بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
بخشی از خطابها ناظر به گفتگوهایی است با | بخشی از خطابها ناظر به گفتگوهایی است با منکران که به ظاهر همراه [[پیامبر]] قرار دارند، و به تعبیر [[قرآن]] [[منافقان]] هستند. البته گاه وصف آنان را نمیآورد، اما کارهای آنان را بر میشمارد یا روش برخورد آنان با [[پیامبر]] {{صل}} را نشان میدهد. | ||
== اوصاف [[منافقان]] مرتبط با [[پیامبر]] == | == اوصاف [[منافقان]] مرتبط با [[پیامبر]] == | ||
#{{متن قرآن|فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ}}<ref>«به دل بیمارییی دارند و خداوند بر بیماریشان افزود؛ و برای دروغی که میگفتند عذابی دردناک خواهند داشت» سوره بقره، آیه ۱۰.</ref>. | #{{متن قرآن|فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ}}<ref>«به دل بیمارییی دارند و خداوند بر بیماریشان افزود؛ و برای دروغی که میگفتند عذابی دردناک خواهند داشت» سوره بقره، آیه ۱۰.</ref>. | ||
#{{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيُشْهِدُ اللَّهَ عَلَى مَا فِي قَلْبِهِ وَهُوَ أَلَدُّ الْخِصَامِ}}<ref>«و از مردم کسی است که گفتارش درباره زندگی این جهان تو را به شگفتی وا میدارد و خداوند را بر آنچه در دل دارد گواه میگیرد و همو کینهتوزترین دشمنان است» سوره بقره، آیه ۲۰۴.</ref>. | #{{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيُشْهِدُ اللَّهَ عَلَى مَا فِي قَلْبِهِ وَهُوَ أَلَدُّ الْخِصَامِ}}<ref>«و از مردم کسی است که گفتارش درباره زندگی این جهان تو را به شگفتی وا میدارد و خداوند را بر آنچه در دل دارد گواه میگیرد و همو کینهتوزترین دشمنان است» سوره بقره، آیه ۲۰۴.</ref>. | ||
#{{متن قرآن|الَّذِينَ قَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ وَقَعَدُوا لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا قُلْ فَادْرَءُوا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«(همان) کسانی که (خود از جنگ، پس) نشستند و درباره همگنان (شهید) خویش گفتند: اگر (آنها هم) از ما پیروی میکردند کشته نمیشدند؛ بگو: اگر راست میگویید مرگ را از خویش برانید» سوره آل عمران، آیه ۱۶۸.</ref>. '''نکته''': درباره یکی از ویژگیهای [[منافقان]] در ذیل این [[آیه]] مرحوم [[آیتالله]] طالقانی مینویسد: {{متن قرآن|الَّذِينَ قَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ وَقَعَدُوا لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا قُلْ فَادْرَءُوا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}، {{متن قرآن|الَّذِينَ}} بیان و صفت دیگری از {{متن قرآن|الَّذِينَ نَافَقُوا}} است: اینها با تحرک [[شرک]] و نمایان شدن چهره آن و پیش از درگیری و [[کارزار]] گویند: اگر کارزاری باشد [[پیروی]] میکنیم، و پس از درگیری و [[کارزار]] چنین گویند. مقصود از اخوان، وابستگان و [[نزدیکان]] و همرازان آنها هستند، که با آنان بیپرده سخن میگفتند. {{متن قرآن|وَقَعَدُوا}}، جمله حالیه و معترضه است: همانها که خود را واقعیتنگر و عاقبتاندیش مینمایانند - و به | #{{متن قرآن|الَّذِينَ قَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ وَقَعَدُوا لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا قُلْ فَادْرَءُوا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«(همان) کسانی که (خود از جنگ، پس) نشستند و درباره همگنان (شهید) خویش گفتند: اگر (آنها هم) از ما پیروی میکردند کشته نمیشدند؛ بگو: اگر راست میگویید مرگ را از خویش برانید» سوره آل عمران، آیه ۱۶۸.</ref>. '''نکته''': درباره یکی از ویژگیهای [[منافقان]] در ذیل این [[آیه]] مرحوم [[آیتالله]] طالقانی مینویسد: {{متن قرآن|الَّذِينَ قَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ وَقَعَدُوا لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا قُلْ فَادْرَءُوا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}، {{متن قرآن|الَّذِينَ}} بیان و صفت دیگری از {{متن قرآن|الَّذِينَ نَافَقُوا}} است: اینها با تحرک [[شرک]] و نمایان شدن چهره آن و پیش از درگیری و [[کارزار]] گویند: اگر کارزاری باشد [[پیروی]] میکنیم، و پس از درگیری و [[کارزار]] چنین گویند. مقصود از اخوان، وابستگان و [[نزدیکان]] و همرازان آنها هستند، که با آنان بیپرده سخن میگفتند. {{متن قرآن|وَقَعَدُوا}}، جمله حالیه و معترضه است: همانها که خود را واقعیتنگر و عاقبتاندیش مینمایانند - و به جاذبه [[جاهلیت]] و [[گرایش]] به [[کفر]] در کنج [[خانهها]] نشستند - اگر آنان که بیرون رفتند و کشته شدند، از ما [[پیروی]] میکردند و چون ما در [[خانهها]] میماندند کشته نمیشدند. از هر [[مسئولیت]] خطیر روی بر میگردانند و [[ضعیفان]] ساده را ضعیفتر میکنند تا پیرو خود گردانند، لو... لو... اگر و اگر “تجزیه و تحلیل مسائل” {{متن قرآن|لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا...}} اگر آنها که بیرون رفتند از ما شنوایی و [[پیروی]] داشتند کشته نمیشدند. با این هشیاری و عاقبتاندیشی و نشستن و از حوادث روی گرداندن برای چه؟ برای گریز از [[مرگ]] که در هر حال و در هر جا، زود یا دیر به سراغشان میآید. اگر [[مرگ]] در [[راه خدا]] و حیاتانگیز نباشد، [[مرگ]] ننگین است، آیا با تدبیر میتوانند آن را از خود باز گردانند: {{متن قرآن|قُلْ فَادْرَءُوا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}} آن گفتارشان {{متن قرآن|قَالُوا لَوْ نَعْلَمُ قِتَالًا...}} پیش از بیرون رفتن به میدان و این هم پس از آن. آنان در راه [[عقیده]] و ایمانشان به سراغ [[مرگ]] رفتند و کشته شدند، شما که از [[ترس]] [[مرگ]] در خانههای خود خزیدید و پوسیده شدید، [[مرگ]] به سراغتان خواهد آمد<ref>پرتوی از قرآن، ج۵، ص۴۱۹.</ref>. | ||
#{{متن قرآن|أُولَئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا}}<ref>«آنانند که آنچه را در دل دارند خداوند میداند؛ از آنان دوری گزین و پندشان ده و به آنان سخنی رسا که در دلشان جایگیر شود، بگوی» سوره نساء، آیه ۶۳.</ref>. | #{{متن قرآن|أُولَئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا}}<ref>«آنانند که آنچه را در دل دارند خداوند میداند؛ از آنان دوری گزین و پندشان ده و به آنان سخنی رسا که در دلشان جایگیر شود، بگوی» سوره نساء، آیه ۶۳.</ref>. | ||
#{{متن قرآن|إِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِنْ تُصِبْكَ مُصِيبَةٌ يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنَا أَمْرَنَا مِنْ قَبْلُ وَيَتَوَلَّوْا وَهُمْ فَرِحُونَ * قُلْ لَنْ يُصِيبَنَا إِلَّا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَنَا هُوَ مَوْلَانَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ * قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنَا إِلَّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ أَنْ يُصِيبَكُمُ اللَّهُ بِعَذَابٍ مِنْ عِنْدِهِ أَوْ بِأَيْدِينَا فَتَرَبَّصُوا إِنَّا مَعَكُمْ مُتَرَبِّصُونَ * قُلْ أَنْفِقُوا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا لَنْ يُتَقَبَّلَ مِنْكُمْ إِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْمًا فَاسِقِينَ}}<ref>«اگر خیری به تو رسد ناخشنود میشوند و اگر بلایی به تو رسد میگویند: ما از پیش (صلاح) کار خود را (در نظر) گرفته بودیم و با شادی رو میگردانند * بگو هیچگاه جز آنچه خداوند برای ما مقرّر داشته است به ما نمیرسد، او سرور ماست و مؤمنان باید تنها بر خداوند توکّل کنند * بگو آیا برای ما جز یکی از دو نکویی را انتظار دارید؟ و ما برای شما انتظار داریم که خداوند شما را از سوی خویش یا به دست ما به عذابی دچار فرماید پس چشم به راه باشید که ما نیز با شما چشم به راهیم * بگو: چه خواسته چه ناخواسته بخشش کنید هرگز از شما پذیرفته نمیگردد که شما گروهی نافرمان بودهاید» سوره توبه، آیه ۵۰-۵۳.</ref> | #{{متن قرآن|إِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِنْ تُصِبْكَ مُصِيبَةٌ يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنَا أَمْرَنَا مِنْ قَبْلُ وَيَتَوَلَّوْا وَهُمْ فَرِحُونَ * قُلْ لَنْ يُصِيبَنَا إِلَّا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَنَا هُوَ مَوْلَانَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ * قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنَا إِلَّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ أَنْ يُصِيبَكُمُ اللَّهُ بِعَذَابٍ مِنْ عِنْدِهِ أَوْ بِأَيْدِينَا فَتَرَبَّصُوا إِنَّا مَعَكُمْ مُتَرَبِّصُونَ * قُلْ أَنْفِقُوا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا لَنْ يُتَقَبَّلَ مِنْكُمْ إِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْمًا فَاسِقِينَ}}<ref>«اگر خیری به تو رسد ناخشنود میشوند و اگر بلایی به تو رسد میگویند: ما از پیش (صلاح) کار خود را (در نظر) گرفته بودیم و با شادی رو میگردانند * بگو هیچگاه جز آنچه خداوند برای ما مقرّر داشته است به ما نمیرسد، او سرور ماست و مؤمنان باید تنها بر خداوند توکّل کنند * بگو آیا برای ما جز یکی از دو نکویی را انتظار دارید؟ و ما برای شما انتظار داریم که خداوند شما را از سوی خویش یا به دست ما به عذابی دچار فرماید پس چشم به راه باشید که ما نیز با شما چشم به راهیم * بگو: چه خواسته چه ناخواسته بخشش کنید هرگز از شما پذیرفته نمیگردد که شما گروهی نافرمان بودهاید» سوره توبه، آیه ۵۰-۵۳.</ref> | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
'''نتیجه''': در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است: | '''نتیجه''': در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است: | ||
# [[خداوند]] یکی از ویژگیهای [[منافقان]] را [[بیمار]] دلی معرفی میکند و میفرماید: در دلهای آنان نوعی [[بیماری]] است {{متن قرآن|فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ}}، {{متن قرآن|وَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ}} [[نفاق]] را نوعی [[بیماری]] میداند؛ چرا که [[انسان]] سالم یک چهره بیشتر ندارد و [[دل]] و زبان و [[روح]] و | # [[خداوند]] یکی از ویژگیهای [[منافقان]] را [[بیمار]] دلی معرفی میکند و میفرماید: در دلهای آنان نوعی [[بیماری]] است {{متن قرآن|فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ}}، {{متن قرآن|وَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ}} [[نفاق]] را نوعی [[بیماری]] میداند؛ چرا که [[انسان]] سالم یک چهره بیشتر ندارد و [[دل]] و زبان و [[روح]] و جسم او هماهنگ و مکمل یکدیگرند، امّا [[انسان]] [[منافق]] گرفتار دوگانگی جسم و [[روح]] و [[دل]] و زبان است و از این رو، نوعی تضاد و ناهماهنگی بر [[شخصیت]] او [[حاکم]] است امّا از آنجا که در [[نظام آفرینش]]، هر کس در مسیری قرار گرفت و وسائل آن را فراهم ساخت در همان مسیر، رو به جلو میرود: {{متن قرآن|فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا}}؛ | ||
# دوگانگی درون و برون ویژگی [[منافقان]] {{متن قرآن|أُولَئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ}} | # دوگانگی درون و برون ویژگی [[منافقان]] {{متن قرآن|أُولَئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ}} شیوه [[احتجاج]] و روش برخورد [[پیامبر]] با [[منافقان]]، برخواسته از تعلیم الهی: {{متن قرآن|فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا}}، {{متن قرآن|قُلْ لَنْ يُصِيبَنَا إِلَّا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَنَا هُوَ مَوْلَانَا... * قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنَا إِلَّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ...}}، {{متن قرآن|فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَدًا وَلَنْ تُقَاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا إِنَّكُمْ رَضِيتُمْ بِالْقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَاقْعُدُوا مَعَ الْخَالِفِينَ}}؛ | ||
# ویژگی [[رفتاری]] بعضی از [[منافقان]] این است که [[پیامبر]] را [[آزار]] میدهند {{متن قرآن|وَمِنْهُمُ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ}} و میگویند: او گوشی {{متن قرآن|وَيَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ}} و خوش [[باور]] است آنها در [[حقیقت]] یکی از نقاط | # ویژگی [[رفتاری]] بعضی از [[منافقان]] این است که [[پیامبر]] را [[آزار]] میدهند {{متن قرآن|وَمِنْهُمُ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ}} و میگویند: او گوشی {{متن قرآن|وَيَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ}} و خوش [[باور]] است آنها در [[حقیقت]] یکی از نقاط قوت [[پیامبر]] را به عنوان نقطه [[ضعف]] نشان میدادند. لذا [[خداوند]] میفرماید به آنها بگو: اگر [[پیامبر]] گوش به سخنان شما فرا میدهد و عذرتان را میپذیرد، و به [[گمان]] شما یک [[آدم]] گوشی است این به نفع شماست {{متن قرآن|قُلْ أُذُنُ خَيْرٍ لَكُمْ}} زیرا از این طریق آبروی شما را [[حفظ]] کرده، و شخصیتتان را [[خرد]] نمیکند [[عواطف]] شما را جریحهدار نمیسازد، و برای [[حفظ]] [[محبت]] و [[اتحاد]] و [[وحدت]] شما از این طریق کوشش میکند، در حالی که اگر او فوراً پردهها را بالا میزد، و [[دروغگویان]] را رسوا میکرد، دردسر فراوانی برای شما فراهم میآمد؛ | ||
# از ویژگیهای [[منافقان]] | # از ویژگیهای [[منافقان]] ناشناخته بودن چهره آنان بر [[پیامبر]]: {{متن قرآن|وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ مُنَافِقُونَ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفَاقِ لَا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ...}}؛ | ||
# از اوصاف [[منافقان]] این است که بیحفاظ بودن خانههایشان را بهانهای برای فرار و شرکت نکردن در [[جنگ]] قرار میدهند [[خداوند]] خطاب به [[پیامبر]] میفرماید: بگو: اگر از [[مرگ]] یا کشته شدن فرار کنید این فرار سودی به حال شما نخواهد داشت {{متن قرآن|قُلْ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْفِرَارُ إِنْ فَرَرْتُمْ مِنَ الْمَوْتِ أَوِ الْقَتْلِ}} و در آن هنگام جز بهره کمی از زندگانی نخواهید گرفت {{متن قرآن|وَإِذًا لَا تُمَتَّعُونَ إِلَّا قَلِيلًا}} و نیز به آنها بگو چه کسی میتواند شما را در برابر [[اراده خدا]] [[حفظ]] کند اگر او | # از اوصاف [[منافقان]] این است که بیحفاظ بودن خانههایشان را بهانهای برای فرار و شرکت نکردن در [[جنگ]] قرار میدهند [[خداوند]] خطاب به [[پیامبر]] میفرماید: بگو: اگر از [[مرگ]] یا کشته شدن فرار کنید این فرار سودی به حال شما نخواهد داشت {{متن قرآن|قُلْ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْفِرَارُ إِنْ فَرَرْتُمْ مِنَ الْمَوْتِ أَوِ الْقَتْلِ}} و در آن هنگام جز بهره کمی از زندگانی نخواهید گرفت {{متن قرآن|وَإِذًا لَا تُمَتَّعُونَ إِلَّا قَلِيلًا}} و نیز به آنها بگو چه کسی میتواند شما را در برابر [[اراده خدا]] [[حفظ]] کند اگر او بدی یا رحمتی را برای شما [[اراده]] کند {{متن قرآن|قُلْ مَنْ ذَا الَّذِي يَعْصِمُكُمْ مِنَ اللَّهِ إِنْ أَرَادَ بِكُمْ سُوءًا أَوْ أَرَادَ بِكُمْ رَحْمَةً}} و آنها جز [[خدا]] هیچ [[سرپرست]] و [[یاوری]] برای خود نخواهند یافت {{متن قرآن|وَلَا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا}}؛ | ||
# [[خداوند]] به [[پیامبر]] خبر میدهدکه اینان - متخلفین از حدیبیه - به زودی تو را میبینند، و از نیآمدنشان اعتذار میجویند {{متن قرآن|سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرَابِ}} که سرگرم کارهای شخصی و رسیدگی به [[اهل]] و به مالها بودیم {{متن قرآن|شَغَلَتْنَا أَمْوَالُنَا وَأَهْلُونَا}} و از تو میخواهند برایشان | # [[خداوند]] به [[پیامبر]] خبر میدهدکه اینان - متخلفین از حدیبیه - به زودی تو را میبینند، و از نیآمدنشان اعتذار میجویند {{متن قرآن|سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرَابِ}} که سرگرم کارهای شخصی و رسیدگی به [[اهل]] و به مالها بودیم {{متن قرآن|شَغَلَتْنَا أَمْوَالُنَا وَأَهْلُونَا}} و از تو میخواهند برایشان طلب [[مغفرت]] کنی {{متن قرآن|فَاسْتَغْفِرْ لَنَا}} [[ولی خدا]] آنان را در آنچه میگویند [[تکذیب]] میکند، و [[تذکر]] میدهد که سبب نیآمدنشان، چیزی است غیر از آنچه که اظهار میکنند {{متن قرآن|يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ مَا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ}} و سبب واقعی تخلفشان [[سوء ظن]] و [[ترس]] از کشته شدن بوده است و در [[حقیقت]] [[نفاق]] و [[سوء]] ظنشان {{متن قرآن|بَلْ ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَنْقَلِبَ الرَّسُولُ وَالْمُؤْمِنُونَ إِلَى أَهْلِيهِمْ أَبَدًا}} که [[گمان]] میکردند [[پیامبر]] و [[مؤمنان]] هرگز به خانوادههای خود باز نخواهند گشت{{متن قرآن|بَلْ ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَنْقَلِبَ الرَّسُولُ وَالْمُؤْمِنُونَ إِلَى أَهْلِيهِمْ أَبَدًا}} و این [[سفر]]، سفر پایانی [[عمر]] [[پیامبر]] {{صل}} و [[مؤمنان]] است و باید از آن [[کنارهگیری]] کرد؛ | ||
# مجذوب شدن [[پیامبر]] از شیوایی در [[سخن گفتن]] [[منافقان]] {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا}} و ریاکاری و [[فریبکاری]] آنان،: {{متن قرآن|وَيُشْهِدُ اللَّهَ عَلَى مَا فِي قَلْبِهِ}} و هشدار [[الهی]] به [[پیامبر]] مبنی بر [[مراقبت]] بر [[رفتار]] دوگانه و فریبکارانه آنان {{متن قرآن|هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم | # مجذوب شدن [[پیامبر]] از شیوایی در [[سخن گفتن]] [[منافقان]] {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا}} و ریاکاری و [[فریبکاری]] آنان،: {{متن قرآن|وَيُشْهِدُ اللَّهَ عَلَى مَا فِي قَلْبِهِ}} و هشدار [[الهی]] به [[پیامبر]] مبنی بر [[مراقبت]] بر [[رفتار]] دوگانه و فریبکارانه آنان {{متن قرآن|هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲]]، ص۸۰۲-۸۱۱.</ref>. | ||
== [[سرنوشت]] [[منافقان]] == | == [[سرنوشت]] [[منافقان]] == | ||
| خط ۴۶: | خط ۴۶: | ||
'''نتیجه''': در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است: | '''نتیجه''': در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است: | ||
# | # وظیفه پیامبر در [[بشارت]] [[منافقان]] به [[عذاب الهی]]: {{متن قرآن|بَشِّرِ الْمُنَافِقِينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا}}، {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ... وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ}}؛ | ||
# بیتأثیری | # بیتأثیری استغفار پیامبر برای [[منافقان]]: {{متن قرآن|اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ...}}، {{متن قرآن|سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ}}؛ | ||
# [[نهی]] [[خداوند]] از اعجاب [[پیامبر]] نسبت به برخورداری [[منافقان]] از امکانات مادی واجتماعی: {{متن قرآن|فَلَا تُعْجِبْكَ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِهَا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كَافِرُونَ}}؛ | # [[نهی]] [[خداوند]] از اعجاب [[پیامبر]] نسبت به برخورداری [[منافقان]] از امکانات مادی واجتماعی: {{متن قرآن|فَلَا تُعْجِبْكَ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِهَا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كَافِرُونَ}}؛ | ||
# [[پیامبر]] موظف به برحذر بودن از [[منافقان]]: {{متن قرآن|إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ... *...هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْ}}؛ | # [[پیامبر]] موظف به برحذر بودن از [[منافقان]]: {{متن قرآن|إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ... *...هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْ}}؛ | ||
| خط ۵۴: | خط ۵۴: | ||
# [[پیامبر]] موظف به موضعگیری در برابر [[منافقان]] و [[تهدید]] به افشای اسرارشان: {{متن قرآن|يَحْذَرُ الْمُنَافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمَا فِي قُلُوبِهِمْ قُلِ اسْتَهْزِئُوا إِنَّ اللَّهَ مُخْرِجٌ مَا تَحْذَرُونَ}} | # [[پیامبر]] موظف به موضعگیری در برابر [[منافقان]] و [[تهدید]] به افشای اسرارشان: {{متن قرآن|يَحْذَرُ الْمُنَافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمَا فِي قُلُوبِهِمْ قُلِ اسْتَهْزِئُوا إِنَّ اللَّهَ مُخْرِجٌ مَا تَحْذَرُونَ}} | ||
# [[اختیار]] [[پیامبر]] در بخشودن گروهی از [[منافقان]] و [[کیفر]] گروهی دیگر: {{متن قرآن|لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ إِنْ نَعْفُ عَنْ طَائِفَةٍ مِنْكُمْ نُعَذِّبْ طَائِفَةً...}}؛ | # [[اختیار]] [[پیامبر]] در بخشودن گروهی از [[منافقان]] و [[کیفر]] گروهی دیگر: {{متن قرآن|لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ إِنْ نَعْفُ عَنْ طَائِفَةٍ مِنْكُمْ نُعَذِّبْ طَائِفَةً...}}؛ | ||
# | # نارضایتی [[منافقان]] نسبت به عملکرد [[پیامبر]] درباره نحوه تقسیم [[صدقات]] میان [[مسلمانان]]: {{متن قرآن|وَلَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا مَا آتَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ سَيُؤْتِينَا اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَرَسُولُهُ إِنَّا إِلَى اللَّهِ رَاغِبُونَ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲]]، ص۸۰۲-۸۱۱.</ref>. | ||
== شیوه برخورد با [[منافقان]] [[محارب]] == | == شیوه برخورد با [[منافقان]] [[محارب]] == | ||
| خط ۷۱: | خط ۷۱: | ||
'''نتیجه''': در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است: | '''نتیجه''': در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است: | ||
# [[نبرد]] بیامان با [[منافقان]] و سختگیری و ترحم نکردن بر آنان، [[فرمان خدا]] به [[پیامبر]]: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ}}؛ | # [[نبرد]] بیامان با [[منافقان]] و سختگیری و ترحم نکردن بر آنان، [[فرمان خدا]] به [[پیامبر]]: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ}}؛ | ||
# [[خداوند]] به [[پیامبر]] میفرماید: از [[کافران]] و [[منافقان]] [[اطاعت]] مکن {{متن قرآن|وَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَالْمُنَافِقِينَ}} با آنان [[سازش]] مکن و اعتنایی به آزارهای آنها مکن {{متن قرآن|وَدَعْ أَذَاهُمْ}} بر [[خدا]] [[توکل]] نما و همین بس که [[خدا]] حامی و مدافع توست {{متن قرآن|وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا}} بدون [[شک]] [[رسول خدا]] هرگز اطاعتی از [[کافران]] و [[منافقان]] نداشت، اما اهمیت موضوع به قدری است که به عنوان تأکید برای شخص [[پیامبر]] و هشدار و سرمشقی برای دیگران، روی این موضوع مخصوصاً تکیه میکند، چه اینکه از خطرات مهمی که بر سر راه [[رهبران]] | # [[خداوند]] به [[پیامبر]] میفرماید: از [[کافران]] و [[منافقان]] [[اطاعت]] مکن {{متن قرآن|وَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَالْمُنَافِقِينَ}} با آنان [[سازش]] مکن و اعتنایی به آزارهای آنها مکن {{متن قرآن|وَدَعْ أَذَاهُمْ}} بر [[خدا]] [[توکل]] نما و همین بس که [[خدا]] حامی و مدافع توست {{متن قرآن|وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا}} بدون [[شک]] [[رسول خدا]] هرگز اطاعتی از [[کافران]] و [[منافقان]] نداشت، اما اهمیت موضوع به قدری است که به عنوان تأکید برای شخص [[پیامبر]] و هشدار و سرمشقی برای دیگران، روی این موضوع مخصوصاً تکیه میکند، چه اینکه از خطرات مهمی که بر سر راه [[رهبران]] راستین قرار دارد به [[سازش]] و [[تسلیم]] کشیده شدن در اثناء مسیر است. | ||
# تأکید [[خداوند]] بر [[توانایی]] [[پیامبر]] درباره [[شناخت]] [[منافقان]]، از آهنگ سخنشان: {{متن قرآن|وَلَوْ نَشَاءُ لَأَرَيْنَاكَهُمْ فَلَعَرَفْتَهُمْ بِسِيمَاهُمْ وَلَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ...}}؛ | # تأکید [[خداوند]] بر [[توانایی]] [[پیامبر]] درباره [[شناخت]] [[منافقان]]، از آهنگ سخنشان: {{متن قرآن|وَلَوْ نَشَاءُ لَأَرَيْنَاكَهُمْ فَلَعَرَفْتَهُمْ بِسِيمَاهُمْ وَلَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ...}}؛ | ||
# [[خداوند]] به کوتاهی و کارشکنی [[منافقان]] در [[جنگ تبوک]] اشاره کرده و با هشدار به آنان میفرماید: متخلفان از [[جنگ]] -[[تبوک]] - به خاطر [[مخالفت]] با [[فرستاده خدا]]، به ([[خانه]])نشینیشان شادمان شدند {{متن قرآن|فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلَافَ رَسُولِ اللَّهِ}} و از این که با اموالشان و جانهایشان، در [[راه خدا]] [[جهاد]] کنند، ناخشنود بودند {{متن قرآن|وَكَرِهُوا أَنْ يُجَاهِدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ}} و گفتند: در این | # [[خداوند]] به کوتاهی و کارشکنی [[منافقان]] در [[جنگ تبوک]] اشاره کرده و با هشدار به آنان میفرماید: متخلفان از [[جنگ]] -[[تبوک]] - به خاطر [[مخالفت]] با [[فرستاده خدا]]، به ([[خانه]])نشینیشان شادمان شدند {{متن قرآن|فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلَافَ رَسُولِ اللَّهِ}} و از این که با اموالشان و جانهایشان، در [[راه خدا]] [[جهاد]] کنند، ناخشنود بودند {{متن قرآن|وَكَرِهُوا أَنْ يُجَاهِدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ}} و گفتند: در این گرما، برای [[جنگ]] [[بسیج]] نشوید {{متن قرآن|وَقَالُوا لَا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ}} ای [[پیامبر]] به آنان بگو: [[آتش]] جهنّم گرمتر است اگر بر فرض آنان همواره به طور عمیق میفهمیدند {{متن قرآن|قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ كَانُوا يَفْقَهُونَ}} که سرنوشتشان به کجا میانجامد؛ | ||
# برحذر شدن [[پیامبر]] از [[دعا]] و [[استغفار]] برای [[منافقان]] و حضور بر سر [[قبر]] آنان: {{متن قرآن|وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُوا وَهُمْ فَاسِقُونَ}}؛ | # برحذر شدن [[پیامبر]] از [[دعا]] و [[استغفار]] برای [[منافقان]] و حضور بر سر [[قبر]] آنان: {{متن قرآن|وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُوا وَهُمْ فَاسِقُونَ}}؛ | ||
# [[مسئولیت]] نداشتن [[پیامبر]] در برابر [[کفرورزی]] [[منافقان]] و رویگردانی آنها از آن | # [[مسئولیت]] نداشتن [[پیامبر]] در برابر [[کفرورزی]] [[منافقان]] و رویگردانی آنها از آن حضرت: {{متن قرآن|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ وَمَنْ تَوَلَّى فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا * وَيَقُولُونَ طَاعَةٌ فَإِذَا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ...}}؛ | ||
# شیوه [[احتجاج]] و روش برخورد [[پیامبر]] با [[منافقان]]، برخواسته از | # شیوه [[احتجاج]] و روش برخورد [[پیامبر]] با [[منافقان]]، برخواسته از تعلیم الهی و [[پیامبر]] موظف به [[موعظه]] [[منافقان]] و [[اندرز]] دادن به آنان با بیانی رسا که در [[دل]] و [[جان]] آنها نفوذ کند و نتایج اعمالشان را به آنها گوشزد کند {{متن قرآن|وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا}}؛ | ||
# [[لزوم]] | # [[لزوم]] هشیاری [[پیامبر]] و [[رهبران الهی]]، در برابر شگردهای [[منافقان]]: {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ثُمَّ جَاءُوكَ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا إِحْسَانًا وَتَوْفِيقًا}}؛ | ||
# [[گذشت]] و [[عفو]] [[خداوند]] از [[پیامبر]] نسبت به [[اذن]] دادن به [[منافقان]]، برای نرفتن به [[جنگ تبوک]]: {{متن قرآن|لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِيبًا وَسَفَرًا قَاصِدًا لَاتَّبَعُوكَ وَلَكِنْ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُ... * عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ}}؛ | # [[گذشت]] و [[عفو]] [[خداوند]] از [[پیامبر]] نسبت به [[اذن]] دادن به [[منافقان]]، برای نرفتن به [[جنگ تبوک]]: {{متن قرآن|لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِيبًا وَسَفَرًا قَاصِدًا لَاتَّبَعُوكَ وَلَكِنْ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُ... * عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ}}؛ | ||
# [[گذشت]] و [[عفو]] [[خداوند]] از [[پیامبر]] نسبت به [[اذن]] دادن به [[منافقان]]، برای نرفتن به [[جنگ تبوک]]: {{متن قرآن|لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِيبًا وَسَفَرًا قَاصِدًا لَاتَّبَعُوكَ وَلَكِنْ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُ وَسَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَكُمْ يُهْلِكُونَ أَنْفُسَهُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ * عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم | # [[گذشت]] و [[عفو]] [[خداوند]] از [[پیامبر]] نسبت به [[اذن]] دادن به [[منافقان]]، برای نرفتن به [[جنگ تبوک]]: {{متن قرآن|لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِيبًا وَسَفَرًا قَاصِدًا لَاتَّبَعُوكَ وَلَكِنْ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُ وَسَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَكُمْ يُهْلِكُونَ أَنْفُسَهُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ * عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲]]، ص۸۰۲-۸۱۱.</ref>. | ||
== منابع == | == منابع == | ||