بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۱۰: | خط ۱۱۰: | ||
# اولاً این روایات بر فرض احراز صدور، در صدد بیان مورد نزول آیه نیست و با آن منافاتی ندارد بلکه در آنها تنها استناد پیامبر خدا{{صل}} را به بخشی از این آیه نشان میدهد و چون در متن برخی از روایات تصریح شده این ترخیص از ناحیۀ [[رسول خدا]]{{صل}} در [[مدینه]] بوده است احتمال دارد در فاصله [[غدیر خم]] تا [[وفات پیامبر]] [[خدا]] باشد. | # اولاً این روایات بر فرض احراز صدور، در صدد بیان مورد نزول آیه نیست و با آن منافاتی ندارد بلکه در آنها تنها استناد پیامبر خدا{{صل}} را به بخشی از این آیه نشان میدهد و چون در متن برخی از روایات تصریح شده این ترخیص از ناحیۀ [[رسول خدا]]{{صل}} در [[مدینه]] بوده است احتمال دارد در فاصله [[غدیر خم]] تا [[وفات پیامبر]] [[خدا]] باشد. | ||
# ثانياً: اساساً [[مفسّران]] [[اهل سنت]] این [[روایات]] را غریب دانسته و بر این قول متفقند که چون آیۀ مذکور مدنی و در اواخر [[بعثت]] نازل شده است با حراست [[ابو طالب]] در [[مکه]] پیوندی ندارد<ref>تفسير ابن كثير، ج۲، ص۷۹.</ref>. | # ثانياً: اساساً [[مفسّران]] [[اهل سنت]] این [[روایات]] را غریب دانسته و بر این قول متفقند که چون آیۀ مذکور مدنی و در اواخر [[بعثت]] نازل شده است با حراست [[ابو طالب]] در [[مکه]] پیوندی ندارد<ref>تفسير ابن كثير، ج۲، ص۷۹.</ref>. | ||
# ثالثاً قول به اینکه [[آیه]] فوق دو بار یکی در اوائل بعثت و دیگری در [[مدینه]] در اواخر بعثت نازل شده باشد نمیتواند مشکلی را حل کند؛ زیرا بر فرض که آیه در اوائل بعثت نازل شده باشد و در آن تضمین [[خداوند]] بر [[حفظ]] [[پیامبر]]{{صل}} باشد ولی نیازی به نگهبانی [[رسول خدا]]، در مدینه توسط یارانش نخواهد بود<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، | # ثالثاً قول به اینکه [[آیه]] فوق دو بار یکی در اوائل بعثت و دیگری در [[مدینه]] در اواخر بعثت نازل شده باشد نمیتواند مشکلی را حل کند؛ زیرا بر فرض که آیه در اوائل بعثت نازل شده باشد و در آن تضمین [[خداوند]] بر [[حفظ]] [[پیامبر]]{{صل}} باشد ولی نیازی به نگهبانی [[رسول خدا]]، در مدینه توسط یارانش نخواهد بود<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[امامشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|امامشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۲۵۸-۲۶۲.</ref>. | ||
=== نزول آیه در [[جنگ با بنی انمار]] === | === نزول آیه در [[جنگ با بنی انمار]] === | ||
| خط ۱۱۹: | خط ۱۱۹: | ||
=== نزول آیه درباره مکر یهود === | === نزول آیه درباره مکر یهود === | ||
اولین کسی که [[آیه تبلیغ]] را در قضیه [[مکر]] [[یهود]] [[تفسیر]] کرد، [[مقاتل]] بن سلیمان است<ref>تفسير مقاتل بن سلیمان، ج۱، ص۴۹۱ و ۴۹۲.</ref> و پس از وی [[طبری]] و [[بغوی]] و [[محمد بن ابی بکر]] رازی این قول و تفسیر را [[اختیار]] کردهاند<ref>طبری، جامع البیان، ج۴، ص۳۰۷؛ بغوی، تفسير معالم التنزيل، ج۲، ص۵۱؛ رازی، تفسير اسألة القرآن المجيد و اجوبتها، ص۷۴.</ref>. [[فخر رازی]] نیز پس از احتمالات فراوان در مورد نزول آیه مورد بحث، همین قول را برگزیده و تنها دلیل آن را نیز سیاق یا تناسب [[آیات]] قبل و بعد دانسته که جملگی درباره [[یهودیان]] است<ref>رازی، مفاتيح الغيب، ج ۱۲، ص۵۰.</ref>.<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، | اولین کسی که [[آیه تبلیغ]] را در قضیه [[مکر]] [[یهود]] [[تفسیر]] کرد، [[مقاتل]] بن سلیمان است<ref>تفسير مقاتل بن سلیمان، ج۱، ص۴۹۱ و ۴۹۲.</ref> و پس از وی [[طبری]] و [[بغوی]] و [[محمد بن ابی بکر]] رازی این قول و تفسیر را [[اختیار]] کردهاند<ref>طبری، جامع البیان، ج۴، ص۳۰۷؛ بغوی، تفسير معالم التنزيل، ج۲، ص۵۱؛ رازی، تفسير اسألة القرآن المجيد و اجوبتها، ص۷۴.</ref>. [[فخر رازی]] نیز پس از احتمالات فراوان در مورد نزول آیه مورد بحث، همین قول را برگزیده و تنها دلیل آن را نیز سیاق یا تناسب [[آیات]] قبل و بعد دانسته که جملگی درباره [[یهودیان]] است<ref>رازی، مفاتيح الغيب، ج ۱۲، ص۵۰.</ref>.<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[امامشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|امامشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۲۵۸-۲۶۲.</ref> | ||
'''پاسخ کلی به دلالت [[آیه]] بر [[مکر]] [[یهود]]:''' | '''پاسخ کلی به دلالت [[آیه]] بر [[مکر]] [[یهود]]:''' | ||
| خط ۱۲۶: | خط ۱۲۶: | ||
# سیاق بر فرض ظهور داشتن قرینۀ مقامی است و در برابر [[نص]] [[روایات]] و قرینههای دیگر، ظهوری نخواهد داشت. | # سیاق بر فرض ظهور داشتن قرینۀ مقامی است و در برابر [[نص]] [[روایات]] و قرینههای دیگر، ظهوری نخواهد داشت. | ||
# بنا بر گفته [[فخر رازی]]، حکمی که خداوند دربارهٔ یهود نازل کرد و به قدری بر آنان گران تمام شد که موجب تأخیر در [[ابلاغ]] آن از سوی [[رسول خدا]]{{صل}} گردید، این بود:{{متن قرآن|يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَسْتُمْ عَلَى شَيْءٍ}}<ref>«بگو: ای اهل کتاب! تا تورات و انجیل و آنچه را از پروردگارتان به سوی شما فرو فرستاده شده است بر پا ندارید، بر حق نیستید»... سوره مائده، آیه ۶۸.</ref>. در حالی که قرآن پیش از این [[آیه]] در آیه ۶۴ همین [[سوره]] خطاب تندتری به يهود دارد: {{متن قرآن|وَقَالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِمَا قَالُوا}}<ref>«و یهودیان گفتند که دست خداوند بسته است، دستشان بسته باد و بر آنچه گفتهاند لعنت بر ایشان باد»... سوره مائده، آیه ۶۴.</ref>. | # بنا بر گفته [[فخر رازی]]، حکمی که خداوند دربارهٔ یهود نازل کرد و به قدری بر آنان گران تمام شد که موجب تأخیر در [[ابلاغ]] آن از سوی [[رسول خدا]]{{صل}} گردید، این بود:{{متن قرآن|يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَسْتُمْ عَلَى شَيْءٍ}}<ref>«بگو: ای اهل کتاب! تا تورات و انجیل و آنچه را از پروردگارتان به سوی شما فرو فرستاده شده است بر پا ندارید، بر حق نیستید»... سوره مائده، آیه ۶۸.</ref>. در حالی که قرآن پیش از این [[آیه]] در آیه ۶۴ همین [[سوره]] خطاب تندتری به يهود دارد: {{متن قرآن|وَقَالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِمَا قَالُوا}}<ref>«و یهودیان گفتند که دست خداوند بسته است، دستشان بسته باد و بر آنچه گفتهاند لعنت بر ایشان باد»... سوره مائده، آیه ۶۴.</ref>. | ||
# وجود این آیه در بین [[آیات]] یهود، ممکن است اشاره به این نکته باشد که منافقانی که پیامبر{{صل}} از آنها خوف داشت، به منزلۀ یهود و از سنخ آنان در [[کفر]] و ضلالتاند<ref>علی اصغر رضوانی، | # وجود این آیه در بین [[آیات]] یهود، ممکن است اشاره به این نکته باشد که منافقانی که پیامبر{{صل}} از آنها خوف داشت، به منزلۀ یهود و از سنخ آنان در [[کفر]] و ضلالتاند<ref>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[امامشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|امامشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص۲۵۸-۲۶۲.</ref>. | ||
==== جمعبندی اقوال ==== | ==== جمعبندی اقوال ==== | ||
| خط ۱۳۲: | خط ۱۳۲: | ||
== دلالت آیه == | == دلالت آیه == | ||
در دلالت این آیه میان علمای شیعه و | در دلالت این آیه میان علمای شیعه و اهل سنت اختلافاتی وجود دارد به نحوی که علمای شیعه و برخی از علمای [[اهل تسنن]] بر این باورند که [[سوره مائده]]، آخرین [[سوره]] نازل شده از [[قرآن]] است خصوصاً [[آیه]]: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ...}} و معتقدند که این آیه در [[روز]] ۱۸ [[ذی حجه]] پس از تمام شدن [[اعمال]] [[حجة الوداع]] در «[[غدیر خم]]» و قبل از این که [[پیامبر]]، [[امام علی]] را به عنوان [[خلیفه]] خود معرفی کند، نازل شده است و [[شأن نزول]] این آیه را، [[جانشینی حضرت علی]] و [[نصب]] آن حضرت از سوی [[رسول خدا]]، دانستهاند<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)|تجلی امامت]]، ص ۴۹.</ref>. با این حال غالب اهل سنت در دلالت این [[آیه]] اقوال دیگری را مطرح کردهاند. جمهور آنان بر این باورند که این آیه مورد نزول خاصی ندارد. [[خداوند]] به پیامبرش دستور میدهد هرچه بر ایشان نازل میکند، [[ابلاغ]] کرده، از هیچ چیزی [[احساس]] [[ترس]] و خطر ننماید و خداوند [[وعده]] داده ایشان را در برابر خطرها [[حفظ]] نماید. اما برخی از اهل سنت به این اجمال بسنده نکرده، در پی [[شناسایی]] مورد نزول آیه اقوالی را ذکر میکنند. این دیدگاهها به دو دسته کلی تقسیم میشود؛ برخی از آنها به استناد روایاتی است که در مصادر آنان در این باره رسیده و برخی [[استنباط]] شخصی [[مفسران]] است<ref>[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.</ref>. | ||
به طور خلاصه آن دسته از اهل سنت که نزول آیه در روز غدیر بر رسول خدا {{صل}} و بیان حدیث غدیر از سوی آن حضرت را پذیرفتهاند، معتقدند مأموریتی که در این آیه بر دوش [[رسول خدا]] {{صل}} قرار داده شده مربوط به [[امامت]] و ولایت [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} نیست، بلکه آیه به این خاطر نازل شد که [[پیامبر]] در [[روز غدیر]] [[مردم]] را به [[دوستی]] با امیرالمؤمنین سفارش کند و یا اعلام کند که حضرت در تمام شرایط یار و [[یاور]] پیامبر بوده است. اما این قول قابل پذیریش نیست، چرا که [[روایات]] صحیح و متعددی دربارۀ نزول این آیه در [[روز غدیر]] و در [[شأن]] امیرالمؤمنین علی {{ع}} به تواتر [[نقل]] شده است<ref>ر.ک: الغدیر: ج۱، ص۲۱۴ به بعد.</ref>. | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:IM009868.jpg|22px]] [[فتحالله نجارزادگان|نجارزادگان، فتحالله]]، [[بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت (کتاب)|'''بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت''']] | # [[پرونده:IM009868.jpg|22px]] [[فتحالله نجارزادگان|نجارزادگان، فتحالله]]، [[بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت (کتاب)|'''بررسی تطبیقی تفسیر آیات ولایت''']] | ||
# [[پرونده:136868.jpg|22px]] [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[امامشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|'''امامشناسی و پاسخ به شبهات''']] | |||
# [[پرونده:4432.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)|'''تجلی امامت''']] | |||
# [[پرونده:IM010223.jpg|22px]] [[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||