کاربر:لیاقتی/اَضداد مرگ

حدیث اول

متن حدیث

الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ زُرَارَةَ: « عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: الْحَيَاةُ وَ الْمَوْتُ خَلْقَانِ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ فَإِذَا جَاءَ الْمَوْتُ فَدَخَلَ فِي الْإِنْسَانِ لَمْ يَدْخُلْ فِي شَيْ‏ءٍ إِلَّا وَ خَرَجَتْ مِنْهُ الْحَيَاةُ.» بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 117

نمایه‌های حدیث

نظرات اولیه

بحار الانوار * دیدگاه ها: انزابی: توحید/خالقیت الهی/ اقسام مخلوقات/ مخلوق بودن حیات و موت عالَم/نظام حیات موجودات/ عدم امکان جمع موت با حیات در اشیاء عالم/ نظام حیات موجودات/ واقعیت داشتن حیات و واقعیت داشتن ممات (در مقابل پوچ گرایی و همچنین قول به تناسخ و نیز قول به انکار عالم برزخ و بقاء ارواح در دنیا) انسان/ حیات و ممات انسان نمایه‌ها: مخلوق بودن حیات و موت عدم امکان جمع موت با حیات در اشیاء موت و حیات قسمی (مقیسه ) زیر مجموعه حیات مطلقه موجودات (حیات مقسمی) «توضیح: از طرفی موت و حیات هردو مخلوق اند یعنی هردو حیات دارند؛ از طرف دیگر موت به معنای انتقال است نه به معنای معدوم شدن پس هردو، دوقسم از یک مَقسم خواهند بود. مقسم شان همان مخلوق بودن و حیات داشتن است. البته هردوی حیات و موت در اینجا اعطایی و مجعول  است نه ذاتی و این تفاوت حیات مطلق ذات الهی که در مقابل عدم است با حیات بالغیر و اعطایی مخلوقات است. البته مخلوقاتی که موجود شده اند (چه در حال حیات چه در حال ممات یعنی انتقال) یک حیات مطلق در مقابل عدم دارند که همان هم حیات بالغیر است. البته چون مخلوقات حیات بالغیر دارند همواره و در هر لحظه فرض حیات نداشتن موجودات یعنی معدم شدن آنها وجود دارد ولی حکمت الهی و هدفمند بودن خلقت مانع از اعدام موجودات می شود همچنانکه وجود هیچگاه معدوم نمی شود. اگرنازی کند از هم فرو ریزند قالب ها. واسطی: نمایه‌های اصلی: ماهیت حیات و موت به عنوان مخلوقات الهی تقابل و تضاد ذاتی حیات و موت نظام جایگزینی مرگ و زندگی حقیقت وجودی مرگ (مرگ به عنوان موجودی حقیقی) نمایه‌های فرعی: ناسازگاری همزمان حیات و ممات در یک موجود جنبه‌های هستی‌شناختی حیات و موت رابطه علت و معلولی مرگ و حیات نظم حاکم بر خلقت الهی لیاقتی: جمع نشدن موت و حیات در قبال جمع شدن شهادت و قتل با حیات در آیات قرآن فرقانی: مرگ به مثابه قطع حیات جایگاه مرگ در چرخه حیات انسان فلسفه مرگ به عنوان واقعیتی الهی رابطه متقابل زندگی و مرگ در وجود انسان

جمع بندی

نمایه های مرتبط با عنوان آخرت

نمایه های اصلی(صریح)

1. ناسازگاری همزمان حیات و ممات در یک موجود (عدم امکان جمع موت با حیات در اشیاء)
2. مخلوق بودن حیات و موت (مرگ و حیات به عنوان موجودی حقیقی) (جنبه‌های هستی‌شناختی حیات و موت)
3. حیات و ممات انسان (حیات پذیری و مرگ پذیری برخی اشیاء مانند انسان)
4. مرگ به مثابه قطع حیات
5. نظام جایگزینی مرگ و زندگی

نمایه های فرعی(غیر صریح)

1. جمع نشدن موت و حیات در قبال جمع شدن شهادت و قتل با حیات در آیات قرآن
2. واقعیت داشتن حیات و واقعیت داشتن ممات (در مقابل پوچ گرایی و همچنین قول به تناسخ و نیز قول به انکار عالم برزخ و بقاء ارواح در دنیا)
3. رابطه متقابل زندگی و مرگ در وجود انسان (تقابل و تضاد حیات و موت)
4. موت و حیات قسمی (مقیسه ) زیر مجموعه حیات مطلقه موجودات (حیات مقسمی)

منابع حدیث

1. الکافی 3/259، دارالکتب الاسلامیة، 1363ش
2. البرهان فی تفسیر القرآن 5/435، بنیاد بعثت، 1415 ق
3. بحارالانوار 6/117، دار احیاء التراث العربی، 1403ق به نقل از کافی
4. تفسیر کنزالدقائق و بحر الغرائب 13/348، وزارت فرهنگ و ارشاد، 1411ق
5. تفسیر نورالثقلین 5/379، اسماعیلیان، 1415ق
6. الوافی 24/274، مکتبة الامام امیرالمومنین، 1406ق
7. تفسیر الصافی 5/200، مکتبة الصدر، تهران، 1415ق

شرح حدیث

1. تفسیر ست صور من القرآن، حبیب الله کاشانی: يظهر من ذلك أنّ التقابل في الموت و الحياة بالتضادّ كما يكشف عن ذلك تصريح بعضهم بأنّ الموت ضدّ الحياة، فهما أمران وجوديّان يتعلّق بهما الخلق و القدرة. فتأمّل. ص 322 ذیل تفسیر آیه 2 سوره ملک.
2. مرآة العقول: مجلسی: الحديث، ضعيف على المشهور. قوله عليه‌السلام: «خلقان من خلق الله» إشارة إلى قوله تعالى «الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً» واستدل به على أن الموت وجودي إذ العدم لا يخلق إذ الخلق بمعنى الإيجاد وأيضا الخلق لا يكون إلا بالإرادة وهي لا تتعلق بالعدم وكلاهما ممنوعان ، والقائلون بوجوده أكثرهم على أنه عرض و ربما يقال بجوهريته كما يتوهم من هذا الخبر ، قال في المواقف وشرحه الموت عدم الحياة عما من شأنه أن يكون حيا والأظهر أن يقال: عدم الحياة عما اتصف بها وعلى التفسيرين فالتقابل بين الحياة والموت. تقابل الملكة والعدم وقيل:الموت كيفية وجودية يخلقها الله في الحي فهو ضدها لقوله تعالى «خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَياةَ» والخلق لكونه بمعنى الإيجاد لا يتصور إلا فيما له وجود والجواب أن الخلق ههنا معناه التقدير دون الإيجاد و تقدير الأمور العدمية جائز كتقدير الوجوديات انتهى و قال الرازي في تفسيره: قالوا: الحياة هي الصفة التي يكون الموصوف بها بحيث يصح أن يعلم و يقدر واختلفوا في الموت فقال : قوم إنه عبارة عن عدم هذه الصفة وقال أصحابنا: إنه صفة وجودية مضادة للحيوة. واحتجوا بقوله تعالى «خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَياةَ» والعدم لا يكون مخلوقا وهذا هو التحقيق وروى الكليني بإسناده عن ابن عباس أنه تعالى خلق الموت في صورة كبش أملح لا يمر بشيء أو لا يجد رائحته شيء إلا مات وخلق الحياة في صورة فرس بلقاء فوق الحمار ودون البغل لا يمر بشيء ولا يجد رائحته شيء إلا حي واعلم: أن هذا لا بد وأن يكون مقولا على سبيل التمثيل والتصوير وإلا فالتحقيق هو الذي ذكرناه انتهى ، ففي هذا الخبر أيضا يحتمل أن يكون الخلق بمعنى التقدير أو إيجاد ما يكون سببا لذهاب الحياة وخروج الروح الحيوانية وذهاب الحرارة الغريزية من برودة وضعف في القوي ونحوهما والله تعالى يعلم. مرآة العقول، 14/261 ح34.