شهربانو: تفاوت میان نسخه‌ها

گفتنی است تولد امام سجاد{{ع}} از [[مادری]] از شاهزادگان [[ساسانی]]، در دوره‌های اخیر با این رویکرد مورد نقد است که ممکن است [[مخالفان تشیع]] با استناد به این [[ازدواج امام حسین]]{{ع}} گسترش [[تشیع]] در [[ایران]] را به سبب انتساب امامان به [[ساسانیان]] بدانند؛ از این‌رو تلاش کردند ازدواج امام حسین{{ع}} با [[شاهزاده ایرانی]] را نپذیرند؛ ولی به فرض [[صحت]] این انتساب انتشار تشیع در ایران نمی‌تواند بر این عوامل و احتمال‌ها مبتنی باشد بلکه عوامل آن در جای خود مشخص و درخور بررسی است<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص۱۵۴-۱۶۱.</ref>.

مرحوم [[کلینی]] در معرفی [[مادر امام سجاد]]{{ع}} می‌نویسد: «مادرش [[سلامه]] دختر [[یزدگرد]] فرزند شهریار فرزند [[شیرویه]] [[خسروپرویز]] بود و یزدگرد آخرین [[پادشاه]] [[ایرانیان]] (ساسانیان) بود»<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۶.</ref> و از [[امام باقر]]{{ع}} نقل کرده فرمود: "وقتی دختر یزدگرد را به [[مسجد مدینه]] آوردند، سخنی گفت که عمر تصور کرد به او [[فحش]] می‌دهد و تصمیم [[مجازات]] او را داشت. [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} فرمود: تو چنین حقی نداری؛ او را در [[انتخاب]] یکی از [[مسلمانان]] [[آزاد]] بگذار. عمر پذیرفت و او [[امام حسین]]{{ع}} را انتخاب کرد. امیرالمؤمنین پرسید: نامت چیست؟ گفت: «[[جهان]] [[شاه]]»، فرمود: شهربانو هستی. آن‌گاه به حسین فرمود: ای [[اباعبدالله]]، از این، بهترین شخصِ روی [[زمین]] برای تو متولد می‌شود. از او [[علی بن الحسین]]{{ع}} متولد شد«<ref>{{متن حدیث|لَمَّا أُقْدِمَتْ‏ بِنْتُ‏ يَزْدَجِرْدَ عَلَى عُمَرَ أَشْرَفَ لَهَا عَذَارَى الْمَدِينَةِ وَ أَشْرَقَ الْمَسْجِدُ بِضَوْئِهَا لَمَّا دَخَلَتْهُ فَلَمَّا نَظَرَ إِلَيْهَا عُمَرُ غَطَّتْ وَجْهَهَا وَ قَالَتْ أُفٍّ بِيرُوجْ بَادَا هُرْمُزْ فَقَالَ عُمَرُ أَ تَشْتِمُنِي هَذِهِ وَ هَمَّ بِهَا فَقَالَ لَهُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}}: لَيْسَ ذَلِكَ لَكَ خَيِّرْهَا رَجُلًا مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَ احْسُبْهَا بِفَيْئِهِ فَخَيَّرَهَا فَجَاءَتْ حَتَّى وَضَعَتْ يَدَهَا عَلَى رَأْسِ الْحُسَيْنِ{{ع}} فَقَالَ لَهَا أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ مَا اسْمُكِ فَقَالَتْ جَهَانْ شَاهُ فَقَالَ لَهَا أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ{{ع}} بَلْ شَهْرَبَانُوَيْهِ ثُمَّ قَالَ لِلْحُسَيْنِ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ لَتَلِدَنَّ لَكَ مِنْهَا خَيْرُ أَهْلِ الْأَرْضِ فَوَلَدَتْ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ{{ع}}}}؛ [[الکافی]]، ج۱، ص۴۶۷، ح۱.</ref>. [[کلینی]] پس از [[نقل روایت]] می‌افزاید: »به [[امام سجاد]]{{ع}} {{متن حدیث|ابْنُ الْخِيَرَتَيْنِ}}: «پسر دو برگزیده» می‌گفتند؛ [[برگزیده خدا]] از [[عرب]]، هاشم و از [[عجم]]، فارس. [[روایت]] است که [[ابو اسود دؤلی]] دراین باره شعری دارد<ref>{{عربی|وَ كَانَ يُقَالُ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع- ابْنُ الْخِيَرَتَيْنِ فَخِيَرَةُ اللَّهِ مِنَ الْعَرَبِ هَاشِمٌ وَ مِنَ الْعَجَمِ فَارِسُ. وَ رُوِيَ أَنَّ أَبَا الْأَسْوَدِ الدُّؤَلِيَّ قَالَ فِيهِ: وَ إِنَّ غُلَاماً بَيْنَ كِسْرَى وَ هَاشِمٍ *** لَأَكْرَمُ مَنْ نِيطَتْ عَلَيْهِ التَّمَائِمُ}}</ref> که می‌گوید «پسری که از یک سو به هاشم و از سوی دیگر به کسری می‌رسد، گرامی‌ترین [[فرزندی]] است که به او بازوبند بسته‌اند»<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۶؛ سیدجواد مصطفوی، ترجمه اصول کافی، ج۲، ص۳۶۹ (با اندکی تلخیص).</ref>.

## سند روایت کافی [[ضعیف]] است و [[عمرو بن شمر]] قابل اعتماد نیست<ref>احمد بن علی نجاشی، رجال النجاشی، ص۲۸۷: {{عربی|ضعيف جداً}}.</ref> و به نقل [[مجلسی]]، آخر آن خبر مرسل است<ref>محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۶، ص۴.</ref>.

## با توجه به [[تولد امام حسین]] {{ع}} در [[سال چهارم هجری]]، آن حضرت در [[فتح]] [[قادسیه]] در سال چهارده هجری ده سال بیشتر نداشته است و اگر این واقعه را به فرض مربوط به آخرین سال [[حکومت]] عمر (م ۲۴ذیحجه<ref>ابن عبدالبر، الإستیعاب، ج۳، ص۱۱۵۲.</ref> ۲۳ﻫ.ق) یعنی سال ۲۲ بدانیم، [[امام حسین]] {{ع}} هجده سال بیشتر نداشته و این [[ازدواج]] جزء اولین ازدواج‌های حضرت محسوب خواهد شد. ازدواج با [[اسیر]] در این مرحلۀ سِنی بسیار بعید است.

## اگر [[ازدواج]] دختر دوم کسری را با [[محمد بن ابی بکر]] درست بدانیم که برخی گفته بودند<ref>ابن فندق، لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۷. جالب است در این خبر که از ابوحیان توحیدی است، آمده که گفته شد حسن را انتخاب کن، او گفت حسن زیاد زن طلاق می‌دهد و حسین را برگزید و دختر دیگر کسری محمد بن ابی بکر را انتخاب کرد: {{عربی|و اختارت الأخرى محمد بن ابي بكر}}.</ref>، باید توجه داشت محمد بن ابی بکر که مادرش [[اسماء دختر عمیس]] بوده، در سال‌های پایانی [[خلافت عمر]] بالغ نبوده؛ بلکه دوازده یا سیزده سال داشته است؛ زیرا [[محمد]] در سال [[حجةالوداع]] در بیستم [[ذی قعده]] [[سال]] دهم در جُحفه متولد شده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۳، ص۹۸-۹۹ و ج۴، ص۴۴۴ و ۴۴۹؛ شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۱، ص۱۰۱ و ج۲، ص۳۸۰؛ شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، ج۱، ص۱۷۹ و ج۵، ص۳۹۹؛ علی‌اکبر ذاکری، سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین {{ع}}، ج۲، ص۲۰۵.</ref>.

=== نتیجه گیری ===

چنین به نظر می‌رسد که بخشی از نام‌ها و حکایت‌ها ساخته و پرداخته قصه سرایان باشد که با توجه به اشکالات برخی نقل‌ها، در گزارش‌های بعدی تکمیل شده است؛ مثلاً در [[نقل]] کافی ذکر شده شهربانو [[دست]] بر سر [[حسین]] {{ع}} نهاد و او را [[انتخاب]] کرد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۶۷: {{متن حدیث|فَجَاءَتْ حَتَّى وَضَعَتْ يَدَهَا عَلَى رَأْسِ الْحُسَيْنِ {{ع}}}}.</ref>؛ در گزارشی دیگر گفتگو از پشت پرده مطرح است و طبق آن، شهربانو با اشاره، [[امام حسین]] {{ع}} را انتخاب می‌کند<ref>ابوجعفر محمد بن جریر طبری، دلائل الإمامه، ص۱۹۵.</ref>؛ به همین جهت برخی این [[اخبار]] را به شعوبیه نسبت داده‌اند که مخالف [[عرب‌ها]] بودند و بر نژاد فارس تکیه داشتند<ref>جعفر شهیدی، زندگانی علی بن الحسین {{ع}}، ص۱۰-۲۷.</ref>.

== آیا شهربانو در [[کربلا]] حضور داشته است؟ ==