سیره‌نویسی و سیره‌نگاران: تفاوت میان نسخه‌ها

برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۱۲۷: خط ۱۲۷:
[[ابن اسحاق]] کتاب دیگری در [[اخبار]] الخلفاء داشته که کوچک بوده و نقل‌هایی از آن برجای مانده است<ref>تاریخ التراث العربی، التدوین التاریخی ص۹۰؛ درباره ابن اسحاق نک: طبقات الکبری، ج۷، صص۳۲۲-۳۲۱؛ المغازی الاولی و مؤلفوها، ص٨۴؛ بزم آورد، صص۱۰۷-۸۱.</ref>. گفتنی است که [[خلیفه بن خیاط]]، اخبار مربوط به جریانات رده و [[فتوحات]] را از ابن اسحاق گرفته که طبعاً از همان کتاب اخبار الخلفاء او بوده است<ref>شخصی با نام N. Abbott بخشی از تاریخ الخلفاء ابن اسحاق را به چاپ رساند. مشخصات آن از این قرار است:
[[ابن اسحاق]] کتاب دیگری در [[اخبار]] الخلفاء داشته که کوچک بوده و نقل‌هایی از آن برجای مانده است<ref>تاریخ التراث العربی، التدوین التاریخی ص۹۰؛ درباره ابن اسحاق نک: طبقات الکبری، ج۷، صص۳۲۲-۳۲۱؛ المغازی الاولی و مؤلفوها، ص٨۴؛ بزم آورد، صص۱۰۷-۸۱.</ref>. گفتنی است که [[خلیفه بن خیاط]]، اخبار مربوط به جریانات رده و [[فتوحات]] را از ابن اسحاق گرفته که طبعاً از همان کتاب اخبار الخلفاء او بوده است<ref>شخصی با نام N. Abbott بخشی از تاریخ الخلفاء ابن اسحاق را به چاپ رساند. مشخصات آن از این قرار است:
N. Abbott، Studies in Arabic Literary Papyrii. I. Historical texts، Chicago U. P..۱۹۵۷. ۱۰۰-۸۰</ref>. خوارزمی در [[مقتل الحسین]] چندین صفحه از اخبار وی درباره [[توابین]] مختار و [[ابراهیم اشتر]] را آورده، اما منبع خبر خود را ذکر نکرده است<ref>مقتل الحسین، ج۲، صص۲۱۴-۲۳۹، ۲۷۱.</ref>.<ref>[[رسول جعفریان|جعفریان، رسول]]، [[منابع تاریخ اسلام (کتاب)|منابع تاریخ اسلام]]، ص ۱۰۰.</ref>
N. Abbott، Studies in Arabic Literary Papyrii. I. Historical texts، Chicago U. P..۱۹۵۷. ۱۰۰-۸۰</ref>. خوارزمی در [[مقتل الحسین]] چندین صفحه از اخبار وی درباره [[توابین]] مختار و [[ابراهیم اشتر]] را آورده، اما منبع خبر خود را ذکر نکرده است<ref>مقتل الحسین، ج۲، صص۲۱۴-۲۳۹، ۲۷۱.</ref>.<ref>[[رسول جعفریان|جعفریان، رسول]]، [[منابع تاریخ اسلام (کتاب)|منابع تاریخ اسلام]]، ص ۱۰۰.</ref>
===[[معمر بن راشد]] (۹۵-۱۵۳)===
نام معمر بن راشد در بسیاری از [[روایات]] و [[احادیث]] دیده می‌شود. بخشی از این [[شهرت]] هم به دلیل آن است که شیخ [[عبدالرزاق صنعانی]] در [[المصنف]] خود از وی بهره فراوانی برده و روایات او را در این اثر درج کرده است معمر - برخلاف گفته [[ابن ندیم]] که او را [[کوفی]] دانسته - [[بصری]] بوده، اما اقامت وی در صنعاء [[یمن]] بوده و برای همین، [[راوی]] احادیث وی، عبدالرزاق صنعانی است که هشت سال [[شاگردی]] وی را کرده است. او در مرحله تحصیل، از شاگردان [[ابن شهاب زهری]] است و همین امر در [[تمایل]] وی به نقل [[اخبار]] [[سیره نبوی]] کافی به نظر می‌رسد. این ارتباط آنقدر نزدیک بود که او را «معمر الزهری» می‌گفتند<ref>تاریخ ابی زرعة الدمشقی، ج۱، ص۴٣٧.</ref>. او از [[استادان]] زیادی بهره گرفت چنان‌که برای وی بیش از ۵۷ شیخ برشمرده‌اند<ref>تهذیب الکمال، ج۲۸، ص٣٠۴-٣٠۵.</ref>. علاوه بر عبدالرزاق صنعانی (م ۲۱۱) که مستقیم از او نقل کرده و شاگردش بوده، [[واقدی]] نیز که کتاب وی در دستش بوده، فراوان از وی نقل کرده است. در [[مغازی]] با تعبیر «حدثنی معمر عن الزهری» از روی روایاتی درباره [[غزوات]] دارد ([[المغازی]]: ۱/ ۱۸ و...). بیشتر موارد او از [[زهری]] نقل کرده اما جز آن هم هست «{{عربی|حدثنی معمر بن راشد عن ابن ابی لحیح عن مجاهد}}» (۱/ ۲۳۵) گاهی هم [[روایت]] او را با شماری دیگر از [[سیره‌نگاران]] معروف درهم کرده و یک جا خبری را از مجموع آنان نقل می‌کند، مانند خبری که در [[بئر معونه]] یا [[بدر الموعد]] و یا [[خندق]] آورده است (۱/ ۳۴۶، ۲، ۳۸۴/ ۴۴۱). حجم روایات او تنها در [[مغازی واقدی]]، نشانگر آن است که او کتاب المغازی مستقلی داشته یا کتاب جامعی که از آن نقل شده است. این نقل‌ها منحصر به مغازی نیست بلکه [[ابن شبه]] در [[تاریخ المدینة المنوره]] (۲/ ۴٢٨) و [[ازرقی]] در اخبار [[مکه]] (۱/ ۱۳۰) و بسیاری از نویسندگان دیگر از او [[روایت]] کرده‌اند. مقاله‌ای با عنوان «[[معمر بن راشد]] و مرویات البصریین عنه» به بررسی نقل‌های وی در آثار [[محدثان]] و [[مورخان]] [[بصری]] پرداخته است. (مجله [[جامعة]] الامام محمد بن سعود الاسلامیه، شماره ۵۴، ١۴۲۷، الجزء الثانی). جامع معمر بن راشد، در انتهای المصنف عبدالرزاق [به [[کوشش]] حبیب الله الاعظمی [از [[حدیث]] شماره ۱۹۴۱۹ تا پایان مجلد یازدهم چاپ شده است. (بنگرید به مقاله: دراسة حدیثیة فی جامع [[معمر بن راشد]]، مسیر محمد عبید نقد، چاپ شده در مجله [[جامعة]] الشارقه مجلد ۲، شماره ۲، اکتبر ۲۰۰۵). در آنجا این مسأله مطرح شده که او [[کتاب مغازی]] نداشته و آنچه هست بخشی از [[کتاب الجامع]] اوست. (همان، ص۶).
حدیث وی از نظر [[محدثان]] و [[رجال شناسان]] [[سنی]] مانند [[ابوحاتم]] و یحیی بن معین، [[ثقه]] تلقی شده و این امر به گسترش نقل‌های وی در [[جوامع حدیثی]] کمک کرده است. اتهامی که مطرح شده این است که معمر بن راشد پسر [[برادری]] داشته که [[رافضی]] بوده و احادیثی داخل [[احادیث]] وی کرده است. [[شاهد]] آن روایتی در [[فضائل امام علی]]{{ع}} دانسته شده است!<ref>تاریخ بغداد، ج۴، ص۴١.</ref>
در حال حاضر [[سیره]] وی به [[روایت]] [[عبدالرزاق صنعانی]] به صورت یک کتاب و با عنوان کتاب [[المغازی]] منتشر شده است (نیویورک، المکتبة العربیه، ۲۰۱۴). بر اساس فهرست این کتاب، نخستین روایت درباره حفر [[زمزم]]، و پس از آن [[غزوه حدیبیه]]، سپس شماری دیگر از [[غزوات]] آمده و همزمان روایاتی درباره [[مهاجرت]] به [[حبشه]]، حدیث [[اوس و خزرج]] و بنیان [[بیت المقدس]]، و نیز اخباری درباره [[بیماری]] [[رسول خدا]] و سپس روی کار آمدن [[ابوبکر]] و حتی کشته شدن عمر نیز در آن به چشم می‌خورد. در واقع اثری است شامل [[مغازی]] و [[اخبار]] خلفای اول. این متن فاقد مقدمه در شرح حال معمر بن راشد و گزارش نسخه و کیفیت گردآوری آن است.<ref>[[رسول جعفریان|جعفریان، رسول]]، [[منابع تاریخ اسلام (کتاب)|منابع تاریخ اسلام]]، ص ۱۰۷.</ref>
===[[لیث بن سعد]] (٩۴-١٧۵)===
[[لیث بن سعد مصری]] که بر اساس ادعای خانواده‌اش ریشه [[فارسی]] و [[ایرانی]] داشته، از محدثانی است که به [[سیاق]] [[ابن شهاب زهری]]، [[احادیث نبوی]] را گردآوری کرده و در کنار [[روایات]] [[سیره نبوی]] برای [[فقه]] مورد استفاده قراره می‌دادند. این [[جماعت]] بیشتر [[محدث]] بودند تا [[مورخ]]، اما برخی از آنها [[عنایت]] بیشتری به [[تاریخ]] داشتند. برخی در این مسیر تا آنجا پیش رفتند که به تاریخ شناخته شدند نه [[حدیث]] یا [[فقه]]، چنان که درباره [[ابن سعد]] این اتفاق افتاد. لیث نیز که [[شاگرد]] [[زهری]] بوده به طور جدی به [[روایات]] [[تاریخی]] علاقه‌مند شد و شمار زیادی [[روایت]] تاریخی نقل کرد. جدای از [[سیره نبوی]] [[اخبار]] رویدادهای پس از آن را نیز در میان مرویات وی ملاحظه می‌کنیم. بر اساس یک [[پژوهش]] وی جمعاً ۴٧ [[روایت]] در باب [[سیره نبوی]] روایت کرده که شمار اندکی از آنها از [[ابن شهاب]] و برخی از [[یزید بن ابی حبیب]] است. [[روایات]] فراوانی نیز از وی درباره رویدادهای پس از [[سیره]] است که از [[راویان]] مختلف روایت کرده و جدولی از آنها در کتاب «جهود اللیث بن سعد فی التدوین التاریخی» خالد بن عبدالکریم بکر، ریاض ١۴٣۴ق ص۶۵-۶٧ آمده است. وی به رغم [[مصری]] بودن در روایات تاریخی‌اش، تابع [[مکتب]] [[مدینه]] بوده و به گفته نویسنده این کتاب علاقه ویژه‌ای هم به عثمان و نقل [[فضائل]] او داشته است. جالب است که باز به گفته همان کتاب کمترین روایتی از وی از [[دوره امام علی]]{{ع}} نداریم (ص ۱۰۸). درباره دوره [[اموی]] نیز شمار فراوانی روایت از وی به خصوص درباره [[بیعت]] با [[خلفا]] و چگونگی آنها و نیز [[فتوحات]] نقل شده است.<ref>[[رسول جعفریان|جعفریان، رسول]]، [[منابع تاریخ اسلام (کتاب)|منابع تاریخ اسلام]]، ص ۱۰۹.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۸۱٬۹۴۰

ویرایش