انتخاب همسر: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

انتخاب همسر (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۱

۲۱٬۷۲۵ بایت حذف‌شده ، ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۵

بدون خلاصۀ ویرایش

دیداریویکی‌متن

Bahmani

مدیران

۱۲۹٬۶۲۱

ویرایش

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[آذر]]|روز=[[23]]|سال=[[۱۴۰۴]]|کاربر=Bahmani}}
 {{مدخل مرتبط
 | موضوع مرتبط = ازدواج
@@ خط ۷۰: / خط ۶۹: @@
 بنابراین، معلوم می‌شود از نظر [[تربیتی]] تأثیر [[زن]] در فرزند، اعم از محیط و وراثت (دست‌کم در مواردی که مادر دارای کمبود [[عقلی]] است) بیش از مرد است. از این‌رو در [[اسلام]] بر دقت در [[انتخاب]] زن تأکید بیشتری شده است، ولی در پذیرش خواستگاری مرد، تنها سه ویژگی [[دین]]، [[اخلاق]] و [[امانت]] شرط شده است<ref>[[سید علی حسینی‌زاده|حسینی‌زاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۳۶.</ref>.
-== خواستگاری و پیشنهاد ازدواج ==
-اولین [[اقدام عملی]] برای ازدواج، پیشنهاد ازدواج و خواستگاری از طرف مقابل است. خواستگاری یک پیشنهاد و گفت‌وگوی ابتدایی از جانب مرد یا [[زن]] برای تشکیل [[زندگی]] مشترک است که می‌تواند در نهایت به درخواستی از سوی دو طرف منجر شود؛ همان [[طور]] که ممکن است خواستگاری صورت بگیرد، ولی هیچ تفاهم و توافقی به دست نیاید و ازدواجی انجام نشود.
-پرسشی که در اینجا مطرح می‌شود، این است که چرا پیشنهاد ازدواج در [[جوامع]] گذشته و حال، اغلب از سوی مردان صورت می‌گیرد؟ استاد [[شهید مطهری]] در پاسخ به این [[پرسش]] می‌نویسد: اینکه از قدیم الایام، مردان به عنوان خواستگاری نزد [[زنان]] می‌رفته‌اند و از آنها تقاضای همسری می‌کرده‌اند، از بزرگ‌ترین عوامل [[حفظ]] حیثیت و [[احترام زن]] بوده است. طبیعت، مرد را مظهر طلب و [[عشق]] و تقاضا [[آفریده]] است و [[زن]] را مظهر مطلوب بودن و [[معشوق]] بودن. طبیعت، زن را گل و مرد را بلبل؛ زن را شمع و مرد را پروانه قرار داده است. این یکی از تدابیر حکیمانه و شاهکارهای [[خلقت]] است که در غریزه مرد نیاز و طلب و در غریزه زن ناز و جلوه قرار داده است. [[ضعف]] جسمانی زن را در مقابل نیرومندی جسمانی مرد، با این وسیله جبران کرده است. خلاف حیثیت و احترام زن است که به دنبال مرد بدود، برای مرد قابل تحمل است که از زنی خواستگاری کند و جواب رد بشنود و آن‌گاه از زن دیگری خواستگاری کند و جواب رد بشنود تا بالاخره زنی [[رضایت]] خود را به همسری با او اعلام کند، اما برای زن که می‌خواهد محبوب و معشوق و مورد [[پرستش]] باشد و از [[قلب]] مرد سر در آورد تا بر سراسر وجود او [[حکومت]] کند، قابل تحمل و موافق غریزه نیست که مردی را به همسری خود [[دعوت]] کند و احیاناً جواب رد بشنود و سراغ مرد دیگری برود<ref>نظام حقوق زن در اسلام، ص۳۰.</ref>.
-[[سیره]] بزرگان [[دین]] رسم مزبور ـ خواستگاری مرد از [[زن]] ـ را به عنوان یک اولویت تأیید می‌کند. در کتاب [[کشف]] الغمه از [[ام سلمه]] و [[سلمان فارسی]] و [[علی بن ابیطالب]] جریان خواستگاری [[امیر مؤمنان]]{{ع}} از [[حضرت زهرا]]{{س}} این‌گونه [[روایت]] شده است: با فرارسیدن سال دوم [[هجرت پیامبر اکرم]] از [[مکه]] به مدینه که نشانه‌های استقرار و [[آرامش]] [[مسلمانان]] در مدینه آشکار شد، آن دسته از بزرگان قریش که از [[فضیلت]] و سابقه در اسلام و جاه و مقام و [[دارایی]] برخوردار بودند، [[زهرای مرضیه]] را که به سنّ [[بلوغ]] رسیده بود از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} خواستگاری می‌کردند. و حضرت به گونه‌ای مناسب دست رد به سینه آنها می‌نهاد و به گونه‌ای از آنان رویگردان می‌شد که تصور می‌کردند [[رسول خدا]]{{صل}} بر آنان [[خشمگین]] شده است یا اینکه در این باره از [[آسمان]] [[وحی]] بر آن بزرگوار نازل گردیده! [[خلیفه اول]]، [[فاطمه اطهر]] را از [[رسول اکرم]] خواستگاری نمود، ولی [[پیامبر اسلام]] در پاسخ فرمود: [[اختیار]] [[فاطمه]] با [[خدای سبحان]] است<ref>[[حامد ولی‌زاده|ولی‌زاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۲۶.</ref>.
-== مهریه و صداق ==
-{{اصلی|مهریه}}
-یکی از الزامات [[ازدواج]] از منظر [[اسلام]]، تعیین مهریه از طرف مرد برای [[زن]] است که عمل به این [[تعهد]] و پرداخت آن واجب شرعی است، چنان‌که زن بعد از [[عقد]] ازدواج مالک بی‌قید و شرط مهریه است و در صورت درخواست، شوهر باید آن را بپردازد و [[طلاق]] یا [[مرگ]] شوهر تأثیری در این جهت ندارد. هر چند در [[شرع]]، [[زمان]] خاصی برای پرداخت مهریه مشخص نشده است، ولی سیره اهل بیت{{عم}} در پرداخت سریع آن در شروع [[زندگی]] به [[همسر]] و آزادگذاشتن او در [[مصرف]] آن و تهیه اسباب زندگی و هر آنچه که [[دوست]] دارد، تأکید می‌کند. عده‌ای از [[مردم]] که در [[منزل]] [[امام حسین]]{{ع}} آمده بودند، فرش و پشتی‌هایی دیدند که [[کراهت]] و [[اعتراض]] آنان را برانگیخت. امام حسین{{ع}} در جواب آنان فرمود: {{متن حدیث|إِنَّا نَتَزَوَّجُ النِّسَاءَ فَنُعْطِيهِنَّ مُهُورَهُنَّ فَيَشْتَرِينَ مَا شِئْنَ لَيْسَ لَنَا مِنْهُ شَيْ‌ءٌ}}؛ «ما با [[زنان]] ازدواج می‌کنیم و مهریه ایشان را پرداخت می‌کنیم و آنها هر آنچه که بخواهند، می‌خرند و ما هیچ حقی در اموال شخصی و مهریه آنها نداریم»<ref>الکافی، ج۶، ص۴۷۶.</ref>.
-برای تعیین مهریه می‌توان فواید و کارکردهایی ذکر کرد؛ از جمله: تضمین [[امنیت اقتصادی]] زن و افزایش [[امنیت]] و [[ثبات]] [[ازدواج]] و تقویت پیوند [[زناشویی]] و روابط عاطفی و [[محبت]] بین زن و شوهر. البته مهر و محبت بین زن و شوهر، ریشه‌ها و زمینه‌های اساسی می‌خواهد و قرار دادن مهریه فقط برای استحکام آن است، نه ایجاد آن. به همین دلیل، افزایش مهریه نه تنها موجب محبت و ثبات [[خانواده]] نمی‌شود، بلکه به [[گواه]] [[روایات]]، اسباب [[دشمنی]] را نیز فراهم می‌کند<ref>{{متن حدیث|لَا تُغَالُوا بِمُهُورِ النِّسَاءِ فَيَكُونَ عَدَاوَةً}}؛ (بحارالأنوار، ج۱۰۰، ص۳۵۱).</ref>.<ref>[[حامد ولی‌زاده|ولی‌زاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۳۳.</ref>
-== عقد ازدواج ==
-پس از خواستگاری نوبت به اجرای صیغه عقد و ایجاد محرمیت بین دختر و پسر می‌رسد. نکته‌ای که در این خصوص درخور توجه است، رسم ایجاد فاصله زمانی بین عقد و عروسی است که از آن به دوره «عقدبستگی» یاد می‌کنند. امروزه فوایدی برای دوران عقد بستگی طرح می‌شود که از مهم‌ترین آنها، آشنایی هرچه بیشتر زوجین و [[خانواده]] آنان با یکدیگر است. از طرفی زوجین با اجرای عقد ازدواج که هزینه کمتری دارد، به [[حکم شرع]]، [[قانون]] و عرف، [[همسر]] یکدیگر می‌شوند، ضمن آنکه از دغدغه جست‌وجوی همسر مناسب و از فشارها و هیجانات جنسی [[آزاردهنده]] [[رهایی]] می‌یابند؛ فرصتی برای [[تدارک]] مراسم عروسی و تهیه [[منزل]] و ملزومات [[زندگی]] [[آینده]] تهیه می‌کنند و آمادگی‌های لازم قبل از ورود به [[زندگی]] مشترک را به دست می‌آورند.
-پرسشی که در اینجا مطرح می‌شود این است که آیا دوران عقدبستگی در [[سیره معصومان]] وجود داشته است یا خیر؟ با توجه به روایاتی که از پیوند دهنده دوستی‌ها و پیام‌آور مهربانی‌ها و [[اهل بیت]] پاکش رسیده است و گزارش‌های [[تاریخی]] از آن حکایت می‌کند، دوران عقدبستگی در جریان [[ازدواج امیرالمؤمنین]] و [[حضرت زهرا]]{{س}} وجود داشته است. از [[امام صادق]]{{ع}} [[روایت]] شده است که فرمود: «علی [[فاطمه]] را در ۲۴ [[ماه رمضان]]<ref>{{متن حدیث|جَاءَنِي جَبْرَئِيلُ{{ع}} لَيْلَةَ أَرْبَعٍ وَ عِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ‌}}؛(کشف الغمه، ج۱، ص۳۶۷).</ref> به [[عقد]] خویش درآورد و در [[ذی‌حجه]] همان سال پس از [[جنگ بدر]] با وی [[ازدواج]] نمود»<ref>{{متن حدیث|تَزَوَّجَ عَلِيٌّ فَاطِمَةَ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ وَ بَنَى بِهَا فِي ذِي الْحِجَّةِ مِنَ السَّنَةِ الثَّانِيَةِ مِنَ الْهِجْرَةِ}}؛ (کشف الغمه، ج۱، ص۳۶۴).</ref>.<ref>[[حامد ولی‌زاده|ولی‌زاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۳۷.</ref>
-== جهیزیه ==
-از سنت‌های معمول و رایج در [[ازدواج]] [[مسلمانان]]، خرید وسایل [[زندگی]] برای دختر و پسر، از سوی والدین است که برای تقویت پایه‌های [[اقتصادی]] [[خانواده]] نوبنیاد صورت می‌گیرد و به «جهیزیه» معروف است. این [[سنت]] به خودی خود مناسب و مطلوب است، ولی در عین حال باید دانست که جهیزیه از نظر قانونی و [[فقهی]]، جزء [[نفقه]] زندگی محسوب می‌شود و نفقه زندگی [[زن]] و شوهر، نیز بر عهده مرد است<ref>سیدمصطفی محقق داماد، حقوق خانواده، ص۲۹۰.</ref>. به عبارت دیگر تهیه جهیزیه، [[لطف]] و [[محبت]] خانواده زن است، نه [[وظیفه]] و [[تکلیف]]. بنابراین مردان نباید در این زمینه توقعی داشته باشند، بلکه با چشم محبت و [[قناعت]] به آن بنگرند، چنان که کمیت و کیفیت جهیزیه وسیله‌ای برای تحقیر و [[سرزنش]] زن و خانواده او قرار نگیرد<ref>[[حامد ولی‌زاده|ولی‌زاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۳۹.</ref>.
-== جشن عروسی ==
-از جمله مسائلی که در [[ازدواج]] به آن توجه شده و در بین بیشتر اقوام و [[ملل]] و [[فرهنگ‌ها]] نقطه اوج ازدواج به شمار می‌آید، برگزاری مراسم و تشریفات ازدواج است که به «عروسی» معروف است. اهمیت جشن عروسی در کارکردهای [[اجتماعی]] آن ریشه دارد و تأکید بر اهمیت [[ازدواج]] به عنوان نقطه عطفی در [[زندگی]] زوج [[جوان]]، تحکیم نسبی پیوند ازدواج، فراهم کردن زمینه ابراز [[شادی]]، تقویت پیوندهای [[دوستی]] و خویشاوندی و اعلان عمومی ازدواج به منظور زدودن هرگونه شائبه عدم [[مشروعیت]]، از مهم‌ترین این کارکردها هستند<ref>حسین بستان، اسلام و جامعه‌شناسی خانواده، ص۵۰.</ref>. جالب توجه است که [[تعالیم اسلام]] برای مراسم ازدواج، استثناهایی در نظر گرفته که در واقع به بعد جشن و شادمانی و کارکردهای مذکور باز می‌گردد؛ برای نمونه، غنا، که آوازه‌خوانی طرب‌انگیز است، در مراسم ازدواج با رعایت حدود خاص و برگزاری مجلسی که [[زنان]] کاملاً از مردان جدا هستند و صدای آنها نیز به گوش نامحرمان نمی‌رسد، جایز شمرده شده است<ref>تحریر الوسیله، ج٢، مسئله ۱۳ از مسائل مکاسب و متاجر.</ref>.<ref>[[حامد ولی‌زاده|ولی‌زاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۴۱.</ref>
-== ولیمه ==
-یکی از [[آداب]] پسندیده [[اسلامی]] در برگزاری شادی‌ها، تقسیم این [[شادی]] و [[سرور]] با دیگران است. یکی از مصادیق این شادی که در [[روایات]] نیز به آن توصیه شده، [[دعوت]] برای [[اطعام]] عمومی یا ولیمه دادن به [[دوستان]] و [[خویشاوندان]] از [[فقیر]] و [[غنی]] است. رسول خدا{{صل}} می‌فرمایند: «ولیمه جز در پنج مورد نیست: در عرس، یا خُرس، یا عذار، یا وکار یا رکاز. پس عرس ولیمه [[ازدواج]] است، و خرس ولیمه تولد نوزاد است، و عذار، ولیمه [[ختنه]] است، و وکار، ولیمه ساختن یا خریدن [[خانه]] است، و رکاز ولیمه حاج به هنگام بازگشت از [[مکه]] است»<ref>{{متن حدیث|لَا وَلِيمَةَ إِلَّا فِي خَمْسٍ فِي عُرْسٍ أَوْ خُرْسٍ أَوْ عِذَارٍ أَوْ وِكَارٍ أَوْ رِكَازٍ فَالْعُرْسُ التَّزْوِيجُ وَ الْخُرْسُ النِّفَاسُ بِالْوَلَدِ وَ الْعِذَارُ الْخِتَانُ وَ الْوِكَارُ الرَّجُلُ يَشْتَرِي الدَّارَ وَ الرِّكَازُ الرَّجُلُ يَقْدَمُ مِنْ مَكَّةَ}}؛ من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۳۵۶.</ref>.
-رسول خدا{{صل}} برای جلوگیری از [[اسراف]] و [[زیاده‌روی]] در این زمینه نیز می‌فرمایند: «ولیمه دادن [[روز]] اول (یک بار) [[حق]] است و روز دوم کاری است شایسته، ولی بیشتر از دو روز برای نشان دادن به [[مردم]] و برای گوش به گوش گفتن است»<ref>{{متن حدیث|الْوَلِيمَةُ أَوَّلَ يَوْمٍ حَقٌّ‌، وَ الثَّانِيَ مَعْرُوفٌ‌، وَ مَا زَادَ رِيَاءٌ وَ سُمْعَةٌ}}؛ الکافی، ج۵، ص۳۶۸.</ref>.<ref>[[حامد ولی‌زاده|ولی‌زاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۴۴.</ref>
-== [[همراهی]] جمعی از زنان با عروس تا [[خانه]] شوهر ==
-یکی از [[آداب]] و تشریفات برگزاری جشن عروسی اعلام عمومی آن است که از گذشته در میان [[مسلمانان]] رواج داشته است و حتی در [[روایات]] و [[سیره معصومین]]{{عم}} قابل مشاهده است. ابن الشیخ در کتاب [[امالی]] از [[جابر بن عبدالله انصاری]] [[روایت]] می‌کند که گفت: هنگامی که شب [[عروسی فاطمه]] [[زهرا]] فرا رسید پیغمبر معظم اسلام{{صل}} استر خود را آورد و یک قطیفه روی آن افکند و به فاطمه فرمود: سوار شو! آن‌گاه به [[سلمان]] دستور داد تا مهار آن را بکشد و خود آن حضرت آن استر را می‌رانید. در بین راه بود که [[رسول خدا]] صدایی شنید. ناگاه دید [[جبرئیل]] و [[میکائیل]] و [[اسرافیل]] با هفتاد هزار [[ملک]] آمده‌اند. [[پیامبر خدا]] به ایشان فرمود: برای چه به [[زمین]] آمده‌اید؟ گفتند: ما آمده‌ایم فاطمه زهرا را برای [[علی بن ابی طالب]] ببریم. سپس جبرئیل مهار آن مرکب را گرفت. اسرافیل رکاب آن را گرفت و میکائیل به دنبال آن بود و پیغمبر [[خدا]] لباس‌های فاطمه را می‌آراست. سپس جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و [[ملائکه]] و رسول خدا [[تکبیر]] گفتند، و بدین جهت است که گفتن تکبیر در شب عروسی از آن به بعد تا [[قیامت]] مرسوم و [[مستحب]] است<ref>کشف الغمه، ج۱، ص۳۶۸.</ref>.<ref>[[حامد ولی‌زاده|ولی‌زاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۴۶.</ref>
-== شب زفاف ==
-«زفاف» از ماده «زفّ» در اصل در مورد وزش باد و حرکت سریع شترمرغ که مخلوطی از راه رفتن و پریدن است به کار رفته است. سپس این کلمه به طور کنایه در مورد «زفاف عروس»، یعنی بردن عروس به [[خانه]] داماد همراه با [[نشاط]] و هیجان استعمال شده است<ref>مفردات الفاظ قرآن، ج۱، ص۳۸۰.</ref>. [[معصومین]]{{عم}} [[آداب]] مهمی را در این زمینه سفارش فرموده‌اند که به اختصار اشاره می‌کنیم: صادق آل محمد در این باره می‌فرمایند: «عروسی را در شب قرار دهید و [[روز]] [[اطعام]] نمایید»<ref>{{متن حدیث|زُفُّوا عَرَائِسَكُمْ لَيْلًا، وَ أَطْعِمُوا ضُحًى‌}}؛ الکافی، ج۵، ص۳۶۶.</ref>.
-[[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} در برگزاری این [[سنت]] پیش قدم بوده‌اند، چنان‌که در جریان ازدواج قمرَین، منیرَین [[امیرالمؤمنین]] و [[زهرای اطهر]] می‌خوانیم: هنگامی که [[آفتاب]] نزدیک به غروب رسید [[حضرت رسول]] به [[ام سلمه]] فرمود: فاطمه [[زهرا]] را بیاور. ام سلمه رفت و [[حضرت زهرا]] را در حالی آورد که پرِ لباس‌هایش به [[زمین]] کشیده می‌شد و از روی پدر بزرگوارش به قدری عرق خجلت می‌ریخت که به زمین خورد. [[پیامبر خدا]] به او فرمود: خدا تو را در [[دنیا]] و [[آخرت]] از زمین خوردن نگاه دارد. موقعی که [[فاطمه اطهر]] در مقابل پدر خود رسید، [[رسول خدا]] نقاب را از صورت آن بانو برداشت تا [[حضرت علی]] صورت آن شفیعه [[روز جزا]] را دید. سپس [[حضرت محمد]]{{صل}} دست [[فاطمه]] را گرفت و در دست [[امیرالمؤمنین]] نهاد و فرمود: {{متن حدیث|بَارَكَ اللَّهُ لَكَ فِي ابْنَةِ رَسُولِ اللَّهِ، يَا عَلِيُّ، نِعْمَ الزَّوْجَةُ فَاطِمَةُ، وَ يَا فَاطِمَةُ، نِعْمَ الْبَعْلُ عَلِيٌّ}}؛ «[[یا علی]]! [[خدا]] قدم این دختر [[پیغمبر]] را برای تو [[مبارک]] کند! یا علی! فاطمه خوب زوجه‌ای است، ای فاطمه! علی خوب شوهری است. متوجه [[منزل]] شوید و عملی انجام ندهید تا خود بیایم. [[حضرت امیر]] می‌فرماید: من دست فاطمه را گرفتم و پس از اینکه متوجه منزل شدیم، وی یک طرف نشست و من هم نزد او نشستم. من و فاطمه هر کدام به علت اینکه از یک دیگر [[خجالت]] می‌کشیدیم و [[حیا]] می‌کردیم به [[زمین]] [[چشم]] دوخته بودیم<ref>امالی شیخ طوسی، ص۴۳.</ref>.<ref>[[حامد ولی‌زاده|ولی‌زاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۴۷.</ref>
 == منابع ==