معنویت: تفاوت میان نسخه‌ها

۱٬۲۰۵ بایت اضافه‌شده ،  ۷ ژانویه
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۲: خط ۲:
| موضوع مرتبط = معنویت
| موضوع مرتبط = معنویت
| عنوان مدخل  =  
| عنوان مدخل  =  
| مداخل مرتبط = [[معنویت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
| مداخل مرتبط = [[معنویت در لغت]] - [[معنویت در تاریخ اسلامی]] - [[معنویت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
| پرسش مرتبط  =  
| پرسش مرتبط  =  
}}
}}
'''معنویت''' و تربیت معنوی انسان‌ها یکی از اهداف [[اسلام]] است. [[ایمان]] به [[خداوند]]، زنده بودن [[دل]] به [[یاد خدا]] و [[خضوع]] و [[خشوع]] در برابر عظمت الهی از مؤلفه‌های حیات معنوی [[انسان]] است. [[انسان‌شناسی]]، [[هستی‌شناسی]]، [[خداشناسی]]، [[دین‌شناسی]] و ولایت‌شناسی از مبانی [[معرفت]] است و [[ایمان]]، عقلانیت، عمل، [[تقوا]] و... از عوامل مهم معنویت محسوب می‌شود. [[پیشرفت اسلامی]]، [[نظام اخلاقی]]، [[آموزش و پرورش]]، [[تمدن اسلامی]]، [[آزادی]]، [[نظام]] [[دفاعی]] و [[امنیتی]] و... از مهمترین کارکردهای معنویت است. موانعی نیز برای معرفت بیان شده است مانند: [[تکبر]]، [[حب دنیا]]، [[لجاجت]]، غرور، بی‌تقوایی جمعی، [[تحریف دین]] از سوی [[سلطه‌گران]]، [[حب دنیا]].


== مقدمه ==
== مقدمه ==
خط ۸۱: خط ۸۳:
# '''[[ولایت‌مداری]] [[انسان کامل]] [[معصوم]]'''{{ع}}: حرکت بر مدار [[ولایت معصوم]] و اولیای حق، مایه سیر در ملکوت، [[تربیت معنوی]] و [[تزکیه نفس]] نیل به مقصد خواهد شد<ref>شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص۴۰۲.</ref>؛ زیرا [[انسان‌های کامل]] [[الهی]] [[مظهر]] تمام‌نمای [[اسماء و صفات]] الهی‌اند<ref>شرح دعای سحر، ص۱۳۷.</ref>.
# '''[[ولایت‌مداری]] [[انسان کامل]] [[معصوم]]'''{{ع}}: حرکت بر مدار [[ولایت معصوم]] و اولیای حق، مایه سیر در ملکوت، [[تربیت معنوی]] و [[تزکیه نفس]] نیل به مقصد خواهد شد<ref>شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص۴۰۲.</ref>؛ زیرا [[انسان‌های کامل]] [[الهی]] [[مظهر]] تمام‌نمای [[اسماء و صفات]] الهی‌اند<ref>شرح دعای سحر، ص۱۳۷.</ref>.
# '''[[تقوی]]''': تقوا عامل دستیابی به [[مقامات معنوی]] و [[فتوحات]] [[غیبی]] است<ref>شرح چهل حدیث، ص۲۰۶.</ref>.
# '''[[تقوی]]''': تقوا عامل دستیابی به [[مقامات معنوی]] و [[فتوحات]] [[غیبی]] است<ref>شرح چهل حدیث، ص۲۰۶.</ref>.
# '''[[اخلاص]]''':  
# '''[[اخلاص]]''': اخلاص شرط تعالی وجودی و لازمه لاینفک [[تکامل معنوی]] است که قبل، حین و بعد از عمل لازم است<ref>شرح چهل حدیث، ص۳۲۹.</ref>.<ref>[[محمد جواد رودگر|رودگر، محمد جواد]]، [[نظام معنویت اسلامی - رودگر (مقاله)| مقاله «نظام معنویت اسلامی»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|منظومه فکری امام خمینی]]، ص۳۸۲ ـ ۳۱۴.</ref>
اخلاص شرط تعالی وجودی و لازمه لاینفک [[تکامل معنوی]] است که قبل، حین و بعد از عمل لازم است<ref>شرح چهل حدیث، ص۳۲۹.</ref>.<ref>[[محمد جواد رودگر|رودگر، محمد جواد]]، [[نظام معنویت اسلامی - رودگر (مقاله)| مقاله «نظام معنویت اسلامی»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|منظومه فکری امام خمینی]]، ص۳۸۲ ـ ۳۱۴.</ref>


== کارکردهای معنویت ==
== کارکردهای معنویت ==
خط ۱۰۰: خط ۱۰۱:


== موانع معنویت ==
== موانع معنویت ==
# '''[[تکبر]]:''' شیطانی‌ترین صفتی که ممکن است [[انسان]] را [[مبتلا]] کند و او را از مسیر [[شکوفایی معنوی]] بازدارد تکیر است که عبارت است از نسبت دادن هر گونه بزرگی و امتیاز به خود، بدون اینکه آن را [[عنایت]] و لطفی از سوی [[خداوند]] بداند و [[متواضعانه]] [[شکرگزار]] و [[منت]]‌پذیر او باشد. این آفت بزرگ [[معنوی]] در [[قرآن کریم]] به نام‌های گوناگون مورد تأکید قرار گرفته است؛ نام‌هایی نظیر: «[[استعلا]]»، «[[علوّ]]»، «[[استکبار]]» و «تکبر» با گسترش [[روح]] تکبر و استکبار در انسان، نه تنها خود او به [[انحراف]] می‌رود و استعدادهای معنوی‌اش را تباه می‌کند، بلکه دیگران را نیز با این توجیح که [[پست‌تر]] از او هستند، به زیر [[سلطه]] می‌آورد و [[فساد]] خود را به آنها تسری می‌دهد.
# '''[[تکبر]]:''' شیطانی‌ترین صفتی که ممکن است [[انسان]] را [[مبتلا]] کند و او را از مسیر [[شکوفایی معنوی]] بازدارد تکیر است که عبارت است از نسبت دادن هر گونه بزرگی و امتیاز به خود، بدون اینکه آن را [[عنایت]] و لطفی از سوی [[خداوند]] بداند و [[متواضعانه]] [[شکرگزار]] و [[منت]]‌پذیر او باشد. این آفت بزرگ [[معنوی]] در [[قرآن کریم]] به نام‌های گوناگون مورد تأکید قرار گرفته است؛ نام‌هایی نظیر: «[[استعلا]]»، «[[علوّ]]»، «[[استکبار]]» و «تکبر» با گسترش [[روح]] تکبر و استکبار در انسان، نه تنها خود او به [[انحراف]] می‌رود و استعدادهای معنوی‌اش را تباه می‌کند، بلکه دیگران را نیز با این توجیه که [[پست‌تر]] از او هستند، به زیر [[سلطه]] می‌آورد و [[فساد]] خود را به آنها تسری می‌دهد.
# '''[[حب دنیا]]:''' دل بستن به [[امور دنیوی]] حد یقف ندارد<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات، ۲۱/۳/۱۳۸۷.</ref>؛ زیرا [[قلب]] و [[روح انسان]] جای خداست و گنجایش نامحدود دارد، به همین علت هرچه از دنیای محدود به دست آورد [[احساس]] سیری و [[رضایت]] نخواهد کرد، از این رو دامنه سلطه [[تجاوز]] و [[ستم]] به طور نامحدودی گسترده می‌شود و انسان‌های [[مستکبر]] و [[سلطه‌گر]] پس از [[محرومیت]] خودشان از دست‌یابی به [[کمالات معنوی]] و قرارگرفتن در [[جاذبه]] [[لطف الهی]]، سایر [[مردم]] [[مستضعف]] و تحت سلطه خودشان را هم از کمالات معنوی [[محروم]] می‌کنند.
# '''[[حب دنیا]]:''' دل بستن به [[امور دنیوی]] حد یقف ندارد<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات، ۲۱/۳/۱۳۸۷.</ref>؛ زیرا [[قلب]] و [[روح انسان]] جای خداست و گنجایش نامحدود دارد، به همین علت هرچه از دنیای محدود به دست آورد [[احساس]] سیری و [[رضایت]] نخواهد کرد، از این رو دامنه سلطه [[تجاوز]] و [[ستم]] به طور نامحدودی گسترده می‌شود و انسان‌های [[مستکبر]] و [[سلطه‌گر]] پس از [[محرومیت]] خودشان از دست‌یابی به [[کمالات معنوی]] و قرارگرفتن در [[جاذبه]] [[لطف الهی]]، سایر [[مردم]] [[مستضعف]] و تحت سلطه خودشان را هم از کمالات معنوی [[محروم]] می‌کنند.
# '''جدا انگاری [[دنیا]] و [[آخرت]]:''' یکی از بزرگ‌ترین مظاهر [[شرک]] در عصر حاضر، «تفکیک دنیا از [[آخرت]]» است. این تفکیک در مرحله اول دست [[پرهیزکاران]] و [[صالحان]] را از [[امور دنیوی]] کوتاه می‌کند و [[فرصت]] را به «[[زورگویان]] و چپاول‌گران و [[ابرقدرت‌ها]]» می‌دهد، به طوری که گویی «[[استضعاف]] و [[استعباد]] و [[استثمار]] خلایق و [[علو]] و [[استکبار]] نسبت به [[بندگان خدا]] [[حق]] مسلم آنهاست»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات، ۱۴/۴/۱۳۶۸.</ref> و با [[تسلط]] [[اهل]] ستم، زمینه‌های [[تزکیه]] و [[شکوفایی معنوی]] برای [[مردم]] بسیار محدود می‌شود. تفکیک دنیا از آخرت [[شعار]] متحجرانی است که [[دین]] و معنویت بی‌خطر برای [[مستکبران]] را ترجیح می‌دهند و «قلب‌های آنها جایگاه کنه [[مجاهدان]] [[فی سبیل الله]] و [[جوانان]] [[مؤمن]] و پرچمداران [[حقیقت]] است».
# '''جدا انگاری [[دنیا]] و [[آخرت]]:''' یکی از بزرگ‌ترین مظاهر [[شرک]] در عصر حاضر، «تفکیک دنیا از [[آخرت]]» است. این تفکیک در مرحله اول دست [[پرهیزکاران]] و [[صالحان]] را از [[امور دنیوی]] کوتاه می‌کند و [[فرصت]] را به «[[زورگویان]] و چپاول‌گران و [[ابرقدرت‌ها]]» می‌دهد، به طوری که گویی «[[استضعاف]] و [[استعباد]] و [[استثمار]] خلایق و [[علو]] و [[استکبار]] نسبت به [[بندگان خدا]] [[حق]] مسلم آنهاست»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات، ۱۴/۴/۱۳۶۸.</ref> و با [[تسلط]] [[اهل]] ستم، زمینه‌های [[تزکیه]] و [[شکوفایی معنوی]] برای [[مردم]] بسیار محدود می‌شود. تفکیک دنیا از آخرت [[شعار]] متحجرانی است که [[دین]] و معنویت بی‌خطر برای [[مستکبران]] را ترجیح می‌دهند و «قلب‌های آنها جایگاه کنه [[مجاهدان]] [[فی سبیل الله]] و [[جوانان]] [[مؤمن]] و پرچمداران [[حقیقت]] است».
۸۰٬۱۲۹

ویرایش