دلائل‌نگاری: تفاوت میان نسخه‌ها

==مقدمه==

«دلائل‌نگاری» به لحاظ [[تاریخی]]، امری متأخر از [[سیره‌نویسی]] است. این مسأله از آن روست که از زمانی ویژه بحث از [[دلایل]] موضوعیت یافت و [[اخبار]] آن گردآوری شد. اگر [[هدف]] از [[سیره نبوی]]، بحث از [[شناخت پیامبر]]{{صل}} بود، بحث از دلائل، برای [[اثبات نبوت]] بود و این هم مربوط به زمانی بود که [[شبهات]] زیادی در ارتباط با [[اسلام]] و اصل [[نبوت]] مطرح گردید. برای [[پاسخگویی]] به این شبهات، [[اهل حدیث]]، [[احادیث]] [[دلائل النبوه]] را گردآوری کردند و [[فیلسوفان مسلمان]] هم کتاب‌های دلائل را به سبک [[فلسفی]] و [[کلامی]] نوشتند. در این باره اندکی تفصیلی‌تر سخن می‌گوییم.

به طور کلی به نظر می‌رسد دو زمینه سبب شده است تا [[روایات]] [[دلائل النبوه]] که شامل رخدادهای شگفت به عنوان [[زمینه ظهور]] حضرت ([[ارهاصات]])، انجام [[خوارق عادت]] به دست خود آن [[بزرگوار]]، [[غیب‌گویی]] و [[اخبار]] از [[مغیبات]] توسط ایشان و جز اینها می‌شود، مورد توجه قرار گیرد. نخست همین مقایسه میان [[نبوت]] [[انبیای سابق]] با حضرت محمد{{صل}} که [[مسلمانان]] را متمایل به این امر می‌ساخت که قطعا مواردی از این دست در سیره نبوی هم هست که باید روی آن کار کنند. دوم اینکه نفس [[پیامبری]] امری است که به هر روی با عالم بالا در تماس است و روشن است که لازمه آن در اذهان عمومی این است که او کارهایی می‌تواند انجام دهد که دیگران [[قادر]] به انجام آن نیستند به‌ویژه وقتی [[مشایخ]] در [[ادیان]] مختلف، قادر به انجام کارهایی هستند که از آنها با عنوان [[کرامات]] یاد می‌شود. به طور [[طبیعی]] بر [[پیامبر]] هم باید مانند آنها یافت شود. موارد اندکی هم از [[جاهلیت]] به عنوان [[اخبار]] شگفت، نقش عوامل نامرئی، حضور [[شیطان]] در برخی از [[تصمیم‌گیری‌ها]]، نداهای [[غیبی]] و مواردی از این قبیل داریم که می‌توانسته روی ذهنیت [[مسلمانان]] تأثیر گذاشته باشد. در چنین شرایطی [[عوام]] از [[عرب]] و [[عجم]] که در معرض [[اسلام]] قرار گرفته‌اند [[تمایل]] خاصی داشتند تا با شنیدن این قبیل اخبار شگفت با [[اطمینان قلبی]] بیشتری [[نبوت]] را بپذیرند آنان نه [[فرصت]] نه توان، و زمینه [[درک]] [[علمی]] [[قرآن]] را دارند تا تصور کنند که آیا می‌توان مثل آن آورد یا خیر. این همان چیزی شد که ده‌ها اثر در این باره نگاشته شود و در نهایت به تألیف دو اثر دایره المعارفی مانند [[دلائل النبوه]] [[بیهقی]] و [[ابونعیم اصفهانی]] منجر شود.<ref>[[رسول جعفریان|جعفریان، رسول]]، [[منابع تاریخ اسلام (کتاب)|منابع تاریخ اسلام]]، ص ۱۴۱.</ref>