بیت المال: تفاوت میان نسخه‌ها

== منابع بیت المال ==

منابع بیت‌ المال بر دو نوع است:

=== منابع بدون مصارف خاص ===

# '''استفاده نکردن از بیت المال:''' از اشکالات مهمی که [[مردم]] به [[عثمان]]، [[خلیفه]] پیشین داشتند این بود که وی بیت المال [[مسلمانان]] را [[ملک]] طلق خود دانسته و در آن هر گونه که می‌خواست دخل و تصرف کرد. اینک خلیفه جدید، [[حکومت]] را به دست گرفته که دارای سابقه‌ای [[نیک]] و پیوندی [[استوار]] با [[رسول خدا]]{{صل}} است. او روش [[حکومتی]] خود را بر اساس [[سیره پیامبر]] اعلام کرده و همه را از سهم مساوی از بیت المال بهره مند می‌سازد<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳ (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۳]]، ص ۴۰۴ - ۴۲۷.</ref>.

بیت المال یکی از [[منابع مالی]] [[اهل بیت]]{{عم}} است.

'''پاسخ''': چون بیت المال مربوط به حکومت اسلامی و [[عامه]] [[مردم]] می‌شود، [[ضرورت]] دارد قبل از ورود به بحث به اختصار درباره [[لزوم تشکیل حکومت]] بحث شود تا ثابت گردد که [[انسان]] نیاز به [[حکومت]] دارد و حکومت هم بدون پشتوانه مادی و [[اقتصادی]] (صرف نظر از جنبه [[معنوی]]) امکان‌پذیر نیست و [[اقتصاد]] یکی از ارکان مهم هر [[جامعه]] و حکومت است. اینک توضیح مطلب:

[[فضل بن شاذان]] از [[حضرت رضا]]{{ع}} نقل کرده است که آن حضرت در بیان [[لزوم]] و [[ضرورت حکومت]] در [[جوامع بشری]] می‌فرماید: ما هیچ یک از [[فرقه‌ها]] و [[ملت‌ها]] را نمی‌بینیم که جز به وجود یک [[سرپرست]] و [[رئیس]] به [[حیات]] خود ادامه داده و باقی مانده باشد؛ زیرا برای امر [[دین]] و [[دنیا]] ناگزیر باید چنین شخصی باشد. بنابراین از [[حکمت]] [[خداوند حکیم]] به دور است که [[مخلوقات]] خود را [[بی‌سرپرست]] بگذارد، با اینکه می‌داند وجود چنین شخصی برای آنها ضروری است و بدون آن زندگی‌شان تباه می‌شود؛ زیرا تحت [[رهبری]] او با دشمنانشان می‌جنگند و درآمد ملی و عمومی‌شان را عادلانه تقسیم می‌کنند و به وسیله او [[نماز جمعه]] و [[جماعت]] برپا می‌دارند و دست [[ستمگران]] را از خریم [[حقوق مظلومان]] کوتاه می‌کنند<ref>{{عربی|و منها انا لا نجد فرقة من الفرق و لا ملة من الملل بقوا وعاشوا الا بقيم و رئيس...}}، علل الشرائع، ص٢۵٣؛ عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۹۹؛ بحار الانوار، ج۲۳، ص۳۲، حدیث ۵۲.</ref>. اما از این نکته نباید [[غفلت]] کرد که دوام و [[پایداری]] [[حکومت]] رابطه مستقیم با [[اقتصاد]] خوب و درآمدهای مستمر دارد تا آنجا که یکی از ارکان اساسی حکومت سالم و مردمی تأمین نیازمندی‌ها و پر کردن خلاءهای اقتصادی [[انسان‌ها]] به [[حساب]] می‌آید.

شکی نیست که پیاده کردن این برنامه‌ها نیاز به [[بودجه]] فراوانی دارد تا بتوان به حکومت ادامه داد و به آنچه از نظر خوانندگان گرامی گذشت، [[جامعه]] عمل پوشاند.

نخست بیت المال به صورت ابتدایی در [[خانه پیامبر]] و به دست خود آن حضرت تشکیل یافت و هر چه بر وسعت تشکیلات [[مسلمین]] و [[قلمرو حکومت اسلامی]] افزوده می‌شد، به تدریج دایره بیت المال نیز [[توسعه]] می‌یافت.

پاسخ این است که بیت المال در زکات و خمس خلاصه نمی‌شود، بلکه از منابع متعددی گردآوری می‌شود که از آن جمله موارد ذیل را می‌توان نام برد<ref>گرچه در این باره به بحث می‌پردازیم، ولی جهت اطلاع بیشتر رجوع شود به: الاسلام نظام انسانی، ص١٣١ – ١۵٧.</ref>.

# [[انفال]]؛

# [[پرونده:IM009800.jpg|22px]] [[علی رضا سروش|سروش]] و [[سید مصطفی سید صادقی|سید صادقی]]، [[بیت المال (مقاله)|مقاله «بیت المال»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)|'''دانشنامه امام خمینی ج۳''']]

# [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]

{{پایان منابع}}