←بند دوم
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۲۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۸ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ولایت}} | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = اثبات ولایت فقیه در حدیث | |||
| عنوان مدخل = | |||
| مداخل مرتبط = [[روایت سکونی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] | |||
| پرسش مرتبط = | |||
}} | |||
{{جعبه اطلاعات احادیث نامدار | |||
| نام حدیث = روایت سکونی | |||
| نام تصویر = | |||
==مقدمه== | | توضیح تصویر = | ||
| متن حدیث = الْفُقَهَاءُ أُمَنَاءُ الرُّسُلِ مَا لَمْ يَدْخُلُوا فِي الدُّنْيَا... | |||
| ترجمه حدیث = فقها امین و مورد اعتماد پیامبران هستند تا هنگامی که وارد دنیا نشدهاند ... | |||
| نامهای دیگر = | |||
| صادره از = [[امام صادق]] {{ع}} | |||
| راویان = {{فهرست جعبه افقی | [[اسماعیل بن ابیزیاد سکونی]]}} | |||
| سبب صدور = | |||
| دلالت حدیث = {{فهرست جعبه عمودی | دلالت بر وثاقت فقها| دلالت بر [[جانشینی]] فقهای عادل از [[پیامبران]] و [[امامان]] در [[اجرای احکام الهی]]}} | |||
| اعتبار سند = | |||
| منابع شیعه = {{فهرست جعبه عمودی | [[الکافی (کتاب)| الکافی]] | دعائم الاسلام | نوادر راوندی}} | |||
| منابع اهل سنت = {{فهرست جعبه عمودی }} | |||
}} | |||
== مقدمه == | |||
[[کلینی]] در کافی به سند صحیح از [[امام صادق]]{{ع}} روایت میکند، فرمود: {{متن حدیث|الْفُقَهَاءُ أُمَنَاءُ الرُّسُلِ مَا لَمْ يَدْخُلُوا فِي الدُّنْيَا، قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا دُخُولُهُمْ فِي الدُّنْيَا؟ قَالَ: اتِّبَاعُ السُّلْطَانِ، فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ فَاحْذَرُوهُمْ عَلَى دِينِكُم}}؛ [[فقها]] [[امانتداران]] [[رسولان]] الهیاند به شرط آنکه خود را به [[دنیا]] [[آلوده]] نکنند، گفتند: یا [[رسول الله]] [[آلودگی]] آنها به دنیا چیست؟ فرمود: [[پیروی]] از [[سلطان]]، پس هرگاه چنین کردند، از آنها بر [[دین]] خود حَذَر کنید<ref> اصول کافی، ج۱، کتاب فضل علم، ص۵۸، ح۵.</ref>. | |||
منظور از {{متن حدیث|أُمَنَاءُ الرُّسُلِ...}} کسانی هستند که در امور و شئونی از [[پیامبران]] مورد اعتمادند که آن امور قابل انتقال و [[امانت]] دادن باشند. بر این اساس، فقهای [[عادل]] در اجرای قوانین و فرماندهی سپاه و اداره جامعه و امور اجتماعی و [[دفاع]] از [[احکام]] و [[مملکت اسلامی]] و [[قضاوت]] و ... مورد اعتماد [[پیامبران]] بوده و [[مأمور]] انجام آنها هستند<ref>اقتباس از ولایت فقیه، ص۷۹.</ref>.<ref>[[عبدالله ابراهیمزاده آملی|ابراهیمزاده آملی، عبدالله]]، [[امامت و رهبری - ابراهیمزاده آملی (کتاب)| امامت و رهبری]]، ص۱۵۰-۱۵۶؛ [[علی اصغر نصرتی|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)|نظام سیاسی اسلام]]، ص ۲۳۵-۲۴۲.</ref> | |||
== سند روایت == | |||
سند روایت عبارت است از {{عربی|عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيم عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}}}؛ [[علی بن ابراهیم]] وثاقتش معلوم است پدرش و نوفلی و [[سکونی]] همگی از روات [[تفسیر]] قمیاند و توثیق عام علی بن ابراهیم شامل آنها میشود، و [[دلایل]] دیگری بر وثاقتشان وجود دارد که در کتب رجالیه به آنها اشاره شده، و نظر به اشتهار و وضوح وثاقتشان، در این زمینه بیش از این نیاز به بحث نیست. | |||
== دلالت روایت == | |||
اما دلالت روایت، وجه استدلال به روایت مذکور را طی چند بند توضیح میدهیم: | |||
=== بند اول === | |||
امانتی که [[رسل]] عهدهدار آن هستند همان [[امانت]] ولایت عامه و [[امر و نهی]] است دلیل بر این مطلب را به صورت خلاصه و گذرا اشاره میکنیم: در [[قرآن کریم]] [[آیات]] [[سورۀ شعراء]] بهروشنی بر این معنا دلالت دارند که رسل [[امانتدار]] [[خداوند]] بودهاند، و امانتی که خداوند به آنان سپرده است امانت ولایت عامه و امر و نهی است، در موارد متعددی از سورۀ شعراء در قرآن کریم از زبان رسل آمده است: {{متن قرآن|إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ * فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>سوره شعراء، آیات ۱۰۷ و ۱۰۸؛ ۱۲۵ و ۱۲۶؛ ۱۴۳ و ۱۴۴؛ ۱۶۲ و ۱۶۳؛ ۱۷۸ و ۱۷۹.</ref>؛ من برای شما رسولی [[امین]] هستم، پس از خداوند [[پروا]] کنید و مرا [[اطاعت]] کنید. | |||
در این آیات همانگونه که ملاحظه میشود [[دعوت]] [[مردم]] به اطاعت از [[فرمان]] رسل متفرّع بر [[امانتداری]] [[رسل]] شده است. این تفریع دلیل روشنی است بر اینکه مراد از [[امانت]]، [[امانت الهی]] [[امر و نهی]] است، و [[رسولان]] خود را بهعنوان فرستادگانی که امانت [[فرمانروایی]] را از سوی [[خداوند]] بر عهده دارند معرفی نمودهاند، و به همین دلیل [[مردم]] را به [[اطاعت]] خویش فراخواندهاند: {{متن قرآن|إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ * فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}. | |||
افزون بر این، امانت در [[آیات]] کریمۀ {{متن قرآن|إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ...}}<ref>سوره احزاب، آیه ۷۲.</ref> و {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا}}<ref>سوره نساء، آیه ۵۸.</ref> و آیات دیگری در [[روایات]] وارده از سوی [[معصومین]]{{عم}} به [[امامت]] [[تفسیر]] شده است، نظیر: صحیحۀ [[حسین بن خالد]] از [[حضرت رضا]]{{ع}} که در تفسیر {{متن قرآن|إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ...}} فرمود: {{متن حدیث|الْأَمَانَةُ الْوَلَايَة...}}<ref>عیون اخبار الرضا، ج۱، ص۲۷۴.</ref>؛ امانت [[ولایت]] است» و [[روایت]] [[علی بن ابراهیم]] در تفسیر به نقل از امامصادق{{ع}} در تفسیر همان [[آیه]] فرمود: {{متن حدیث|الْأَمَانَةَ هِيَ الْإِمَامَة...}}<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۱۹۸.</ref>؛ امانت همان امامت است» و روایت [[بخاری]] از [[ابوهریره]]: {{متن حدیث|عَن النَّبِيِّ{{صل}} قَالَ: إِذَا ضُيِّعَتِ الأَمَانَةُ فَانْتَظِرِ السَّاعَةَ، قَالَ: كَيْفَ إِضَاعَتُهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ{{صل}}: إِذَا أُسْنِدَ الأَمْرُ إِلَى غَيْرِ أَهْلِهِ فَانْتَظِرِ السَّاعَةَ}}<ref>صحیح بخاری، ح۶۴۹۶.</ref>؛ آنگاه که امانت تضییع شد در [[انتظار]] [[قیامت]] باش، گفت: تضییع امانت چگونه است یا [[رسول الله]]؟ فرمود: آنگاه که امر و [[فرمان]] به غیر اهلش سپرده شود آنگاه [[منتظر]] قیامت باش. | |||
=== بند دوم === | |||
شرطی که در روایت برای [[امانتداری]] [[فقها]] بیان شده است «عدم [[اتباع]] السلطان»؛ «[[پیروی]] نکردن از [[سلطان]]» است، و به قرینۀ مناسبات [[حکم]] و موضوع و نیز به قرینۀ {{متن حدیث|أُمَنَاءُ الرُّسُلِ}} مراد از سلطان در اینجا [[سلطان جور]] است که [[غاصب]] مقام فرمانروایی و امامت و [[ولایت الهی]] است. | |||
بنابراین مدلول روایت از یک سو نفی مشروعیت [[سلاطین جور]]، و [[اثبات]] [[مشروعیت]] فرمانروایی رسولان و نیز [[فقیهان]] که [[امانتداران]] رسولانند، میباشد، و از سوی دیگر اعلام عدم جواز [[اطاعت]] و [[تبعیت]] از [[فرمانروایان]] [[جور]] و [[ظلم]] است، مانند [[آیات]] کریمۀ [[سوره فرقان]] که فرمود: {{متن قرآن|وَلَوْ شِئْنَا لَبَعَثْنَا فِي كُلِّ قَرْيَةٍ نَّذِيرًا * فَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَجَاهِدْهُم بِهِ جِهَادًا كَبِيرًا}}<ref>«و اگر میخواستیم، در هر شهر و دیاری بیمدهندهای بر میانگیختیم * بنابراین از کافران اطاعت مکن، و با عدم اطاعت از آنان با آنانبه مبارزه و جهاد بزرگ بپرداز» سوره فرقان، آیه ۵۱ و ۵۲.</ref>. | |||
=== بند سوم === | |||
بنابر آنچه گفته شد حاصل مفاد شرط مذکور در [[روایت]] مورد بحث یعنی شرط {{متن حدیث|مَا لَمْ يَدْخُلُوا فِي الدُّنْيَا، قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا دُخُولُهُمْ فِي الدُّنْيَا، قَالَ: اتِّبَاعُ السُّلْطَانِ}} این است که فرمانروایی امانتی است که از [[رسل]] به فقیهان سپرده شده است؛ لذا فقیهان [[حق]] ندارند این [[امانت]] را به دست نااهلان ([[سلاطین جور]]) بسپارند و از آنان [[فرمانبری]] کنند که نتیجۀ آن زیر بار فرمانروایی سلاطین جور رفتن عامۀ [[مردم]] است، و چنانچه چنین کنند به امانت رسولان [[خیانت]] کرده و لایق چنین امانتی نیستند. | |||
مضمون این روایت ـ موثقۀ [[سکونی]] ـ را [[روایات]] متعددی تأکید و [[تأیید]] میکنند؛ نظیر: | |||
# [[کلینی]] به سند صحیح از [[امام صادق]]{{ع}} روایت میکند: {{متن حدیث|قَالَ: الْعُلَمَاءُ أُمَنَاءُ، وَ الْأَتْقِيَاءُ حُصُونٌ، وَ الْأَوْصِيَاءُ سَادَة}}<ref>کافی، ج۱، ص۳۳.</ref>؛ [[علما]] امانتدارانند و [[پرهیزگاران]] دژهایند، و [[اوصیا]] سرورانند. | |||
# روایت [[کنز العمال]] از معاذ عن [[رسول الله]]{{صل}}: {{متن حدیث|الْعَالِمُ أَمِينُ اللَّهِ فِي الْأَرْضِ}}<ref>کنز العمال، ح۲۸۶۷۱.</ref>؛ عالم [[امین]] [[خداوند]] در [[زمین]] است. | |||
# نیز روایت کنز العمال از انس عن رسول الله{{صل}}: {{متن حدیث|الْعُلَمَاءُ أُمَنَاءُ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ}}<ref>کنز العمال، ح۲۸۶۷۵.</ref>؛ [[عالمان]] امانتداران خداوند بر [[خلق]] اویند. | |||
# نیز کنز العمال از عثمان روایت میکند عن رسول الله{{صل}}: {{متن حدیث|الْعُلَمَاءُ أُمَنَاءُ أُمَّتِي}}<ref>کنز العمال، ح۲۸۶۷۶.</ref>؛ علما [[امانتداران]] [[امت]] من هستند. | |||
# نیز روایت [[تحف العقول]] از [[امیرالمؤمنین]] و [[سید الشهدا]]{{عم}} که در ضمن آن آمده است: {{متن حدیث|ذَلِكَ بِأَنَ مَجَارِيَ الْأُمُورِ وَ الْأَحْكَامِ عَلَى أَيْدِي الْعُلَمَاءِ بِاللَّهِ الْأُمَنَاءِ عَلَى حَلَالِهِ وَ حَرَامِهِ}}<ref>تحف العقول، ص۱۶۹.</ref>؛ این بدان سبب است که راه اجرای امور و [[احکام]] به دست عالمانی به [[خداوند]] است که [[امانتدار]] بر [[حلال و حرام]] خدایند<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۶ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام ج۶]]، ص ۱۳۰ ـ ۱۳۴.</ref>. | |||
== منابع == | |||
{{منابع}} | |||
# [[پرونده:IM010720.jpg|22px]] [[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۶ (کتاب)|'''فقه نظام سیاسی اسلام ج۶''']] | |||
# [[پرونده:1100439.jpg|22px]] [[عبدالله ابراهیمزاده آملی|ابراهیمزاده آملی، عبدالله]]، [[امامت و رهبری - ابراهیمزاده آملی (کتاب)| '''امامت و رهبری''']] | |||
# [[پرونده:1100672.jpg|22px]] [[علی اصغر نصرتی|نصرتی، علی اصغر]]، [[نظام سیاسی اسلام (کتاب)|'''نظام سیاسی اسلام''']] | |||
{{پایان منابع}} | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
[[رده:اثبات نقلی ولایت فقیه]] | |||
[[رده:احادیث نامدار]] | |||