امامت‌پدیا

فتنه: تفاوت میان نسخه‌ها

مدخل بحث

فتنه (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۴۷

۲٬۵۶۲ بایت اضافه‌شده ،  ۷ آوریل
بدون خلاصۀ ویرایش
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۶۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۱۰ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{خرد}}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[فتنه در قرآن]] - [[فتنه در نهج البلاغه]] - [[فتنه در فقه سیاسی]] - [[فتنه در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[فتنه در فقه اسلامی]] - [[فتنه در معارف و سیره نبوی]] - [[فتنه در معارف و سیره علوی]] - [[فتنه در معارف و سیره حسینی]] - [[فتنه در معارف مهدویت]]| پرسش مرتبط  = }}
{{امامت}}
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">مدخل‌های وابسته به این بحث:</div>
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[فتنه در قرآن]] | [[فتنه در حدیث]] | [[فتنه در نهج البلاغه]] | [[فتنه در معارف دعا و زیارات]] | [[فتنه در کلام اسلامی]] | [[فتنه در اخلاق اسلامی]]</div>
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
: <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[فتنه (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">


==مقدمه==
'''فتنه''' به معنای [[آزمایش]] و [[امتحان]]، در معانی متعددی به کار می‏‌رود؛ مانند: رسوایی، [[قتل]]، [[جنگ]]، سوزاندن و [[اولاد]]. این واژه در [[آیات]] مختلف نیز در مصداق‌های بسیار وسیعی به کار رفته است مانند: [[آزمون]] و [[آزمایش]]، [[سختی]] و [[بلا]]، [[ظلم]] و [[تعدی]]، [[هرج و مرج]]، ایجاد اختلال در [[نظم]] عادی امور و... . فتنه دارای احکامی است مانند حرمت فتنه‌انگیزی؛ استحباب خاموش کردن [[آتش فتنه]] و [[برقراری صلح]] و [[آشتی]] میان مسلمانان. براساس روایات در آخرالزمان فتنه‌های روی خواهد دارد مانند: [[آشوب]]، حوادث ناگوار روزگار، [[اختلاف]]‌پراکنی، تفرقه‌اندازی، [[جنگ]]، ناامنی، [[گمراهی]]، [[عذاب]]، بلاهای آسمانی. نامشخص بودن [[حق]] و [[باطل]].
*واژه "فتنه" در [[قرآن کریم]] و [[سنت]] به دو معنای [[عام و خاص]] آمده است. معنی عام آن عبارت است از هر [[امتحان]] و [[آزمایش]] که برای [[انسان]] پیش آید و معنی خاص آن عبارت از حوادث و پیشامدهایی است که [[مسلمانان]] را در بوته [[امتحان]] قرار داده و از مرز [[دیانت]] [[منحرف]] می‌سازد و مقصود از آشوب‌های داخلی و خارجی که [[پیامبر]]{{صل}} هشدار داده همین معنا است. در میان [[صحابه]]، [[حذیفه]] بن یمان در [[آگاهی]] به [[روایات]] فتنه معروف بوده است.  
 
*عده‌ای از [[راویان]] و [[دانشمندان]] [[اسلامی]] کتب‌های خاصی به نام "[[الفتن]] و الملاحم" و مانند آن تألیف نموده و [[روایات]] واردشده در این زمینه را در آن کتاب‌ها گرد آورده‌اند. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمودند: "چهار فتنه بر [[امت]] من خواهد رسید که در فتنه اول، [[خون‌ریزی]] و در دومی، خون‌ها و [[اموال]] و در فتنه سوم، خون‌ها و [[اموال]] و [[زنان]] [[حلال]] شمرده می‌شود. چهارمین فتنه و [[آشوب]] فتنه‌ای است، کور و کر و همه‌گیر و هم‌چون [[کشتی]] متلاطم در دریا، هیچ‌کس از آن پناهی نمی‌یابد. آن فتنه از [[شام]] برخاسته و [[عراق]] را فرامی‌گیرد... [[بلا]] و گرفتاری، [[مردم]] را مانند پوست دباغ‌خانه گوشمال می‌دهد و هیچ‌کس قادر نیست بگوید: بس کنید و دست نگهدارید! اگر آن را از ناحیه‌ای برطرف سازند از ناحیه‌ای دیگر سر برآورده و ظاهر می‌گردد"<ref>الملاحم و الفتن، ص ۱۷؛ [[شیخ صدوق]]، [[کمال الدین و تمام النعمة (کتاب)|کمال الدین و تمام النعمة]]، ج ۲، ص ۳۷۱.</ref>.
== معناشناسی ==
*و در [[روایت]] دیگری چنین آمده: "آن‌گاه فتنه‌ای پدید می‌آید،... به‌گونه‌ای که خانه‌ای نیست که آن فتنه داخل آن نشده، و مسلمانی نیست که سیلی آن را به صورت خود لمس نکرده باشد، تا آن‌که مردی از [[خاندان]] من [[ظهور]] نماید"<ref>ابن حماد، ص ۱۰.</ref><ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۵۳۱.</ref>.
=== معنای لغوی ===
فتنه در اصل به معنای وارد کردن طلا در [[آتش]] برای ظاهر شدن [[خالص]] آن از ناخالص‌اش است<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۱۹۲.</ref> و به معنای [[آزمایش]] و [[امتحان]] آمده است و به مناسبت در معانی متعدد و متنوعی به کار می‏‌رود؛ از جمله معانی یاد شده رسوایی، [[قتل]]، [[جنگ]]، سوزاندن و [[اولاد]] است<ref>لسان العرب، واژه «فتن».</ref>. اصل واحد در آن هم چیزی است که موجب اختلال همراه با [[اضطراب]] شود و هر چه این دو را داشته باشد فتنه نامیده می‌شود<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۹، ص۲۳.</ref>.<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۵ (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۵]]، ص ۶۵۲-۶۵۳؛ [[سید حسین شرف‌الدین|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۴۵۵؛ [[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲]]، ص ۳۵۳.</ref>
 
=== معنای اصطلاحی ===
این واژه در [[آیات]] مختلف در مصداق‌های بسیار وسیعی به کار رفته است مانند: [[آزمون]] و [[آزمایش]]، [[سختی]] و [[بلا]]، [[شرک]] و [[بت‌پرستی]]، [[ظلم]] و [[تعدی]]، [[هرج و مرج]]، ایجاد اختلال در [[نظم]] عادی امور و...<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۶۲۳؛ حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۷، ص۲۶.</ref>.
 
== احکام فتنه ==
برخی از احکامی که درباره فتنه و فتنه‌انگیزی وارد شده است عبارت‌اند از:
# فتنه‌انگیزی (ایجاد اختلاف، [[نزاع]] و درگیری) میان [[مسلمانان]] [[حرام]]، بلکه از [[گناهان کبیره]] است؛ از این‌رو، نمّامی و [[سخن چینی]] از این جهت که موجب فتنه انگیزی می‏‌شود از گناهان کبیره شمرده شده است. لکن ایجاد فتنه و [[اختلاف]] میان [[مشرکان]] برای تضعیف آنان و تقویت جبهه حق جایز است؛ بلکه برخی آن را بر حسب [[مصلحت]] و [[ضرورت]]، [[مستحب]] یا [[واجب]] دانسته‏‌اند<ref>جواهر الکلام، ج۲۲، ص۷۳.</ref>.
# خاموش کردن [[آتش فتنه]] (اختلاف و نزاع) و [[برقراری صلح]] و [[آشتی]] میان مسلمانان، عملی [[نیک]]، پسندیده و مستحب است؛ بلکه در مواردی واجب است.
# چنانچه فردی برای فرونشاندن آتش فتنه و درگیری میان دو گروه، دیه کشته شده یکی از آن دو طایفه را بر عهده بگیرد، جایز است از [[زکات]] به او داده شود تا به [[تعهد]] خود عمل کند<ref>تذکرة الفقهاء، ج ۵، ص۲۵۹ ـ ۲۶۰.</ref>.
# در [[آتش بس]] میان مسلمانان و [[کفّار]]، بازگرداندن کفّاری که [[مسلمان]] شده‏‌اند جایز نیست؛ بلکه شرط آن در [[پیمان]] آتش بس با خوف فتنه (بازگشت به [[کفر]]) در صورت بازگرداندن آنان [[باطل]] است.
# نگاه کردن به نامحرم و نیز گوش دادن به صدای او در صورت خوف فتنه (فروافتادن در [[گناه]]) حرام است<ref>الحدائق الناضرة، ج ۲۳، ص۴۷؛ جواهر الکلام، ج ۲۹، ص۹۷.</ref>.
# غیبت کردن از کسی که میان [[مسلمانان]] فتنه می‏‌افکند و آنان را به [[گمراهی]] می‌‏کشاند جایز، بلکه به قصد [[نهی از منکر]] و برحذر داشتن [[مردم]] از نزدیک شدن به او واجب است<ref>مهذب الاحکام، ج ۱۶، ص۱۳۰.</ref>.<ref> [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۵ (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۵]]، ص ۶۵۲-۶۵۳.</ref>
 
== مقابله با فتنه‌ها و ضعف‌های فرهنگی در امور نظامی ==
یکی از اقدامات فرهنگی [[رهبران]] [[معصوم]] [[اسلام]]{{عم}} در همه امور، به‌ویژه در امور نظامی، مقابله با آفت‌های فرهنگی مهلکی است که بنیان‌های [[فکری]] و فرهنگی [[مسلمانان]] را [[هدف]] قرار می‌دهد. در امور نظامی، گاهی [[دشمنان]] این آفت‌ها را در سپاه اسلام می‌اندازند و همین ممکن است باعث [[گمراهی]] نیروهای اسلام شود که از آن به «فتنه‌های فرهنگی [[دشمن]]» تعبیر می‌کنیم. اموری چون سوءاستفاده از هنر و [[شعر]]، [[تحریف]] مفاهیم [[دینی]]، و ارائه قرائت‌های التقاطی از [[دین]] از این قبیل به حساب می‌‌آیند.
 
گونه دیگری از آفت‌ها هم هست که از درون نیروهای سپاه اسلام می‌‌جوشد و اگر جلوی آن گرفته نشود، می‌تواند بسان میکروبی خطرناک ضربه‌های سهمگینی بر مسلمانان وارد کند. این‌گونه آفات را «ضعف‌های فرهنگی نیروهای خودی» می‌خوانیم. اموری چون [[افراط]] و تفریط، ترویج [[خرافات]]، [[بی‌وفایی]] و خیانت‌ورزی، [[بدعت]] و تحریف در این رده قرار می‌گیرد.
 
رهبران معصوم اسلام{{عم}} در هر دو جبهه به مقابله با این آفت‌های فرهنگی برخاستند. آنان با افشاگری و گاهی نیز با برخوردهای عملی و تند، تلاش می‌‌کردند ریشه فتنه‌های فرهنگی دشمن را بخشکانند؛ اما در برابر ضعف‌های فرهنگی نیروهای خودی با [[تذکر]]، [[نصیحت]]، هشدار و گاهی با صدور دستوراتی [[قاطع]]، اقدام به [[اصلاح امور]] می‌‌کردند. در این فصل به بررسی و تحلیل سیره رهبران معصوم اسلام{{عم}} در این موضوع خواهیم پرداخت<ref>[[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۳۸۰ ـ ۳۸۲.</ref>.
 
=== مفهوم‌شناسی واژه‌های فتنه و فتنه فرهنگی ===
«فتنه» در زبان عربی به معنای گذاشتن طلا در [[آتش]] برای جدا کردن [[خالص]] از ناخالص است<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات راغب، ماده فتن.</ref>. این واژه در زبان فارسی به معنای [[امتحان]] کردن، آزمودن (برای نشان‌دادن صفات باطنی [[انسان‌ها]])، [[گمراه کردن]]، [[ضلالت]]، [[اختلاف]] افکندن در میان [[مردم]]، [[آشوب]]، [[محنت]] و [[عذاب]] آمده است<ref>حسن عمید، فرهنگ فارسی عمید، ماده فتنه.</ref>.
 
فتنه در اصطلاح به معنای سازمان‌دادن به یک سلسله عملیات کور و ناشناخته است که برای رسیدن به اهداف پنهانی و غافل‌گیرانه انجام می‌‌شود و در اصطلاح [[سیاسی]] معاصر آن را «[[بحران]]» می‌نامند. فتنه به معنای اسم مصدری به جریان‌هایی می‌‌گویند که از ترکیب پیچیده [[اعمال]] به‌ظاهر کور و ناشناخته شکل می‌گیرند و اهداف پنهانی و غافل‌گیرانه‌ای را دنبال می‌‌کنند<ref>ر.ک: عباسعلی عمید زنجانی، فقه سیاسی، ج۵، ص۱۶۸.</ref>.
 
معمولاً [[تصمیم‌گیری]] در [[فتنه‌ها]] و بحران‌ها بسیار مشکل است و این به دلیل [[پنهان‌کاری]] و [[نفاق]] و خدعه‌ای است که در [[سازماندهی]] آنها به کار گرفته می‌شود و همین، موضع‌گیری مشخص در برابر آنها را دشوارتر می‌کند. چندبُعدی بودن فتنه‌ها و بحران‌ها حتی تشخیص آنها را هم مشکل می‌کند و موجب سردرگمی و اختلال [[فکری]] و حتی [[گمراهی]] افراد می‌شود.
 
[[امام علی]]{{ع}} در خطبه‌ای که بعد از [[جنگ نهروان]] ایراد کرد، همین مطلب را یادآور شد: «فتنه‌ها آن‌گاه که رو آورند با [[حق]] مشتبه می‌شوند و هنگامی که پشت کنند، ماهیت آنها بر همه‌کس روشن می‌گردد»<ref>شریف رضی، نهج‌البلاغه، ترجمه ناصر مکارم شیرازی، خطبه ۹۲.</ref>. [[ابن ابی‌الحدید]] در شرح این جمله می‌‌نویسد: «معنای سخن حضرت این است که یکی از ویژگی‌های فتنه این است که هنگام رخ‌دادن و در ابتدای امر، مشتبه است و نمی‌توان حق را از [[باطل]] تشخیص داد؛ تا اینکه فتنه روی گرداند که در آن موقع وضعیتش روشن می‌شود»<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۷، ص۵۳-۵۹.</ref>.
 
در [[قرآن مجید]] فتنه به معانی متعددی به کار رفته است؛ گاهی به معنای [[آزمایش]] و [[امتحان]] یا [[بلا]] و [[مصیبت]] و [[عذاب]]<ref>برای نمونه در آیات: {{متن قرآن|يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ * ذُوقُوا فِتْنَتَكُمْ هَذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ}} «روزی که آنان بر آتش (دوزخ) سوزانده شوند * عذاب خود را بچشید! این همان است که به شتاب می‌خواستید» سوره ذاریات، آیه ۱۳-۱۴.</ref>، و گاهی به معنای بلاهای [[اجتماعی]] و مصائبی است که دامن همه را می‌گیرد و به اصطلاح‌تر و خشک را با هم می‌سوزاند<ref>برای نمونه در آیه: {{متن قرآن|وَاتَّقُوا فِتْنَةً لَا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ}} «و از فتنه‌ای پروا کنید که (چون درگیرد) تنها به کسانی از شما که ستم کردند نمی‌رسد (بلکه دامنگیر همه می‌شود) و بدانید که به راستی خداوند سخت کیفر است» سوره انفال، آیه ۲۵.</ref>.
 
در [[تفسیر المیزان]] درباره فتنه می‌خوانیم: فتنه عبارت است از اینکه بعضی از [[امت]] با برخی دیگر [[اختلاف]] کنند در امری که تمامی امت [[حقیقت]] امر را می‌‌فهمند که کدام است؛ و لیکن یک دسته از قبول آن [[سرپیچی]] نموده، آگاهانه اقدام به [[ظلم]] و منکر کنند. آن دسته دیگر هم که حقیقت امر را قبول کرده‌اند، آنان را [[نهی]] نمی‌کنند. در نتیجه آثار [[سوء]] آن دامن‌گیر همه امت می‌‌شود. به‌طور مسلم همه [[ظلم‌ها]] این‌گونه نیستند و مقصود ارتکاب هرگونه ظلمی نیست؛ چون همه ظلم‌ها چنین اثر سویی ندارند. همچنین از اینکه [[خداوند]] همه امت را از آن زنهار داده است، معلوم می‌‌شود که منظور، ظلمی است که عمومی باشد، و چنین ظلمی باید از قبیل به‌هم‌خوردن [[حکومت]] بر [[حق]] [[اسلامی]] باشد و اینکه کسی به‌ناحق زمام آن را به دست بگیرد و [[احکام]] [[قطعی]] [[کتاب خدا]] و [[سنت]] را که راجع به [[حکومت حق]] است، پایمال کند<ref>سید محمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۹، ص۵۱.</ref>.
 
[[قرآن]] [[فتنه‌ها]] و بحران‌ها را زاییده مقاصد شوم سران [[استکبار]] و [[الحاد]] می‌‌داند و برای فرونشاندن و یا جلوگیری از بروز فتنه و به ثمر نشستن آن، حتی [[جنگ]] را اجتناب‌ناپذیر می‌شمارد و با دستور {{متن قرآن|وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ}}<ref>«و با آنان نبرد کنید تا آشوبی برجا نماند» سوره بقره، آیه ۱۹۳.</ref>جنگ محدود را برای جلوگیری از جنگ فراگیر و نامحدودی که از اهداف سران [[فتنه‌انگیز]] است، تجویز می‌‌کند<ref>عباسعلی عمید، زنجانی فقه سیاسی، ج۵، ص۱۶۸.</ref>.
 
بنا بر آنچه گذشت فتنه به معنای ایجاد اختلال و بر هم زدن [[نظم]]، ایجاد [[آشوب]] و سلب [[آرامش]] [[فکری]] و روانی [[جامعه]]، به هر طریقی که صورت پذیرد، است و این نوع فتنه‌گری از نظر قرآن مذموم است. البته واژه فتنه به معانی دیگری نیز آمده است؛ اما آنچه در این بحث منظور ماست، همین معنای منفی آن است که ذکر شد.
 
منظور ما از فتنه [[فرهنگی]] در این فصل، اقدامات فتنه‌گرانه برخی [[دشمنان]] با استفاده از ابزارها و روش‌های فرهنگی چون هنر و [[شعر]]، [[خرافات]] و حتی گاهی استفاده ابزاری از [[دین]] برای ایجاد تزلزل در [[اعتقادات دینی]] و مبانی فکری [[مردم]] و تیره‌وتار کردن فضای [[تصمیم‌گیری]] است. در این صورت است که [[حق و باطل]] در هم می‌آمیزند و [[باطل]] [[لباس]] [[حق]] می‌پوشد و بسیاری را می‌‌فریبد<ref>[[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۴.</ref>.
 
== آثار و پیامدهای فتنه فرهنگی ==
فتنه فرهنگی، آثار و پیامدهای متعددی دارد که اگر کنترل نشود، [[جامعه دینی]] و [[نظام اسلامی]] را با چالش جدی مواجه می‌کند و حتی ممکن است [[حاکمیت اسلامی]] را به خطر اندازد و آن را به ورطه [[سقوط]] افکند و [[سرنوشت]] [[جامعه]] را به دست [[فتنه‌گران]] بسپارد. در این بخش به برخی از این پیامدها اشاره می‌‌کنیم.
 
=== برپایی و گسترش پرچم‌های گمراهی ===
یکی از پیامدهای فتنه فرهنگی، برپایی و گسترش پرچم‌های گمراهی در میان مردم است. وقتی فتنه‌ای رخ داد و شماری از مردم را با خود همراه کرد و آنان را از [[مسیر حق]] و [[هدایت]] جدا نمود، زمینه‌ای فراهم می‌شود که این [[انحراف]] و گمراهی تداوم یابد و همچنان عده‌ای را از مسیر حق خارج کند. در این وضعیت تئوری‌پردازان اولیه فتنه، همین راه را پی می‌گیرند و شعاع [[اجتماعی]] آن را گسترش می‌‌دهند و با تئوری‌پردازی‌های تکمیلی، در طول دوران‌های متمادی آن را به یک [[فکر]]، [[ایدئولوژی]] و سپس به یک [[مکتب]] تبدیل می‌کنند و به کمک آن جامعه‌ای را قرن‌ها از حق دور می‌‌کنند و در دام باطل می‌اندازند. بسیاری از مکاتب [[منحرف]] [[اخلاقی]] و [[اعتقادی]] که در طول [[تاریخ]] باعث انشعابات فراوان در [[اسلام]] عزیز و [[جامعه اسلامی]] شده‌اند و توده‌های بی‌شماری از جامعه اسلامی را از مسیر حق خارج کرده‌اند و در مقابل مکتب اهل‌بیت{{عم}}، راه‌ورسم دیگری را [[تبلیغ]] و ترویج نموده‌اند معلول همین فتنه‌های فرهنگی برپا شده در [[دین]] و جامعه اسلامی بوده‌اند که تا امروز نیز استمرار یافته‌اند.
 
علامه [[محمدتقی جعفری]] دراین‌باره می‌‌نویسد: چنان نیست که [[تباهی‌ها]]، جریانات زودگذر باشند؛ بلکه حامیان و هواداران [[انحرافات]] و خودکامگی‌ها برای تاخت‌وتاز خود میدانی باز می‌‌کنند و [[پرچم‌ها]] بلند می‌کنند و حتی به اصطلاح ایدئولوژی می‌‌سازند و عقایدی را وضع می‌کنند و آن‌گاه به نام مکتب، [[علم]]، [[فلسفه]] و ایدئولوژی مغزها را شست‌وشو و [[ارواح]] [[آدمیان]] را از [[اعتدال]] و [[بندگی]] و [[رشد]] و کمال [[منحرف]] می‌‌سازند<ref>محمدتقی جعفری، ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه، ج۱۹، ص۹۴.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۳۸۵ ـ ۳۸۶.</ref>
 
=== فراموشی و نابودی ارزش‌ها ===
وقتی جامعه‌ای گرفتار فتنه شد، و نتوانست [[حق]] و صاحبان حق را برای خود [[حفظ]] کند و در نتیجه [[رهبران]] [[عادل]] و ارزش‌گرای خود را از دست داد، ارزش‌های اصیل و ناب هم فراموش می‌شوند و جای آنها را ضدارزش‌ها می‌گیرند و [[مردم]] از ارزش‌های اصیل متنفر می‌شوند؛ چون حاکمانی که از [[دل]] فتنه سر بر می‌‌آورند و امور را به دست می‌گیرند، سود خود را در از بین بردن یا [[دگرگونی]] ارزش‌های اسلامی می‌‌بینند و برای تحقق آن تلاش می‌کنند؛ زیرا با [[حاکمیت]] ارزش‌ها، امکان [[حیات سیاسی]] [[فتنه‌گران]] فراهم نخواهد بود. ازاین‌رو آنان برای پیشبرد اهداف خود، ارزش‌های واقعی و اصیل را از بین برده یا به فراموشی می‌سپارند و [[بدعت‌ها]] را به نام [[ارزش]] بر [[جامعه]] [[تحمیل]] می‌کنند و مردم را بر مبنای همان ارزش‌های جعلی می‌پرورند تا بتوانند بر مبنای آن بر مردم [[حکومت]] کنند. [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در پیش‌بینی حوادث آینده و فتنه [[بنی‌امیه]] و پیامدهای آن فرموده بود: به‌زودی پس از من زمانی بر شما خواهد آمد که در آن حق، مخفی‌ترین امور، و [[باطل]] آشکارترین است. در آن عصر بیشترین [[دروغ‌ها]] را به [[خدا]] و [[رسول]] نسبت خواهند داد و در چنین روزگاری هیچ کالایی نزد مردم زیان‌بارتر از [[قرآن]] نیست، هنگامی که از روی حق و [[راستی]] [[تفسیر]] و [[تأویل]] شود؛ اما اگر معنای کلماتش را [[تغییر]] دهند، پرسودتر از آن وجود ندارد. در [[شهرها]] چیزی زشت‌تر از کارهای پسندیده و پسندیده‌تر از کارهای زشت یافت نمی‌شود. کسانی که با قرآن آشنا هستند بدان بی‌اعتنایند و کسانی که آیاتش را حفظ کرده‌اند، فراموش کنند. در آن عصر قرآن و یاران صدیق آن از جامعه طرد و ‌‌منزوی می‌شوند؛ هر دو با هم در یک راه [[سیر]] می‌کنند و میان مردم پناهی ندارند. پس در چنین زمانی قرآن و [[یاران]] آن در بین مردم هستند؛ ولی در [[حقیقت]] با آنها نیستند؛ زیرا [[گمراهی]] با [[هدایت]] یک‌جا جمع نمی‌شود<ref>شریف رضی، نهج‌البلاغه، خطبه ۱۴۷.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۳۸۶ ـ ۳۸۷.</ref>
 
=== حاکمیت باطل ===
یکی دیگر از پیامدهای فتنه [[فرهنگی]]، حاکمیت باطل در میان [[مردم]] است. وقتی جامعه‌ای نتوانست [[حق]] و صاحبان حق را برای خود [[حفظ]] کند و در جریان فتنه و جو تردید و تشویش، [[اهل حق]] را از متن [[جامعه]] کنار زد و حاکمیت حق را برانداخت، افرادی نالایق در مصدر امور قرار می‌گیرند؛ افرادی که نه [[شناخت]] [[درستی]] از [[اسلام]] دارند و نه علاقمند به [[اجرای احکام اسلامی]] هستند. پس [[گرایش]] اینان به باطل خواهد بود و حاکمیتشان زمینه‌ساز [[گمراهی]] مردم و دور شدن از حق و [[فطرت انسانی]] می‌شود.
 
[[سقیفه بنی‌ساعده]]، [[فرمان]] منع کتابت و نقل حدیث نبوی، [[تبلیغات]] گسترده [[بنی‌امیه]] به‌ویژه معاویه بر ضد [[خاندان پیامبر]]{{صل}} و جعل احادیث فراوان بر ضد آنان، مراحل مختلف یک فتنه دامنه‌دار و یک طرح گسترده، برای کنارزدن [[ارزش‌ها]] و [[رهبران الهی]] بود و به این ترتیب آنها توانستند قرائتی کاملاً جعلی از اسلام در جامعه رواج دهند و تا مدت‌ها حکومت طاغوتی [[اموی]] را بر مردم [[تحمیل]] کنند.
 
[[امام علی]]{{ع}} سال‌ها پیش از رخ نمودن نتایج این [[فتنه‌ها]] با پیش‌بینی این ماجرا، دراین‌باره فرموده بود: پس از من سلطانی بی‌باک بر شما مسلط شود که به [[پیران]] شما [[احترام]] نگذارد و به خردسالانتان رحم نکند و دانشمندانتان را [[تکریم]] نکند و حق شما را در میانتان به‌طور مساوی تقسیم نکند شما را به‌شدت بزند و [[خوار]] کند و شما را پیشاهنگ پیکارها قرار دهد و از همه طرف راحتی را از شما سلب کند و شما را پیش‌خدمت‌ها و دربان‌های خود قرار دهد تا سرانجام توانگر شما، [[ناتوان]] را نابود سازد و به جز [[ستمگران]]، کسی از [[شکنجه]] آنان [[امان]] نیابد و البته آنها هم اندک‌اند...<ref>محمد بن محمد بن نعمان (شیخ مفید)، الارشاد، ج۱، ص۲۸۱؛ احمد بن علی طبرسی، الاحتجاج، ج۱، ص۱۷۷۵؛ محمدباقر محمودی، نهج السعادة، ج۲، ص۴۸۶.</ref>.<ref>لازم به ذکر است بندهای «الف»، «ب» و «ج» از پی‌آمدهای فتنه فرهنگی برگرفته از پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد فاضل ارجمند جناب آقای محمدرضا احمدی ندوشن با موضوع «شبهه‌ها و فتنه‌های فرهنگی در زمان حکومت علی»، متعلق به مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی است. البته در تمامی موارد به منابع مورد استناد، مراجعه شده است.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۳۸۷ ـ ۳۸۸.</ref>
 
=== آسیب‌دیدن همه مردم ===
یکی از پیامدهای فتنه، به‌ویژه فتنه [[فرهنگی]]، متضرر شدن همه افراد [[جامعه]] است. [[قرآن کریم]] می‌‌فرماید: {{متن قرآن|وَاتَّقُوا فِتْنَةً لَا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ}}<ref>«و از فتنه‌ای پروا کنید که (چون درگیرد) تنها به کسانی از شما که ستم کردند نمی‌رسد (بلکه دامنگیر همه می‌شود) و بدانید که به راستی خداوند سخت کیفر است» سوره انفال، آیه ۲۵.</ref>. [[علامه طباطبایی]] در [[تفسیر]] این [[آیه]] می‌‌فرماید: آثار فتنه، تنها فردی و شخصی نیست؛ بلکه همه [[اجتماع]] را در بر می‌گیرد. این آیه می‌خواهد همه [[مؤمنان]] را از فتنه‌ای که مخصوص [[ستمکاران]] ایشان است، نه مربوط به [[کفار]] و [[مشرکان]]، بازدارد. اگرچه این [[عذاب]] ویژه ستمکاران جامعه مؤمنان است، مخاطب آیه همه مؤمنان‌اند؛ زیرا آثار [[سوء]] آن گریبان‌گیر همه می‌‌شود. بنابراین همه افراد [[امت]] باید در صدد دفع آن برآیند و با [[امربه‌معروف و نهی از منکر]] که [[خدا]] بر ایشان [[واجب]] کرده است، از شعله‌ورشدن [[آتش]] آن جلوگیری کنند. بنابراین آیه در پی تحذیر همه [[مسلمانان]] از [[سهل‌انگاری]] در امر [[اختلافات]] است؛ اختلافاتی که آنان را به [[تفرقه]] می‌کشاند و باعث می‌شود که [[وحدت مسلمین]] به تشتت و چنددستگی مبدل شود. روشن است که در این صورت هر دسته که غالب شود زمام را به دست می‌گیرد و نیز معلوم است که این [[غلبه]]، [[غلبه فساد]] است و نه غلبه کلمه [[حق]] و [[دین حنیف]] که [[خداوند]] تمام مسلمانان را در آن [[شریک]] کرده است. پس گویا این فتنه ویژه یک دسته است - یعنی ویژه ستمکاران - اما اثر سوء آن دامن‌گیر همه می‌شود و در اثر [[اختلاف]]، همه دچار [[ذلت]] و [[مسکنت]] و هر [[بلا]] و تلخ‌کامی دیگری می‌شوند و همه در پیشگاه [[خداوند متعال]] بازخواست می‌شوند و البته خداوند سخت‌کیفر است<ref>سید محمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۹، ص۵۱.</ref>.
 
در سخنان امیر بیان، [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نیز آمده است: (بر اثر فتنه) [[دل‌ها]] از [[استقامت]] به [[باطل]] گراید و مردان پس از سلامت نفس [[گمراه]] گردند و هنگام فتنه، هواوهوس‌ها مختلف شود. به هنگام نمودارشدن فتنه، اندیشه‌های [[مردم]] و رأی‌هایشان در هم آمیزد. هر کس در مقابل آن [[مقاومت]] کند و در [[اندیشه]] [[مبارزه]] افتد، فتنه او را بشکند و هر که سعی کند تا آن را از بین ببرد، فتنه او را نابود سازد. در فتنه مردم همانند خران وحشی در رمه، یکدیگر را به دندان بگزند؛ رشته نجات الهی از هم بگسلد و چهره زیبای [[حقیقت]] پوشیده شود و در آن [[حکمت]] نابود گردد؛ [[ستمکاران]] به سخن در آیند و [[بادیه‌نشینان]] را با حلقه آهنین لگام و پتک خود بکوبند و اسب فتنه با سینه خود آنان را [[خرد]] کند... هوشمندان [[خردمند]] از آن بگریزند و [[اشرار]] و [[فرومایگان]]، مدبران [[قوم]] گردند... آن کس که بخواهد به [[بیزاری]] از فتنه فاصله گیرد و خود را در [[امان]] نگاه دارد، نمی‌تواند و خواه‌ناخواه دستخوش حوادث آن گردد<ref>شریف رضی، نهج‌البلاغه، خطبه ۱۵۱.</ref>.
 
در توضیح این سخن گران‌سنگ می‌‌توان گفت اگرچه [[فتنه‌انگیزان]] ممکن است از روی [[آگاهی]] و هشیاری شروع به کار کنند و از این جهت تلاش کنند تا شکنندگی [[فتنه‌ها]] همه را فرانگیرد، ولی تردیدی در این نیست که جریان استمراری فتنه‌ها، چنان در مجرای [[قوانین]] خاصی حرکت نمی‌کند که بتوان همه جهات و ابعاد آن را پیش‌بینی کرد و آن را به‌طور دلخواه، به‌سوی اهداف تعیین شده پیش برد. علت این آشفتگی در تحولات و فتنه‌ها، کاملاً روشن است؛ یعنی حضور ناآگاهانه و چشمگیر مردمی که در حرکات تحولی و یا در امواج فتنه شرکت دارند. [[ناآگاهی]] مردم از علل و شرایط و [[اهداف]] فتنه‌ها از یک سو، و تنگ‌نظری و [[هواپرستی]] و [[خودخواهی]] فتنه‌انگیزان از سوی دیگر، باعث می‌شود که انسان‌های بسیاری که خود را به آشفتگی‌های تحولات یا فتنه‌ها نزدیک می‌کنند، در برابر ضربه‌های مهلک حوادث آسیب ببینند<ref>مؤسسه فرهنگی قدر ولایت، علی و فتنه‌ها، ص۱۲.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۳۸۸ ـ ۳۹۱.</ref>
 
== فتنه و آخرالزمان ==
در [[روایات]]، از فتنه به یکی از آفت‌های دوران [[آخر الزمان]] یاد شده است. از آن جمله می‌توان [[آشوب]]، حوادث ناگوار روزگار، [[اختلاف]]‌پراکنی، تفرقه‌اندازی، [[جنگ]]، ناامنی، [[گمراهی]]، [[عذاب]]، بلاهای آسمانی. نامشخص بودن [[حق]] و [[باطل]] و... یاد نمود<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۵۳۱.</ref>.
 
برخی از روایاتی که درباره فتنه در آخرالزمان وارد شده عبارت‌اند از:
# [[پیامبر اکرم]] {{صل}} فرمود: «در [[آینده]]، روزگاری به شما روی می‌آورد که [[جهل و نادانی]] در آن فرود می‌آید و [[علم]] و [[دانش]] از آن رخت برمی‌بندد و [[هرج‌ومرج]] در آن فراوان می‌گردد». عرض شد: یا [[رسول الله]]! چگونه هرج و مرج پدید می‌آید؟ فرمود: «[[کشتار]]»<ref>کنز العمال، حدیث ۳۰۸۵۰.</ref>.
# در [[حدیث]] دیگری از آن حضرت آمده که: «زمانی پیش از [[قیامت]]، هرج‌ومرج پیش خواهد آمد». عرض شد: چگونه هرج و مرجی‌؟ فرمود: «کشتار، نه کشتار [[کفار]]، بلکه همین [[امت]] به [[جان]] یکدیگر می‌افتند تا جائی که [[برادر]]، برادر خود را بکشد. [[عقول]] [[مردم]] در آن [[زمان]] گرفته می‌شود»<ref>کنز العمال، حدیث ۳۱۱۹۵.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۷۷۳.</ref>
# [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} فرمود: پنج فتنه در [[امت]] [[رسول خدا]] {{صل}} به وقوع خواهد پیوست که در پنجمین فتنه، از شدت آن عقل‌های [[مردم]] زایل شده و [[مردم]] مانند بهائم و چهارپایان خواهند بود. در موضوع [[عقل]] گفته شد که زایل شدن [[عقول]] در [[آخرالزمان]] بدان معنی نیست که [[انسان‌ها]] مانند دیوانه‌های زنجیری بشوند، بلکه با توجه به مفهوم [[حقیقی]] [[عقل]]، جامعه‌ای پیش خواهد آمد که بسیاری از کرامت‌های انسانی از میان خواهد رفت و [[مردم]] صرفاً در پی به دست آوردن و آباد ساختن [[دنیا]] هستند و تنها چیزی که بدان نمی‌اندیشند [[آخرت]] دست!<ref>ملاحم، ص ۲۰ - ۲۱. ر. ک: عقل.</ref>.<ref>[[عباس حیدرزاده|حیدرزاده، عباس]]، [[فرهنگنامه آخرالزمان (کتاب)|فرهنگنامه آخرالزمان]]. ص ۴۴۹.</ref>
 
== پرسش مستقیم ==
{{پرسش وابسته}}
* [[آیا وجود فتنه از نشانه‌های ظهور است؟ (پرسش)]]
* [[چه فتنه‌هایی پیش از ظهور امام مهدی اتفاق می‌افتد؟ (پرسش)]]
{{پایان پرسش وابسته}}


== پرسش‌های وابسته ==
== جستارهای وابسته ==
== جستارهای وابسته ==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{مدخل وابسته}}
{{ستون-شروع|7}}  
* [[جنگ]]
* [[آرماگدون]]
* [[بغی]]
* [[بحران معنویت]]
* [[قیام مسلحانه]]
* [[پارکلیت]]
* [[دارالحرب]]
* [[جیش الغضب]]
* [[شورش]]
* [[حکومت امام زمان]]{{ع}}
* [[محاربه]]
* [[خروج جنبنده‌ای از زمین]]
* [[جهاد با اهل بغی]]
* [[خروج سفیانی]]
* [[دارالبغی]]
* [[خروج منبعث سوم]]
* [[خروج]]
* [[رجعت]]
* [[خارجی]]
* [[رویارویی امام مهدی]]{{ع}} با [[جاهلان]]  
* [[خوارج]]
* [[سوشیانس]]
* [[مارقین]]
* [[سوشینت]]  
* [[جهاد]]
* [[صلح و آرامش پایدار|صلح و آرامش پایدار در سرتاسر جهان]]
* [[تجاوز]]
* [[ظهور امام مهدی]]{{ع}}
{{پایان مدخل‌ وابسته}}
* [[ظهور دجال]]
 
* [[ظهور منجی|ظهور منجی بزرگ بشر]]
== منابع ==
* [[فارقلیط]]
{{منابع}}
* [[ماشیح]]
# [[پرونده:IM010571.jpg|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۵ (کتاب)|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۵''']]
* [[موعودباوری]]
# [[پرونده:1100695.jpg|22px]] [[سید حسین شرف‌الدین|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|'''ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم''']]
* [[میتریا]]
# [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲''']]
* [[ندای آسمانی]]
# [[پرونده:29873800.jpg|22px]] [[مجتبی تونه‌ای|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|'''موعودنامه''']]
* [[نزول عیسی]]{{ع}}
# [[پرونده:13681151.jpg|22px]] [[عباس حیدرزاده|حیدرزاده، عباس]]، [[فرهنگنامه آخرالزمان (کتاب)|'''فرهنگنامه آخرالزمان''']]
* [[نشانه‌های آخر الزمان|نشانه‌ها و رخدادهای مهم آخر الزمان]]
# [[پرونده:IM010875.jpg|22px]] [[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|'''آموزه‌های فرهنگی در سیره نظامی معصومان''']]
* [[نشانه‌های ظهور]]
{{پایان منابع}}
* [[وقوع اختلاف‌ها و درگیری‌های بسیار]]
* [[وقوع مصائب]]
* [[هجوم یأجوج و مأجوج]]
* [[هوشیدر]]
* [[هوشیدرماه]]
*[[ابدال]]
*[[ابر رام]]
*[[ابر سخت]]
*[[ابراهیم بن ادریس]]
*[[ابراهیم بن محمد تبریزی]]
*[[ابراهیم بن محمد همدانی]]
*[[ابراهیم بن مهزیار اهوازی]]
*[[ابروهای حضرت]]
*[[ابقع]]
*[[ابن ابی العزاقر]]
*[[ابن ابی زینب]]
*[[ابن الحسین]]
*[[ابن انباری]]
*[[ابن بابویه]]
*[[ابن جنید]]
*[[ابن حسام]]
*[[ابن حوشب]]
*[[ابن خلدون]]
*[[ابن شاذان]]
*[[ابن متیل]]
*[[ابن مغازلی]]
*[[ابن یمین]]
*[[ابو ابراهیم]]
*[[ابو اسحاق ابو عبیده ثقفی]]
*[[ابو الادیان]]
*[[ابو الحسن]]
*[[ابو الدنیا]]
*[[ابو العنبس]]
*[[ابو القاسم حسن بن احمد]]
*[[ابو القاسم]]
*[[ابو بکر بغدادی]]
*[[ابو جعفر]]
*[[ابو حامد عمران بن مفلس]]
*[[ابو دجانه انصاری]]
*[[ابو دلف کاتب]]
*[[ابو سهل نوبختی]]
*[[ابو صالح]]
*[[ابو عبد الله بزوفری]]
*[[ابو عبد الله]]
*[[ابو علی حجدر]]
*[[ابو غالب]]
*[[ابو محمد حسین بن ابراهیم]]
*[[ابو محمد]]
*[[ابو هاشم جعفری]]
*[[اثبات الوصیه]]
*[[اثبات امامت حضرت]]
*[[اثبات وجود مهدی]]
*[[اثنی عشری]]
*[[احبشیه]]
*[[احجار الزیت]]
*[[احسان]]
*[[احکام جدید]]
*[[احمد الکاتب]]
*[[احمد امین مصری]]
*[[احمد بن ابراهیم]]
*[[احمد بن اسحاق اشعری]]
*[[احمد بن عبد الله هاشمی]]
*[[احمد بن محمد زجورجی]]
*[[احمد بن هلال]]
*[[احمد]]
*[[احمدیه]]
*[[احیای سنت محمدی]]
*[[اخباریه]]
*[[اخلاق حضرت]]
*[[اخنس]]
*[[اخیار]]
*[[ادعای ارتباط با حضرت]]
*[[ادعای مهدویت]]
*[[ادعای نیابت]]
*[[ادعیه امام زمان]]
*[[اذاعه]]
*[[اذن سامعه]]
*[[اربعینیات درباره حضرت]]
*[[ارتباط با حضرت]]
*[[ارشاد]]
*[[ارمینیه]]
*[[ارنون]]
*[[ازد]]
*[[ازدواج حضرت]]
*[[اسامی حضرت در کتب ادیان]]
*[[اسب حضرت]]
*[[استخاره امام زمان]]
*[[استخلاف]]
*[[استضعاف]]
*[[استغاثه به حضرت مهدی]]
*[[استکبار جهانی و مهدی‌باوری]]
*[[اسحاق احمر]]
*[[اسحاق بن اسماعیل]]
*[[اسحاق بن یعقوب]]
*[[اسدی]]
*[[اسراء]]
*[[اسرافیل]]
*[[اسکافی]]
*[[اسم اصلی حضرت]]
*[[اسم حضرت]]
*[[اسماعیل بن جعفر الصادق]]
*[[اسماعیل بن صادق]]
*[[اسماعیل بن علی]]
*[[اسماعیل بن موسی بن جعفر]]
*[[اسماعیلیه]]
*[[اشتراط الساعه]]
*[[اشعیا]]
*اصحاب حضرت
*[[اصحاب طالوت]]
*[[اصحاب کهف]]
*اصل
*[[اصهب]]
*[[اعاجم]]
*[[اعتقاد به منجی]]
*[[اعتقاد به مهدی]]
*[[اعلام الوری]]
*[[اعلام ظهور]]
*[[اعیان الشیعه]]
*[[افضل الاعمال]]
*[[افیق]]
*[[اقامتگاه حضرت]]
*[[اقتصاد در عصر ظهور]]
*[[اقلیت‌ها در حکومت حضرت]]
*[[البیعه لله]]
*[[الر]]
*[[الغیبه]]
*[[الفصول العشره فی الغیبه]]
*[[المهدی]]
*[[الواح موسی]]
*[[الیاس]]
*[[ام ایمن]]
*[[ام خالد]]
*[[ام محمد]]
*[[امام زمان]]
* [[امام مهدی]]{{ع}}
*[[امامیه]]
*[[امان زمین]]
*[[امت امت]]
*[[امت معدوده]]
*[[امر به منکر]]
*[[امر ناگهانی]]
*[[امکان رجعت]]
*[[امن یجیب]]
*[[امنیت پس از ظهور]]
*[[امنیت پیش از ظهور]]
*[[امیر الامره]]
*[[امیر المؤمنین]]
*[[انا انزلنا]]
*[[انتظار در مسیحیت]]
*[[انتظار فرج]]
*[[انتظار مثبت]]
*[[انتظار منفی]]
*[[انتظار و بهداشت روان]]
*[[انتظار و صهیونیسم]]
*[[انتظار]]
*[[انجیل و بشارت موعود]]
*[[اندام حضرت]]
*[[انصار حضرت]]
*[[انطاکیه]]
*[[انکار حضرت]]
*[[انگشتر سلیمان]]
*[[انگشتری حضرت]]
*[[انوری]]
*[[اوپانیشاد]]
*[[اوتاد]]
*[[اوقات مخصوص حضرت]]
*[[اوقات و حالات دعا برای حضرت]]
*[[اوقیدمو]]
*[[اولین برنامه حضرت]]
*[[اولین پرچم]]
*[[اولین جنگ حضرت]]
*[[اولین خطبه حضرت]]
*[[اولین دادگاه پس از ظهور]]
*[[اولین رجعت‌کننده]]
*[[اولین سپاه حضرت]]
*[[اولین کشتار]]
*[[اولین مدعی نیابت]]
*[[اولین نایب خاص]]
*[[اهداف نیابت]]
*[[اهل سنت و مهدی]]
*[[اهل کتاب]]
*[[اهلی شیرازی]]
*[[ایام الله]]
*[[ایدی]]
*[[ایرانیان]]
*[[ایزدشناس]]
*[[ایزدنشان]]
*[[ایستاده]]
*[[ایلیا]]
*[[ایوب بن نوح]]
*[[آتش و دود]]
*[[آثار انتظار]]
*[[آثار حضرت]]
*[[آثار دعای فرج]]
*[[آثار ظهور]]
*[[آخر الزمان]]
*[[آخرین دولت]]
*[[آخرین دیدار عمومی حضرت]]
*[[آداب ملاقات با حضرت]]
*[[آدینه]]
*[[آرماگدون]]
*[[آزمون غیبت]]
*[[آزمون یاران حضرت]]
*[[آس]]
*[[آسیب‌شناسی تربیتی مهدویت]]
*[[آشوب‌های جهانی]]
*[[آل اعین]]
*[[آمادگی برای غیبت]]
*[[آینده جهان و نظریه‌پردازان]]
*[[آیین جدید]]
*[[باب الله]]
*[[باب غیبت]]
*[[باب لد]]
*باب
*[[بابا فغانی شیرازی]]
*[[بابیه]]
*[[باد زرد]]
*[[باد سرخ]]
*[[باد سیاه]]
*[[باران بی‌موقع]]
*[[باران‌های فراوان]]
*[[بازرگانی در عصر ظهور]]
*[[بازوی حضرت]]
*[[باسط]]
*[[باسک]]
*[[باقریه]]
*[[باقطانی]]
*[[بانوی کنیزان]]
*[[باهله]]
*[[بتریه]]
*[[بحر العلوم]]
*[[بخش دوم:برشمردن دعاها و زیارات مربوط به امام عصر]]
*[[بخشش حضرت]]
*[[بداء]]
*[[بدر]]
*[[براق]]
*[[برکت در عصر ظهور]]
*[[برهان الله]]
*[[برهان]]
*[[بشر بن سلیمان]]
*[[بشقاب‌ پرنده]]
*[[بشیریه]]
*[[بصره]]
*[[بطن ارزق]]
*[[بغداد]]
*[[بغوطه]]
*[[بقیه الانبیاء]]
*[[بقیه الله]]
*[[بکمینابدو]]
*[[بلد الامین]]
*[[بنده یزدان]]
*[[بنی اصفر]]
*[[بنی شیبه]]
*[[بنی ضبه]]
*[[بنی قنطوره]]
*[[بنی هاشم]]
*[[بنیان‌گذار بهائیت]]
*###[[313]]###
*[[بهاییه]]
*[[بهداشت در عصر ظهور]]
*[[بهرام]]
*[[بیت الحمد]]
*[[بیت المقدس]]
*[[بیداء]]
*[[بیر معطله]]
*[[بیعت]]
*[[بی‌نیازی در عصر ظهور]]
*[[بیوح]]
*[[پاتیکل]]
*[[پایان تاریخ]]
*[[پایان حکومت حضرت]]
*[[پدر حضرت]]
*[[پرچم پیامبر ]]
*[[پرچم پیش از قیام]]
*[[پرچم زرد]]
*[[پرچم سبز]]
*[[پرچم سفید]]
*[[پرچم سیاه]]
*[[پرچم قیام]]
*[[پرچم هدایت]]
*[[پروژه بولیمود]]
*[[پرویز]]
*[[پسر انسان]]
*[[پنج سالگی حضرت]]
*[[پیراهن حضرت ادم]]
*[[پیراهن حضرت]]
*[[پیروان ادیان]]
*[[پیشانی حضرت]]
*[[پیشگویی ارماگدون]]
*[[پیشگویی غیبت]]
*[[پیشگویی ولادت حضرت]]
*[[پیشگویی‌های کتاب مقدس]]
*[[پیشگویی‌های نوستر اداموس]]
*[[پیشگویی‌های واقع شده]]
*[[تابوت سکینه]]
*[[تابوت موسی]]
*[[تادیب]]
*[[تالی کتاب الله]]
*[[تالی]]
*[[تالیف قلوب]]
*[[تأیید]]
*[[تجدید دین]]
*[[تخت سلیمان]]
*[[تخریب مساجد]]
*[[تخریب مسجد الاقصی]]
*[[تداوم امامت]]
*[[تذکره]]
*[[تردید در حضرت]]
*[[ترس حضرت]]
*[[ترس]]
*[[تسبیح حضرت]]
*[[تشرف]]
*[[تقیه]]
*[[تکریم اماکن منسوب به حضرت]]
*[[تکریم ایمه از حضرت]]
*[[تکریم پیامبر از حضرت]]
*[[تکریم نام حضرت]]
*[[تمارین]]
*تمام
*[[تمنیحا]]
*[[تناثر نجوم]]
*[[تورات و بشارت موعود]]
*[[توسل به حضرت]]
*[[توقیت]]
*[[توقیع ابتدایی]]
*[[توقیع اسحاق بن یعقوب]]
*[[توقیع]]
*[[تهران در اخر الزمان]]
*[[ثایر]]
*[[ثویه]]
*[[جابر]]
*[[جابلسا]]
*[[جابلقا]]
*[[جابیه]]
*[[جارودیه]]
*[[جاماسب‌نامه]]
*[[جامعه]]
*[[جاموس]]
*[[جبرییل]]
*[[جبیر بن خابور]]
*[[جده]]
*[[جذام]]
*[[جزیره خضراء]]
*[[جزیه]]
*[[جعفر کذاب]]
*[[جعفر]]
*[[جعفریه]]
*[[جفر]]
*[[جمادی]]
*[[جمعه]]
*[[جمکران]]
*[[جموداندیشان]]
*[[جن]]
*جنب
*[[جنگ و کشتار]]
*[[جوار الکنس]]
*[[جوانان]]
*[[جویای تبریزی]]
*[[جهان‌گشایی امام]]
*[[جهانی‌سازی حضرت]]
*[[جهینه]]
*[[جیحون]]
*[[جیش الغضب]]
*[[چراغ مخفی]]
*[[چشمان حضرت]]
*[[چهارمین نایب خاص]]
*[[چهره‌شناسی حضرت]]
*[[چهل روز قبل از قیامت]]
*[[چهل]]
*[[چهل‌روزگی حضرت]]
*[[حاجز بن یزید]]
*[[حارث بن حارث]]
*[[حاشر]]
*[[حافظ شیرازی]]
*[[حبابه والبیه]]
*[[حبه]]
*[[حج در اخر الزمان]]
*[[حج کردن به نیابت حضرت]]
*[[حج و مهدی]]
*[[حجاب]]
*[[حجاز]]
*[[حجت پنهان]]
*[[حجت ظاهر]]
*[[حجت]]
*[[حجتیه]]
*[[حجر الاسود]]
*[[حجه الله]]
*[[حجی نبی]]
*[[حدیثه]]
*[[حذیفه بن یمان]]
*[[حرب و قیس]]
*[[حرز حضرت]]
*[[حرستا]]
*[[حزقیال نبی]]
*[[حزین لاهیجی]]
*[[حسن بن حسین عسکری]]
*[[حسن بن علی وجناء]]
*[[حسن بن قاسم بن علا]]
*[[حسن بن مثله]]
*[[حسن بن محبوب]]
*[[حسن خالص]]
*[[حسین بن الحسن العلوی]]
*[[حسین بن روح]]
*[[حسین و مهدی]]
*[[حصینه]]
*[[حضرت شوونیه]]
*[[حق]]
*[[حقوق حضرت بر شیعیان]]
*[[حکم داود]]
*[[حکومت اسلامی در غیبت کبری]]
*[[حکومت واحد جهانی]]
*[[حکیمه]]
*[[حلاج]]
*[[حمد و حامد]]
*[[حملاها]]
*[[حمیری قمی]]
*[[حیره]]
*[[خاتم الایمه]]
*[[خاتم الایمه]]
*[[خازن]]
*[[خاقانی]]
*[[خاک‌سپاری حضرت]]
*[[خال حضرت]]
*[[خاندان نوبختی]]
*[[خبر ولادت حضرت]]
*[[ختم وصایت]]
*[[ختنه]]
*[[خجسته]]
*[[خداشناس]]
*[[خدمت به حضرت]]
*[[خراسان]]
*[[خروج دجال]]
*[[خروج سفیانی]]
*[[خروج یاجوج و ماجوج]]
*[[خروج یمنی]]
*[[خزیمه]]
*[[خسرو]]
*[[خسف بیداء]]
*[[خسف]]
*[[خسوف و کسوف]]
*[[خشک شدن نیل]]
*[[خضر ]]
*[[خطبه امام سجاد]]
*[[خطبه‌های حضرت]]
*[[خلف صالح]]
*[[خلفای دوران غیبت صغری]]
*[[خلفای عباسی]]
*[[خلوت حضرت]]
*[[خلیفه الاتقیاء]]
*[[خلیفه الله]]
*[[خلیل]]
*[[خماهن]]
*[[خمط]]
*[[خنس]]
*[[خواب مخزومی]]
*[[خواجوی کرمانی]]
*[[خورشید پشت ابر]]
*[[خورشید و ماه]]
*[[خون‌خواهی حسین]]
*[[خیر الفوارس]]
*[[دابه الارض]]
*[[دادتگ]]
*[[داعی]]
*[[دام‌پروری در عصر ظهور]]
*[[دانش حضرت]]
*[[دانش در عصر ظهور]]
*[[دانشمندان اخر الزمان]]
*[[دانیال]]
*[[داوری حضرت]]
*[[دجال]]
*[[دروازه اصطخر]]
*[[دروزی]]
*[[دریاچه طبریه]]
*[[دزدان کعبه]]
*[[دست بر سر گذاردن]]
*[[دست حضرت]]
*[[دشواری انتظار]]
*[[دعا برای امام زمان]]
*[[دعا برای سلامتی حضرت]]
*[[دعا برای فرج]]
*[[دعاهایی که در ارتباط غیرمستقیم با حضرت است]]
*[[دعاهایی که در مورد خود حضرت است]]
*[[دعای افتتاح]]
*[[دعای جدید]]
*[[دعای حضرت برای شیعیان]]
*[[دعای حضرت مهدی]]
*[[دعای سمات]]
*[[دعای صلوات]]
*[[دعای عبرات]]
*[[دعای عهد]]
*[[دعای غریق]]
*[[دعای غیبت]]
*[[دعای فرج]]
*[[دعای قنوت]]
*[[دعای ندبه]]
*[[دعای نور]]
*[[دعبل خزاعی]]
*[[دلدل]]
*[[دمنسیان]]
*[[دندان حضرت]]
*[[دو خون]]
*[[دو غیبت]]
*[[دوازده امام]]
*[[دوران حیرت]]
*[[دوشنبه]]
*[[دولت کریمه]]
*[[دومین نایب خاص]]
*دید
*[[دین اینده جهان]]
*[[دین جدید]]
*[[دین‌داری در عصر غیبت]]
*[[دین‌فروشی]]
*[[ذو السویقتین]]
*[[ذو الفقار]]
*[[ذو القرنین]]
*[[ذی حجه]]
*[[ذی طوی]]
*[[ذی قعده]]
*[[راحت‌طلبان]]
*[[راضی بالله]]
*[[راویان احادیث مهدی از اهل سنت]]
*[[راویان احادیث مهدی از صحابه]]
*[[راه اثبات نیابت]]
*[[راهنما]]
*[[رایقه]]
*[[رب الارض]]
*[[ربا]]
*[[ربیع]]
*[[رجب]]
*[[رجعت امامان]]
*[[رجعت پیامبران]]
*[[رجعت در ادعیه و زیارات]]
*[[رجعت در امت‌های پیشین]]
*[[رجعت در روایات]]
*[[رجعت در قران]]
*[[رجعت زنان]]
*[[رجعت و اندیشمندان]]
*[[رجعت]]
*[[رجعت‌کنندگان]]
*[[رجل]]
*[[رحبه]]
*[[رشوه]]
*[[رشیق]]
*[[رضوی]]
*[[رفاه در عصر ظهور]]
*[[رفتار امام با دشمنان]]
*[[رفقا]]
*[[رقعه حاجت]]
*[[رکن و مقام]]
*[[رمضان]]
*[[رمیله]]
*[[رنگ چهره حضرت]]
*[[روح القدس]]
*[[روز قیام]]
*[[روزها در عصر حضرت]]
*[[رومیان]]
*[[رونی]]
*[[رویای نرجس]]
*[[ری]]
*[[ریحانه]]
*[[ریزش و رویش]]
*[[ریگ ودا]]
*[[زاهره]]
*[[زبور]]
*[[زبیده]]
*[[زرتشت و بشارت موعود]]
*[[زره پیامبر]]
*[[زکریا]]
*[[زلزله]]
*[[زمامداران اخر الزمان]]
*[[زمان ظهور]]
*[[زمانی بیاید]]
*[[زمینه‌سازان ظهور]]
*[[زمینه‌سازی غیبت]]
*[[زنان اخر الزمان]]
*[[زنان در دوران ظهور]]
*[[زنان در غیبت صغری]]
*[[زنج]]
*[[زند افریس]]
*[[زند]]
*[[زندیق]]
*[[زوراء]]
*[[زهد حضرت]]
*[[زیات]]
*[[زیارت ال یاسین]]
*[[زیارت امام زمان]]
*[[زیارت جامعه]]
*[[زیارت عاشورا]]
*[[زیارت مادر حضرت]]
*[[زیارت ناحیه مقدسه]]
*[[زیدیه]]
*[[زیور بیت المقدس]]
*[[ساعت مخصوص حضرت]]
*[[ساعه]]
*[[سال فرد]]
*[[سامرا]]
*[[سباییه]]
*[[سبیکه]]
*[[سبیل]]
*[[ستاره دنباله‌دار]]
*[[سجده حضرت]]
*[[سحاب]]
*[[سخاوت حضرت]]
*[[سدره المنتهی]]
*[[سرخی اسمان]]
*[[سرداب سامرا]]
*[[سردابیه]]
*[[سرگذشت نرجس]]
*[[سرمه در چشم]]
*[[سرور اهل بهشت]]
*[[سروش ایزد]]
*[[سطیح کاهن]]
*[[سعیده]]
*[[سفط]]
*[[سفیانی]]
*[[سلاح حضرت]]
*[[سلاح یاران حضرت]]
*[[سلار]]
*[[سلام بر حضرت]]
*[[سلطان مامول]]
*[[سلمان فارسی]]
*[[سمات]]
*[[سمان]]
*[[سمری]]
*[[سمیه]]
*[[سن حضرت هنگام ظهور]]
*[[سنا]]
*[[سنایی]]
*[[سنت جدید]]
*[[سند دعای ندبه]]
*[[سنگ موسی]]
*[[سنوسی]]
*[[سوار بر ابر]]
*[[سوره کهف]]
*[[سوسن]]
*[[سوشیانس]]
*[[سومین نایب خاص]]
*[[سه جور استخاره امده است]]
*[[سهم امام]]
*[[سیحون]]
*[[سید بن طاووس]]
*[[سید حسنی]]
*[[سید خراسانی]]
*[[سید شمس الدین]]
*[[سید هاشمی]]
*[[سید]]
*سیره حضرت
*[[سیصد و سیزده]]
*[[سیف]]
*[[سیما]]
*[[سیمای دوران ظهور]]
*[[شاخص‌های دینداری]]
*[[شادمانی جهان از ظهور]]
*[[شاکمونی]]
*[[شام]]
*[[شاهدان ولادت حضرت]]
*[[شب جمعه]]
*[[شباهت حضرت]]
*[[شجاعت حضرت]]
*[[شرعه التسمیه]]
*[[شروسی]]
*[[شرید]]
*[[شریعی]]
*[[شعار پرچم قیام]]
*[[شعار یاران حضرت]]
*[[شعبان]]
*[[شعر مهدوی]]
*[[شعیب بن صالح]]
*[[شفاعت حضرت]]
*[[شکر امام]]
*[[شلمغانی]]
*[[شماطیل]]
*[[شمایل حضرت]]
*[[شمشیرهای اسمانی]]
*[[شمعون]]
*[[شنوءه]]
*[[شواذ ال محمد]]
*[[شوال]]
*[[شورش بر حضرت]]
*[[شوق دیدار]]
*[[شهاب ثاقب]]
*[[شهادت در رکاب حضرت]]
*[[شهادت کنیزان به رویت حضرت]]
*[[شهادت وکلا به رویت حضرت]]
*[[شیخ الاوصیاء]]
*[[شیصبانی]]
*[[شیطان]]
*[[شیعه در عصر ظهور]]
*[[شیعه و مهدی]]
*[[شیلو]]
*[[شیوه حکومت حضرت]]
*[[صاحب الامر]]
*[[صاحب الدار]]
*[[صاحب الدوله الزهراء]]
*[[صاحب الرجعه]]
*[[صاحب الزمان]]
*[[صاحب السیف]]
*[[صاحب العصر]]
*[[صاحب الغیبه]]
*[[صاحب الناحیه]]
*[[صاحب سرداب]]
*[[صاحب کره البیضاء]]
*[[صاحب]]
*[[صاعقه]]
*[[صافیه]]
*[[صالح]]
*[[صاید بن صید]]
*[[صایدیه]]
*[[صبح مسفر]]
*[[صبر بر غیبت]]
*[[صبر حضرت]]
*[[صحاح]]
*[[صدای زمینی]]
*[[صدق]]
*[[صدقه]]
*[[صدوق]]
*[[صراط]]
*صفر
*[[صفنیا]]
*[[صلوات]]
*[[صله با حضرت]]
*[[صمصام الاکبر]]
*[[صندل]]
*[[صورت حضرت]]
*[[صورتی در خورشید]]
*[[صورتی در ماه]]
*[[صهیونیسم مسیحی]]
*[[صیاح]]
*[[صیانه ماشطه]]
*[[صیحه اسمانی]]
*[[صیقل]]
*[[ضحی]]
*[[ضیاء]]
*[[طاعون]]
*[[طاغوت]]
*[[طالب التراث]]
*[[طالب املی]]
*طالب
*[[طالقان]]
*[[طلوع خورشید از مغرب]]
*[[طلوم]]
*[[طوسی]]
*[[طول عمر حضرت]]
*[[طی الارض]]
*[[ظریف]]
*[[ظهور]]
*[[عاشورا و انتظار]]
*[[عاشورا]]
*[[عاق والدین]]
*[[عاقبه الدار]]
*عالم
*[[عاموس نبی]]
*[[عباس فاطمی]]
*[[عبای حضرت]]
*[[عبد الله بن شریک عامری]]
*[[عبد الله بن شریک]]
*[[عبد الله بن صالح]]
*[[عبد الله بن عباس علوی]]
*[[عبد الله]]
*[[عبقری الحسان]]
*[[عثمان بن سعید]]
*[[عجله‌کنندگان]]
*[[عدالت مهدی]]
*[[عدل]]
*[[عذاب ادنی]]
*[[عرب]]
*[[عرض اعمال]]
*[[عرض حاجت به حضرت]]
*[[عرفات]]
*[[عرق و علق]]
*[[عریضه به حضرت]]
*[[عریضه‌نویسی]]
*[[عزاقریه]]
*[[عزه]]
*[[عسکر]]
*[[عسکری]]
*[[عسکریه]]
*[[عصای موسی]]
*[[عصایب]]
*[[عصر امام خمینی]]
*عصر
*[[عطار نیشابوری]]
*[[عطر حضرت]]
*[[عطسه]]
*[[عقل]]
*[[عقید]]
*[[عقیقه حضرت]]
*[[علامه حلی]]
*[[علت غیبت]]
*[[علم مصبوب]]
*[[علم منصوب]]
*[[علی بن ابراهیم بن مهزیار]]
*[[علی بن بلال]]
*[[علی بن زیاد]]
*[[علی بن عاصم کوفی]]
*[[علی بن فاضل مازندرانی]]
*[[علی بن فرات]]
*[[علی بن محمد سمری]]
*[[علی بن مطهر]]
*[[علی بن مهزیار]]
*[[عمامه حضرت]]
*[[عمانی]]
*[[عمر بن زید]]
*[[عمرو الاهوازی]]
*عمری
*[[عناطیس]]
*[[عنصری بلخی]]
*[[عوف سلمی]]
*[[عهد عتیق]]
*[[عیسی ]]
*[[عیسی بن مهدی جواهری]]
*عین
*[[غار انطاکیه]]
*[[غار ثور]]
*[[غانم]]
*[[غایب]]
*[[غایه الطالبین]]
*[[غایه القصوی]]
*[[غرب و اخر الزمان]]
*[[غرب و مهدویت]]
*[[غربت حضرت]]
*[[غرقد]]
*[[غریم]]
*[[غضباء]]
*[[غلام]]
*[[غنی]]
*[[غوث الفقرا]]
*[[غوث]]
*[[غوطه]]
*[[غیب]]
*[[غیبت شانیه]]
*[[غیبت صغری]]
*[[غیبت کبری]]
*[[غیبت]]
*[[فارس الحجاز]]
*[[فارس]]
*[[فاضل]]
*[[فایده امام غایب]]
*[[فایده حضرت]]
*[[فایده غیبت]]
*[[فتح]]
*[[فترت]]
*[[فتن و ملاحم]]
*[[فتنه سرا]]
*[[فتنه فلسطین]]
*فتنه
*[[فجر]]
*[[فرات]]
*[[فراگیر شدن ظلم]]
*[[فراید السمطین]]
*[[فرج الاعظم]]
*[[فرج المؤمنین]]
*[[فرج]]
*[[فرخنده]]
*[[فردوس الاکبر]]
*[[فرزندان حضرت]]
*[[فرزندان مهدوی]]
*[[فرشتگان]]
*[[فرقه]]
*[[فرقه‌گرایی]]
*[[فرماندهان سپاه حضرت]]
*[[فرود آمدن عیسی]]
*[[فضل بن شاذان]]
*[[فضل بن یحیی]]
*[[فضیلت انتظار]]
*[[فطحیه]]
*[[فطرت و مهدویت]]
*[[فقیه]]
*[[فقیهان]]
*فلان
*[[فلسفه انتظار]]
*[[فلسفه غیبت]]
*[[فواید الشمسیه]]
*[[فوتوریسم]]
*[[فیذموا]]
*[[فیروز]]
*[[فیض کاشانی]]
*[[قابض]]
*[[قابله حضرت]]
*[[قاتل الکفره]]
*[[قادیانی]]
*[[قاسم انوار]]
*[[قاسم بن علاء]]
*[[قاسم بن علی]]
*[[قاطع]]
*[[قانون ارث]]
*[[قاهر بالله]]
*[[قایم الزمان]]
*[[قایم]]
*[[قبیله کلب]]
*[[قتاد]]
*[[قتل نفس زکیه]]
*[[قد حضرت]]
*[[قدر]]
*[[قدرت حضرت]]
*[[قذف]]
*[[قرامطه]]
*[[قران و بشارت موعود]]
*[[قران]]
*[[قرقیسیا]]
*[[قریش]]
*[[قزوین]]
*[[قسط]]
*[[قسطنطنیه]]
*[[قشری‌گری]]
*[[قصیده ابن عرندس]]
*[[قضای جدید]]
*[[قطایع]]
*[[قطب]]
*[[قطران تبریزی]]
*[[قطع رحم]]
*[[قطوانی]]
*[[قم]]
*[[قنواء]]
*[[قوه]]
*[[قیام با شمشیر]]
*[[قیامت]]
*[[قیس]]
*[[قیم الزمان]]
*کار
*[[کارگزاران حکومت مهدی]]
*[[کاسر عینه]]
*[[کاشف الغطاء]]
*[[کافور بن ابراهیم]]
*[[کافور]]
*[[کافی]]
*[[کامل بن ابراهیم]]
*[[کامل سلیمان]]
*[[کبریت احمر]]
*[[کتاب جدید]]
*[[کتاب حضرت]]
*[[کتابنامه دعای ندبه]]
*[[کتابنامه رجعت]]
*کتاب‌های غیبت
*[[کذاب مفتر]]
*[[کرخ]]
*[[کرعه]]
*[[کسادی]]
*[[کسروی]]
*[[کسوف]]
*[[کشاورزی در عصر ظهور]]
*[[کشته شدن شیطان]]
*[[کشف الغمه]]
*[[کشف هیکل]]
*[[کف دست]]
*[[کفایه الاثر]]
*[[کفش حضرت]]
*[[کلمه الحق]]
*[[کلینی]]
*[[کمال الدین و تمام النعمه]]
*کمال
*[[کمالات در عصر ظهور]]
*[[کمبود باران]]
*[[کمسلیما]]
*[[کنگره]]
*[[کنیز اذری]]
*[[کنیه حضرت]]
*[[کوفه]]
*[[کوکما]]
*[[کهیعص]]
*[[کیسانیه]]
*[[کیقباد دوم]]
*[[گات‌ها]]
*[[گرسنگی]]
*[[گریه کردن برای حضرت]]
*[[گل نرگس]]
*[[گنج‌های نهفته]]
*[[گونه حضرت]]
*[[لا اله الا الله]]
*[[لسان الصدق]]
*[[لطف وجود حضرت]]
*[[لقب حضرت]]
*[[لندیطارا]]
*[[[[لواء اعظم]]
*[[لوح فاطمه]]
*[[لوح محو و اثبات]]
*[[ما منا الا مقتول]]
*[[ماء معین]]
*[[مادر حضرت]]
*[[ماریه]]
*[[ماشع]]
*[[مالک اشتر]]
*[[مامور]]
*[[مامول]]
*[[مایده]]
*[[مبدا الایات]]
*[[مبلی السرایر]]
*[[متشحط]]
*[[متمهدی]]
*[[مثلث الهی]]
*[[مثلث برمودا]]
*[[مجازی بالاعمال]]
*[[مجالس المؤمنین]]
*[[مجالس حضرت]]
*[[مجلسی]]
*[[محاسن حضرت]]
*[[محاضیر]]
*[[محبت حضرت]]
*[[محبوب کردن حضرت]]
*[[محجه]]
*[[محرم]]
*[[محسن]]
*[[محل ظهور حضرت]]
*[[محمد بن ابراهیم بن مهزیار]]
*[[محمد بن احمد قطان]]
*[[محمد بن ادریس]]
*[[محمد بن ایوب بن نوح]]
*[[محمد بن بشیر]]
*[[محمد بن جعفر اسدی]]
*[[محمد بن حسن صیرفی]]
*[[محمد بن شاذان بن نعیم]]
*[[محمد بن عبد الله محض]]
*[[محمد بن عثمان]]
*[[محمد بن علی بن بلال]]
*[[محمد بن فضل موصلی]]
*[[محمد بن نصیر نمیری]]
*[[محمد بن نفیس]]
*[[محمد حنفیه]]
*[[محمد]]
*[[محمد،علی و حسن]]
*[[محمدیه]]
*[[مخالفان حضرت]]
*[[مخبر بما یعلن]]
*[[مخفی بودن ولادت]]
*[[مد هامتان]]
*[[مدبر]]
*[[مدت حکومت حضرت]]
*[[مدعیان مهدویت]]
*[[مدعیان نیابت]]
*[[مدینه فاضله مهدی]]
*[[مدینه]]
*[[مرابطه]]
*[[مراقبه]]
*[[مربوع]]
*[[مرجیه]]
*[[مردان اخر الزمان]]
*[[مردی از قم]]
*[[مرکز بیت المال در عصر ظهور]]
*[[مرکز حکومت حضرت]]
*[[مرکز قضاوت حضرت]]
*[[مرگ جاهلیت]]
*[[مرگ حضرت]]
*[[مرگ سرخ]]
*[[مرگ سفید]]
*[[مرگ ناگهانی]]
*[[مروانی]]
*[[مروزی]]
*[[مریم]]
*[[مزامله]]
*[[مسبحات]]
*[[مستضعفین]]
*[[مستنصر]]
*[[مسجد الحرام]]
*[[مسجد النبی]]
*[[مسجد براثا]]
*[[مسجد جمکران]]
*[[مسجد زید]]
*[[مسجد سهله]]
*[[مسجد صعصعه]]
*[[مسجد کوفه]]
*[[مسخ]]
*[[مسلمیه]]
*[[مسیح الزمان]]
*[[مسیح دروغین]]
*[[مسیح]]
*[[مسیحیت سیاسی امریکا]]
*[[مسیحیت صهیونیستی]]
*[[مسیحیت یهودی]]
*[[مشرق]]
*[[مشیخه]]
*[[مصباح الشدید الضیاء]]
*[[مصحف امیر المؤمنین ]]
*[[مصحف فاطمه]]
*[[مصر در دوران ظهور]]
*[[مضطر]]
*[[مظهر الفضایح]]
*[[[[معتضد بالله]]
*[[معتمد بالله]]
*[[معجزات حضرت مهدی]]
*[[معراج]]
*[[معرفت امام]]
*[[معمرین]]
*[[معنویت پس از ظهور]]
*[[معنویت پیش از ظهور]]
*[[مغرب]]
*[[مغیریه]]
*[[مفاسد اخر الزمان]]
*[[مفتوحه عنوه]]
*[[مفرج اعظم]]
*[[مفضل]]
*[[مفید]]
*[[مقام ابراهیم]]
*[[مقام امام زمان]]
*[[مقبوله عمر بن حنظله]]
*[[مقتدر بالله]]
*[[مقتصر]]
*[[مقداد]]
*[[مقدره]]
*[[مقدس اردبیلی]]
*[[مقدس‌ماب]]
*[[مقنع]]
*[[مکان‌های دعا برای حضرت]]
*[[مکتفی بالله]]
*[[مکه]]
*[[ملاحم]]
*[[ملاقات‌کنندگان حضرت]]
*[[ملاک تعیین نواب]]
*[[ملخ سرخ]]
*[[ملعون ملعون]]
*[[ملیکه]]
*[[ممطوره]]
*[[ممهدون للمهدی]]
*[[من لم یجعل الله له شبیها]]
*[[منادی اسمانی]]
*[[منافقان]]
*[[منان]]
*[[منبر سلیمان]]
*[[منتظر]]
*[[منتظر]]
*[[منتظران حقیقی]]
*[[منتقم]]
*[[منجم یهودی]]
*[[منجی اعظم]]
*[[منجی]]
*[[منصور]]
*[[منعم]]
*[[موالی خاصه]]
*[[موتور]]
*[[موسوعه الامام المهدی]]
*[[موعود در اقوام و ملل]]
*[[موعود یهود]]
*[[موعود]]
*[[مولی]]
*[[مومل]]
*[[مؤمن ال فرعون]]
*[[موی حضرت]]
*[[مهدویت از دیدگاه اهل سنت]]
*[[مهدویت از دیدگاه شیعه]]
*[[مهدویت شخصیه]]
*[[مهدویت نوعیه]]
*[[مهدویت]]
*[[مهدی بن محمد]]
*[[مهدی در روایات]]
*[[مهدی در قران]]
*[[مهدی سودانی]]
*[[مهدی عباسی]]
*[[مهدی موعود]]
*[[مهدی و نشانه‌های پیامبران]]
*[[مهدی هرعی]]
*[[مهدی]]
*[[مهدی‌باوری در ادیان]]
*[[مهدیه]]
*[[مهمید اخر]]
*[[میراث پیامبر اکرم]]
*[[میراث پیامبران]]
*[[میرزا حسین نوری]]
*[[میرزا علی محمد باب]]
*[[میزان الحق]]
*[[میکاییل]]
*[[میلخاء]]
*[[ناامیدی از ظهور]]
*[[ناجی النجار]]
*[[ناحیه مقدسه]]
*[[ناشناخته بودن حضرت]]
*[[ناصبی‌ها]]
*[[ناطق]]
*[[نافله]]
*[[ناقور]]
*[[ناووسیه]]
*[[نجبا]]
*[[نجف]]
*[[[[نجم]]
*[[نجم الثاقب]]
*[[ندای اسمانی]]
*[[نرجس]]
*[[نسب حضرت]]
*[[[[نسیم]]
*[[نشانه‌های حتمی ظهور]]
*[[نشانه‌های نزدیک ظهور]]
*[[نظامی گنجوی]]
*[[نعمانی]]
*[[نعمت باطن]]
*[[نعمت حضرت]]
*[[نعمت ظاهر]]
*[[نفس زکیه]]
*[[نفس]]
*[[نقبا]]
*[[نماز امام زمان]]
*[[نماز بر پیکر پدر]]
*[[نماز تسبیح]]
*[[نماز جماعت]]
*[[نماز جمعه]]
*[[نماز حاجت]]
*[[نماز عید]]
*[[نماز هدیه به حضرت]]
*[[نمازگزاران بر پیکر امام عسکری]]
*[[نمک در طعام]]
*[[نمیریه]]
*[[نواب اربعه]]
*[[نوبختیه]]
*[[نور ال محمد]]
*[[نور الاتقیاء]]
*[[نور الاصفیاء]]
*[[نور الرب]]
*[[نور حضرت]]
*[[نوروز]]
*[[نوستر اداموس]]
*[[نهار]]
*[[نهج البلاغه و مهدی]]
*[[نیابت خاصه]]
*[[نیابت عامه]]
*[[نیابت]]
*[[نیمه شعبان]]
*[[نیه الصابرین]]
*[[وادی السلام]]
*[[وادی یابس]]
*[[وارث]]
*[[واعظ قزوینی]]
*[[واقفه]]
*[[واقفیه]]
*[[واقیذ]]
*[[وتر]]
*[[وتر]]
*[[وتیره]]
*[[وتیره]]
*وجه
*[[وشن جوک]]
*[[وظایف منتظران]]
*[[وظایف نواب خاص]]
*[[وقاتون]]
*[[وقت ظهور]]
*[[وقت معلوم]]
*[[وکالت]]
*[[وکیلان حضرت]]
*[[ولادت حضرت]]
*[[ولایت فقیه]]
*[[ولایتی‌ها]]
*[[ولی الله]]
*[[ولی عصر]]
*[[ولی نعمت]]
*[[وهوه‌ل]]
*[[ویژگی یاران حضرت]]
*[[ویژگی‌های حضرت]]
*[[هادی]]
*[[هالیوود و اخر الزمان]]
*[[هالیوود و مهدویت]]
*[[هدف قیام]]
*[[هراوه]]
*[[هرج‌ومرج]]
*[[هرشا]]
*[[هزاره‌گرایی]]
*[[هفت تکبیر]]
*[[همدان]]
*[[همسر حضرت]]
*[[هندوها و بشارت موعود]]
*[[هوشع نبی]]
*[[یا لثارات الحسین]]
*[[یاجوج و ماجوج]]
*[[یادکرد حضرت]]
*[[یاران حضرت]]
*[[یاری کردن حضرت]]
*[[یاوران حضرت]]
*[[ید الباسطه]]
*[[یشوعا]]
*[[یعسوب الدین]]
*[[یعفور]]
*[[یعقوب بن منقوش]]
*[[یعقوب بن یوسف]]
*[[یک‌سوم]]
*[[یمانی]]
*[[یمن در دوران ظهور]]
*[[یمین]]
*[[ینابیع الموده]]
*[[یوشع بن نون]]
*[[یوفولوژی]]
*[[یوم الخلاص]]
*[[یوم الفتح]]
*[[یوییل نبی]]
*[[یهود در اخر الزمان]]
*[[یهود و مسیح موعود]]
*[[یهود و نصاریو مهدویت]]
*[[یهودا]]
{{پایان}}
{{پایان}}


==منابع==
== پانویس ==
* [[پرونده:29873800.jpg|22px]] [[مجتبی تونه‌ای|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)|'''موعودنامه''']].
{{پانویس}}


==پانویس==
{{انقلاب}}
{{یادآوری پانویس}}
{{ارزش‌های اجتماعی}}
{{پانویس2}}
{{امام مهدی}}


[[رده:امام مهدی]]
[[رده:مفاهیم]]
[[رده:فتنه]]
[[رده:مدخل موعودنامه]]
[[رده:مدخل موعودنامه]]
Bahmani
مدیران
۱۳۱٬۶۲۶

ویرایش

برگرفته از «https://fa.imamatpedia.com/wiki/ویژه:تفاوت_گوشی_همراه/203312...1364320»