بسیاری دارد از بلندی‌های نجد و از وسط منطقه حجاز می‌گذرد. در دامنه آتشفشان‌ها [[اراضی]] ریگزاری وجود دارند که به «[[حره]]» معروف‌اند<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۲۴۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[وضعیت جغرافیایی و طبیعی (مقاله)|وضعیت جغرافیایی و طبیعی]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲]]، ص۳۷۱؛ [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۲۸۵.</ref>