وساطت فاعلی: تفاوت میان نسخه‌ها

۱۲۲ بایت اضافه‌شده ،  دیروز در ‏۱۲:۵۷
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
(۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۲: خط ۲:
| موضوع مرتبط = ولایت
| موضوع مرتبط = ولایت
| عنوان مدخل  =  
| عنوان مدخل  =  
| مداخل مرتبط =  
| مداخل مرتبط = [[وساطت فاعلی در قرآن]] - [[وساطت فاعلی در حدیث]]
| پرسش مرتبط  =  
| پرسش مرتبط  =  
}}
}}


==مقدمه==
==مقدمه==
واسطه فاعلی یا همان علت فاعلی، موجودی است که موجود دیگر (معلول) از آن پدید می‌آید. علت فاعلی به این معنا فاعل‌های طبیعی را نیز که در حرکات و دگرگونی‌های [[اجسام]] مؤثر هستند، شامل می‌شود<ref>محمدتقی مصباح یزدی، آموزش فلسفه، ج۲، ص۹۱.</ref>. در [[فلسفه]] به عامل وجودبخش یا ایجادکننده اصطلاحاً فاعل گفته می‌شود<ref>عبدالرسول عبودیت و مجتبی مصباح، خداشناسی فلسفی؛ ص۵۱.</ref>. [[حکما]] از دیرباز تقسیماتی را برای فاعل ذکر کرده‌اند. [[ملاصدرا]] در [[اسفار]] فواعل شش‌گانه را ترسیم کرده<ref>ملاصدرا، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الأربعة، ج۲، ص٢٢١-٢٢۴.</ref>، و [[حاجی]] [[سبزواری]] در [[شرح منظومه]] هشت قسم را برای فاعل برشمرده است<ref>حاجی سبزواری، شرح منظومه، ج۲، ص۴٠۸-۴٠۹.</ref>. با توجه به اقسام هشت‌گانه فاعل می‌توان همین تعداد قسم را برای وساطت فاعلی فرض کرد:
«واسطه فاعلی» یا همان «علت فاعلی»، موجودی است که موجود دیگر (معلول) از آن پدید می‌آید. علت فاعلی به این معنا فاعل‌های طبیعی را نیز که در حرکات و دگرگونی‌های [[اجسام]] مؤثر هستند، شامل می‌شود<ref>محمدتقی مصباح یزدی، آموزش فلسفه، ج۲، ص۹۱.</ref>. در [[فلسفه]] به عامل وجودبخش یا ایجادکننده اصطلاحاً فاعل گفته می‌شود<ref>عبدالرسول عبودیت و مجتبی مصباح، خداشناسی فلسفی؛ ص۵۱.</ref>. [[حکما]] از دیرباز تقسیماتی را برای فاعل ذکر کرده‌اند. [[ملاصدرا]] در [[اسفار]] فواعل شش‌گانه را ترسیم کرده<ref>ملاصدرا، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الأربعة، ج۲، ص٢٢١-٢٢۴.</ref>، و [[حاجی]] [[سبزواری]] در [[شرح منظومه]] هشت قسم را برای فاعل برشمرده است<ref>حاجی سبزواری، شرح منظومه، ج۲، ص۴٠۸-۴٠۹.</ref>. با توجه به اقسام هشت‌گانه فاعل می‌توان همین تعداد قسم را برای وساطت فاعلی فرض کرد:
وساطت فاعلی بالقسر، وساطت فاعلی بالطبع، وساطت فاعلی بالجبر، وساطت فاعلی بالقصد، وساطت فاعلی بالتسخیر، وساطت فاعلی بالعنایه، وساطت فاعلی بالرضا، وساطت فاعلی بالتجلی.
وساطت فاعلی بالقسر، وساطت فاعلی بالطبع، وساطت فاعلی بالجبر، وساطت فاعلی بالقصد، وساطت فاعلی بالتسخیر، وساطت فاعلی بالعنایه، وساطت فاعلی بالرضا، وساطت فاعلی بالتجلی.
سه قسم نخست به فاعل‌های غیر ارادی، و بقیه به فاعل‌های ارادی و دارای [[اختیار]] اختصاص دارد. فاعل بالطبع، فاعلی است که فعل آن مطابق [[طبع]] و ساختار وجودی‌اش باشد، اما بدون [[علم]] و اختیار از آن صادر شود؛ مانند [[ریزش باران]] از [[آسمان]] که آب بدون اختیار خود به سوی پایین [[حرکت]] می‌کند؛ ولی مطابق طبع آن یعنی میل به پایین است<ref>ملاصدرا، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، ج۲، ص۲۲۰.</ref>.
سه قسم نخست به فاعل‌های غیر ارادی، و بقیه به فاعل‌های ارادی و دارای [[اختیار]] اختصاص دارد. فاعل بالطبع، فاعلی است که فعل آن مطابق [[طبع]] و ساختار وجودی‌اش باشد، اما بدون [[علم]] و اختیار از آن صادر شود؛ مانند [[ریزش باران]] از [[آسمان]] که آب بدون اختیار خود به سوی پایین [[حرکت]] می‌کند؛ ولی مطابق طبع آن یعنی میل به پایین است<ref>ملاصدرا، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، ج۲، ص۲۲۰.</ref>.
خط ۱۸۵: خط ۱۸۵:


'''مرحوم [[سید جواد کربلایی]]''': یکی از مهم‌ترین شرح‌های [[زیارت جامعه]] را با نام الانوار الساطعه فی شرح [[زیارت]] الجامعه در پنج جلد نگاشته است. رویکرد غالب این کتاب برجسته کردن ولایت تکوینی [[اهل بیت]]{{عم}} در فرازهای مختلف زیارت جامعه است. در جلد نخست این کتاب نویسنده بحث مفصلی درباره ولایت تکوینی اهل بیت{{عم}} می‌نماید و فاعلیت آنان را از دو راه (بیانات کلی و مفاهیم) و ([[معجزات]] و مصادیق) ممکن می‌داند. وی تصریح می‌کند که اینکه قایل شویم سماوات و [[ارض]] به دست [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}} نگه داشته شده است نه [[شرک]] است و نه [[غلو]]؛ چراکه همگی به [[اذن خداوند]] است<ref>سیدجواد کربلایی، الانوار الساطعه فی [[شر]] ح زیارت الجامعه، ج۱، ص۳۱۲.</ref>.<ref>[[سید محمد حسن صالح|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ۶۲.</ref>
'''مرحوم [[سید جواد کربلایی]]''': یکی از مهم‌ترین شرح‌های [[زیارت جامعه]] را با نام الانوار الساطعه فی شرح [[زیارت]] الجامعه در پنج جلد نگاشته است. رویکرد غالب این کتاب برجسته کردن ولایت تکوینی [[اهل بیت]]{{عم}} در فرازهای مختلف زیارت جامعه است. در جلد نخست این کتاب نویسنده بحث مفصلی درباره ولایت تکوینی اهل بیت{{عم}} می‌نماید و فاعلیت آنان را از دو راه (بیانات کلی و مفاهیم) و ([[معجزات]] و مصادیق) ممکن می‌داند. وی تصریح می‌کند که اینکه قایل شویم سماوات و [[ارض]] به دست [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}} نگه داشته شده است نه [[شرک]] است و نه [[غلو]]؛ چراکه همگی به [[اذن خداوند]] است<ref>سیدجواد کربلایی، الانوار الساطعه فی [[شر]] ح زیارت الجامعه، ج۱، ص۳۱۲.</ref>.<ref>[[سید محمد حسن صالح|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ۶۲.</ref>
==[[توحید افعالی]]==


== منابع ==
== منابع ==
خط ۱۹۴: خط ۱۹۶:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:ولایت]]
[[رده:وساطت]]
۱۲۹٬۵۲۸

ویرایش