انتخاب همسر: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
(←مقدمه) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = | | موضوع مرتبط = ازدواج | ||
| عنوان مدخل = | | عنوان مدخل = انتخاب همسر | ||
| مداخل مرتبط = | | مداخل مرتبط = [[انتخاب همسر در معارف و سیره نبوی]] - [[انتخاب همسر در معارف و سیره معصوم]] | ||
| پرسش مرتبط = | | پرسش مرتبط = | ||
}} | }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
[[ | یکی از مراحل مهم و حساس [[زندگی]] هر فرد، مرحله انتخاب همسر و [[شریک]] [[آینده]] زندگی است؛ [[همسر]] و شریکی که میخواهد تا پایان عمر همراه و هم راز او در فراز و نشیب زندگی باشد؛ از این رو لازم است که این [[انتخاب]] با دقت و حساسیت تحقیق و بررسی شود و از تصمیمگیریهای عجولانه و احساسی [[دوران جوانی]] به دور باشد. | ||
[[ | سنگبنای آغازین [[اجتماع]] [[انسانی]]، [[خانواده]] است. خانواده نهاد اجتماعیای با اهمیت در همه [[ادیان]]، [[اقوام]] و [[ملل]] بوده و هست. منشأ [[شکلگیری خانواده]]، پیوند [[زناشویی]] است که بین مرد و [[زن]] برقرار میشود. برای تحقق این امر مهم و حیاتی، [[شریعت مقدس اسلام]] تأکیدی دوچندان بر [[ازدواج]] زن و مرد داشته و در مواردی به [[لزوم]] و [[وجوب]] آن [[حکم]] داده است: به همین دلیل، در آیههای [[شریف]] [[قرآن]] و روایتهای [[عترت طاهره]]{{عم}} به آن بسیار سفارش و توصیه شده است<ref>نمونهای از آیههای شریف قرآن که به ازدواج توصیه و تشویق کرده است: {{متن قرآن|وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ}} «و بیهمسران (آزاد) و بردگان و کنیزان شایستهتان را همسر دهید، اگر نادار باشند خداوند از بخشش خویش به آنان بینیازی میدهد و خداوند نعمتگستری داناست» سوره نور، آیه ۳۲؛ {{متن قرآن|وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ}} «و از نشانههای او این است که از خودتان همسرانی برایتان آفرید تا کنار آنان آرامش یابید و میان شما دلبستگی پایدار و مهر پدید آورد؛ بیگمان در این، نشانههایی است برای گروهی که میاندیشند» سوره روم، آیه ۲۱. روایتهای بسیاری از رسول گرامی اسلام و اهلبیت گرامی ایشان{{عم}} در زمینه ترغیب و تشویق به امر مقدس ازدواج و نهی از ترک آن به حد تواتر نقل شده است؛ برای نمونه به برخی از آنها اشاره میکنیم: {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}}: تَزَوَّجُوا وَ زَوِّجُوا أَلَا فَمِنْ حَظِّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِنْفَاقُ قِيمَةِ أَيِّمَةٍ وَ مَا مِنْ شَيْءٍ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ بَيْتٍ يُعْمَرُ فِي الْإِسْلَامِ بِالنِّكَاحِ وَ مَا مِنْ شَيْءٍ أَبْغَضَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ بَيْتٍ يُخْرَبُ فِي الْإِسْلَامِ بِالْفُرْقَةِ يَعْنِي الطَّلَاقَ ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}: إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّمَا وَكَّدَ فِي الطَّلَاقِ وَ كَرَّرَ فِيهِ الْقَوْلَ مِنْ بُغْضِهِ الْفُرْقَةَ}} (محمد بن یعقوب الکلینی الرازی، الکافی، ج۵، ص۳۲۸)؛ {{متن حدیث|عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ أَنَّ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} قَالَ: تَزَوَّجُوا فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الْأُمَمَ غَداً فِي الْقِيَامَةِ حَتَّى إِنَّ السِّقْطَ لَيَجِيءُ مُحْبَنْطِئاً عَلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَيُقَالُ لَهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ لَا حَتَّى يَدْخُلَ أَبَوَايَ الْجَنَّةَ قَبْلِي}} (محمد بن علی بن بابویه (الصدوق)، من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۳۸۳)؛ {{متن حدیث|عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ حُكَيْمٍ قَالَ: خَطَبَ الرِّضَا{{ع}} هَذِهِ الْخُطْبَةَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي حَمِدَ فِي الْكِتَابِ نَفْسَهُ... فَقَالَ جَلَّ وَ عَزَّ {{متن قرآن|وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْمَاءِ بَشَرًا فَجَعَلَهُ نَسَبًا وَصِهْرًا وَكَانَ رَبُّكَ قَدِيرًا}} وَ قَالَ {{متن قرآن|وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ}} وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْمُنَاكَحَةِ وَ الْمُصَاهَرَةِ آيَةٌ مُحْكَمَةٌ وَ لَا سُنَّةٌ مُتَّبَعَةٌ وَ لَا أَثَرٌ مُسْتَفِيضٌ لَكَانَ فِيمَا جَعَلَ اللَّهُ مِنْ بِرِّ الْقَرِيبِ وَ تَقْرِيبِ الْبَعِيدِ وَ تَأْلِيفِ الْقُلُوبِ وَ تَشْبِيكِ الْحُقُوقِ وَ تَكْثِيرِ الْعَدَدِ وَ تَوْفِيرِ الْوَلَدِ لِنَوَائِبِ الدَّهْرِ وَ حَوَادِثِ الْأُمُورِ مَا يَرْغَبُ فِي دُونِهِ الْعَاقِلُ اللَّبِيبُ وَ يُسَارِعُ إِلَيْهِ الْمُوَفَّقُ الْمُصِيبُ وَ يَحْرِصُ عَلَيْهِ الْأَدِيبُ الْأَرِيبُ}} (محمد بن یعقوب الکلینی الرازی، الکافی، ج۵، ص۳۷۳)؛ {{متن حدیث|وَ عَنْ عَلِيٍّ{{ع}} أَنَّهُ قَالَ: ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} بِيَدِهِ عَلَى صَدْرِ عُثْمَانَ وَ قَالَ يَا عُثْمَانُ لَا تَرْغَبْ عَنْ سُنَّتِي فَإِنَّ مَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي عَرَضَتْ لَهُ الْمَلَائِكَةُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَصَرَفَتْ وَجْهَهُ عَنْ حَوْضِي}} (میرزا حسین النوری الطبرسی، مستدرک الوسائل، ج١۴، ص١۵٠) و....</ref>. از سوی دیگر، [[ازدواج]] از مهمترین رویدادهای [[زندگی]] [[انسان]] است. در این رویداد مهم، انتخاب همسر حساسترین مرحله آن است<ref>[[اسدالله طوسی|طوسی، اسدالله]]، [[همسران شایسته (کتاب)|همسران شایسته]]، ص ۵۳ ـ ۵۴.</ref>. | ||
== اهمیت و دقت در انتخاب همسر == | |||
ازدواج و انتخاب همسر فعالیتی [[انسانی]] و از مهمترین فعالیتها در طول عمر انسان است. بیشک هرچه انسان در انجام کارها و فعالیتهایش بیشتر دقت کند و به آنها اهمیت دهد، آثار بهجای مانده از آنها، بهتر و سالمتر خواهد بود. به [[حکم عقل]] باید به انتخاب همسر مانند مسئله هر مهم و حیاتی دیگر اهمیت داد و در آن دقت کرد. دختر و پسری که چندی پیش رها و [[آزاد]] از برخی تعلقات و [[تکالیف]] بودهاند، با ازدواج [[زن]] و شوهر و در آیندهای نهچندان دور، پدر و مادری خواهند بود که به هم و [[فرزندان]] تعلق خاطر دارند و در قبال آنان [[احساس مسئولیت]] میکنند. آنها به دست خویش، خودشان را به حدود و مقرراتی پایبند خواهند کرد. پس عاقلانه است تا این قید و بند که از آن چارهای نیست با دقت و [[درستی]] انجام شود. حضرت [[امام]] [[جعفر صادق]]{{ع}} در این باره فرمودهاند: «[[همسر]] همانند گردنبندی بر گردن است، پس [[نیک]] بنگر که گردنت را به چه گردنبندی میبندی»<ref>{{متن حدیث|عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} يَقُولُ إِنَّمَا الْمَرْأَةُ قِلَادَةٌ فَانْظُرْ مَا تَتَقَلَّدُ وَ لَيْسَ لِامْرَأَةٍ خَطَرٌ لَا لِصَالِحَتِهِنَّ وَ لَا لِطَالِحَتِهِنَّ وَ أَمَّا صَالِحَتُهُنَّ فَلَيْسَ خَطَرُهَا الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ هِيَ خَيْرٌ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ أَمَّا طَالِحَتُهُنَّ فَلَيْسَ خَطَرُهَا التُّرَابَ التُّرَابُ خَيْرٌ مِنْهَا}} (محمد بن علی بن بابویه (الصدوق)، معانی الأخبار، ص١۴۴؛ محمدباقر مجلسی، بحارالأنوار، ج۱۰۰، ص۲۳۳؛ محمد بن الحسن الحر العاملی، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۳۳).</ref>. | |||
بنابراین، در [[انتخاب]] [[شریک]] و همتای خویش باید نهایت دقت را مبذول داشت. دقت در انتخاب همسر، دقت در [[برگزیدن]]، [[شریک]] [[یاوری]] همیشگی و پدر یا مادری مناسب برای [[فرزندان]] است. از [[رسول گرامی اسلام]]{{صل}} نقل شده است که درباره اهمیت این مسئله چنین توصیه فرمودهاند: «[[همسران]] خود را از [[خاندان]] [[نیک]] و سالم برگزینید؛ چراکه همه ویژگیهای [[نفسانی]] و [[رفتاری]] به وسیله ژنهای پدر و مادر به فرزند منتقل میشود»<ref>{{متن حدیث|تَزَوَّجُوا فِي الْحُجْزِ الصَّالِحِ فَإِنَّ الْعِرْقَ دَسَّاسٌ}} (رضی الدین حسن ب ن فضل طبرسی مکارم الأخلاق، ص١٩۶؛ علی بن حسام الدین، کنز العمال، ج١۵ ص٨۵۵).</ref>. | |||
حضرت{{صل}} همین [[حقیقت]] را با تعبیری دیگر چنین بیان فرمودهاند: «دقت کن که نطفه فرزندانت را در چه رحمی جای میدهی؛ چراکه ژنها انتقال دهنده [صفات [[نفسانی]] و رفتاری نسلهای گذشته به فرزندان[است»<ref>{{متن حدیث|وَ انْظُرْ فِي أَيِّ نِصَابٍ تَضَعُ وَلَدَكَ فَإِنَّ الْعِرْقَ دَسَّاسٌ}} (علی بن حسام الدین، کنزالعمال، ج۱۵ ص۸۵۵). روایات در این باره از اهلبیت{{عم}} بسیار است؛ مانند: ۱. {{متن حدیث|عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ{{صل}}: اخْتَارُوا لِنُطَفِكُمْ فَإِنَّ الْخَالَ أَحَدُ الضَّجِيعَيْنِ}} (محمد بن یعقوب الکلینی الرازی، الکافی، ج۵، ص۳۳۲؛ ابوجعفر محمد بن حسن طوسی، تهذیب الأحکام، ج۷، ص۴٠٢؛ محمدباقر مجلسی، بحارالأنوار، ج۱۰۰، ص۲۳۶؛ نعمان بن محمد تمیمی مغربی، دعائم الإسلام، ج۲، ص١٩۴؛ رضی الدین حسن بن فضل طبرسی، مکارم الأخلاق، ص۲۰۰)؛ ۲. {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} أَنْكِحُوا الْأَكْفَاءَ وَ انْكِحُوا فِيهِمْ وَ اخْتَارُوا لِنُطَفِكُمْ}} (محمد بن یعقوب الکلینی الرازی، الکافی، ج۵، ص۳۳۲؛ محمد بن الحسن الحر العاملی، وسائل الشیعة، ج۱۵، ص۲۹)؛ ۳. {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: الشَّجَاعَةُ فِي أَهْلِ خُرَاسَانَ وَ الْبَاهُ فِي أَهْلِ بَرْبَرَ وَ السَّخَاءُ وَ الْحَسَدُ فِي الْعَرَبِ فَتَخَيَّرُوا لِنُطَفِكُمْ}} (محمد بن علی بن بابویه (الصدوق)، من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۴٧٢)؛ ۴. {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ{{صل}}: اخْتَارُوا لِنُطَفِكُمْ فَإِنَّ الْخَالَ أَحَدُ الضَّجِيعَيْنِ}} (محمد بن یعقوب الکلینی الرازی، الکافی، ج۵، ص٣٣٢)؛ ۵. {{متن حدیث|عَنِ النَّبِيِّ{{صل}}: تَخَيَّرُوا لِنُطَفِكُمْ وَ انْتَخِبُوا الْمَنَاكِحَ}} (علی بن حسام الدین، کنز العمال، ج۱۵، ص٨۵۵) و....</ref>. | |||
بنابراین توجه دقیق به شایستگیهای لازم و کافیِ [[همسر]]، از جمله مهمترین مسائل در [[انتخاب]] اوست. این دقتها و تدبیرها در این مرحله بسیار ضروری و کارساز است و آثار و برکتهای بسیاری دارد. | |||
پیش از این برای [[ازدواج]] و [[تشکیل خانواده]] آثار و برکتهایی را برشمردیم. دستیابی به برکتهای یاد شده جز با ازدواجی سالم به ویژه اهمیت دادن و دقت در انتخاب همسری مناسب امکانپذیر نیست؛ آثار و برکاتی چون: | |||
# همراه بودن با همسری [[صالح]] و سالم؛ | |||
# [[زندگی]] آرام و دلپذیر؛ | |||
# فرزندانی سالم و نسلی [[پاک]]؛ | |||
# بهرهبرداری درست از عمر و پیشگیری از تضییع عمر؛ | |||
# کارها و فعالیتهای پرثمر و [[برکات]] به جای مانده از [[انسان]]؛ | |||
# دور بودن از درگیریها و کشمکشهای [[خانوادگی]]؛ | |||
# [[نجات]] از تنش [[اضطراب]] و انواع بیماریهای روحی و روانی؛ | |||
# نجات از جدایی، [[طلاق]] و از هم پاشیدگی [[خانواده]] و...؛ | |||
# مهمتر از همه [[مدیریت]] خانواده بر مبنای [[رضا]] و خواست حضرت [[حق تعالی]]؛ | |||
# در پایان و در پرتو چنین زندگی آرام و فضای بانشاطی، بیمه کردن زندگی اخروی و [[تدارک]] آتیهای پربار برای همه اعضای خانواده. | |||
بنابراین، | بنابراین، هر یک از [[همسران]] یا وابستگان آنان باید از این فرصت ارزشمند و حیاتی بهره ببرند و به دور از [[هوا و هوس]] و زیباییهای ظاهری، [[فریبنده]] و زودگذر، عاقلانه و ماندگار تصمیم بگیرند. | ||
غفلت [[زن]] یا مرد از معیارها و ملاکهای لازم و ضروری در تشکیل خانواده بسیار ناپسند است و گاه پیامدهای خطرناکی دارد. از جمله این آثار عبارتاند از: | |||
# '''[[همراهی]] با همسری نااهل:''' بیتوجهی و [[سهلانگاری]] در انتخاب همسر ممکن است موجب شود هر یک از زن و مرد [[رنج]] همراهی و تحمل شریکی نااهل را سالیان طولانی و گاه تا پایان عمر بر دوش بکشند. | |||
# '''[[فرزندان]] ناسالم و ناخلف:''' چنانکه نتیجه نطفه، رحم و دامن پاک و [[تربیت]] درست، جز نسلی پاک و تربیتیافته نیست، در مقابل فرزندان ناصالح محصول پیوند دو انسان ناسالم و تربیت نادرستاند. [[حکمت]] سفارشهای بسیاری که درباره دقت و توجه بسیار در انتخاب همسر شده، در همین واقعیت نهفته است. | |||
# '''تضییع عمر:''' [[خداوند]] تنها یک بار فرصت [[زندگی]] کردن در [[دنیا]] را به هر [[انسان]] ارزانی داشته است. بنابراین، نمیتوان در امور مهمی چون [[ازدواج]] و [[تشکیل خانواده]] با [[آزمایش]] و [[خطا]] پیش رفت. دقت نکردن در انتخاب همسر موجب خواهد شد انسان همه عمر، خود را با دعواها و [[اختلافات]] [[خانوادگی]] درگیر کند و از این گوهر گرانبها به [[درستی]] بهره [[نبرد]]. | |||
# '''کارهای بیبرکت و آثار غیر مفید:''' حاصل عمر انسان آثاری است که به گونههای مختلف از وی به یادگار میماند. انسان با [[انتخاب]] درست در ازدواج، محیطی سالم و بانشاط را در زندگی آماده میکند و در [[سایه]] پرمهر آن به انواع فعالیتهای مادی و [[معنوی]] میپردازد. اما اگر با بیدقتی زندگیای ناگوار و ناخوشایند ساخت همه فعالیتهای او تا پایان عمر، از فضای نامناسب زندگیاش تأثیر خواهد پذیرفت. در نتیجه، آثار برجای مانده از او چندان مفید و بابرکت نخواهد بود. | |||
# '''انواع بیماریهای روحی و روانی''' درگیریهای خانوادگی و بگومگوهای [[زن]] و شوهر، آنها را با مسائل و مشکلاتی پیچیده درگیر خواهد کرد. حاصل این [[مشکلات]] و معضلات، نگرانی و [[ناآرامی]] [[روحی]] و سپس بیماریهای روحی و روانی خواهد بود. | |||
# '''[[طلاق]] و گسست [[خانواده]]:''' طلاق یعنی جدایی زن و شوهر از هم و گسست پیوند [[زناشویی]]. این پدیده در [[اسلام]] بسیار ناپسند و منفور است و تنها در موارد ضروری و لازم بدان [[اجازه]] داده شده؛ تا آنجا که به {{متن حدیث|أَبْغَضُ الْحَلَالِ}} معروف شده است<ref>درباره تشویق به ازدواج و نکوهش طلاق و پرهیز از آن روایات بسیاری از رسول خدا و اهلبیت{{عم}} وارد شده است؛ مانند: {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}}: تَزَوَّجُوا وَ زَوِّجُوا أَلَا فَمِنْ حَظِّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِنْفَاقُ قِيمَةِ أَيِّمَةٍ وَ مَا مِنْ شَيْءٍ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ بَيْتٍ يُعْمَرُ بِالنِّكَاحِ وَ مَا مِنْ شَيْءٍ أَبْغَضَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ بَيْتٍ يُخْرَبُ فِي الْإِسْلَامِ بِالْفُرْقَةِ يَعْنِي الطَّلَاقَ ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}: إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّمَا وَكَّدَ فِي الطَّلَاقِ وَ كَرَّرَ الْقَوْلَ فِيهِ مِنْ بُغْضِهِ الْفُرْقَةَ}} (محمد بن یعقوب الکلینی الرازی، الکافی، ج۵، ص۳۲۸)؛ {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: مَا مِنْ شَيْءٍ مِمَّا أَحَلَّهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَبْغَضَ إِلَيْهِ مِنَ الطَّلَاقِ وَ إِنَّ اللَّهَ يُبْغِضُ الْمِطْلَاقَ الذَّوَّاقَ}} (محمد بن یعقوب الکلینی الرازی، الکافی، ج۱، ص۵۴)؛ {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{ع}} قَالَ: إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُحِبُّ الْبَيْتَ الَّذِي فِيهِ الْعُرْسُ وَ يُبْغِضُ الْبَيْتَ الَّذِي فِيهِ الطَّلَاقُ وَ مَا مِنْ شَيْءٍ أَبْغَضَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنَ الطَّلَاقِ}} (محمد بن یعقوب الکلینی الرازی، الکافی، ج۱، ص۵۴) و....</ref>. | |||
در [[فرهنگ]] [[اسلام]] برای پرهیز از این معضل بزرگ [[خانوادگی]] و [[اجتماعی]]، از همان آغاز، دقتهای لازم در انتخاب همسر پیشبینی و بدان بسیار سفارش شده است؛ تا جایی که حتی دست مرد و [[زن]] را بسیار بازگذاشتهاند تا با چشمی باز و تدبیری درست، [[همسر]] و شریک زندگی خویش را برگزینند. به همین دلیل [[اجازه]] داده شده زن و مرد برای [[انتخاب]]، یکدیگر را، حتی بدون پوششهای لازم بین نامحرمان، ببینند و با تحقیق و [[تجسس]] کافی و در نظر گرفتن معیارهای لازم [[شریک]] زندگیشان را برگزینند<ref>بنابر همین، در ادبیات رایج میان جامعه اسلامی ما چنین آمده است: پیش از ازدواج و برای انتخاب همسر، افزون بر دو چشم، لازم است دو چشم دیگر نیز قرض کنیم. اما پس از انتخاب و تشکیل زندگی، همان دو چشم را نیز باید اغلب ببندیم و از برخی مسائل با کرامت و بزرگواری و چشمپوشی و تغافل بگذریم.</ref>.<ref>[[اسدالله طوسی|طوسی، اسدالله]]، [[همسران شایسته (کتاب)|همسران شایسته]]، ص ۵۴ ـ ۵۸.</ref> | |||
== ویژگیهای همسر شایسته == | |||
{{اصلی|معیارهای انتخاب همسر}} | |||
[[تعالیم اسلام]] ویژگیهایی را برای انتخاب همسری [[نیکو]] و مادری شایسته برای [[فرزندان]] آینده به [[جوان]] معرفی میکند که به اختصار این ویژگیها را مرور میکنیم و [[سیره معصومین]]{{عم}} را در حدی که منابع [[یاری]] میدهند، ذکر میکنیم: | |||
# '''ویژگیهای جسمانی:''' [[توانایی]] فرزندآوری<ref>{{متن حدیث|إِنَّ خَيْرَ نِسَائِكُمُ الْوَلُودُ}}؛ (الکافی، ج۵، ص۳۳۴).</ref>، دوشیزه بودن<ref>{{متن حدیث|تَزَوَّجُوا الْأَبْكَارَ فَإِنَّهُنَ أَطْيَبُ شَيْءٍ أَفْوَاهاً وَ...}}؛ (الکافی، ج۵، ص۳۳۴).</ref> و [[زیبایی]] ظاهری<ref>{{متن حدیث|مَا أَفَادَ رَجُلٌ بَعْدَ الْإِيمَانِ خَيْراً مِنِ امْرَأَةٍ ذَاتِ دِينٍ وَ جَمَالٍ}}؛ (مستدرک الوسائل، ج۱۴، ص۱۶۹)؛ {{متن حدیث|إِنَّ مِنْ سَعَادَةِ الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ: أَنْ يُشْبِهَهُ وَلَدُهُ، وَ الْمَرْأَةُ الْجَمْلَاءُ ذَاتُ دِينٍ}}؛ (بحارالأنوار، ج۷۳، ص۱۴۹).</ref>. | |||
# '''ویژگیهای اخلاقی و [[تقوا]]:''' [[فروتنی]] در برابر شوهر<ref>{{متن حدیث|الذَّلِيلَةُ مَعَ بَعْلِهَا}}؛ (الکافی، ج۵، ص۳۲۴).</ref>، سهلگیری و [[نرمخویی]]<ref>{{متن حدیث|خَيْرُ نِسَائِكُمُ الْخَمْسُ الْهَيِّنَةُ اللَّيِّنَةُ الْمُؤَاتِيَةُ...}}؛ (الکافی، ج۵، ص۳۲۵).</ref>، [[پاکدامنی]]<ref>{{متن حدیث|إِنَّ خَيْرَ نِسَائِكُمُ الْوَلُودُ الْوَدُودُ الْعَفِيفَةُ الْعَزِيزَةُ فِي أَهْلِهَا الذَّلِيلَةُ مَعَ بَعْلِهَا}}؛ (الکافی، ج۵، ص۳۲۴).</ref> و [[امانتداری]] در غیاب شوهر<ref>{{متن حدیث|وَ إِذَا غَابَ عَنْهَا حَفِظَتْهُ فِي نَفْسِهَا وَ مَالِهِ}}؛ (الکافی، ج۵، ص۳۲۷).</ref>. | |||
# '''ویژگیهای [[دینی]]:''' [[ایمان]] و [[خداشناسی]]<ref>{{متن حدیث|عَلَيْكَ بِذَوَاتِ الدِّينِ تَرِبَتْ يَدَاكَ}}؛ (تهذیب الاحکام، ج۷، ص۴۰۱).</ref>، یار و یاور بودن در مسائل دینی<ref>{{متن حدیث|فَسَأَلَ عَلِيّاً كَيْفَ وَجَدْتَ أَهْلَكَ قَالَ نِعْمَ الْعَوْنُ عَلَى طَاعَةِ اللَّهِ وَ سَأَلَ فَاطِمَةَ فَقَالَتْ خَيْرُ بَعْلٍ}}؛ (بحارالأنوار، ج۴۳، ص۱۱۷)؛ {{متن حدیث|ثَلَاثَةٌ لِلْمُؤْمِنِ فِيهَا رَاحَةٌ دَارٌ وَاسِعَةٌ تُوَارِي عَوْرَتَهُ وَ سُوءَ حَالِهِ مِنَ النَّاسِ وَ امْرَأَةٌ صَالِحَةٌ تُعِينُهُ عَلَى أَمْرِ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ ابْنَةٌ يُخْرِجُهَا إِمَّا بِمَوْتٍ أَوْ بِتَزْوِيجٍ}}؛ (الکافی، ج۵، ص۳۲۸).</ref> و داشتن روحیه [[سپاسگزاری]]<ref>{{متن حدیث|إِنْ أُعْطِيَتْ شَكَرَتْ وَ إِنْ مُنِعَتْ رَضِيَتْ}}؛ (مستدرک الوسائل، ج۱۴، ص۱۶۱).</ref>. | |||
# '''ویژگیهای روانی:''' مانند هوشمندی و [[عقل]]<ref>{{متن حدیث|إِيَّاكُمْ وَ تَزَوُّجَ الْحَمْقَاءِ فَإِنَّ صُحْبَتَهَا ضَيَاعٌ وَ وُلْدُهَا ضِبَاعٌ}}؛ (عوالی اللیالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة، ج۴، ص۲۲۶).</ref>، [[مهربانی]] و [[عشق]] به [[فرزندان]]<ref>{{متن حدیث|خَيْرُ نِسَائِكُمْ نِسَاءُ قُرَيْشٍ أَلْطَفُهُنَّ بِأَزْوَاجِهِنَّ وَ أَرْحَمُهُنَّ بِأَوْلَادِهِنَّ الْمُجُونُ لِزَوْجِهَا الْحَصَانُ لِغَيْرِهِ قُلْنَا وَ مَا الْمُجُونُ قَالَ الَّتِي لَا تَمَنَّعُ}}؛ (الکافی، ج۵، ص۳۲۶).</ref>، [[تسلیم]] و [[همراهی]] در روابط جنسی<ref>{{متن حدیث|إِنَّ خَيْرَ نِسَائِكُمُ الْوَلُودُ الْوَدُودُ الْعَفِيفَةُ الْعَزِيزَةُ فِي أَهْلِهَا الذَّلِيلَةُ مَعَ بَعْلِهَا الْمُتَبَرِّجَةُ مَعَ زَوْجِهَا الْحَصَانُ عَلَى غَيْرِهِ الَّتِي تَسْمَعُ قَوْلَهُ وَ تُطِيعُ أَمْرَهُ وَ إِذَا خَلَا بِهَا بَذَلَتْ لَهُ مَا يُرِيدُ مِنْهَا}}؛ (الکافی، ج۵، ص۳۲۴).</ref>. | |||
# '''ویژگیهای [[اقتصادی]]:''' مهارتهای ویژه در اداره [[خانواده]]<ref>{{متن حدیث|خَيْرُ نِسَائِكُمُ الطَّيِّبَةُ الرِّيحِ، الطَّيِّبَةُ الطَّبِيخِ}}؛ (الکافی، ج۵، ص۳۲۴).</ref>، کمتر بودن مهریه<ref>{{متن حدیث|أَفْضَلُ نِسَاءِ أُمَّتِي أَصْبَحُهُنَّ وَجْهاً، وَ أَقَلُّهُنَّ مَهْراً}}؛ (الکافی، ج۵، ص۳۲۴).</ref>، کمتر بودن هزینه [[ازدواج]] و مخارج [[زندگی]]<ref>{{متن حدیث|أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: مِنْ بَرَكَةِ الْمَرْأَةِ خِفَّةُ مَئُونَتِهَا وَ تَيْسِيرُ وِلَادَتِهَا}}؛ (الکافی، ج۵، ص۵۵۴).</ref>، [[صبر]] و [[بردباری]] در [[مشکلات]] اقتصادی و سازگاری با آنها<ref>{{متن حدیث|وَ إِنِ ابْتُلِيَتْ صَبَرَتْ الْقَلِيلُ فِي يَدَيْهَا كَثِيرٌ}}؛ (بحارالأنوار، ج۱۳، ص۴۲۹).</ref>. | |||
# '''ویژگیهای [[خانوادگی]]:''' داشتن پدر و مادر، [[برادر]] و خواهر خوب و مناسب<ref> {{متن حدیث|اخْتَارُوا لِنُطَفِكُمْ، فَإِنَ الْخَالَ أَحَدُ الضَّجِيعَيْنِ}}؛ (الکافی، ج۵، ص۳۳۲).</ref>. | |||
همچنین [[روایات معصومین]]{{عم}} معیارهایی را برای [[انتخاب]] شوهر و پدر [[آینده]] [[فرزندان]] به [[دختران]] ارائه میکند که عبارتاند از: | |||
# '''ویژگیهای [[دینی]]:''' مانند [[تقوا]] و [[پاکی]] و [[دوری از گناهان]]؛ | |||
# '''ویژگیهای اخلاقی:''' مانند [[حسن خلق]]، خوش رفتاری با والدین و [[پاکدامنی]]؛ | |||
# '''ویژگیهای [[اقتصادی]]:''' مانند درآمد مالی مناسب، [[سعه صدر]] [[مالی]] و دوری از خساست. | |||
فردی با تمام ویژگیهای پیشگفته، یا پیدا نمیشود و یا دستکم کمتر یافت میشود؛ از این رو [[جوان]] باید بر اساس اولویتبندیهای یاد شده، دست به [[انتخاب]] بزند. با توجه به [[آیات]] و [[روایات]]، مهمترین اولویت و ملاک در [[گزینش]] [[همسر]]، [[ایمان]] و پایبندی او به انجام واجبات و [[پرهیز از محرمات]] [[الهی]] است<ref>[[حامد ولیزاده|ولیزاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۱۸-۲۶؛ [[سید علی حسینیزاده|حسینیزاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۳۶.</ref>. | |||
== تاثیر انتخاب همسر در فرزندان == | |||
[[زن]] و شوهر از ارکان [[خانواده]] به شمار میروند و خانواده مهمترین نقش را در [[تربیت فرزند]] ایفا میکند؛ از اینرو، اگر [[همسران]] از لحاظ جسمی، افرادی سالم و از لحاظ [[روحی]] و [[معنوی]]، [[صالح]] و [[تربیت یافته]] باشند به جدّ میتوان گفت بخش مهمی از تربیت فرزند، سامان یافته و تضمین شده است. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[اهل بیت]]{{عم}} هم، دیگران را به این امر خطیر سفارش کردهاند و هم خود در انتخاب همسر دقت نمودهاند. پیامبر اکرم{{صل}} میفرماید: {{متن حدیث|أَنْكِحُوا الْأَكْفَاءَ وَ انْكِحُوا فِيهِمْ وَ اخْتَارُوا لِنُطَفِكُمْ}}<ref>حر عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۲۹.</ref>؛ به همشأن خود زن بدهید و از همشأن خود زن بگیرید و برای نطفههای خود [جایگاهی مناسب] [[انتخاب]] کنید و نیز میفرماید: {{متن حدیث|اخْتَارُوا لِنُطَفِكُمْ، فَإِنَّ الْخَالَ أَحَدُ الضَّجِيعَيْنِ}}<ref>حر عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعة، ج۱۴، ص۲۸، ش۲.</ref>؛ برای نطفههای خود، [جایگاهی مناسب] انتخاب کنید که [ویژگیهای] دایی در [شکلگیری [[شخصیت]]] فرزند اثرگذار است. | |||
در | |||
در [[اسلام]]، اهمیت [[انتخاب]] زن، از نظر [[تربیتی]] بیش از اهمیت انتخاب شوهر است (محیط و [[وراثت]] و به ویژه وراثت)؛ زیرا تأثیر زن در فرزند بیش از مرد است. این مطلب را از [[روایات]] [[معصومان]]{{عم}} به خوبی میتوان برداشت کرد. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در مورد انتخاب زن میفرماید: «بنگر که فرزندت را در چه نسل و نژادی قرار میدهی؛ زیرا رگ و ریشه خانوادگی در فرزند اثر میگذارد»<ref>{{متن حدیث|وَ انْظُرْ فِي أَيِّ نِصابٍ تَضَعُ وَلَدَكَ، فإِنَّ العِرْقَ دَسَّاسٌ}}؛ متقی هندی، کنز العمال، ج۱۵، ص۸۵۵.</ref>. | |||
در روایتی دیگر میفرماید: «با خانواده [[صالح]] [[ازدواج]] کنید که رگ و ریشه در فرزند اثر میگذارد»<ref>{{متن حدیث|تَزَوَّجُوا فِي الْحُجْزِ الصَّالِحِ فَإِنَّ الْعِرْقَ دَسَّاسٌ}}؛ متقی هندی، کنز العمال، ج۱۶، ص۲۹۶.</ref>. همچنین میفرماید: «برای نطفههای خود [جایگاهی مناسب] برگزینید و [[زنان]] ([[نیک]]) را [[انتخاب]] کنید»<ref>{{متن حدیث|تَخَيَّرُوا لِنُطَفِكُمْ وَ انْتَخِبُوا الْمَنَاكِحُ}}؛ متقی هندی، کنز العمال، ج۱۶، ص۳۰۲.</ref>. | |||
بنابراین، معلوم میشود از نظر [[تربیتی]] تأثیر [[زن]] در فرزند، اعم از محیط و وراثت (دستکم در مواردی که مادر دارای کمبود [[عقلی]] است) بیش از مرد است. از اینرو در [[اسلام]] بر دقت در [[انتخاب]] زن تأکید بیشتری شده است، ولی در پذیرش خواستگاری مرد، تنها سه ویژگی [[دین]]، [[اخلاق]] و [[امانت]] شرط شده است<ref>[[سید علی حسینیزاده|حسینیزاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۳۶.</ref>. | بنابراین، معلوم میشود از نظر [[تربیتی]] تأثیر [[زن]] در فرزند، اعم از محیط و وراثت (دستکم در مواردی که مادر دارای کمبود [[عقلی]] است) بیش از مرد است. از اینرو در [[اسلام]] بر دقت در [[انتخاب]] زن تأکید بیشتری شده است، ولی در پذیرش خواستگاری مرد، تنها سه ویژگی [[دین]]، [[اخلاق]] و [[امانت]] شرط شده است<ref>[[سید علی حسینیزاده|حسینیزاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۳۶.</ref>. | ||
| خط ۶۰: | خط ۷۳: | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:11227.jpg|22px]] [[سید علی حسینیزاده|حسینیزاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|'''سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت''']] | # [[پرونده:11227.jpg|22px]] [[سید علی حسینیزاده|حسینیزاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|'''سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت''']] | ||
# [[پرونده:IM010678.jpg|22px]] [[حامد ولیزاده|ولیزاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|'''سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت''']] | |||
# [[پرونده:IM010885.jpg|22px]] [[اسدالله طوسی|طوسی، اسدالله]]، [[همسران شایسته (کتاب)|'''همسران شایسته''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||