الله در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

== مقدمه ==

اللّه در [[قیاس]] با سایر [[اسمای حسنای الهی]] برجستگی‌های دیگری دارد؛ از جمله:

# اللّه شناخته شده‌ترین و پرکاربردترین [[نام‌های پروردگار]] در متون [[اسلامی]] است؛

# خاص ترین، [[برترین]] و برگزیده‌ترین [[نام نیک الهی]] و عصاره همه صفات جمال و جلال است؛

# اللّه اسم مختص خداوند است و در غیر او کاربردی ندارد.

# برخی بر آنند که اللّه همان [[اسم اعظم]] است <ref>روح البیان، ج۱، ص۸</ref>.

در مشتق یا جامد بودن لفظ [[اللّه]] [[اختلاف]] نظر هست. کسانی آن را مشتق دانسته و سپس در منشأ اشتقاق آن نظرگاه‌های متفاوتی ارائه کرده‌اند؛ از جمله:

# اللّه مشتق از [[اله]] به معنای مألوه و [[معبود]] است<ref>التوحید، ص۲۲۰</ref>. بیشتر [[مفسران]] و لغت نویسان معتقدند واژه اللّه از اله گرفته شده است؛ یعنی آن گاه که ال بر اله داخل شد همزه اصلی آن ساقط و هر دو لام در یکدیگر ادغام شدند و به صورت اللّه درآمد<ref>کشاف، ج۱، ص۳، مفردات، ص۳۱</ref>.

# اللّه برگرفته از وَلَه به معنای [[تحیر]] و [[سرگردانی]] است؛ زیرا [[عقول]] در کنه ذات وی سرگردانند<ref>المیزان، ج۱، ص۱۸</ref>.

# اللّه اقتباس شده از لاه به معنای احتجب است؛ زیرا جوهر ذات وی از [[ادراک]] دیگران پوشیده و پنهان است<ref>مجمع البیان، ج۱، ص۱۹</ref>.

در برابر این نظریه، برخی واژه شناسان اللّه را جامد و از نوع [[علم]] مرتجل می‌‌دانند<ref>المیزان، ج۱، ص۱۸</ref>.

اللهم تعبیری دیگر از لفظ جلاله [[اللّه]] است {{متن قرآن|قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}}<ref>«بگو خداوندا! ای دارنده فرمانروایی! به هر کس بخواهی فرمانروایی می‌بخشی و از هر کس بخواهی فرمانروایی را باز می‌ستانی و هر کس را بخواهی گرامی می‌داری و هر کس را بخواهی خوار می‌گردانی؛ نیکی در کف توست بی‌گمان تو بر هر کاری توانایی» سوره آل عمران، آیه ۲۶.</ref> که در [[تفسیر]] آن [[اختلاف]] شده است. بسیاری معتقدند به معنای یا اللّه است که میم مشدّد به جای یای ندا آمده است و برخی بر این باورند که به معنای یا اللّه آمنّا بخیر است، که در اثر کثرت استعمال و به منظور سهولت به‌کارگیری به این شکل درآمده است<ref>مفاهیم القرآن، ج۶، ص۱۱۲ـ ۱۱۳</ref>.

{{متن قرآن|وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ}}<ref>«و اگر از آنان بپرسی: چه کسی آنان را آفریده است؟ خواهند گفت: خداوند پس چگونه (از حق) بازگردانده می‌شوند؟» سوره زخرف، آیه ۸۷.</ref> که اللّه به معنای معبود حق به کار رفته است.

[[ابن ابوالحدید]] [[معتقد]] است اللّه و اله یک معنا بیش ندارد و میان آن دو [[تساوی]] است<ref>شرح نهج البلاغه، ج۱، ص۶۲</ref>.

== منابع ==