برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{پرسش غیرنهایی}}
| | #تغییر_مسیر [[ دجال که خروجش از نشانههای غیرحتمی ظهور است کیست؟ (پرسش)]] |
| {{جعبه اطلاعات پرسش
| |
| | موضوع اصلی = [[مهدویت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت]]
| |
| | موضوع فرعی = [[دجال]] کیست؟
| |
| | تصویر = 7626626268.jpg
| |
| | اندازه تصویر = 200px
| |
| | نمایه وابسته =
| |
| | مدخل اصلی = [[مهدویت]]
| |
| | موضوعات وابسته =
| |
| | پاسخدهنده =
| |
| | پاسخدهندگان = [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب]] ؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت]] ؛ [[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی]] ؛ [[مهدی علیزاده]] ؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی]] ؛ نویسندگان کتاب «آفتاب مهر»؛ [[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]
| |
| }}
| |
| '''[[دجال]] کیست؟''' یکی از پرسشهای مرتبط به بحث '''[[مهدویت (پرسش)|مهدویت]]''' است که میتوان با عبارتهای متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤالهای مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی '''[[مهدویت]]''' مراجعه شود.
| |
| | |
| ==عبارتهای دیگری از این پرسش==
| |
| * مسیح [[دجال]] کیست؟
| |
| * [[دجال]] کیست و چه ارتباطی با [[حکومت جهانی]] [[امام مهدی]]{{ع}} دارد؟
| |
| == پاسخ نخست==
| |
| [[پرونده:13681056.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید جعفر موسوینسب]]]]
| |
| ::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[سید جعفر موسوینسب]]'''، در کتاب ''«[[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در اینباره گفته است:
| |
| ::::::«در آغاز به چند نکته میپردازیم:
| |
| :::::*'''تعریف [[دجال]]''': [[دجال]] در لغت دجل به معنای روکش نمودن یک شیء است که باطن آن کمارزش باشد ولی روی آن زرق و برق داده یا طلاکاری شده باشد. بنابراین وقتی [[دجال]] را برای کسی بکار میبرند یعنی آن شخص، منافق، دروغگو و فریبنده است<ref>نگرش بر اخبار و علائم ظهور حضرت مهدى، على اکبر عارف، چاپ شریعت، ص ۱۸۱.</ref>. البته معانی متعددی برای این واژه ذکر شده است که به عنوان نمونه به یکی از آنها اشاره شد.
| |
| :::::*'''پیشینه [[دجال]]''': تاریخچه [[دجال]] به قبل از [[اسلام]] برمیگردد، در کتاب [[انجیل]] نام [[دجال]] نیز به میان آمده است، از آیات [[انجیل]] استفاده میشود که [[دجال]] به معانی دروغگو و گمراهکننده است و چنین استفاده میشود که داستان خروج [[دجال]] و زنده بودنش در آن زمان هم در بین نصاری شایع بوده و در انتظار خروجش بودهاند<ref>دادگستر جهان، ابراهیم امینى، ص ۲۲۴، چاپ ۷۸.</ref>. در [[اسلام]] نیز سخن از [[دجال]] به میان آمده است، و روایاتی از این موضوع از فریقین وارد شده است، که روایات [[اهل سنت]] در این باب به مراتب بیشتر از روایاتی است که در منابع [[شیعه]] موجود میباشد. و اکثر روایات [[شیعه]] نیز در این موضوع برگرفته شده از منابع حدیثی [[اهل سنت]] میباشد.
| |
| :::::*'''اخبار [[دجال]]''': مرحوم علامه [[سید محمد صدر]] در جلد سوم موسوعه ارزشمند [[امام المهدی]] با عنوان "[[تاریخ الغیبة الکبری]]" بحث مفصلی را به بررسی [[دجال]] اختصاص داده است، ایشان معتقدند که اخبار [[دجال]] مبتلا به دو اشکال جدی هستند. اول ضعف سندی، دوم دلالت بر ایجاد معجزات مضلّه که به لحاظ قوانین کلامی محال است. که خداوند سبحان قدرت خرق عادت و اظهار [[معجزه]] را به افراد گمراه و گمراهکننده واگذار نماید.
| |
| ::::::و بعضی از محقّقین دیگر ریشه تعریفات و توصیفاتی که در رابطه با [[دجال]] به ما رسیده است را به دو روایت برمیگردانند که در کتاب بحارالانوار و کتب دیگر نقل شده است که از دیدگاه علم [[رجال]]، سند این دو روایت ضعیف میباشد و نمیشود به این توصیفات اعتماد نمود<ref>دادگستر جهان، ابراهیم امینى، ص ۲۲۵، چاپ ۷۸.</ref>.
| |
| ::::::به قول بعضی از محققین بزرگوار<ref>تاریخ غیبت کبرى، سید محمد صدر، ترجمه افتخارزاده، ص ۶۴۳.</ref> روایات را اگر حمل بر معنای رمزی کنیم از کنار گذاشتن آن روایت بهتر است، مخصوصا روایات [[دجال]] که بعضی از آنها به شخص [[پیامبر خاتم|حضرت رسول]]{{صل}} میرسد و متعین است که بگوییم [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} به یک سلسله معانی حقیقی گسترده اجتماعی با این عبارت اشاره نمودهاند.
| |
| ::::::اما دیدگاه ما: از منظر ما اصل قضیه [[دجال]] به طور اجمال صحت دارد ولی تعریفات و توصیفاتی که دربارهاش شده است مدرک قابل اعتمادی ندارد.
| |
| ::::::و این قضیه بدون تردید با افسانههایی آمیخته شده است که صورت حقیقی خود را از دست داده است.
| |
| ::::::در مجموع میتوان بیان نمود که دو دیدگاه راجع به [[دجال]] وجود دارد:
| |
| ::::::۱. '''[[دجال شخصی]]:''' که در برخی روایات توصیفاتی برای او ذکر شده است مانند [[دجال]] مردی چاق، سرخرو، موی سر مجعّد، چشم راست او اعور، چشم او مانند دانه انگوری است که بر روی آب قرار دارد<ref>صحیح مسلم، ج ۹، باب ۱۰۹۴، ح ۱۹۴۷.</ref>. و در روایت دیگر آمده است در زمان [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} [[دجال]] موجود بوده است و نامش عبداللّه یا "[[صائد بن صید]]" است. [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} و اصحابش به قصد دیدار او به خانهاش رفتند، او مدّعی خدایی بود، عمر خواست او را به قتل برساند ولی [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} مانع شدند<ref>محمد باقر مجلسى، بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۹۳، چاپ اسلامى.</ref>. قابل توجه است که [[محمد بن یوسف گنجی]] در کتاب البیان صفحه صد و هشت در این مطلب تردید کرده روایتی را نقل میکند که خود فرزند صائد [[دجال]] بودن خود را انکار میکند، اشاره مینماید به روایتی که مسلم از قول او نقل کرده است که میگوید: [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} فرمود: [[دجال]] فرزند ندارد و من دارم، [[پیامبر خاتم|پیامبر]] فرمود: [[دجال]] وارد بر [[مکه]] و [[مدینه]] نمیشود ولی من در [[مدینه]] به دنیا آمدم و اکنون میخواهم به [[مکه]] بروم.
| |
| ::::::۲. '''[[دجال نوعی]] و [[دجال سمبلیک|سمبلیک]]:''' علامه [[سید محمد صدر]] در اینباره میفرمایند: مفهوم [[دجال]] سمبل پیچیدهترین و خطرناکترین دشمن [[اسلام]] و خداست و این در واقع توصیف نمودن و جهانبینی ماتریالیستی غرب است<ref>مهدى علیزاده، نشانههاى یار و چکامه انتظار، ص ۶۷، به نقل از موسوعه امام مهدى، سید محمد صدر.</ref>. و عدّهای دیگر از بزرگان نیز [[دجال]] را نماد و سمبل میدانند و این نکته را نیز باید توجه داشت، جدا از اینکه روایات [[دجال]] قابل اعتماد هستند یا خیر و اینکه [[شیعه]] هم مانند [[اهل سنت]] مسأله [[دجال]] را قبول دارند یا نه و با چشمپوشی از اینکه [[دجال]] شخصی است یا نوعی یک نظریه دیگری نیز درباره [[دجال]] وجود دارد و آن اینکه [[دجال]] را بعضی جزء اشراط الساعة و علائم [[قیامت]] شمردهاند اگر این احتمال پذیرفته شود، پرونده بحث [[دجال]] در باب [[علائم ظهور]] بسته خواهد شد، خصوصا که بعضی روایات این برداشت را تأیید مینمایند از جمله روایتی از [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} که ده نشانه قبل از وقوع [[قیامت]] را شمارش میفرمایند، از جمله خروج [[دجال]] که در منابع مختلف و معتبر این روایت نقل شده است<ref>شیخ حرّ عاملى، اثبات الهداة، ج ۷، ص ۴۰۵؛ مختصر بصائر الدرجات، ص ۲۰۲؛ الغیبة طوسى، ص ۴۲۶؛ خصال شیخ صدوق، ج ۲، ص ۴۳۱.</ref>.
| |
| :::::*'''محل خروج [[دجال]]''': نکته بعدی محل خروج [[دجال]] است که در روایات مکانهای مختلفی برایش نقل شده است از جمله [[اصفهان]]، [[خراسان]]، [[سجستان]]، و همچنین سرنوشت [[دجال]] که عاقبت به دست چه کسی به هلاکت میرسد که در اینباره روایات دو دیدگاه را مطرح میکنند، بعضی قائلند که به دستور [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} و دست [[حضرت عیسی]] {{ع}} و بعضی به دست شخص [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}؛ جهت اختصار ما در پی ذکر روایات نیستیم، ولی میتوان به منابع ذیل مراجعه کرد»<ref>[[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۴۵-۴۹.</ref>.
| |
| | |
| ==پاسخهای دیگر==
| |
| {{یادآوری پاسخ}}
| |
| {{جمع شدن|۱. آیتالله طبسی؛}}
| |
| [[پرونده:7474646.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[نجمالدین طبسی]]]]
| |
| ::::::آیتالله '''[[نجمالدین طبسی]]'''، در کتاب ''«[[تا ظهور ج۱ (کتاب)|تا ظهور ج۱]]»'' در اینباره گفته است:
| |
| ::::::«از دیدگاه بعضی عامه [[دجال]]، همان [[صائد بن صید]] است. [[علامه مجلسی]] درباره [[دجال]] میگوید: [[اهل سنت]] اختلاف کردهاند که آیا [[دجال]] همان [[صائد بن صید]] است یا غیر او؟ عدهای گفتهاند: [[صائد بن صید]] توبه کرد و در [[مدینه]] از دنیا رفت. و از [[حضرت علی]]{{ع}} نقل کردهاند که این شخص، [[دجال]] نیست؛ ولی بنا به نقل عدهای دیگر، [[صائد بن صید]] همان [[دجال]] است<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۹۳.</ref>»<ref>[[نجمالدین طبسی|طبسی، نجمالدین]]، [[تا ظهور ج۱ (کتاب)|تا ظهور]]، ج۱، ص ۳۶۰.</ref>.
| |
| {{پایان جمع شدن}}
| |
| | |
| {{جمع شدن|۲. حجت الاسلام والمسلمین زهادت؛}}
| |
| [[پرونده:Pic259.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[عبدالمجید زهادت]]]]
| |
| ::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[عبدالمجید زهادت]]'''، در کتاب ''«[[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]»'' در اینباره گفته است:
| |
| ::::::«از ریشه "دجل" به معنای "دروغگو و حیلهگر" است.<ref>داستان [[دجال]]، در کتاب مقدس مسیحیان بارها بکار رفته است (رساله یوحنا، باب ۲، آیه ۱۸و ۲۲)؛ و از کسانی که منکر حضرت مسیح و یا "پدر و پسر" را انکار کنند، به عنوان [[دجال]] یاد شده است. به همین جهت، در ترجمه انگلیسی کتاب مقدس، واژۀ آنتی کریست (ANTI CHRIST) یعنی ضد مسیح، به کار رفته است.</ref> و دو احتمال در مورد [[دجال]] وجود دارد:
| |
| ::::#با توجه به معنای لغوی [[دجال]]، مقصود از آن، نام شخصی معینی نباشد، بلکه هر کسی که با ادعاهای پوچ و بیاساس و با تمسک به انواع اسباب حیلهگری و نیرنگ، در صدد فریب مردم باشد، [[دجال]] است. بر این اساس، دجالها، متعدد خواهند بود. از [[پیامبر خاتم|پیامبر اسلام]]{{صل}} نقل شده است: {{عربی|اندازه=150%|"يكون قبل خروج الدجال نيف على سبعين رجالا"}}؛ <ref>پیش از [[خروج دجال]]، بیش از هفتاد [[دجال]]، خروج خواهد کرد؛
| |
| کنزالعمال، ج ۱۴، ص ۲۰۰.</ref>. بنابراین احتمال، در حقیقت قضیه [[دجال]]، نشانه این مطلب است که در آستانه انقلاب [[امام مهدی]] {{ع}}، افراد فریبکار و حیلهگری ویژهای، برای نگهداشتن فرهنگ و نظام جاهلی، همه تلاش خود را به کار میگیرند.
| |
| ::::#[[دجال]]، کنایه از کفر جهانی و سیطره فرهنگ مادی بر همه جهان باشد. استکبار، با ظاهری فریبنده و با قدرت مادی و صنعتی عظیمی که در اختیار دارد، سعی میکند مردم را فریب دهد و مرعوب قدرت و ظاهر فریبندهی خود کند. بر این اساس، این که پیامبران، امتهای خود را از فتنه [[دجال]] بیم دادهاند؛ هیچ پیامبری مبعوث نشد، مگر آن که قومش را از فتنۀ [[دجال]] بر حذر داشت<ref>بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۹۷.</ref> به این معنا است که آنان را از افتادن به دام مادیت و ورطه حاکمیت طاغوت و استکبار جهانی برحذر داشتهاند. در اوصاف [[دجال]] گفته شده "کوهی از طعام و شهری از آب، به همراه دارد". این، کنایه از امکانات عظیم و گستردهای است که استکبار در اختیار دارد<ref>ر.ک: چشم به راه مهدی، ص ۲۸۹؛ و دادگستر جهان، ص ۲۲۳.</ref><ref>[[معارف و عقاید ۵ ج۲ (کتاب)|معارف و عقاید ۵ ج۲]]، ص۲۶۹، ۲۷۰.</ref>.
| |
| {{پایان جمع شدن}}
| |
| | |
| {{جمع شدن|۳. حجت الاسلام والمسلمین رجالی تهرانی؛}}
| |
| [[پرونده:1368299.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رجالی تهرانی]]]]
| |
| ::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[علی رضا رجالی تهرانی]]'''، در کتاب ''«[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]»'' در اینباره گفته است:
| |
| ::::::«یکی از [[علایم ظهور]] آن حضرت که در بعضی روایات از نشانههای حتمی شمرده شده، خروج شخصی به نام [[دجال]] است. وی یک طاغوت پرتزویر و حیلهگر است که عدّه بسیاری را به دنبال خود میکشد. ما در اینجا به همان روشی که به معرّفی [[سفیانی]] پرداختیم، [[دجال]] و خصوصیات و ویژگیهایش را مورد بررسی قرار میدهیم. در [[روایات]] برای او صفات گوناگون و عجیبی ذکر شده است که باهم میخوانیم: حتمی بودن خروج او: [[امام علی|امیر المؤمنین]] {{ع}} از [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} نقل میکند که فرمود: پیش از قیامت ده امر حتمی واقع میشود: [[خروج سفیانی]]، [[خروج دجال]]، دود، [[دابة الارض]]، خروج قائم، طلوع خورشید از مغرب، نزول عیسی، فرورفتن در مشرق جزیرة العرب، بیرون آمدن آتشی از قعر یمن که مردم را به محشر براند<ref> اثبات الهداة، شیخ حرّ عاملی، ج ۷، ص ۴۰۵</ref>.
| |
| ::::::'''نام و نسب او:''' عدهای گویند که نام [[دجال]] [[صائد بن صید]] یا ابن صیاد است، و برخی مخالف رأی ایشان را گفتهاند. در کتابهای لغت، [[دجال]]، به معنی کذّاب است، و فعل آن را به معنی آب طلا و آب نقره دادن نوشتهاند. [[دجال]] را در زبانهای فرانسه و انگلیسی، آنتی کریست نامیدهاند که به معنی دشمن و ضد مسیح است<ref> مهدی موعود، ترجمه و نگارش علی دوانی، ص ۹۷۲.</ref>
| |
| ::::::'''خصوصیات فردی او:''' حضرت [[امام علی|امیر المؤمنین]] {{ع}} میفرماید: او چشم راست ندارد، و چشم دیگرش در پیشانی اوست، و مانند ستاره صبح میدرخشد، چیزی در چشم اوست که گویی آمیخته به خون است. وی در یک قحطی سختی میآید، و بر الاغ سفیدی سوار است ... و در صحیح مسلم در کلام [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} [[دجال]] چنین توصیف شده است: او مردی چاق، سرخرو، با موی سر مجعّد، و اعور است، چشمش همچون دانه انگوری است که بر روی آب قرار گرفته باشد<ref> صحیح بخاری، ج ۹، باب ۱۰۹۴، ح ۱۹۴۷</ref>.
| |
| ::::::'''عقیده او:''' [[امام علی|امیر المؤمنین]] {{ع}} میفرماید: او با صدای بلندی فریاد میزند که بین مشرق و مغرب، صدایش را جنّ و انس و شیاطین میشنوند "به فرض صحّت روایت، ممکن است این عمل به وسیله رادیو و تلویزیون صورت بگیرد" و میگوید: ای دوستان من! به سوی من آیید. من هستم کسی که آفریده است، پس استوار ساخته و مقرّر کرده و هدایت نموده است. من پروردگار برتر شما هستم.<ref> مهدی موعود، ترجمه و نگارش علی دوانی، ص ۹۶۵.</ref>
| |
| ::::::'''مکان خروج:''' [[امام علی|امیر المؤمنین]] {{ع}} میفرماید: او از شهری که آن را اصفهان میگویند و قریهای که معروف به یهودیه است بیرون میآید. مرگ او: [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} میفرماید: [[دجال]] در امّت من بیرون میشود در چهل روز، پس خداوند [[حضرت عیسی|عیسی بن مریم]] را مأمور میکند او را طلب میکند و از بین میبرد<ref> صحیح مسلم، با شرح نووی، ج ۱۸، ص ۶۵</ref>. و [[امام علی|امیر المؤمنین]] {{ع}} ضمن یک خطبه طولانی فرمود: [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} با یارانش از مکه به [[بیت المقدس]] میآیند، و در آن مکان بین آن حضرت با [[دجال]] و ارتش او، جنگ واقع میشود، [[دجال]] و ارتش او مفتضحانه شکست میخورند، به طوری که از اوّل تا آخر آنها به هلاکت میرسند و دنیا آباد میشود و [[حضرت مهدی|امام مهدی]] {{ع}} [[عدالت]] و قسط را در جهان به پا میدارد، و طبق روایتی آن حضرت [[دجال]] را در کناسه کوفه به دار میزند<ref> اثبات الهداة، شیخ حرّ عاملی، ج ۷، ص ۲۳۹.</ref>.
| |
| ::::::بعضی از علماء چون [[شیخ صدوق]] با استناد به پارهای از روایات از جمله روایت [[امام علی|امیر المؤمنین]] {{ع}}- معتقدند که غرض و هدف الهی، بر این تعلّق گرفته است که [[دجال]] زنده باشد و کسی نتواند او را بکشد تا [[دجال]] آینده باشد<ref> کمال الدّین و تمام النّعمة، شیخ صدوق، ص ۵۲۹</ref>
| |
| ::::::[[محدث قمی]] گوید: در روایت [[ابو امامه]] است که [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} فرمودند: هر مؤمنی که [[دجال]] را ببیند آب دهان خود را بر روی او بیندازد و سوره مبارکه حمد را بخواند، تا سحر آن ملعون دفع شود و در او اثر نکند. چون او ظاهر شود، عالم را پر از فتنه و آشوب نماید، و میان او و لشگر [[قائم]] {{ع}} جنگ واقع شود، بالاخره آن ملعون به دست مبارک [[امام مهدی|حضرت حجّت]] {{ع}} یا به دست [[حضرت عیسی|عیسی بن مریم]]{{ع}} کشته شود.<ref> منتهی الآمال، شیخ عبّاس قمی، ج ۲، ص ۳۳۶.</ref> البته عقیده [[شیعه]] بر این است که [[امام مهدی]] {{ع}} است که [[دجال]] را میکشد، نه عیسی. باتوجّه به خصوصیاتی که ذکر شد و در بعضی موارد باهم اختلاف دارند، بعضی معتقدند: همانگونه که از ریشه لغت [[دجال]] از یکسو و از منابع حدیث از سوی دیگر استفاده میشود، [[دجال]] منحصر به فرد معینی نیست، بلکه عنوانی است کلّی برای افراد پرتزویر و حیلهگر که برای کشیدن تودههای مردم به دنبال خود از هر وسیلهای استفاده میکنند، چنانکه [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} فرموده است: هر پیامبری بعد از نوح قوم خود را از فتنه [[دجال]] برحذر داشت و من نیز شما را برحذر میدارم<ref> صحیح ترمذی، باب ما جاء فی الدّجال، ص ۴۲.</ref>. ممکن است که این نظر درست باشد، چون اگر از مفاهیم رمزی و کفایی روایات مورد بحث صرفنظر کنیم، بیشتر آنها از نظر ضوابط سندی، اخبار واحدی میباشند که چندان معتبر نیستند»<ref>[[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۸۴ تا ۱۸۶.</ref>.
| |
| {{پایان جمع شدن}}
| |
| | |
| {{جمع شدن|۴. حجت الاسلام و المسلمین علیزاده؛}}
| |
| [[پرونده:Pic627.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[مهدی علیزاده]]]]
| |
| ::::::حجت الاسلام و المسلمین دکتر '''[[مهدی علیزاده]]'''، در کتاب ''«[[نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)|نشانههای یار و چکامه انتظار]]»'' در اینباره گفته است:
| |
| ::::::«یکی از علائم بحثانگیز [[ظهور]]، قضیه [[دجال]] است که پرسشهای زیادی را ایجاد میکند؛ بنا بر این لازم است در این قسمت نکاتی را درباره آن بیان کنیم. لیکن پیش از آن شایسته است در باب توصیف [[دجال]] دو حدیث نقل کنیم تا با اوصاف او از زبان روایات بیشتر آشنا شویم. با این هدف، ترجمه یک روایت نبوی و یک حدیث علوی را از حدیقة الشیعه تألیفِ مولی احمد بن محمد معروف به [[مقدس اردبیلی]] (متوفای ۹۹۳ ق) نقل میکنیم:
| |
| ::::::[[حدیث نبوی]]: "[[عبدالله بن عمر]] از [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] روایت میکند که<ref>اکمال الدین، ج ۲، ص ۵۲۹؛ نوادر الاخبار، ص ۲۹۶.</ref>... حق تعالی هیچ پیغمبری را به دنیا نفرستاد الا آن که انذار نمود قومش را از [[دجال]] ولیکن او را در این امت ظاهر گردانید و او - لعنه الله - بیرون خواهد آمد بر خری سوار که عرض میان هر دو گوش آن خر، یک میل باشد و بهشت و دوزخی و کوهی از نان و نهری پر از آب، همراه او سِیر خواهد نمود واکثر تابعان او یهود و زنان و اعراب باشند و در جمیع آفاق خواهد گشت به غیر از [[مکه]] و [[مدینه]] که قدمش به حرمین نخواهد رسید "أنا ربکم الأعلی" خواهد گفت، هرگاه امرِ او بر کسی مشتبه شود باید بداند که خدا أعور نیست و بر خر سوار نمیشود"<ref>حدیقة الشیعه، ج ۳، ص ۱۰۰۰ و ۱۰۰۱.</ref>.
| |
| ::::::[[حدیث علوی]]<ref>اکمال الدین، ج ۴، ص ۵۲۵؛ الخرائج، ج ۳، صص ۱۱۳۵ - ۱۱۳۷؛ نوادر الاخبار، صص ۲۹۸ و ۲۹۹.</ref>: روزی [[امیرالمؤمنین]] خطبه میخواند، بعد از فارغ شدن از خطبه فرمود: "سلونی ایها الناس قبل أن تفقدونی" {{عربی|اندازه=155%|"محل قراردادن روايت"}}. [[صعصعة بن صوحان]] قد راست کرده، پرسید که یا [[امیرالمؤمنین]]! کی [[دجال]] بیرون آید؟ آن حضرت فرمود: این علمی است که از اسرار مخفیه است و شاید رخصت اظهار آن نباشد و اما آن را نشانهها و علامتهاست که همه به هم متصل است، فوت کردن و سهل دانستن نماز و برطرف شدن امانت و رواج یافتن و حلال دانستن دروغ و افترا و رشوه خوردن و..." سپس [[اصبغ بن نباته]] برخاست و گفت: یا [[امیرالمؤمنین]]! [[دجال]] کیست؟ فرمود: "[[دجال]] کسی است که تصدیقکننده او شقی است و تکذیبکننده او سعید. از اصفهان<ref>در حدیث دیگری از رسول خدا نقل شده که [[دجال]] از سجستان (سیستان) خروج خواهد کرد، ر.ک: اکمال الدین، ج ۱، صص ۲۵۱ و ۲۵۲؛ منتخب الانوار المضیئه، ص ۴۸؛ بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۶۸ و ج ۵۲، ص ۲۷۶.</ref> بیرون آید، چشم راست ندارد و چشم چپش در پیشانی است مانند ستاره سرخ، لفظ کافر در زیر آن نقش، بر خری سرخرنگ سوار، طی ارض به سرعت نماید، به هر چشمه که قدمش برسد آن چشمه بر زمین فرو رود و اکثر تابعان او از اولاد زنا باشند و اصحاب طیلسان و یهودیان. و آن ملعون با آن که طعام خورد و در بازارها گردد به آواز بلندی که همه جا رسد "أنا ربکم الأعلی" گوید. [[بقیة الله]] در حوالی شام بر عقبهای که آن را "فیق" خوانند در ساعت سیم در روز جمعه او را به قتل آورد..."<ref>حدیقة الشیعه، ص ۹۹۷ - ۹۹۹.</ref>. <ref>[[نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)|نشانههای یار و چکامه انتظار]]، ص۴۱، ۴۲.</ref>.
| |
| {{پایان جمع شدن}}
| |
| | |
| {{جمع شدن|۵. حجت الاسلام و المسلمین رمضانیان؛}}
| |
| [[پرونده:13681082.jpg|بندانگشتی|right|100px|[[علی رضا رمضانیان]]]]
| |
| ::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[علی رضا رمضانیان]]'''، در کتاب ''«[[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]»'' در اینباره گفته است:
| |
| :::::*« [[خروج دجال]] از نشانههای قیامت است که به علت توجه بیش از حد به این پدیده، به آن میپردازیم. [[دجال]] از ریشه "دجل" به معنای دروغگوی حلیهگر است. در زبان عربی آبطلا است و به همین علت افراد بسیار دروغگو که باطل را حق جلوه میدهند، [[دجال]] نامیده میشوند. از روایت استفاده میشود. [[دجال]] ستمکاری است که در [[آخرالزمان]]، مردم را گمراه میکند. در [[اسلام]] نیز احادیثی راجع به وجود [[دجال]] در کتب حدیث موجود است. [[پیامبر خاتم|پیغمبر اسلام]] مردم را از [[دجال]] میترسانید و فتنهاش را گوشزد آنان میکردند و میفرمودند: تمام پیامبرانی که بعد از نوح مبعوث شدند قوم خویش را از فتنه [[دجال]] میترساندند <ref>بحارالانوار، ج ۵۳، ص ۱۹۷.</ref>. در روایات "دجالها" و دروغگویان فراوانی نام برده شده است. در برخی دوازده و در برخی سی، شصت و هفتاد دجال آمده است<ref>بحارالانوار، ج ۵۲ ص۲۰۹؛ کنزالعمال، ج ۱۴، ص ۱۹۸.</ref>. از میان این دجالها، فردی که دروغگویی و حیلهگری سرآمد همه دجالان است و فتنه او از همه بزرگتر است نشانه ظهور [[حضرت مهدی]] {{ع}} است.
| |
| :::::بنابراین از احادیث استفاده میشود که [[دجال]] نام شخص معینی نیست و به هر دروغگو و گمراه کنندهای اطلاق میشود. لذا: اصل قضیه [[دجال]] به طور اجمال، بعید نیست صحت داشته باشد لیکن تعریفات و توصیفاتی که دربارهاش شده مدرک قابل اعتمادی ندارد. پس برفرض این که اصل قضیه [[دجال]] صحت داشته باشد اما بدون تردید با افسانههایی آمیخته شده و صورت حقیقی خود را از دست داده است. میتوان چنین گفت: در [[آخرالزمان]] و نزدیک ظهور [[حضرت مهدی]] {{ع}} شخصی پیدا خواهد شد که در دروغگویی و حقهبازی سرآمد اقرانش میباشد و در دروغگویی بر تمام دجالهای گذشته برتری دارد، با ادعاهای پوچش گروهی را گمراه میکند. او چنین جلوه میدهد که: حیات و آب و نان مردم به دست اوست. مردم به طوری اغفال میشوند که گمان میکنند: آسمان و زمین در اختیار اوست. در دروغگویی کارش به جایی میرسد که کارهای خوب را بد و کارهای بد را خوب معرفی میکند. بهشت را جهنم و جهنم را بهشت جلوه میدهد. لیکن کفر او بر هر بیسواد و باسواد واضح است. [[پیامبر خاتم|پیغمبر اکرم]]{{صل}} درباره [[دجال]] فرمودند: داخل [[مدینه]] و [[مکه]] نمیگردد<ref>الزام الناصب، ص ۷۴.</ref>»<ref>[[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص: ۶۲-۶۳.</ref>.
| |
| {{پایان جمع شدن}}
| |
| | |
| {{جمع شدن|۶. آقای رضوانی (پژوهشگر حوزه علمیه قم)؛}}
| |
| [[پرونده:15207.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[علی اصغر رضوانی]]]]
| |
| '''[[علی اصغر رضوانی]]''' در کتاب ''«[[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]»'' در این باره گفته است:
| |
| ::::::«لقب مسیح همانگونه که بر [[پیامبر خدا]] [[حضرت عیسی]]{{ع}} اطلاق میشود، بر [[دجال]] نیز اطلاق میگردد، ولی وقتی به صورت مطلق و بدون قید آورده شود همان [[حضرت عیسی]]{{ع}} مراد است. در ظاهر، مسیح [[دجال]] همان [[دجال]] معروف است. ولی در وجه تسمیه [[دجال]] به مسیح احتمالاتی داده شده است:
| |
| :::::#چون با پرچم مسیحیت ظهور خواهد کرد.
| |
| :::::#قیام او همه زمین را فرا می گیرد و گویا آن را مسح می کند.
| |
| :::::#از آنجا که [[حضرت مسیح]]{{ع}} با او به مقابله میپردازد به او نیز مسیح اطلاق شده است»<ref>موعودشناسی و پاسخ به شبهات: ص۵۲۳.</ref>.
| |
| {{پایان جمع شدن}}
| |
| | |
| {{جمع شدن|۷. آقای باقریزاده اشعری؛}}
| |
| [[پرونده:87666522.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد باقریزاده اشعری]]]]
| |
| ::::::آقای '''[[محمد باقریزاده اشعری]]'''، در کتاب ''«[[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]»'' در اینباره گفته است:
| |
| ::::::«یکی از پدیدههایی که به عنوان نشانه [[ظهور]] مطرح شده است، خروج [[دجال]] است.
| |
| ::::::[[دجال]] در لغت به معنای "بسیار دروغگو و بسیار گمراهکننده" است. به عبارت دیگر، [[دجال]] کسی که با فریب و دروغ، کسانی را به کفر میکشاند و با پیروانش زمین را در مینوردد.
| |
| ::::::پدیده [[دجال]]، فتنهای است که در [[مسیحیت]] نیز از آن یاد شده و با عنوان "مخالفان مسیح"<ref>Antichrist</ref> در کتاب مقدس آمده است. با وجود نظریههای گوناگون [[مسیحیان]] درباره [[دجال]]، همه آنها بر انحرافزا و فتنهآفرین بودن این پدیده، اتفاق نظر دارند.
| |
| ::::::اما در آموزههای اسلامی، پدیده [[دجال]] بر پایه پیشگوییهایی است که در احادیث آمده و البته غالب احادیث این موضوع، در مصادر [[اهل سنت]]اند. مضمون این احادیث از نظر اوصاف [[دجال]] و کارهایی که انجام میدهد، مختلف است. در برخی از این احادیث، عنوان "مسیح" بر [[دجال]] اطلاق شده است و شارحان کتابهای حدیثی [[اهل سنت]]، در ضبط و وجه تسمیه آن، دچار اختلاف شدهاند.
| |
| ::::::احادیث مربوط به [[دجال]] را از نظر اعتبار، میتوان به دو دسته کلی تقسیم کرد:
| |
| :::::#دستهای که محتوایی معقول دارند و مخالف با ضروریات عقلی نیستند، که مانع عقلی و شرعی برای پذیرش این دسته احادیث نیست.
| |
| :::::#دستهای که دارای مطالب متناقض، غیر معقول و نامتناسب با حکمت الهیاند. این دسته احادیث باید تأویل و یا طرح و طرد شوند.
| |
| ::::::در مصادر حدیثی [[شیعه]]، [[دجال]] به عنوان نشانه [[ظهور]] نقل نشده و تنها یک پدیده [[آخر الزمان]]ی معرفی شده است.
| |
| ::::::در احادیث برای [[دجال]]، اوصافی بیان شده که بسیار وحشتانگیز و غیر عادیاند: چشمانی با اشکال گوناگون و عجیب، وجود واژه "کافر" میان چشمان او، رسیدن قد او تا ابرها، وجود داشتن شاخ در پیشانی او و... . وجود این اوصافِ غیر طبیعی، موجب شده است که عدهای احتمال دهند که این اوصاف، نمادین و نشانگر موجودی خبیث یا یک جریان فتنهگر انحرافی است.
| |
| ::::::آنچه مضمون مشترک همه احادیث است، صرفاً پیشگویی وقوع فتنه [[دجال]] در [[آخر الزمان]] است. در احادیث [[اهل سنت]]، به وفور، این فتنه از نشانههای قیامت دانسته شده است و مصادر شیعی، ظهور [[دجال]] را نشانه [[آخر الزمان]] دانستهاند<ref>با در نظر گرفتن نکاتی که مطرح شد، اظهار نظر قطعی درباره این که خروج [[دجال]] نشانه [[ظهور]] است، ممکن نیست و احادیث مربوط به این موضوع باید در مباحث مربوط به قیامت، بررسی دقیق گردند. گفتنی است که نمادین دانستن برخی نشانههای [[ظهور]] به سبب قابل درک و فهم نبودن آنها، به راحتی ممکن نیست؛ زیرا در این صورت، نقش و کارکرد این نشانهها لغو میشود. مثلاً اگر قرار بود مرا از [[سفیانی]]، طرز تفکر اُمَوی و ابوسفیان و به معنای مقابله با [[اسلام]] باشد، میتوانست از آن، تعبیرات دیگری هم بشود یا دست کم در حدیثی، ردپایی از رمزی بودن و نمادین بودن آن باشد و حال آن که چنین نیست. این دیدگاه، با اشکالات دیگری (مانند: حمل نشانهها بر معنای رمزی خلاف ظاهر احادیث و ذهنیت عرفی مخاطبان، نبودن قرینه) نیز رو به روست.</ref><ref>ر.ک: [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی ج۷ (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۵۶–۴۶۰.</ref>»<ref>[[محمد باقریزاده اشعری|باقریزاده اشعری، محمد]]، [[از امام مهدی بیشتر بدانیم (کتاب)|از امام مهدی بیشتر بدانیم]]، ص۸۷-۸۹.</ref>.
| |
| {{پایان جمع شدن}}
| |
| | |
| {{جمع شدن|۸. نویسندگان کتاب «آفتاب مهر»؛}}
| |
| [[پرونده:1402.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
| |
| ::::::نویسندگان کتاب ''«[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]»'' در اینباره گفتهاند:
| |
| ::::::«[[دجال]]، از ریشه "دجل" به معنای "دروغگو و حیلهگر" است. اصل داستان [[دجال]]، در کتابهای مقدس مسیحیان آمده است.<ref>رساله یوحنا، باب ۲، آیه ۱۸ و ۲۲.</ref> در انجیل، این واژه، بارها به کار رفته است و از کسانی که منکر [[حضرت مسیح]]{{ع}} هستند یا "پدر و پسر" را انکار کنند، با عنوان "[[دجال]]" یاد شده است. به همین سبب، در ترجمه انگلیسی کتابهای مقدس مسیحی، واژه آنتی کریست "Anti christ" یعنی ضد مسیح، به کار رفته است.
| |
| :::::*در روایات زیادی از [[اهل سنت]]، خروج [[دجال]] از نشانههای برپایی قیامت دانسته شده است.<ref>سنن ترمذی، ج۴، ص۵۰۷ _۵۱۹؛ سنن ابوداوود، ج۴، ص۱۱۵؛ صحیح مسلم، ج۱۸، ص ۴۶ _ ۸۱.</ref> اما درکتب روایی [[شیعه]]، تنها دو روایت در باره [[خروج دجال]]، در جایگاه یکی از [[علائم ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} آمده است<ref>کمال الدین، ترجمه کمره ای، ج۲، باب۴۷.</ref> که هیچ کدام از این دو روایت، از نظر سند، معتبر و قابل قبول نیست؛ بنابراین، از نظر منابع شیعی، دلیل معتبری بر این که [[خروج دجال]] یکی از [[علایم ظهور]] باشد، وجود ندارد؛ امّا در عین حال، با توجه به روایات زیادی که در منابع [[اهل سنت]] آمده است، احتمال دارد اصل قضیه [[دجال]]، به طور اجمال، صحت داشته باشد؛ امّا بدون تردید بسیاری از ویژگیهایی که برای آن بیان شده است، افسانههایی بیش نیست. حال به فرض پذیرش، این سؤال مطرح است که مقصود از [[دجال]] چیست؟
| |
| :::::*دو احتمال اساسی در این باره وجود دارد:
| |
| ::::#با توجه به معنای لغوی [[دجال]] مقصود از آن، نام شخص معینی نباشد؛ بلکه هر کس که با ادعاهای پوچ و بیاساس و با تمسک به انواع اسباب حیلهگری و نیرنگ، در صدد فریب مردم باشد، [[دجال]] است. بر این اساس، دجّالها متعدد خواهند بود. وجود روایاتی که در آن، سخن از دجّالهای متعدد رفته است، این احتمال را تقویت میکند. مانند: این حدیث [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} که فرمود: "پیش از [[خروج دجال]]، بیش از هفتاد [[دجال]]، خروج خواهد کرد"<ref>کنز العمال، ج ۱۴، ص۲۰۰.</ref>. با توجه به این احتمال، قضیه [[دجال]]، نشانه این است که در آستانه انقلاب [[امام مهدی]]{{ع}} افراد فریب کار و حیلهگری، برای نگهداشتن فرهنگ و نظام جاهلی، همه تلاش خود را به کار میگیرند و با تزویر و حیلهگری، مردم را از اصالت و تحقق انقلاب جهانی منجی، دلسرد یا مردّد میکنند. این که در همین روایات تأکید شده است: "هر پیامبری، امت خویش را از خطر [[دجال]] بر حذر داشته است"؛ خود تأییدی دیگر بر همین احتمال است که مقصود از [[دجال]]، هر شخص حیلهگر و دروغگویی است که پیش از خروج [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} در صدد فریب مردم است.
| |
| ::::#[[دجال]]، کنایه از کفر جهانی و سیطره فرهنگ مادی بر همه جهان باشد. استکبار، با ظاهری فریبنده و با قدرت مادی و صنعتی و فنی عظیمی که در اختیار دارد، سعی میکند مردم را فریب دهد و مرعوب قدرت و ظاهر فریبنده خود کند. بر این اساس، این که پیامبران، امتهای خود را از فتنه [[دجال]] بیم دادهاند.<ref>{{عربی|اندازه=120%|" مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِيّاً إِلَّا وَ قَدْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ الدَّجَّالَ"}}؛ هیچ پیامبری مبعوث نشد، مگر آن که قومش را از فتنه [[دجال]] بر حذر داشت؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص۱۹۷</ref> به این معنا است که آنان را از افتادن به دام مادیت و ورطه حاکمیت طاغوت و استکبار جهانی برحذر داشتهاند؛ پس احتمال میرود، منظور از [[دجال]] _ با آن شرایط و اوصافی که در این روایات برای او شمرده شده است _ همان استکبار جهانی باشد. در اوصاف [[دجال]] گفته شده: "کوهی از طعام و شهری از آب، همراه دارد". این، کنایه از امکانات عظیم و گستردهای است که استکبار در اختیار دارد.<ref>برای آگاهی بیشتر ر.ک: چشم به راه مهدی، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامیقم، جمعی از نویسندگان، ص ۲۸۹ و دادگستر جهان، ابراهیم امینی.</ref>»<ref>[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۲۱۴-۲۱۷.</ref>.
| |
| {{پایان جمع شدن}}
| |
| | |
| {{جمع شدن|۹. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن؛}}
| |
| [[پرونده:1368303.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]]]
| |
| ::::::'''[[پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]]'''، در کتاب ''«[[مهدویت پرسشها و پاسخها (کتاب)|مهدویت پرسشها و پاسخها]]»'' در اینباره گفتهاند:
| |
| ::::::«[[دجال]] به معنای کذاب و دروغگو، ستمکاری است که در [[آخرالزمان]] مردم را گمراه میکند. در منابع روایی، [[ظهور]] این شخص، حادثهای همزمان با [[ظهور]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} به شمار آمده است. در مورد اینکه [[دجال]] شخص خاصی است یا به معنای هرکس یا هر جریان انحرافی است که موجب گمراهی مردم شود، در میان علمای [[شیعه]] و همینطور علمای [[اهلسنت]] دو دیدگاه وجود دارد: برخی به دیدگاه اول عقیدهمندند، درحالیکه گروهی دیگر بر دیدگاه دوم پافشاری میکنند.
| |
| ::::::در جمعبندی این دیدگاهها میتوان گفت با توجه به اینکه در [[روایات]] از [[دجال]]های متعدد سخن به میان آمده، هر شخص یا جریانی که موجب گمراهی مردم گردد، [[دجال]] شمرده میشود؛ اما در میان این [[دجال]] ان، شخص فریبنده و حیلهگری است که سرآمد همه [[دجال]] ان و فتنهگران است و این [[دجال]] از نشانههای [[ظهور]] حضرت به شمار میآید»<ref>[[مهدویت پرسشها و پاسخها (کتاب)|مهدویت پرسشها و پاسخها]]، ص ۱۸۵.</ref>.
| |
| {{پایان جمع شدن}}
| |
| | |
| {{جمع شدن|۱۰. نویسندگان کتاب ''«[[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]»''؛}}
| |
| [[پرونده:151958.jpg|100px|right|بندانگشتی|]]
| |
| ::::::نویسندگان کتاب ''«[[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]»'' در اینباره گفتهاند:
| |
| ::::::«این نشانه، در کتابهای [[اهل سنت]]، از نشانه برپایی قیامت دانسته شده است<ref>سنن ترمذی، ج ۴، ۵۰۷، ۵۱۹؛ سنن ابی داود، ج ۴، ۱۱۵؛ صحیح مسلم، ج ۱۸، ۴۶- ۸۱.</ref> ولی، در منابع روایی [[شیعه]]، از [[نشانههای ظهور]]<ref>بحار الأنوار، ج ۵۲، ۱۹۳؛ کمال الدین، ۵۲۵، ۵۲۶؛ کشف الغمة، ج ۳، ۲۸۱؛ المسائل العشر، چاپشده در مجموعه مصنفات شیخ مفید، ۳، ۱۲۲.</ref>. برابر آنچه پیش از این یادآور شدیم، هیچ اشکالی ندارد که رخدادهایی چون خروج دجال هم، نشانه [[ظهور]] باشند و هم نشانه قیامت. بدین معنی که این رخداد پیش از [[ظهور]] و در دوره [[غیبت ]] واقع گردد. بههرحال براساس آنچه از ظاهر اخبار استفاده میشود، دجال فردی است که در [[آخر الزمان]] و پیش از قیام [[مهدی]]{{ع}} خروج میکند و غیر عادی است و با انجام کارهای شگفتانگیز جمع زیادی از مردم را میفریبد و سرانجام به دست [[حضرت مسیح|عیسی مسیح]]{{ع}} در کنار دروازه "لد" در منطقه شام، به هلاکت میرسد.
| |
| :::::در مورد اصل دجال، صرفنظر از ویژگیهایی او، چند احتمال وجود دارد:
| |
| ::::#[[دجال]]، نام شخص معینی نیست. هرکسی که با ادعاهای پوچ و بیاساس و با توسل به حیلهگری و نیرنگ، درصدد فریب مردم باشد، [[دجال]] است. براین اساس، "دجال"ها خواهند بود. اینکه در روایات از "دجال"های فراوان سخن به میان آمده این احتمال را تقویت میکند. [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]]{{صل}} میفرماید: "قیامت، برپا نمیشود، تا وقتی که [[مهدی]]{{ع}} از فرزندانم قیام کند و [[مهدی]]{{ع}} قیام نمیکند، تا وقتی که شصت دروغگو خروج کنند و هرکدام بگوید: من پیامبرم"<ref>{{عربی|اندازه=120%|" لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَخْرُجَ الْمَهْدِيُّ مِنْ وُلْدِي وَ لَا يَخْرُجُ الْمَهْدِيُّ حَتَّى يَخْرُجَ سِتُّونَ كَذَّاباً كُلُّهُمْ يَقُولُ أَنَا نَبِيٌّ "}}ارشاد، ج ۲، ۳۷۱؛ سنن ابی داود، ج ۴، ۱۲۱.</ref>. "[[دجال]]"، از ریشه "دجل" به معنای دروغگوی حیلهگر است. در روایات، از این "دجال"ها و دروغگویان فراوان نام برده شده است. در برخی، دوازده و در برخی سی، شصت و هفتاد [[دجال]] آمده است<ref>بحار الأنوار، ج ۵۲، ۲۰۹؛ کنز العمال، ج ۱۴، ۱۹۸- ۲۰۰.</ref>. از میان این "دجال"ها، فردی که در دروغگویی و حیلهگری و مردمفریبی سرآمد همه دجالان و فتنه او از همه بزرگتر است، نشانه [[ظهور]] [[مهدی]]{{ع}} و یا برپائی قیامت است. براین اساس، باید گفت: ما دو نوع دجال داریم: یکی همان [[دجال]] حقیقی و واقعی است که پس از همه "دجال"ها میآید و دیگری گروهی شیاد و دروغگویند که دست به فریبکاری و تحمیق و گمراهی مردم میزنند
| |
| ::::#احتمال آن است که فردی معین و مشخص، به عنوان "[[دجال]]" در دوره [[غیبت ]]، با همان ویژگیهایی که برای وی بیان شده، خروج میکند و مردم را به انحراف میکشاند. ظاهر بسیاری از روایات، بیانگر این احتمال است، ولی تقریبا هیچ کدام از این روایات، سند معتبری که بشود بر آن اعتماد کرد، ندارند. مستند این نشانه، در منابع [[شیعه]]، دو روایت است که [[شیخ صدوق]]، آنها را در "کمال الدین" آورده است و سند هردوی آنها ضعیف است و در محتوای آنها نیز ناهماهنگی و ضعفهای فراوانی دیده میشود، چنانکه [[شیخ صدوق]]، بدان اشاره کرده است. با توجه به روایات زیاد در منابع عامه، اصل قضیه [[دجال]]، بعید نیست صحیح باشد، ولی تعریف و توضیحاتی که دربارهاش گفتهاند، نمیتواند درست باشد؛ زیرا [[خروج دجال]]، با اوصافی که بدانها اشاره کردیم، به صورت طبیعی، تقریبا، غیر ممکن است و بیشتر، به افسانه شباهت دارد، تا واقعیت و به صورت معجزه نیز، با توجه به توضیحی که پیش از این، در مورد قانون معجزه آوردیم، نمیتواند واقع شود، زیرا معجزه بودن چنین پدیدههایی مستقیما، درجهت تقویت و تأیید باطل است و موجب انحراف بیشتر مردم میگردد، مگر اینکه بگوییم صدور معجزه از [[دجال]]، به رسوایی وی منجر میشود که بعید است.
| |
| ::::#این احتمال نیز وجود دارد که مراد از "[[دجال]]"، همان [[سفیانی]] باشد که در کتابهای عامه، بیشتر به عنوان "[[دجال]]" و در کتابهای خاصه به عنوان "[[سفیانی]]" آمده است<ref>کتاب الغیبة، شیخ طوسی، ۴۶۳.</ref>. گرچه از بعضی جهات، [[خروج دجال]] و سفیانی، یکسانند و هردو دعوت به باطل میکنند و با توسل به حیلهگری و تزویر، مردم را میفریبند، به مبارزه با جناح حق برمیخیزند و سرانجام به هلاکت میرسند و... ولی با دقت در روایات خروج سفیانی و روایات مربوط به خروج دجال"، در مییابیم که بین این دو فرقهای زیادی وجود دارد و اگر اصل خروج دجال را امری مسلم بدانیم، ناچار باید فردی غیر از سفیانی باشد. مثلا، دجال، ادعای ربوبیت میکند و کافر است، ولی دلیلی بر کفر سفیانی نداریم. فقط در روایتی اشاره شده که وی، صلیبی بر گردن دارد که اگر درست باشد، مسیحی است، ولی روایت از معصوم {{ع}} نیست<ref>بحار الأنوار، ج ۵۲، ۲۰۵.</ref> و ارزشی ندارد.
| |
| ::::#[[دجال]]، کنایه از کفر جهانی و سیطره فرهنگ مادی بر همه جهان است. استکبار، با ظاهری فریبنده، مردم را، بویژه مسلمانان را میفریبد و با قدرت مادی و صنعتی و فنی عظیمی که در اختیار دارد، آنان را به شدت مرعوب خویش میسازد، به گونهای که مسلمانان احساس خودباختگی میکنند. قدرت مادی استکبار، بیش از آنچه که هست در نظر آنان بزرگ جلوه میکند، تا آنجا که میپندارند آب و نان آنها به دست اوست»<ref>[[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۸۹-۲۹۶.</ref>.
| |
| {{پایان جمع شدن}}
| |
| | |
| ==پرسشهای وابسته==
| |
| {{پرسشهای وابسته}}
| |
| {{ستون-شروع|3}}
| |
| # [[چه آثاری در نقل نشانههای ظهور است؟ (پرسش)|چه آثاری در نقل نشانههای ظهور است؟]]
| |
| # [[چه فرقی بین نشانههای ظهور و شرایط ظهور است؟ (پرسش)|چه فرقی بین نشانههای ظهور و شرایط ظهور است؟]]
| |
| # [[آیا نشانههای ظهور با احادیث نفی توقیت منافات دارد؟ (پرسش)|آیا نشانههای ظهور با احادیث نفی توقیت منافات دارد؟]]
| |
| # [[ آیا اعلان نشانههای و شرایط ظهور سبب اطلاع دشمنان از اسرار سیاسی است؟ (پرسش)| آیا اعلان نشانههای و شرایط ظهور سبب اطلاع دشمنان از اسرار سیاسی است؟]]
| |
| # [[آیا نشانههای ظهور متعلق بدا واقع می شود؟ (پرسش)|آیا نشانههای ظهور متعلق بدا واقع می شود؟]]
| |
| # [[چه راه صحیحی در بررسی نشانههای ظهور پیشنهاد میکنید؟ (پرسش)|چه راه صحیحی در بررسی نشانههای ظهور پیشنهاد میکنید؟]]
| |
| # [[آیا روایات نشانههای ظهور اشکال سندی و متنی دارد؟ (پرسش)|آیا روایات نشانههای ظهور اشکال سندی و متنی دارد؟]]
| |
| # [[مقصود از نفس زکیه که قبل از ظهور کشته خواهد شد کیست؟ (پرسش)|مقصود از نفس زکیه که قبل از ظهور کشته خواهد شد کیست؟]]
| |
| # [[سفیانی کیست؟ (پرسش)|سفیانی کیست؟]]
| |
| # [[معرکه هرمجدون چیست؟ (پرسش)|معرکه هرمجدون چیست؟]]
| |
| # [[مقصود از مسیحیت صهیونیستی چیست؟ (پرسش)|مقصود از مسیحیت صهیونیستی چیست؟]]
| |
| # [[مقصود از خسوف و کسوف که از نشانههای ظهور است چیست؟ (پرسش)|مقصود از خسوف و کسوف که از نشانههای ظهور است چیست؟]]
| |
| # [[مقصود از صیحه و فزع آسمانی در نشانههای ظهور چیست؟ (پرسش)|مقصود از صیحه و فزع آسمانی در نشانههای ظهور چیست؟]]
| |
| # [[مقصود از ندای آسمانی در نشانههای ظهور چیست؟ (پرسش)|مقصود از ندای آسمانی در نشانههای ظهور چیست؟]]
| |
| # [[مقصود از خروج دجال که از نشانههای ظهور به حساب آمده چیست؟ (پرسش)|مقصود از خروج دجال که از نشانههای ظهور به حساب آمده چیست؟]]
| |
| {{پایان}}
| |
| {{پایان}}
| |
| | |
| ==[[:رده:آثار مهدویت|منبعشناسی جامع مهدویت]]==
| |
| {{پرسشهای وابسته}}
| |
| {{ستون-شروع|3}}
| |
| * [[:رده:کتابشناسی کتابهای مهدویت|کتابشناسی مهدویت]]؛
| |
| * [[:رده:مقالهشناسی مقالههای مهدویت|مقالهشناسی مهدویت]]؛
| |
| * [[:رده:پایاننامهشناسی پایاننامههای مهدویت|پایاننامهشناسی مهدویت]].
| |
| {{پایان}}
| |
| {{پایان}}
| |
| | |
| ==پانویس==
| |
| {{یادآوری پانویس}}
| |
| {{پانویس2}}
| |
| | |
| [[رده:مهدویت]]
| |
| [[رده:پرسشهای جامع امامت و ولایت]]
| |
| [[رده:پرسشهای مهدویت]]
| |
| [[رده:پرسشهای مهدویت]]
| |
| [[رده:(اد): پرسشهایی با ۸ پاسخ]]
| |
| [[رده:(اد): پرسشهای مهدویت با ۸ پاسخ]]
| |
