بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۱۵۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۱۱ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = | |||
| عنوان مدخل = | |||
| مداخل مرتبط = [[اطاعت در لغت]] - [[اطاعت در قرآن]] - [[اطاعت در حدیث]] - [[اطاعت در اصول فقه]] - [[اطاعت در فقه اسلامی]] - [[اطاعت در حقوق اسلامی]] - [[اطاعت در معارف دعا و زیارات]] - [[اطاعت در معارف و سیره نبوی]] - [[اطاعت در معارف و سیره سجادی]] - [[اطاعت در معارف و سیره رضوی]] | |||
| پرسش مرتبط = | |||
}} | |||
'''اطاعت''' | '''اطاعت''' بهمعنای [[فرمان]] بردن همراه با [[خضوع]] و رغبت است. [[ضرورت]] [[اطاعت از خداوند]] تا حد توان، در همه حال و در همۀ امور و [[برتری]] [[اطاعت از خداوند]] نسبت به هر چیزی برخی از عناوینی است که اهمیت [[اطاعت الهی]] را در روایات نمایان میسازد. اطاعت بر دو گونه [[تکوینی]] و [[تشریعی]] است و اطاعت تشریعی نیز اقسامی دارد مانند: [[اطاعت خدا]]، [[اطاعت پیامبر]]، [[اطاعت پیامبر خاتم]]، [[اطاعت از اهل بیت]]. | ||
== | == معناشناسی == | ||
{{اصلی|اطاعت در لغت}} | |||
«اطاعت» بهمعنای [[فرمان]] بردن<ref>مقاییساللغه، ج۳، ص۴۳۱؛ المصباح، ج۲، ص۳۸۰، «طوع».</ref> همراه با [[خضوع]] و رغبت است<ref>مفردات، ص۵۲۹؛ التحقیق، ج۷، ص۱۳۸، «طوع».</ref> در مقابل "[[کراهت]]"<ref>ابنمنظور، لسان العرب، ج۸، ص۲۴۱.</ref>. همچنین به معانی دیگری نیز آمده است مانند: [[امرپذیری]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۵۲۹.</ref>، [[اطاعت کردن]]<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۷۱۰.</ref>، [[تن دردادن]] و [[گردن نهادن]]. اصل آن "طوع" به معنای [[همراهی]] و [[تسلیم]]<ref>ابنفارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۴۳۱.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفرپیشه فرد|جعفرپیشه فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ – ۵۳۵؛ [[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[اطاعت - کوشا (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref> | |||
== | == نگرش قرآنی و روایی == | ||
=== از نگاه قرآنی === | |||
{{اصلی|اطاعت در قرآن}} | |||
واژه اطاعت و مشتقات آن ۷۸ بار در [[قرآن]] بهکار رفته و مضمون آن از برخی [[آیات]] نیز که مشتمل بر این واژه و مشتقات آن نیست، استفاده میشود<ref>[[مصطفی جعفرپیشه فرد|جعفرپیشه فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>، مانند: | |||
# {{متن قرآن|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}<ref>«و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref>؛ | |||
# {{متن قرآن|وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}} <ref>«و مردان و زنان مؤمن، دوستان یکدیگرند که به کار شایسته فرمان میدهند و از کار ناشایست باز میدارند و نماز را برپا میدارند و زکات میپردازند و از خداوند و پیامبرش فرمان میبرند، اینانند که خداوند به زودی بر آنان بخشایش میآورد، به راستی خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۷۱.</ref>؛ | |||
# {{متن قرآن|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَخْشَ اللَّهَ وَيَتَّقْهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ}}<ref>«و کسانی که از خداوند و پیامبرش فرمان برند و از خداوند بهراسند و از او پروا کنند کامیابند» سوره نور، آیه ۵۲.</ref>.<ref>[[محمد کاظمی بنچناری|کاظمی بنچناری، محمد]]، [[اطاعت ۲ - کاظمی بنچناری (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]].</ref> | |||
=== | === از نگاه روایی === | ||
{{اصلی|اطاعت در حدیث}} | |||
روایتهای [[اهل بیت]] {{عم}} همراه و هماهنگ با [[قرآن]]، بر [[اطاعت از خداوند]] و [[رسول خدا]] {{صل}} و [[امامان معصوم]] {{عم}} تأکید نمودهاند. [[ضرورت]] [[اطاعت از خداوند]] تا حد توان<ref>الکافی، ج۱۵، ص۳۰.</ref>، در همه حال<ref>عیون الحکم و المواعظ، ص۸۶.</ref> و در همۀ امور<ref>نهج البلاغة، صبحی صالح، ص۴۶۰؛ عیون الحکم و المواعظ، ص۸۵.</ref> و [[برتری]] [[اطاعت از خداوند]] نسبت به هر چیزی<ref>نهج البلاغة، صبحی صالح، ص۴۶۰؛ غرر الحکم، ص۱۴۲.</ref>، برخی از عناوینی است که اهمیت [[اطاعت الهی]] را نمایان میسازد. روایتهای [[اهل بیت]] {{عم}} علاوه بر تأکید بر [[اطاعت از رسول خدا]] {{صل}}<ref>الزهد، ابن سعید، ص۱۰۴؛ الکافی، ج۱۵، ص۳۲؛ المحاسن، ج۱، ص۱۵۰؛ نهج البلاغة، صبحی صالح، ص۲۸۲.</ref>، اطاعت از [[امامان معصوم]] {{عم}} را نیز ضروری شمرده و این اطاعت را همسان با [[اطاعت از خداوند]] و رسولش دانستهاند<ref>تفسیر فرات الکوفی، ص۱۰۹؛ کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۶۰-۲۶۲؛ الاعتقادات، ص۱۰۴؛ الاحتجاج، ج۱، ص۶۹؛ عمدة عیون صحاح الأخبار، ص۴۵۱.</ref>.<ref>[[محمد کاظمی بنچناری|کاظمی بنچناری، محمد]]، [[اطاعت ۲ - کاظمی بنچناری (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]].</ref> | |||
== | == اقسام اطاعت == | ||
اطاعت بر دو گونه [[تکوینی]] و [[تشریعی]] است: | |||
=== اطاعت تکوینی === | |||
{{اصلی|اطاعت تکوینی}} | |||
اطاعت تکوینی عبارت است از [[فرمانبرداری]] همه موجودات اعم از جاندار و بیجان، [[عاقل]] و غیر [[عاقل]] از روی میل و رغبت از [[خداوند]]، چنانچه در [[قرآن]] میفرماید: {{متن قرآن|وَ لَهُ أَسْلَمَ مَن فىِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعًا وَ كَرْهًا}}<ref>«آيا جز دين خداوند را باز مى جويند با آنكه آنان كه در آسمانها و زمينند خواه ناخواه گردن نهاده فرمان اويند و به سوى او بازگردانده مى شوند»؛ سوره آل عمران، آیه ۸۳.</ref>. این اطاعت خود در دو بخش قابل بررسی است: [[اطاعت تکوینی]] از [[فرمان الهی]]؛ [[اطاعت تکوینی]] از غیر [[خداوند]]<ref>[[مصطفی جعفرپیشه فرد|جعفرپیشه فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>. | |||
== | === اطاعت تشریعی === | ||
{{اصلی|اطاعت تشریعی}} | |||
اطاعت تشریعی به معنای [[فرمانبری]] ارادی از [[حکم]] و قانونی است که از ناحیه شخصِ برخوردار از حق تشریع و آمریت، اعتبار شده باشد. بدیهی است که این اطاعت در حوزه [[رفتار]] ارادی موجوداتی مختار، مانند [[انسان]] معنا مییابد و پذیرش آن در گرو [[نفی]] مسلک [[جبر]] و بر مبنای ارادی بودن اطاعت است که اطاعت و [[عصیان]]، [[ارزش]] یا ضد ارزش محسوب میشود<ref>[[مصطفی جعفرپیشه فرد|جعفرپیشه فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>. موارد اطاعت [[تشریعی]] عبارتاند از: | |||
== | ==== اطاعت خدا ==== | ||
{{اصلی|اطاعت خدا}} | |||
یکی از مظاهر و شؤون [[توحید در ربوبیت]]، توحید در حق اطاعت است؛ زیرا خداوند به دلیل این که [[آفریدگار]] و [[پروردگار]] [[جهان]] و مالک [[حقیقی]] است و همه موجودات مملوک و مسخر او هستند لذا از حق اطاعت بالذات برخوردار است و حق اطاعت دیگران، تابع [[مشیت]] و [[اذن الهی]] است: {{متن قرآن|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند» سوره نساء، آیه ۶۴.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[توحید افعالی - ربانی گلپایگانی (مقاله)|مقاله «توحید افعالی»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی، ج۳]]، ص۶۰.</ref> | |||
== | ==== اطاعت پیامبر ==== | ||
{{ | {{اصلی|اطاعت پیامبر}} | ||
اطاعت از [[پیامبر]] [[خدا]] به معنای [[پیروی]] و عملکردن به فرمانهای آن حضرت است. به حکم [[عقل]]، همانگونه که [[اطاعت از خداوند]] لازم و ضروری است، اطاعت از [[پیامبری]] که از جانب [[خدا]] آمده نیز ضرورت دارد. علاوه بر حکم عقل، [[آیات قرآنی]] و روایات متعددی بر لزوم [[اطاعت از پیامبران]] دلالت دارند. بر اساس آیاتی دیگر [[اطاعت از پیامبر]]، موجب بهرهمندی از [[رحمت الهی]]، قرار گرفتن در زمره نعمتدادهشدگان، رسیدن به [[رستگاری]]، وسعت [[روزی]] و [[آمرزش گناهان]] است و در مقابل مخالفت با پیامبر نیز عواقبی در پی دارد که قرار گرفتن در زمره کفار، گمراهی آشکار، گرفتار شدن به [[عذاب الهی]] و [[نابودی اعمال]] از جمله آنهاست<ref>ر.ک: [[مصطفی جعفرپیشه فرد|جعفرپیشه فرد، مصطفی]]، [[اطاعت (مقاله)|اطاعت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷؛ [[محمد کاظمی بنچناری|کاظمی بنچناری، محمد]]، [[اطاعت ۲ - کاظمی بنچناری (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]].</ref>. | |||
[[ | ==== اطاعت پیامبر خاتم ==== | ||
[[رده: | {{اصلی|اطاعت پیامبر خاتم}} | ||
در [[آیات]] فراوانی، اطاعت از [[پیامبر اسلام]] {{صل}} در ردیف [[اطاعت از خدا]]، مطرح شده است؛ مانند: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللَّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنكُمْ}}<ref> ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید؛ سوره نساء، آیه۵۹.</ref>؛ با توجه به اینکه اطاعت از [[پیامبر]] {{صل}} به [[دستور خدا]] لازم شده است، اطاعت از وی [[اطاعت از خدا]] محسوب میشود<ref>جامعالبیان، مج، ۴، ج۵، ص۲۴۲.</ref>: {{متن قرآن|مَّنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بیگمان از خداوند فرمان برده است؛ سوره نساء، آیه۸۰.</ref>. نه تنها در [[زمین]] که در آسمانها نیز [[پیامبر]] [[واجب الاطاعه]] است و فرمانش را [[فرشتگان]] اطاعت میکنند، ازاینرو در [[شب معراج]]، [[فرشتگان]] به [[فرمان]] [[پیامبر]] درهای [[بهشت]] را گشودند<ref>کشف الاسرار، ج۱۰، ص۳۹۸.</ref>: {{متن قرآن|مُطَاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ}}<ref>آنجا فرمانگزاری امین است؛ سوره تکویر، آیه۲۱.</ref> و چون [[شریعت محمدی]] {{صل}} تا [[قیامت]] پابرجاست، اطاعت از فرمانهای آن حضرت پس از [[وفات]] ایشان نیز [[واجب]] است<ref>مجمع البیان، ج۳، ص۱۰۰.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفرپیشه فرد|جعفرپیشه فرد، مصطفی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref> | |||
==== اطاعت از اهل بیت ==== | |||
{{اصلی|اطاعت اهل بیت|اطاعت امام|اطاعت اولی الامر}} | |||
اطاعت از [[اهل بیت]] {{عم}} به معنای [[عمل به دستورات]] آنها با میل و رغبت درونی است. اطاعت از ایشان با [[اطاعت از خدا]] و رسولش همراه است و [[خدا]] به [[مؤمنان]] [[دستور]] داده تا از [[پیامبر]] {{صل}} و [[اولوالامر]] اطاعت کنند: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید و اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارید، چون در چیزی با هم به ستیز برخاستید آن را به خداوند و پیامبر بازبرید که این بهتر و بازگشت آن نیکوتر است» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref>. | |||
اطاعت و پیروی به عنوان یک [[حق]] بر گردن هر [[انسانی]] است که از [[امام]] خود اطاعت کند. از [[امام باقر]] {{ع}} پرسیده شد، حقّ امام بر [[مردم]] چیست؟ فرمود: حقّ امام بر مردم آن است که به سخنان او گوش فرا دهند و از او اطاعت کنند<ref>{{متن حدیث|مَا حَقُّ الْإِمَامِ عَلَى النَّاسِ قَالَ حَقُّهُ عَلَيْهِمْ أَنْ يَسْمَعُوا لَهُ وَ يُطِيعُوا}}؛ کافی، ج۱، ص۴۰۵.</ref>.<ref>[[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[وظایف امت نسبت به قرآن و عترت (کتاب)|وظایف امت نسبت به قرآن و عترت]]، ص ۹۷.</ref> | |||
==== اطاعت از ولی فقیه ==== | |||
{{اصلی|اطاعت از ولی فقیه}} | |||
==== اطاعت از شوهر ==== | |||
[[فرمانبری]] [[زن]] از [[همسر]] خود در مسائل زناشویی، از مواردی است که [[خداوند]] بدان [[فرمان]] داده است. از [[رسول خدا]] {{صل}} [[نقل]] است که "بهترین زنان، کسی است که وقتی به او [[فرمان]] دادی، از تو اطاعت کند". زنی که [[مخالفت]] کند و ناشزه شود، از پارهای [[حقوق]] از جمله [[حق]] همخوابی [[محروم]] میگردد<ref>جامع البیان، مج۴، ج۵، ص۸۲ـ۹۹.</ref> و چنانچه از [[سرپیچی]] دست برداشت و [[مطیع]] گردید، شوهر [[حق]] [[ستم]] و [[آزار]] وی را ندارد: {{متن قرآن|فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلاَ تَبْغُواْ عَلَيْهِنَّ سَبِيلاً }}<ref> اگر فرمانبردار شما شدند دیگر به زیان آنان راهی مجویید؛ سوره نساء، آیه۳۴.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفرپیشه فرد|جعفرپیشه فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref> | |||
== اطاعتهای مشروع و نامشروع == | |||
=== اطاعت [[مشروع]] === | |||
در [[درجه]] نخست، [[اطاعت از خدا]] و سپس اطاعت از کسانی است که [[خداوند]] [[دستور]] به اطاعت از آنها را داده است، مانند [[اطاعت از رسول خدا]] {{صل}} و همه [[پیامبران]] و [[جانشینان]] آنان و اطاعت از هر کسی که در [[شریعت]]، اطاعت آنها را در چهارچوب [[دین]] لازم شمرده شده است، همچون اطاعت [[فرزند]] از پدر و مادر و اطاعت [[زن]] از [[همسر]] و اطاعت شاگرد از استاد. در آیات قرآن کریم آثاری برای چنین اطاعتی بیان شده است مانند: مشمول [[رحمت الهی]] شدن<ref>سوره آل عمران، آیه ۱۳۲.</ref>؛ ورود به [[بهشت]]<ref>سوره نساء، آیه ۱۳.</ref>؛ رسیدن به کامیابی بزرگ<ref>سوره احزاب، آیه ۷۱</ref>؛ قرار گرفتن در کنار [[پیامبران]] و صدیقان و [[شهداء]] و [[صالحان]]<ref>سوره نساء، آیه ۶۹.</ref> و دریافت [[پاداش]] [[نیکو]] و تضمین کم نشدن از [[پاداش اعمال]] [[صالح]]<ref>سوره فتح، آیه ۱۶.</ref>. | |||
=== اطاعتهای [[نامشروع]] === | |||
اطاعتهای [[نامشروع]]، دو دسته است: دسته نخست مواردی است که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[یاران]] وی یا همه [[مؤمنان]] صریحاً از اطاعت [[نهی]] شدهاند و دسته دوم مواردی که پیامدهای [[سوء]] برخی اطاعتهای نادرست، به [[پیامبر]] یا [[مؤمنان]] گوشزد شده است مانند: اطاعت از [[کافران]]<ref>سوره فرقان، آیه۵۲.</ref>؛ اطاعت از [[منافقان]]<ref>سوره احزاب، آیه ۱و ۴۸.</ref>؛ اطاعت از [[تکذیب]] کنندگان<ref>سوره قلم، آیه۸.</ref>؛ اطاعت از غافلان از [[یاد خدا]] و [[پیروان]] [[هوای نفس]]<ref>سوره کهف، آیه۲۸.</ref>؛ اطاعت از [[گناهکاران]]<ref>سوره انسان، آیه۲۴.</ref>؛ اطاعت از [[اکثریت]]<ref>سوره انعام، آیه۱۱۶.</ref> و غیره<ref>[[مصطفی جعفرپیشه فرد|جعفرپیشه فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ - ۵۳۵؛ [[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[اطاعت - کوشا (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>. | |||
==== اطاعت از حاکم جائر ==== | |||
{{اصلی|اطاعت حاکم جائر}} | |||
یکی از اطاعتهای نامشروع، اطاعت از حاکم جائر است. [[آیات]] و [[روایات]] فراوانی دلالت بر حرمت اطاعت از حاکم جائر میکند. برخی از آیات [[مشروعیت]] نداشتن حاکمیت جائر را بیان کردهاند، دستهای از [[آیات قرآن]] بر این مسئله تأکید دارد که [[رهبری سیاسی]] [[جامعه]] از آنِ [[صالحان]] است و به هیچروی به [[ظالمان]] نمیرسد. آیات دیگری [[مردم]] را از مراجعه به [[حاکمیت]] [[ظلم]] برحذر میدارند. از مجموع آیات برداشت میشود که اطاعت از کسانی که شرایط [[فرمان]] دادن ندارند، در هیچ وضعیتی جایز نیست. درباره اطاعت نکردن از [[حاکم جائر]] روایات بسیاری نیز وارد شده است. از [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: "کسی که از [[معصیتکاران]] اطاعت کند، [[دین]] ندارد"<ref>[[محمد علی میرعلی|میرعلی، محمد علی]]، [[اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت (کتاب)|اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت]]، ص ۹۸ ـ ۱۷۷.</ref>. | |||
== جستارهای وابسته == | |||
{{مدخل وابسته}} | |||
* [[اتباع]] | |||
* [[اتباع حق]] | |||
* [[اراده اطاعت]] | |||
* [[استثقال اطاعت]] | |||
* [[استحقاق ثواب]] | |||
* [[استحقاق مدح]] | |||
* [[امتثال]] | |||
* [[انقیاد]] | |||
* [[اوامر و نواهی]] | |||
* [[آیه اطاعت]] | |||
* [[بیعت اطاعت]] | |||
* [[تأسی]] | |||
* [[تجری]] | |||
* [[تسلیم]] | |||
* [[تمکین]] | |||
* [[تنافی کفر و اطاعت]] | |||
* [[تنعم به اطاعت]] | |||
* [[توحید در اطاعت]] | |||
* [[ثواب اطاعت]] | |||
* [[ثواب و عقاب]] | |||
* [[حسن طاعات]] | |||
* [[داعی به اطاعت]] | |||
* [[طاعات عبد]] | |||
* [[طاعات کافر]] | |||
* [[طاعات مطلقه]] | |||
* [[طاعات مفترضه]] | |||
* [[اطاعت از ابوین]] | |||
* [[اطاعت از امام]] | |||
* [[اطاعت از امام مهدی]] | |||
* [[اطاعت از اوصیای انبیا]] | |||
* [[اطاعت از اولی الامر]] | |||
* [[اطاعت از حاکم جائر]] | |||
* [[اطاعت از خدا]] | |||
* [[اطاعت از رسول خدا]] | |||
* [[اطاعت از زوج]] | |||
* [[اطاعت از غیر معصوم]] | |||
* [[اطاعت از نماینده ولی فقیه]] | |||
* [[اطاعت از نواب امام]] | |||
* [[اطاعت الهی]] | |||
* [[اطاعت امام]] | |||
* [[اطاعت انبیا در افعال]] | |||
* [[اطاعت انبیا در اقوال]] | |||
* [[اطاعت انسان]] | |||
* [[اطاعت اولوالامر]] | |||
* [[اطاعت اهل اجماع]] | |||
* [[اطاعت اهل بیت]] | |||
* [[اطاعت پیامبر]] | |||
* [[اطاعت پیامبر خاتم]] | |||
* [[اطاعت تکوینی]] | |||
* [[اطاعت خدا]] | |||
* [[اطاعت در عبادات]] | |||
* [[اطاعت در غیر عبادات]] | |||
* [[اطاعت درعبادات]] | |||
* [[اطاعت درغیرعبادات]] | |||
* [[اطاعت سلطان جایر]] | |||
* [[اطاعت سلطان عادل]] | |||
* [[اطاعت شیطان]] | |||
* [[اطاعت طاغوت]] | |||
* [[اطاعت غیر افضل]] | |||
* [[اطاعت غیر خدا]] | |||
* [[اطاعت متأخره]] | |||
* [[اطاعت مخلوق در معصیت خالق]] | |||
* [[اطاعت مرتد]] | |||
* [[اطاعت مکلفین]] | |||
* [[اطاعت ملائکه]] | |||
* [[اطاعت ولی فقیه]] | |||
* [[عصیان]] | |||
* [[علم به مناقب طاعات]] | |||
* [[قصد قربت در عبادت]] | |||
* [[کتاب طاعات]] | |||
* [[گناه]] | |||
* [[مطیع]] | |||
* [[مقام افتراض اطاعت]] | |||
* [[مقام مطیعان]] | |||
* [[وجوب اطاعت امام]] | |||
* [[وقت اطاعت]] | |||
{{پایان مدخل وابسته}} | |||
== منابع == | |||
{{منابع}} | |||
# [[پرونده:000055.jpg|22px]] [[مصطفی جعفرپیشه فرد|جعفرپیشه فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳''']] | |||
# [[پرونده:1224274.jpg|22px]] [[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[توحید افعالی - ربانی گلپایگانی (مقاله)|'''توحید افعالی''']]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی ج۳]] | |||
# [[پرونده:1100538.jpg|22px]] [[محمد علی میرعلی|میرعلی، محمد علی]]، [[اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت (کتاب)|'''اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت''']] | |||
# [[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[اسلام - کوشا (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']] | |||
# [[پرونده:1100515.jpg|22px]] [[محمد کاظمی بنچناری|کاظمی بنچناری، محمد]]، [[اطاعت ۲ - کاظمی بنچناری (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|'''دانشنامه امام رضا ج۲''']] | |||
# [[پرونده:IM010259.jpg|22px]] [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[وظایف امت نسبت به قرآن و عترت (کتاب)|'''وظایف امت نسبت به قرآن و عترت''']] | |||
{{پایان منابع}} | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
{{فضایل اخلاقی}} | |||
[[رده:حقوق امام]] | |||