اباضیه: تفاوت میان نسخه‌ها

'''اباضیه''' [[فرقه]] ای از «[[خوارج]]» که منسوب به «[[عبدالله بن اباض تمیمی]]» است.  

پیدایش این [[فرقه]] هنگامی صورت گرفت که «[[عبدالله بن اباض]]» از [[خوارج]] افراطی کناره گرفت و راه [[اعتدال]] را برگزید. اولین پیشوای این [[فرقه]] «[[مرداس بن أدیه تمیمی]]» است که در سال ۶۲ [[هجری]] کشته شد و [[عبدالله بن اباض]] پس از او [[ریاست]] این [[فرقه]] را به عهده گرفت. وی در سال ۶۵ [[هجری]] از «[[ازارقه]]» جدا شد و در بصره بر ضد زبیریان خروج کرد او در میان [[فرقه]] خود به خاطر ابعاد فقهی‌اش «[[امام اهل تحقیق]]»، «[[امام القوم]]» و «[[امام المسلمین]]» خوانده می‌‌شود.

پس از [[عبدالله بن اباض]] «ابو الشعثاء» [[جابر بن زید ازدی]] که [[عمانی]] الاصل بود به [[زعامت]] این [[فرقه]] منسوب شد. البته بعضی از [[خوارج]] انتساب این [[فرقه]] را به «ابو شعثاء» ترجیح می‌‌دهند و معتقدند «[[عبدالله بن اباض]]» در آرا و [[اعمال]] خود طبق فتوای «[[جابر]]» [[تصمیم]] می‌‌گرفت.

وی شاگردی [[ایرانی]] الاصل به نام «[[ابو عبیده]] [[مسلم بن کریمه تمیمی]]» داشت که پس از [[مرگ]] او [[جانشین]] وی شد. مهم‌ترین گروه‌های [[اباضی]] در میان شهرهای «صحار» و «توأم»، و بیش‌تر در [[ناحیه]] «باطنه» وحوالی «رستاق» [[زندگی]] می‌‌کردند و پایتخت سابق ایشان[[شهر]] «نزوی» «[[مرکز حکومت]] عمان» بود.

[[اباضی]] به افریقای شرقی و خلیج [[فارس]] از جمله قشم و سواحل کرمان نیز گسترش یافت.

[[مبلغان]] [[فرقه اباضیه]] در این مناطق معروف به «حملة العلم» بودند. از جمله آنها «[[هلال بن عطیه خراسانی]]» است که با [[تبلیغات]] خود توانست [[مذهب اباضیه]] را در بعضی از آن مناطق رواج دهد. از دیگر بزرگان [[اباضی]] در خراسان «[[ابو غانم]] [[بشر بن غانم خراسانی]]» صاحب کتاب «المدونه» است او از [[دانشمندان]] این [[فرقه]] در [[قرن سوم هجری]] بود.

مهم‌ترین شاخه‌های اباضیه «[[وهبیه]]» [[مغرب]] و «[[حارثیه]]» و «[[طریفیه]]» است.

برخی از نویسندگان معاصر [[اباضی]] بر این عقیده‌اند که [[فرقه اباضی]] فقط در دو مسئله یعنی تخطئه [[حکمیت]] و شرط ندانستن قرشی بودن [[امام]]، با سایر [[فرق اسلامی]] [[اختلاف]] نظر دارند؛ ولی در سایر مسائل با یکی از [[مذاهب]] مشهور [[کلامی]] هم عقیده‌اند؛ چنان که در مسئله [[صفات خدا]]، [[رؤیت]]، [[تنزیه]]، [[تأویل]] و حدوث [[قرآن]] با [[معتزله]] و [[شیعه]] توافق دارند و در مسئله [[شفاعت]] با [[معتزله]] هم عقیده‌اند و در مسئله [[قدر]] و [[خلق]] [[افعال]] با [[اشاعره]] هم رأی‌اند<ref>فرهنگ فرق اسلامی، ج۱، ص۶-۹؛ فرق و مذاهب کلامی، ج۱، ص۲۸۵؛ معجم الفرق الاسلامیة، ج۱، ص۱۳؛ الفروق اللغویه، ج۱، ص۳۳؛ تلبیس ابلیس، ج۱، ص۱۴؛ مقالات الاسلامیین و اختلاف المصلین، ج۱، ص۵۵؛ آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی، ج۱، ص۳۰؛ الملل و النحل، ج۱، ص۱۳۴؛ تاریخ بغداد، ج۳، ص۱۲۵۸، ۱۲۶۲.</ref>

==اباضیه==

 

دربارۀ اباضیه و [[سیر]] [[تاریخی]] آن در شهرهای مغرب [[اسلامی]] و عمان و بعضی از [[معتقدات]] آنها پیش از این در فصل خوارج در بلاد مغرب و عمان بحث کردیم و دیگر آن مطالب را [[تکرار]] نمی‌کنیم و فقط باید به این مطلب اشاره کرد که در آنجا ادعای نویسندگان اباضی معاصر را که می‌گویند اباضیه از خوارج نیستند به تفصیل مورد بررسی قرار دادیم و بطلان این ادعا را با ادلّۀ روشن ثابت نمودیم و اکنون در [[تأیید]] آن بحثها [[اعتراف]] یکی از نویسندگان معاصر اباضی را در اینجا نقل می‌کنیم. او می‌گوید: «خوارج و اباضیه نخستین گروهی بودند که خروج بر [[علی بن ابی طالب]] ({{ع}}) را پس از قبول [[تحکیم]] اعلام کردند و [[عبدالله بن وهب راسبی]] را [[امام]] خود قرار دادند و این در [[شوال]] [[سال ۳۷ هجری]] بود»<ref>دکتر سیده اسماعیل کاشف: مقدمة الاهتداء، چاپ سلطنت عمان، ص۶</ref>.

 

 

{{مدخل وابسته}}

{{پایان مدخل وابسته}}

 

{{پایان منابع}}

== پانویس ==

[[رده:فرقه‌های اهل سنت]]