بدون خلاصۀ ویرایش
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = قرآن | |||
| عنوان مدخل = قرآن | |||
| مداخل مرتبط = [[قرآن در قرآن]] - [[قرآن در نهج البلاغه]] - [[قرآن در کلام اسلامی]] - [[قرآن در معارف مهدویت]] - [[قرآن در معارف دعا و زیارات]] - [[قرآن در معارف و سیره علوی]] - [[قرآن در معارف و سیره حسینی]] - [[قرآن در معارف و سیره سجادی]] - [[قرآن در معارف و سیره رضوی]] - [[قرآن در معارف و سیره امام جواد]] - [[قرآن در معارف و سیره معصوم]] - [[قرآن در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] | |||
| پرسش مرتبط = قرآن (پرسش) | |||
}} | |||
'''[[قرآن]]''' [[معجزه جاوید]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}} است که به دو صورت دفعی و تدریجی نازل شده است. [[الهی]] بودن آن، انتسابش به [[پیامبر خاتم]] {{صل}} و مطالب آن دارای اصالت است و موضوعات مختلفی در آن مطرح شده است. [[آیات قرآن]] دارای [[محکم و متشابه]]؛ [[ناسخ و منسوخ]] و... بوده و از ویژگیهای آن [[جاودانگی]] و [[جامعیت]] است. | |||
== | == مقدمه == | ||
[[کتاب آسمانی]] [[مسلمانان]] و [[معجزه جاوید]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}} است. [[قرآن]] به صورت تدریجی در ۲۳ سال به واسطه [[جبرئیل]] {{ع}} [[فرشته]] بزرگ [[الهی]] نازل گشت. [[نزول قرآن]] افزون بر تدریجی، به صورت دفعی نیز بوده است<ref>{{متن قرآن|إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ }}؛ سوره قدر، آیه ۱.</ref>. این [[کتاب آسمانی]]، ۶۲۳۶ [[آیه]]، ۱۱۴ سوره و ۳۰ جزء دارد. بقره با ۲۸۶ [[آیه]] بزرگترین سوره و کوثر با ۳ [[آیه]] کوچکترین سوره [[قرآن]] است. سورههایی را که پیش از [[هجرت]] بر [[پیامبر]] فرود آمدهاند، "مکی" گویند و سورههای پس از [[هجرت]] را "مدنی". [[قرآن]] نامهای دیگری نیز دارد؛ از جمله فرقان، کتاب، تنزیل و نیز اوصافی همانند [[برهان]]، تبیان، [[روح]]، شفا، [[نور]]، [[بشیر]] و نذیر<ref>قاموس قرآن، ۷- ۶- ۵/ ۲۹۳- ۲۶۲؛ قدمی در شناخت قرآن، ۶۶- ۸۱ و ۸۲.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۷۶-۳۷۷.</ref> | |||
== | == چگونگی ثبت و ضبط [[آیات]] == | ||
زمانی که [[جبرئیل]] {{ع}} [[آیه]] یا آیاتی از [[قرآن]] را فرود میآورد، جای آن را به [[فرمان خدا]] تعیین میکرد و [[پیامبر اسلام]] {{صل}} آن را بر [[مسلمانان]] [[تلاوت]] میکرد و جایش را بدانان میآموخت و آنان بر الواح مینوشتند و گروهی نیز به خاطر میسپردند و دوباره بر [[پیامبر]] {{صل}} میخواندند تا درستیاش را تأیید کند. از این کسان بودند [[عبدالله بن مسعود]] و [[ابی بن کعب]]. برخی [[صحابه]] همانند [[حضرت علی]] {{ع}}، [[سعد بن عبید]]، [[ابوالدرداء]]، [[معاذ بن جبل بن اوس]]، [[ثابت بن نعمان]] و [[زید بن ثابت]] [[آیات قرآن]] را گرد هم آوردند و نوشتند و بدین سان، نسخههایی پدید آمد؛ اما در [[عهد]] [[خلیفه سوم]] همه نسخهها را ـ جز یکی ـ از میان بردند. [[امام علی]] {{ع}} نیز با این نسخه مخالفتی نکرد هرچند خود نسخهای همراهِ [[تفسیر]] [[آیات]] و [[معارف الهی]] فراهم ساخته بود. از آن روزگار تا کنون همین نسخه ـ [[عهد]] [[عثمان]] ـ در دسترس است و هیچ تغییری بدان راه نیافته است<ref>معارف و معاریف، ۴/ ۱۷۶۹؛ تاریخ قرآن، ۸۸- ۳۸؛ کاوشی در تاریخ جمع قرآن، ۳۷- ۲۲.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۷۷.</ref> | |||
==[[ | == اصالتهای [[قرآن]] == | ||
[[قرآن]] دارای سه اصالت است: | |||
# '''اصالت انتساب:''' مراد این است که بی [[گمان]] آنچه امروز به نام [[قرآن]] شناخته میشود، عین همان کتابی است که بر [[پیامبر اسلام]] {{صل}} فرود آمده است. | |||
# '''اصالت مطالب:''' بدان معنا است که [[معارف قرآن]] از آثار و [[اندیشهها]] و معارف بشری و دیگر [[ادیان]] برگرفته نشده؛ بلکه معارفی است نو که بر [[پیامبر اسلام]] {{صل}} فرود آمده است. | |||
# '''اصالت [[الهی]]:''' [[قرآن]] پرداخته و برساخته [[پیامبر اسلام]] {{صل}} نیست؛ بلکه [[کلام]] [[خدا]] است و [[پیامبر]] {{صل}} در این میان، تنها واسطه [[ابلاغ]] آن بوده است<ref>آشنایی با قرآن، ۲- ۱/ ۱۹.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۷۷.</ref> | |||
==[[ | == موضوع و محتوای [[قرآن]] == | ||
[[قرآن]] به زبانی [[فصیح]] و [[بلیغ]] با همه [[انسانها]] سخن میگوید و [[ارشاد]] همه آنان را [[هدف]] گرفته است. موضوعاتی که [[قرآن]] بدانها پرداخته است، بر چند دستهاند: | |||
# موضوعات [[اعتقادی]]؛ از قبیل [[توحید]]، [[نبوت]] و [[معاد]] و آنچه بدین موضوعات مربوط است. | |||
# [[احکام]] و [[قوانین]] عملی که [[قرآن]] به کلیات آنها پرداخته و جزئیات را باید در سنت [[پیامبر]] {{صل}} و [[امامان معصوم]] {{عم}} پی جست. | |||
# قصص و [[تاریخ]] و زندگینامه [[پیامبران]] و [[بندگان]] خاص [[خدا]] {{ع}} برای [[عبرت]] [[انسانها]]<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۷۷-۳۷۸.</ref>. | |||
==مهمترین [[ویژگیهای قرآن]]== | == [[محکمات]] و [[متشابهات]] == | ||
#'''[[اعجاز]]:''' [[قرآن]] از نظر لفظی و [[معنوی]] [[معجزه]] است. | [[آیات قرآن]] برخی دارای محتوایی روشناند. این دسته را "[[محکمات]]" گویند. برخی دیگر تنها برای [[معصومین]] {{ع}} روشناند و دیگر کسان باید برای راه یافتن به معنای آنها به [[آیات محکم]] رجوع کنند و از بزرگان [[معصوم]] {{ع}} مدد گیرند. این [[آیات]] را "[[متشابهات]]" گویند<ref>ر. ک: قرآن در اسلام، ۱۱ و ۲۷.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۷۸.</ref> | ||
#'''[[تحدی]]:''' مراد این است که [[قرآن]]، [[انسانها]] را به هماوردی خوانده و از آنان خواسته است اگر میتوانند سورهای همانند [[سورههای قرآن]] برسازند<ref>{{متن قرآن|قُل لَّئِنِ اجْتَمَعَتِ الإِنسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَن يَأْتُواْ بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لاَ يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا }}؛ سوره اسراء، آیه ۸۸؛ {{متن قرآن| أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُواْ بِعَشْرِ سُوَرٍ مِّثْلِهِ مُفْتَرَيَاتٍ وَادْعُواْ مَنِ اسْتَطَعْتُم مِّن دُونِ اللَّهِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ}}؛ سوره هود، آیه ۱۳؛ {{متن قرآن|أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُواْ بِسُورَةٍ مِّثْلِهِ وَادْعُواْ مَنِ اسْتَطَعْتُم مِّن دُونِ اللَّهِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ }}؛ سوره یونس، آیه ۳۸.</ref>؛ اما این هماوردطلبی هیچ گاه پاسخ خویش را نگرفته و کسی را یارای [[مبارزه]] با [[قرآن]] نبوده است. | |||
#'''[[جاودانگی]]:''' [[تعالیم قرآن]] | == [[ناسخ و منسوخ]] == | ||
#'''[[جامعیت]]:''' مراد از [[جامعیت قرآن]] این است که | مراد از [[ناسخ]]، آیهای است که آیهای دیگر را [[نسخ]] میکند و به جای [[حکم]] آن، حکمی دیگر میآورد. بدینسان، [[آیه]] [[منسوخ]]، آیهای است که به [[دلیل]] [[مصلحت]]، [[حکم]] آن تنها برای مدتی نافذ بوده است<ref>ر. ک: قرآن در اسلام، ۴۰.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۳۷۸.</ref> | ||
== مهمترین [[ویژگیهای قرآن]] == | |||
# '''[[اعجاز]]:''' [[قرآن]] از نظر لفظی و [[معنوی]] [[معجزه]] است. | |||
# '''[[تحدی]]:''' مراد این است که [[قرآن]]، [[انسانها]] را به هماوردی خوانده و از آنان خواسته است اگر میتوانند سورهای همانند [[سورههای قرآن]] برسازند<ref>{{متن قرآن|قُل لَّئِنِ اجْتَمَعَتِ الإِنسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَن يَأْتُواْ بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لاَ يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا }}؛ سوره اسراء، آیه ۸۸؛ {{متن قرآن| أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُواْ بِعَشْرِ سُوَرٍ مِّثْلِهِ مُفْتَرَيَاتٍ وَادْعُواْ مَنِ اسْتَطَعْتُم مِّن دُونِ اللَّهِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ}}؛ سوره هود، آیه ۱۳؛ {{متن قرآن|أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُواْ بِسُورَةٍ مِّثْلِهِ وَادْعُواْ مَنِ اسْتَطَعْتُم مِّن دُونِ اللَّهِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ }}؛ سوره یونس، آیه ۳۸.</ref>؛ اما این هماوردطلبی هیچ گاه پاسخ خویش را نگرفته و کسی را یارای [[مبارزه]] با [[قرآن]] نبوده است. | |||
# '''[[جاودانگی]]:''' [[تعالیم قرآن]] کریم، هیچ گاه کهنه نمیشوند و از میدان [[زندگی]] [[انسان]] به در نمیروند<ref>عیون اخبار الرضا، ۱/ ۹۳.</ref>. | |||
# '''[[جامعیت]]:''' مراد از [[جامعیت قرآن]] این است که تعالیم [[قرآنی]] همه ساحتهای وجود [[آدمی]] را میپوشانند و برای همه نیازهای او رهنمودهایی مشکلگشا و کارآمد دارند و میتوانند او را به [[سعادت دنیوی]] و [[اخروی]] راه نمایند<ref>{{متن قرآن|وَمَا مِن دَابَّةٍ فِي الأَرْضِ وَلاَ طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلاَّ أُمَمٌ أَمْثَالُكُم مَّا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِن شَيْءٍ ثُمَّ إِلَى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ }}؛ سوره انعام، آیه ۳۸؛ قرآن اثری جاوید، ۱۵ و ۱۶.</ref>. دیگر [[ویژگیهای قرآن]] عبارتاند از: [[فصاحت]] و [[بلاغت]]، تحریفناپذیری، [[اخبار از غیب]] و هماهنگی و یکدستی تعالیم<ref>المیزان، ۱/ ۹۰- ۵۸.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۷۸.</ref> | |||
== ایمان به قرآن == | |||
ایمان به [[قرآن]] آن است که انسان [[معتقد]] باشد قرآن [[وحی]] است و از جانب [[الله]] فرود آمده است: {{متن قرآن|نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ * عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ}}<ref>«که روح الامین آن را فرود آورده است * بر دلت، تا از بیمدهندگان باشی» سوره شعراء، آیه ۱۹۳-۱۹۴.</ref>. یعنی [قرآن] را کتابی بداند که مجموعه پیامهایی است که از [[عالم غیب]] به [[عالم شهادت]] رسیده است<ref>آشنایی با قرآن، جلد اول و دوم، ص۱۳۸.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۱۸۲.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | |||
{{مدخل وابسته}} | |||
* [[قرآن (معجزه پیامبر خاتم)]] | |||
* [[قرآن (منبع علم معصوم)]] | |||
* [[رابطه معصوم با قرآن]] | |||
* [[علم معصوم به قرآن]] | |||
* [[کتابت قرآن]] | |||
* [[جمع قرآن]] | |||
* [[تفسیر قرآن (شأن معصوم)]] | |||
* [[تأویل قرآن (شأن معصوم)]] | |||
* [[عصمت قرآن]] | |||
* [[مرجعیت علمی قرآن]] | |||
{{پایان مدخل وابسته}} | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:1414.jpg|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)|'''فرهنگ شیعه''']] | |||
# [[پرونده:1100662.jpg|22px]] [[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|'''فرهنگ مطهر''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:قرآن]] | [[رده:قرآن]] | ||
[[رده:مفاهیم در کلام اسلامی]] | [[رده:مفاهیم در کلام اسلامی]] | ||