حضرت حمیده: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

حضرت حمیده (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۹

۱۵٬۴۰۱ بایت اضافه‌شده ، شنبهٔ ‏۱۰:۰۹

۸۱٬۲۷۳

ویرایش

@@ خط ۶۹: / خط ۶۹: @@
 [[علامه مجلسی]] می‌گوید: [[حضرت صادق]] {{ع}} می‌دانست که [[منصور]] قصد کشتن وصیّ او را خواهد کرد؛ از این‌رو خلیفه و والی مدینه را به ظاهر، وصیّ خود ساخت. حمیده، [[شریک]] در [[وصایت]] [[الهی]] و [[سیاسی]] شوهرش شد تا [[جان]] فرزند عزیزش، [[امام]] موسای کاظم {{ع}} [[حفظ]] شود<ref>[[حیدر مظفری ورسی|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)|مادران چهارده معصوم]]، ص ۱۵۸.</ref>.
+==حمیده بربریه==
+در میان [[همسران]] [[امام]] [[حمیده]] ملقب به «حُمیدَة مُصَفّاة»<ref>عیون اخبار الرضا، ج۱، ص۲۴، ۴۸؛ المحاسن، ج۲، ص۳۱۴؛ الکافی، ج۱، ص۳۹۷؛ الارشاد، ج۲، ص۲۱۵؛ تاج الموالید، ص۱۲۱؛ مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۳۲۳؛ الهدایة الکبری، ص۲۶۳؛ تاریخ بغداد، ج۱۳، ص۲۷؛ دلائل الامامه، ص۳۰۷؛ تذکرة الخواص، ص۳۱۲؛ کفایة الطالب، ص۴۵۷؛ الفصول المهمه، ص۲۳۲.</ref> حمیده پاک‌نهاد، دختر صاعد اندلسی از اشراف و بزرگان [[مغرب]] یا [[آندلس]] بانویی [[جلیل‌القدر]] بود. [[تاریخ]] تولد و زادگاه او مشخص نیست. بنا به نقلی [[اهل مغرب]]<ref>الارشاد، ج۲، ص۲۱۵-۲۱۶؛ عمدة الطالب، ص۱۹۶؛ مطالب السؤول، ص۲۸۹.</ref> و یا [[اهل]] آندلس<ref>تاریخ الائمه، ص۲۵؛ تاریخ موالید الائمه، ص۳۳-۳۴؛ مطالب السؤول، ص۲۸۹.</ref>، و از نژاد [[بربر]] بوده است<ref>الکافی، ج۲، ص۳۸۷؛ الارشاد، ج۲، ص۲۱۵؛ اعلام الوری باعلام الهدی، ج۲، ص۶؛ مناقب آل ابی طالب، ج۳، ص۳۲۳؛ بحارالانوار، ج۴۸، ص۶؛ دلائل الامامه، ص۳۰۷؛ تذکرة الخواص، ص۳۱۲؛ منتخب الأنوار فی تاریخ الائمه الأطهار{{عم}}، ص۷۴.</ref>.
+حمیده بانویی جلیل‌القدر و [[پاکدامن]] بود که به دست [[سپاهیان]] [[مسلمان]] [[اسیر]] شد و به دستور [[امام محمد باقر]]{{ع}} خریداری و به [[عقد]] امام [[جعفر صادق]]{{ع}} درآمد. هنگام خریداری، [[امام باقر]]{{ع}} او را حمیده در [[دنیا]] و محموده در [[آخرت]] نامید<ref>الکافی، ج۱، ص۴۷۶-۴۷۷؛ دلائل الامامه، ص۳۰۸.</ref>.
+[[امام صادق]]{{ع}} درباره ایشان فرموده‌اند: {{متن حدیث|حَمِيدَةُ مُصَفَّاةٌ مِنَ الْأَدْنَاسِ كَسَبِيكَةِ الذَّهَبِ مَا زَالَتِ الْأَمْلَاكُ تَحْرُسُهَا حَتَّى أُدِّيَتْ إِلَيَّ كَرَامَةً مِنَ اللَّهِ لِي وَ الْحُجَّةِ مِنْ بَعْدِي}}<ref>الکافی، ج۱، ص۴۷۷؛ دلائل الامامه، ص۳۰۸؛ مناقب آل ابی‌طالب، ج۱، ص۲۶۶.</ref> حمیده، [[پاک]] از هر [[پلیدی]] است. وی بزرگ و [[سرور]] کنیزان است که به سبب [[کرامت الهی]]، [[ملائکه]] از او [[محافظت]] کرده‌اند تا خود نیز به کرامت الهی رسید و تا به من (امام صادق{{ع}}) برسد و [[حجت]] برای بعد از من باشد؛ از این‌رو به «[[حمیده مصفاة]]» ملقب شد. [[لقب]] دیگر او لؤلؤة بود<ref>مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۳۲۳؛ اعیان الشیعه، ج۲، ص۵؛ اعلام النساء المؤمنات، ص۳۱۱.</ref>.
+او محضر سه امام را [[درک]] نمود و در [[خاندان عصمت و طهارت]] نشأت یافت و به [[زهد]] و [[تقوا]] و [[پرهیزگاری]] [[شهرت]] یافت و چنان [[فقیه]] و [[عالم به احکام]] و مسائل بود که [[امام صادق]]{{ع}} [[زنان]] را امر می‌فرمود که در اخذ مسائل و [[احکام دین]] به او [[رجوع]] نمایند<ref>منتهی الامال، ج۲، ص۳۳۵.</ref>. وی احکام دین را به خوبی می‌دانست. [[روایت]] شده که امام صادق{{ع}} در هنگام [[حج]]، پاسخ حکمی را به [[همسر]] خود [[حمیده]] ارجاع نمود. گفته شده زنی از ایشان در مورد چگونگی [[محرم]] شدن طفل سؤال کرد و [[امام]] پاسخ را به همسرش واگذار کرد<ref>الکافی، ج۴، ص۳۰۱؛ تهذیب الاحکام، ج۵، ص۴۱۰.</ref>.
+حمیده از کسانی بود که امام صادق{{ع}} هنگام [[وفات]] او را [[وصی]] خود قرار داد<ref>الفصول العشره فی الغیبة، ص۷۱؛ الغیبة، ص۱۰۸.</ref>. امام [[جعفر صادق]]{{ع}} چون بر [[جان]] فرزندش [[امام کاظم]]{{ع}} می‌ترسید [[پنج تن]] را به عنوان وصی خود معین کرد. دو پسرش امام [[موسی کاظم]]{{ع}} و عبدالله، همسرش حمیده، [[منصور دوانیقی]] و [[محمد بن جعفر]] یا [[محمد بن سلیمان]]؛ به همین جهت منصور که قصد کشتن وصی امام را داشت گفت اینان را نمی‌توان کشت<ref>الکافی، ج۱، ص۴۷۲.</ref>.
+حمیده در شمار [[راویان مورد وثوق]] [[حدیث]] است<ref>اصل ضمن الأصول الستة عشر، ص۳۱۰؛ المحاسن، ج۱، ص۸۰؛ ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۲۲۸.</ref>. [[ابوبصیر]] از حمیده روایتی درباره اهمیت [[نماز]] از امام جعفر صادق{{ع}} نقل کرده است: حمیده خاتون گوید: امام جعفر صادق{{ع}} در بستر [[مرگ]] و هنگام [[احتضار]] چشمان خود را گشود و فرمود هر کسی که با من [[خویشاوند]] است، گرد آورید. همه آمدند. امام به آنان نگریست و فرمود: [[شفاعت]] ما به کسی که نمازش را سبک و کوچک بشمارد، نخواهد
+رسید<ref>الاصول الستة عشر، ص۳۱۰؛ المحاسن، ج۱، ص۸۰؛ ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۲۲۸؛ بحارالانوار، ج۴۷، ص۲.</ref>.
+همچنین گفته شده است که امام، مادرش [[ام‌فروه]] و همسرش حمیده را برای [[حقوق مالی]] [[مردم مدینه]] می‌فرستاد<ref>الکافی، ج۳، ص۲۱۷؛ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۱۷۸.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۷۲.</ref>
+==مادر امام کاظم==
+مادر آن حضرت [[حمیده بربریه]] دختر صاعد اندلسی از اشراف و بزرگان [[مغرب]] یا [[آندلس]] بود<ref>درباره شرح احوال و زندگینامه این بانوی بزرگوار به فصل اول مراجعه کنید.</ref>.
+[[فرزندان]]: [[یعقوبی]] می‌نویسد: برای [[موسی بن جعفر]]{{ع}}، هجده پسر و بیست و سه دختر بود. [[پسران]] عبارت بودند از: علی [[الرضا]]{{ع}}، زید، ابراهیم، [[هارون]]، حسن، حسین، عبدالله، اسماعیل، عبیدالله، محمد، احمد، جعفر، اسحاق، عباس، [[حمزه]]، قاسم فضل و سلیمان<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۴۱۵.</ref>.
+بنا به نقل [[ابن طلحه شافعی]]، [[امام کاظم]]{{ع}} سی و هشت فرزند از دختر و پسر داشت که بیست تن از آنان پسر بودند: علی الرضا{{ع}}، زید، ابراهیم، [[عقیل]]، هارون، حسن، حسین، عبدالله، اسماعیل، عبیدالله، محمد، احمد، جعفر، یحیی، اسحاق، عباس، حمزه، عبدالرحمن، قاسم، جعفرالاصغر<ref>مطالب السؤول، ص۲۹۳.</ref>.
+[[شیخ مفید]] می‌نویسد: [[حضرت موسی بن جعفر]]{{ع}} سی و هفت فرزند پسر و دختر داشت: [[علی بن موسی الرضا]]{{ع}}، ابراهیم، عباس، قاسم که مادرشان [[کنیز]] بود. اسماعیل، جعفر، هارون و حسن مادر آنان کنیز دیگری بود، احمد، محمد، حمزه مادرشان کنیزی به نام [[ام‌احمد]] بود. عبدالله، اسحاق، عبیدالله، زید، حسن، فضل، حسین، سلیمان، [[فاطمه]] کبری، [[فاطمه صغری]]، رقیه، [[حکیمه]]، [[ام‌ابیها]]، [[رقیه صغری]]، [[ام‌جعفر]]، لبابه، [[زینب]]، [[خدیجه]]، علیه، [[آمنه]]، [[حسنه]]، [[بریهه]]، [[عایشه]]، [[ام‌سلمه]]، [[میمونه]] و [[ام‌کلثوم]] که مادرشان کنیزهای مختلفی بوده است<ref>الارشاد، ج۲، ص۲۴۴.</ref>.
+[[سبط ابن جوزی]] می‌نویسد: [[سیره‌نویسان]] می‌گویند: وی بیست پسر و بیست دختر داشت: [[امام]] [[علی بن موسی]]{{ع}}، زید ([[زید النار]])، ابراهیم، عقیل، هارون، حسن، عبدالله، عبیدالله، اسماعیل، احمد، جعفر، یحیی، اسحاق، عباس، حمزه، عبدالرحمن، قاسم، [[جعفر اصغر]]، محمد<ref>تذکرة الخواص، ص۳۱۴-۳۱۵.</ref>.
+بنا به نقل [[طبرسی]]، حضرت موسی بن جعفر{{ع}} سی و هشت فرزند از دختر و پسر داشتند: [[حضرت رضا]]{{ع}}، ابراهیم، عباس، قاسم، احمد، محمد، حمزه، اسماعیل، جعفر، هارون، حسن عبدالله، اسحاق، عبیدالله، زید، فضل، سلیمان، فاطمه کبری، فاطمه صغری، رقیه، حکیمه، ام‌ابیها، رقیه صغری، کلثم،
+ام‌جعفر، لبابه، زینب، خدیجه، علیه، [[آمنه]]، [[حسنه]]، [[بریهه]]، [[عایشه]]، [[ام‌سلمه]]، [[میمونه]] و [[ام‌کلثوم]]<ref>اعلام الوری باعلام الهدی، ج۲، ص۳۶.</ref>.
+[[ابونصر بخاری]] گوید: [[موسی بن جعفر]]{{ع}} هجده پسر و بیست و دو دختر داشت که گروهی از آنان اعقاب و [[اولاد]] دارند. [[احمد بن عیسی]] نسابه گفته است: پانزده تن از [[فرزندان]] آن حضرت دارای اعقاب هستند. عمری نسابه گوید: بدون [[شک]] سیزده تن از آنان دارای فرزند بوده‌اند.
+او گوید: از [[فرزندان موسی بن جعفر]]{{ع}} که دارای اولاد و [[احفاد]] هستند و همه علمای [[نسب]] در آن اتفاق دارند عبارتند از: امام علی بن موسی{{ع}}، ابراهیم اصغر، عباس، اسماعیل، محمد، عبدالله عبیدالله، جعفر، اسحاق و [[حمزه]]<ref>سر السلسلة العلویه، ص۳۶.</ref>.
+[[ابن‌صباغ مالکی]] فرزندان امام موسی بن جعفر{{ع}} را شصت تن می‌داند: سی و هفت دختر و بیست و سه پسر، اما نام همه آنها را ذکر نمی‌کند و می‌نویسد: پنج نفر آنها بدون [[اختلاف]] از [[دنیا]] رفتند و [[فرزندی]] نداشتند به نام‌های عبدالرحمان، [[عقیل]]، قاسم، یحیی و داوود و سه نفر آنها دارای دختر شدند و فرزند پسر نداشتند: سلیمان، فضل و احمد پنج نفر در بازماندگان آنها اختلاف است: حسین، ابراهیم، اکبر، [[هارون]]، زید و حسن و ده نفر بدون اختلاف دارای فرزند پسر بودند: علی [[الرضا]]{{ع}}، ابراهیم اصغر، عباس، اسماعیل، محمد، اسحاق، حمزه، عبدالله، عبیدالله و جعفر<ref>عمدة الطالب، ص۱۸۵-۱۸۷.</ref>.
+[[علی بن عیسی اربلی]] تعداد پسران را بیست نفر و [[دختران]] را هجده نفر می‌داند.
+پسران: علی{{ع}}، ابراهیم، عباس، قاسم، عبدالله، اسحاق، عبیدالله، زید، حسن، اسماعیل، جعفر، هارون، حسین، احمد محمد و حمزه، یحیی، عقیل، عبدالرحمان و عمر<ref>کشف الغمه فی معرفة الائمه، ج۳، ص۴۱.</ref>.
+[[ابن شهرآشوب]] اولاد موسی بن جعفر{{ع}} را سی نفر می‌داند، اگرچه می‌نویسد: بعضی سی و هفت نفر نیز گفته‌اند. پسرانش هجده نفر به نام‌های [[علی بن موسی الرضا]]{{ع}} [[امام هشتم]]، ابراهیم، عباس، قاسم، عبدالله، اسحاق، عبیدالله، زید حسن، فضل، اسماعیل، جعفر، هارون، حسن، احمد، محمد، حمزه، یحیی، عقیل و عبدالرحمان از کنیزان مختلف.
+ایشان همچنین می‌نویسد: کسانی که از خود نسلی باقی گذاردند، ده نفرند که عبارتند از: [[حضرت رضا]]{{ع}}، ابراهیم، عباس، اسماعیل، محمد، عبدالله، حسن، جعفر، اسحاق و [[حمزه]]<ref>مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۴۳۸.</ref>.
+ابن شدقم گوید: [[موسی بن جعفر]]{{ع}} چهارده پسر داشت: حسن، حسین، زید ([[زید النار]])، عبدالله، عبیدالله، عباس، حمزه، جعفر، [[هارون]]، اسحاق، اسماعیل، [[محمد عابد]]، ابراهیم و [[امام علی]] [[الرضا]]{{ع}} و همگان [[اولاد]] و اعقاب دارند<ref>زهرة القول، ص۵۸.</ref>.
+[[سید]] جعفر [[آل]] بحرالعلوم می‌نویسد: [[حضرت موسی بن جعفر]]{{ع}} دارای سی و هفت فرزند بود، اما بعضی سی و نه نفر نیز نوشته‌اند: پسرانش عبارتند از [[علی بن موسی الرضا]]{{ع}}، ابراهیم، عباس، قاسم و اسماعیل که دارای [[زیارتگاه]] بزرگی در تویسرکان [[ایران]] است، جعفر، هارون، حسن، احمد، محمد، حمزه، عبدالله، اسحاق، عبیدالله، زید، فضل که قبرش در بهبهان معروف است و [[زیارت]] می‌شود معروف به [[شاه]] فضل، حسین، سلیمان از کنیزان مختلف<ref>ر.ک: تحفة العالم، فرزندان امام کاظم{{ع}}.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۳۰۵.</ref>
 == منابع ==
 {{منابع}}
 # [[پرونده:IM009705.jpg|22px]] [[حیدر مظفری ورسی|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)|'''مادران چهارده معصوم''']]
+# [[پرونده:IM011012.jpg|22px]] [[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
 {{پایان منابع}}