إله: تفاوت میان نسخه‌ها

==واژه‌شناسی لغوی==

*واژه إله ۱۴۷ بار در [[قرآن کریم]] آمده است<ref>مفاهیم القرآن، ج ۶، ص ۱۰۹؛ نگرش وحی بر خداشناسی، ج ۲، ص ۱۱.</ref> که به‌جز ۳۳ مورد، دیگر موارد کاربرد آن در کلمه [[اخلاص]] به‌ صورت {{متن قرآن|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}}<ref>«هیچ خدایی جز خداوند نیست» سوره صافات، آیه ۳۵.</ref> یا همراه با ضمایر منفصل است: {{متن قرآن|لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ}}<ref>«خدایی جز او نیست» سوره بقره، آیه ۱۶۳.</ref>، {{متن قرآن|لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ}}<ref>«هیچ خدایی جز تو نیست» سوره انبیاء، آیه ۸۷.</ref>، {{متن قرآن|لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا}}<ref>«هیچ خدایی جز من نیست» سوره نحل، آیه ۲.</ref><ref>اسماء و صفات الهی، ج ۱، ص ۴۳.</ref>.  

*"[[الله]]" که اسم مختص خدای متعالی است نیز بنابر قول مشهور در اصل "الإله" بوده و همزه آن برای تخفیف حذف شده است<ref>اقرب‌الموارد، ج۱، ص۶۶؛ مجمع‌البیان، ج۱، ص۹۰؛ کشف‌الاسرار، ج ۱، ص ۶.</ref>.

*احتمالات دیگر در مورد ریشه و معنای إله و [[الله]] بدین شرح است:

##کسی که [[عقل‌ها]] در شناسایی او حیران و سرگردان است.

##کسی که همه شیدای او بوده و در [[فراق]] او بی‌تاب‌اند<ref>لسان‌العرب، ج۱، ص۱۹۰؛ مفردات، ص۸۳؛ التحقیق، ج ۱، ص ۱۰۶، «اله».</ref>.

##کسی که ملجاء و [[پناه]] همگان است<ref>لسان‌العرب، ج۱، ص۱۸۹ـ۱۹۰، «اله»؛ کشف‌الاسرار، ج ۱، ص۴۳۲.</ref>.

##کسی که اگر [[مردم]] به [[عظمت]] وی پی ببرند از او [[پروا]] کرده و حرمتش را نگاه می‌دارند. سرّ اینکه در صورت مذکور واژه إله معانی یاد شده را برمی‌تابد این است که همه آن معانی برای وَلَهَ ذکر شده است.

*برای إله در اصطلاح دو اعتبار ذکر شده است:

#إله ذاتی که مانند [[الله]] ذاتی اسم ذات بدون در نظر گرفتن اسما و صفات است.

#صفات سلبی و تنزیهی وی.

#صفات اضافیه [[خداوند]]؛ مانند: ایجاد و [[تکوین]]<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱، ص ۱۴۳.</ref>.

*برخی [[اسم الله]] را مرتبه خاصی از اسم إله و در نتیجه مرتبه إله را بالاتر از مرتبه [[الله]] دانسته‌اند، از آن جهت که إله را اسم مرتبه‌ای از وجود [[خداوند]] معرفی کرده‌اند که [[ادراک]] آن مرتبه وجودی جز به همین مقدار که آن را از حد ابطال و عدم خارج سازیم ممکن نیست؛ ولی، [[الله]] را اسم مرتبه‌ای دانسته‌اند که می‌توان [[آفرینش]] و [[افعال]] دیگر را بدو منتسب کرد و نسبت دادن [[آفرینش]]، [[رزق]]، زنده ساختن و میراندن به [[الله]] و نه به إله را در [[آیات قرآن کریم]] نشانه‌ای بر همین نکته گرفته‌اند<ref>شرح اسماءالحسنی، ص ۴۱.</ref><ref>[[علی محمدی آشنانی|محمدی آشنانی، علی]]، [[إله (مقاله)|إله]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۴.</ref>.