بحث:خانواده: تفاوت میان نسخهها
| خط ۲: | خط ۲: | ||
{{فهرست اثر}} | {{فهرست اثر}} | ||
{{ستون-شروع|4}} | {{ستون-شروع|4}} | ||
=== نخست: مبانی و کلیات=== | === بخش نخست: مبانی و کلیات مرتبط با خانواده=== | ||
==== تعریف خانواده==== | ==== تعریف خانواده==== | ||
==== پایه گذاری نهاد خانواده (تشکیل خانواده)==== | ==== پایه گذاری نهاد خانواده (تشکیل خانواده)==== | ||
=====ضرورت و اهمیت تشکیل خانواده===== | =====ضرورت و اهمیت تشکیل خانواده===== | ||
* نیازهای انسان و نقش ازدواج | * نیازهای انسان و نقش ازدواج | ||
=====تعریف ازدواج و الگوی تشکیل خانواده===== | ==== اهداف و کارکردهای خانواده ==== | ||
===== تأمین آرامش روانی همسران ===== | |||
* سلامت جسم و ارضای نیازهای جنسی | |||
* آرامش روانی و ارضای نیازهای عاطفی | |||
===== تشکیل خانواده و تأمین نیازهای طبیعی ===== | |||
===== تداوم نسل ===== | |||
* تولید مثل | |||
* مراقبت از فرزندان | |||
* تربیت فرزند | |||
===== رشد و تکامل شخصیت===== | |||
===== حفظ دین و ارزشهای اخلاقی ===== | |||
* ازدواج مایه گسترش فرهنگ دینی | |||
* ازدواج مایه حفظ دین و ایمان | |||
===== جلوگیری از انحرافات اجتماعی ===== | |||
===== مشروعیت بخشی به فرزندان ===== | |||
===== تأمین نیازهای معیشتی ===== | |||
=== بخش دوم: تشکیل خانواده=== | |||
====فصل اول: تعریف ازدواج و الگوی تشکیل خانواده==== | |||
====ارزش و اهمیت ازدواج==== | |||
* ازدواج پیوندی مقدس | |||
=====اهلیت برای ازدواج===== | |||
=====موانع ازدواج===== | |||
=====ولایت در ازدواج===== | |||
=====وکالت در ازدواج===== | |||
====آثار و فواید ازدواج==== | |||
===== | ====فصل دوم: معیارهای تشکیل خانواده (قواعد و هنجارهای همسرگزینی)==== | ||
====ویژگی های همسر مطلوب==== | |||
# دینداری و خداترسی | # دینداری و خداترسی | ||
# اخلاق نیکو | # اخلاق نیکو | ||
| خط ۲۳: | خط ۴۵: | ||
# همکفو بودن | # همکفو بودن | ||
# پرهیز از همسر فاسق، شرابخوار و منتگذار | # پرهیز از همسر فاسق، شرابخوار و منتگذار | ||
==== | ====شرایط همسرگزینی==== | ||
===== | =====سن ازدواج===== | ||
===== | =====فاصله سنی همسران===== | ||
=====درون همسری===== | |||
=====برون همسری===== | |||
=====تک همسری===== | |||
=====چندهمسری (تعدد زوجات)===== | |||
=====همسان همسری (کفو هم بودن)===== | |||
= | |||
== | |||
==== | |||
==== | |||
==== | |||
= | |||
====چندهمسری (تعدد زوجات) ==== | |||
====همسان همسری (کفو هم بودن) ==== | |||
* سنخیت در انسان بودن | * سنخیت در انسان بودن | ||
* سنخیت در ایمان | * سنخیت در ایمان | ||
| خط ۶۱: | خط ۵۹: | ||
* تضاد و عدم سنخیت | * تضاد و عدم سنخیت | ||
====نقش خویشاوندان در انتخاب همسر برای جوانان ==== | ====نقش خویشاوندان در انتخاب همسر برای جوانان ==== | ||
=== | ====فصل سوم: احکام و آداب ازدواج==== | ||
==== احکام قبل از عقد ==== | ===== احکام قبل از عقد ===== | ||
* صلاحیت مورد عقد (کفویت و عدم مانع) | * صلاحیت مورد عقد (کفویت و عدم مانع) | ||
==== احکام و آداب خواستگاری ==== | ===== احکام و آداب خواستگاری ===== | ||
* موارد حرمت خواستگاری | * موارد حرمت خواستگاری | ||
* محدوده ارتباط و نظر در خواستگاری برای زن و مرد | * محدوده ارتباط و نظر در خواستگاری برای زن و مرد | ||
* روش مطلوب خواستگاری | * روش مطلوب خواستگاری | ||
* خواستگاری واحکام آن | * خواستگاری واحکام آن | ||
==== احکام و آداب عقد==== | ===== احکام و آداب عقد===== | ||
* احکام صیغه عقد | * احکام صیغه عقد | ||
* احکام اولیای عقد | * احکام اولیای عقد | ||
* شروط ضمن عقد | * شروط ضمن عقد | ||
===== احکام و آداب عروسی===== | |||
==== احکام و آداب عروسی==== | |||
* مستحبات عروسی (زفاف) | * مستحبات عروسی (زفاف) | ||
* موسیقی و غنا در عروسی | * موسیقی و غنا در عروسی | ||
* نثار عرس | * نثار عرس | ||
* رقص | * رقص | ||
=====مهریه===== | |||
====مهریه==== | |||
* معنای مهریه | * معنای مهریه | ||
* مقدار مناسب مهریه | * مقدار مناسب مهریه | ||
| خط ۱۰۵: | خط ۱۰۰: | ||
# اختلاف زوجین در مقدار و نوع و متعلق مهریه | # اختلاف زوجین در مقدار و نوع و متعلق مهریه | ||
# احکام تغییر مهریه بعد از عقد | # احکام تغییر مهریه بعد از عقد | ||
==== جهیزیه ==== | ===== جهیزیه ===== | ||
====محرمیت==== | =====محرمیت===== | ||
====محرمات نکاح==== | =====محرمات نکاح===== | ||
* نسبی: | * نسبی: | ||
** مادر (تعریف مادر با توجه به لقاح مصنوعی) | ** مادر (تعریف مادر با توجه به لقاح مصنوعی) | ||
| خط ۱۲۳: | خط ۱۱۸: | ||
** زنا در عده رجعی | ** زنا در عده رجعی | ||
** نکاح در عده | ** نکاح در عده | ||
====ازدواج با غیرمسلمان==== | =====ازدواج با غیرمسلمان===== | ||
====انواع ازدواج==== | =====انواع ازدواج===== | ||
* ازدواج دائم | * ازدواج دائم | ||
* ازدواج موقت | * ازدواج موقت | ||
=== | ====فصل چهارم: نقش های عاطفی و جنسی همسران==== | ||
==== نقش عاطفی همسران ==== | ===== نقش عاطفی همسران ===== | ||
# نقش عاطفی زن | # نقش عاطفی زن | ||
# نقش عاطفی شوهر | # نقش عاطفی شوهر | ||
# محبت و دوستی | # محبت و دوستی | ||
==== احترام==== | ===== احترام===== | ||
* احترام متقابل | * احترام متقابل | ||
==== عفو و گذشت==== | ===== عفو و گذشت===== | ||
==== مدارا و سازگاری ==== | ===== مدارا و سازگاری ===== | ||
==== پاکیزگی و آراستگی ==== | ===== پاکیزگی و آراستگی ===== | ||
==== شبهه تبعیض جنسیتی نقش جنسی همسران==== | ===== شبهه تبعیض جنسیتی نقش جنسی همسران===== | ||
# نقش جنسی زن | # نقش جنسی زن | ||
# نقش جنسی شوهر | # نقش جنسی شوهر | ||
# شبهة تبعیض جنسیتی | # شبهة تبعیض جنسیتی | ||
=== | ====فصل پنجم: گسترش اعضای خانواده (فرزندآوری)==== | ||
==== | =====تنظیم خانواده===== | ||
* جلوگیری از فرزندآوری | * جلوگیری از فرزندآوری | ||
* باروری مصنوعی (تلقیح مصنوعی) | * باروری مصنوعی (تلقیح مصنوعی) | ||
| خط ۱۵۰: | خط ۱۴۵: | ||
* شبیهسازی | * شبیهسازی | ||
* سقط جنین | * سقط جنین | ||
=====احکام فرزندان===== | |||
==== | |||
* احکام ختنه | * احکام ختنه | ||
* احکام عقیقه | * احکام عقیقه | ||
=====احکام فرزندخواندگی===== | |||
==== | |||
* سنت فرزندخواندگی | * سنت فرزندخواندگی | ||
* سنت پدرخواندگی | * سنت پدرخواندگی | ||
* سنت مادرخواندگی | * سنت مادرخواندگی | ||
=== | ===بخش سوم: مدیریت خانواده=== | ||
* الگوی اسلامی مدیریت خانواده | * الگوی اسلامی مدیریت خانواده | ||
==== اولاً: جایگاه شوهر و پدر در خانواده ==== | ==== اولاً: جایگاه شوهر و پدر در خانواده ==== | ||
| خط ۲۷۶: | خط ۲۶۹: | ||
* نوع تغذیه | * نوع تغذیه | ||
=== هفتم: ارتباطات در خانواده | ==== فصل هفتم: ارتباطات در خانواده==== | ||
====ارتباط با خداوند==== | =====ارتباط با خداوند===== | ||
=====نماز در خانواده===== | ======نماز در خانواده====== | ||
* نقش نماز در استحکام و پیشرفت خانواده | * نقش نماز در استحکام و پیشرفت خانواده | ||
* لزوم اهتمام به نماز اعضای خانواده | * لزوم اهتمام به نماز اعضای خانواده | ||
===== | ======تقوا در خانواده====== | ||
* آثار تقوا در زندگی | * آثار تقوا در زندگی | ||
* آثار گناه در زندگی | * آثار گناه در زندگی | ||
* زمینهسازی برای تقوا در خانواده | * زمینهسازی برای تقوا در خانواده | ||
===== | ======دعا در خانواده====== | ||
* کارکردهای دعا در خانواده | * کارکردهای دعا در خانواده | ||
* دعاهایی برای خانواده | * دعاهایی برای خانواده | ||
| خط ۲۹۵: | خط ۲۸۸: | ||
# آمرزش پدر و مادر | # آمرزش پدر و مادر | ||
# دور شدن از عذاب جهنم | # دور شدن از عذاب جهنم | ||
====ارتباط اعضای خانواده با یکدیگر==== | =====ارتباط اعضای خانواده با یکدیگر===== | ||
===== | ======روابط بین همسران====== | ||
====== توافق و سازگاری زوجین====== | ======= توافق و سازگاری زوجین======= | ||
* حسن معاشرت | * حسن معاشرت | ||
======احکام روابط همسران (حقوق و وظایف)====== | =======احکام روابط همسران (حقوق و وظایف)======= | ||
* قوّامیت زوج: | * قوّامیت زوج: | ||
# قوامیت اقتصادی | # قوامیت اقتصادی | ||
| خط ۳۳۲: | خط ۳۲۵: | ||
# احكام مخالفت زوج با اشتغال | # احكام مخالفت زوج با اشتغال | ||
======عوامل استحکام پیوند زوجین====== | =======عوامل استحکام پیوند زوجین======= | ||
======رفتارهای فراوظیفهای زوجین در خانواده====== | =======رفتارهای فراوظیفهای زوجین در خانواده======= | ||
===== | ======روابط والدین با فرزندان====== | ||
======حقوق والدين بر فرزندان (وظایف فرزندان)====== | =======حقوق والدين بر فرزندان (وظایف فرزندان)======= | ||
* اجمالی از این حقوق: | * اجمالی از این حقوق: | ||
# احسان | # احسان | ||
| خط ۳۴۶: | خط ۳۳۹: | ||
* عقوق والدین | * عقوق والدین | ||
======حقوق فرزندان بر والدين (وظایف والدين)====== | =======حقوق فرزندان بر والدين (وظایف والدين)======= | ||
* اصول کلی وظایف والدین | * اصول کلی وظایف والدین | ||
* لزوم حفظ اقتدار والدین در خانواده | * لزوم حفظ اقتدار والدین در خانواده | ||
| خط ۳۷۰: | خط ۳۶۳: | ||
# عدالت | # عدالت | ||
======حقوق کودک ====== | =======حقوق کودک ======= | ||
* ایام بارداری | * ایام بارداری | ||
* هنگام زایمان | * هنگام زایمان | ||
| خط ۳۷۶: | خط ۳۶۹: | ||
* حق حضانت | * حق حضانت | ||
===== | ======روابط فرزندان با یکدیگر====== | ||
* وظایف فرزندان نسبت به یکدیگر | * وظایف فرزندان نسبت به یکدیگر | ||
===== | ======روابط کلی اعضای خانواده====== | ||
====== رفت و آمد ====== | ======= رفت و آمد ======= | ||
======ارتباط کلامی (گفتگو)====== | =======ارتباط کلامی (گفتگو)======= | ||
* تأثیر ارتباط کلامی در خوشبختی خانواده | * تأثیر ارتباط کلامی در خوشبختی خانواده | ||
* شیوههایی برای ارتباط کلامی مناسب | * شیوههایی برای ارتباط کلامی مناسب | ||
====== پوشش و زینت====== | ======= پوشش و زینت======= | ||
* تأثیر پوشش در اخلاق و رفتار خانواده | * تأثیر پوشش در اخلاق و رفتار خانواده | ||
* حد پوشش در خانه و بیرون از خانه | * حد پوشش در خانه و بیرون از خانه | ||
====== نگاه کردن ====== | ======= نگاه کردن ======= | ||
====== تماس بدنی ====== | ======= تماس بدنی ======= | ||
====== محبت ====== | ======= محبت ======= | ||
* اهمیت محبت در خانواده | * اهمیت محبت در خانواده | ||
* راهکارهای حفظ و تقویت محبت | * راهکارهای حفظ و تقویت محبت | ||
======جمعگرایی====== | =======جمعگرایی======= | ||
* اهمیت جمعگرایی در خانواده | * اهمیت جمعگرایی در خانواده | ||
* آثار جمعگرایی در خانواده | * آثار جمعگرایی در خانواده | ||
* نمونههایی از جمعگرایی در خانواده | * نمونههایی از جمعگرایی در خانواده | ||
====== مدارا====== | ======= مدارا======= | ||
* اهمیت مدارا در خانواده | * اهمیت مدارا در خانواده | ||
* شیوههای مدارا در خانواده | * شیوههای مدارا در خانواده | ||
======تغافل====== | =======تغافل======= | ||
* ضرورت تغافل در خانواده | * ضرورت تغافل در خانواده | ||
* کارکرد تربیتی تغافل در خانواده | * کارکرد تربیتی تغافل در خانواده | ||
======کرامت نفس====== | =======کرامت نفس======= | ||
* تأثیر تربیتی کرامت نفس در خانواده | * تأثیر تربیتی کرامت نفس در خانواده | ||
* شیوههای ایجاد و تقویت کرامت نفس | * شیوههای ایجاد و تقویت کرامت نفس | ||
====تعامل خانواده با دیگران و بایستههای آن==== | =====تعامل خانواده با دیگران و بایستههای آن===== | ||
===== | ======حفظ حریم محرم و نامحرم====== | ||
* محارم: | * محارم: | ||
# نسبی | # نسبی | ||
# رضاعی | # رضاعی | ||
# سببی | # سببی | ||
===== | ======ارتباط خانواده با دیگران====== | ||
* ارتباط با خویشاوندان (صله رحم) | * ارتباط با خویشاوندان (صله رحم) | ||
* ارتباط با غیر خویشاوندان | * ارتباط با غیر خویشاوندان | ||
* توجه به مسائل شرعی در ارتباطات | * توجه به مسائل شرعی در ارتباطات | ||
===== | ======غیرتورزی====== | ||
* غیرت، ارزشی همیشگی | * غیرت، ارزشی همیشگی | ||
* لزوم شجاعت در غیرتورزی | * لزوم شجاعت در غیرتورزی | ||
* رعایت تعادل در غیرتورزی | * رعایت تعادل در غیرتورزی | ||
===== | ======حیا====== | ||
* انواع حیا | * انواع حیا | ||
* راههای حفظ و تقویت حیا | * راههای حفظ و تقویت حیا | ||
===== | ======رازداری====== | ||
* اهمیت رازداری در خانواده | * اهمیت رازداری در خانواده | ||
* زمینهها و عوامل افشای راز | * زمینهها و عوامل افشای راز | ||
=== | ====تقسیم کار خانگی==== | ||
====تعاون و همکاری==== | =====تعاون و همکاری===== | ||
====نگاه هنجاری اسلام به تقسیم کار جنسیتی | =====نگاه هنجاری اسلام به تقسیم کار جنسیتی===== | ||
====توجیه عقلانی الگوی تقسیم کار جنسیتی==== | =====توجیه عقلانی الگوی تقسیم کار جنسیتی===== | ||
====ارزیابی انتقادهای مخالفان تقسیم کار جنسیتی ==== | =====ارزیابی انتقادهای مخالفان تقسیم کار جنسیتی===== | ||
=== نهم: روابط اعضای خانواده با خویشاوندان === | ==== فصل نهم: روابط اعضای خانواده با خویشاوندان ==== | ||
====کلیات روابط با خویشاوندان ==== | =====کلیات روابط با خویشاوندان ===== | ||
* تعریف خویشاوندی | * تعریف خویشاوندی | ||
* تعریف ارتباط با خویشاوندان | * تعریف ارتباط با خویشاوندان | ||
====اهمیت روابط خویشاوندی==== | =====مراتب خویشاوندی در اسلام====== | ||
====گونههای روابط خویشاوندی==== | =====اهمیت روابط خویشاوندی===== | ||
====آثار روابط خویشاوندی==== | =====گونههای روابط خویشاوندی===== | ||
====روابط خویشاوندی پس از ازدواج==== | =====آثار روابط خویشاوندی===== | ||
====آثار قطع روابط خویشاوندی==== | =====روابط خویشاوندی پس از ازدواج===== | ||
= | =====آثار قطع روابط خویشاوندی===== | ||
====حقوق و احکام خویشاوندی ==== | =====حقوق و احکام خویشاوندی===== | ||
====حقوق و وظایف مالی خویشاوندان==== | =====حقوق و وظایف مالی خویشاوندان===== | ||
# حق نفقه | # حق نفقه | ||
# حق وصیت | # حق وصیت | ||
| خط ۴۴۸: | خط ۴۴۱: | ||
# حق دیه سه | # حق دیه سه | ||
# حق ارث | # حق ارث | ||
====خویشاوندی و ازدواج ==== | =====خویشاوندی و ازدواج===== | ||
====خویشاوندی و حجاب ==== | =====خویشاوندی و حجاب===== | ||
====آسیبشناسی روابط خویشاوندی==== | =====آسیبشناسی روابط خویشاوندی===== | ||
=== دهم: روابط اعضای خانواده با سایر افراد جامعه === | ==== فصل دهم: روابط اعضای خانواده با سایر افراد جامعه==== | ||
==== حقوق همسایگان==== | =====حقوق همسایگان===== | ||
==== حقوق دوستان و برادران مؤمن==== | =====حقوق دوستان و برادران مؤمن===== | ||
=== یازدهم: راهکارهای درونی تحکیم خانواده | ==== فصل یازدهم: راهکارهای درونی تحکیم خانواده==== | ||
====دوره احراز بلوغ و رشد زوجین ==== | =====دوره احراز بلوغ و رشد زوجین ===== | ||
====انتخاب آگاهانه ==== | =====انتخاب آگاهانه ===== | ||
====اعطای حق انتخاب همسان همسری ==== | =====اعطای حق انتخاب همسان همسری===== | ||
====تأمین هزینه های مالی معقول ==== | =====تأمین هزینه های مالی معقول===== | ||
====ساختن سطح انتظارها ==== | =====ساختن سطح انتظارها ===== | ||
====ارضای منظم نیاز جنسی ==== | =====ارضای منظم نیاز جنسی===== | ||
====اظهار محبت ==== | =====اظهار محبت ===== | ||
====تقسیم کار جنسیتی==== | =====تقسیم کار جنسیتی===== | ||
====فرزندآوری ==== | =====فرزندآوری ===== | ||
====تربیت اخلاقی ==== | =====تربیت اخلاقی===== | ||
* تربیت فرزندان | * تربیت فرزندان | ||
====تقویت ایمان ==== | =====تقویت ایمان دینی===== | ||
=== دوازدهم: راهکارهای بیرونی تحکیم خانواده | ==== فصل دوازدهم: راهکارهای بیرونی تحکیم خانواده==== | ||
====تقویت ایمان و اخلاق ==== | =====تقویت ایمان و اخلاق ===== | ||
====دینی سازی جامعه ==== | =====دینی سازی جامعه===== | ||
====حصر روابط جنسی در چارچوب زناشویی==== | =====حصر روابط جنسی در چارچوب زناشویی===== | ||
====افزایش سطح | =====افزایش سطح آگاهی ها===== | ||
====حمایت خویشاوندان، دوستان و همسایگان ==== | =====حمایت خویشاوندان، دوستان و همسایگان===== | ||
====محدودیت روابط اجتماعی زنان و مردان ==== | =====محدودیت روابط اجتماعی زنان و مردان===== | ||
====تأمین اقتصادی خانواده ها | =====تأمین اقتصادی خانواده ها===== | ||
====وضع قوانین و مقررات مناسب ==== | =====وضع قوانین و مقررات مناسب===== | ||
====تقویت کنترل اجتماعی==== | =====تقویت کنترل اجتماعی===== | ||
=== سیزدهم: آسیب شناسی نهاد خانواده و مشکلات خانوادگی === | ==== فصل سیزدهم: آسیب شناسی نهاد خانواده و مدیریت مشکلات خانوادگی==== | ||
==== عوامل مؤثر بر تعارضها و اختلافهای خانوادگی==== | ===== عوامل مؤثر بر تعارضها و اختلافهای خانوادگی===== | ||
* عوامل روانشناختی | * عوامل روانشناختی | ||
* عوامل اجتماعی و فرهنگی | * عوامل اجتماعی و فرهنگی | ||
| خط ۴۸۶: | خط ۴۷۹: | ||
* عوامل دینی | * عوامل دینی | ||
* عوامل خانوادگی | * عوامل خانوادگی | ||
==== راههای پیشگیری از اختلافهای خانوادگی | =====راههای پیشگیری از اختلافهای خانوادگی===== | ||
* آگاهی از شرایط انتخاب همسر | * آگاهی از شرایط انتخاب همسر | ||
* آموزش زوجین | * آموزش زوجین | ||
| خط ۴۹۲: | خط ۴۸۵: | ||
* رعایت حدود و مرزها در خانواده | * رعایت حدود و مرزها در خانواده | ||
* توجه به اصل مشورت و کسب توافق در خانواده | * توجه به اصل مشورت و کسب توافق در خانواده | ||
==== راهکارهای حل اختلافهای خانوادگی ==== | =====راهکارهای حل اختلافهای خانوادگی===== | ||
* پذیرش و تعهد نسبت به سلسله مراتب در خانواده | * پذیرش و تعهد نسبت به سلسله مراتب در خانواده | ||
* حل مشکلات مربوط به فرزندان | * حل مشکلات مربوط به فرزندان | ||
| خط ۴۹۹: | خط ۴۹۲: | ||
* مشاوره و حکمیت | * مشاوره و حکمیت | ||
* جدایی زن و شوهر | * جدایی زن و شوهر | ||
=====سختیها و مشکلات خانوادگی===== | |||
====سختیها و مشکلات خانوادگی==== | ======انواع سختی و مشکل====== | ||
===== | |||
* سختیها و مشکلات طبیعی | * سختیها و مشکلات طبیعی | ||
* سختیها و مشکلات فراطبیعی | * سختیها و مشکلات فراطبیعی | ||
* سختیها و مشکلات خودساخته | * سختیها و مشکلات خودساخته | ||
===== | ======راهکارهای تعامل با سختیها و مشکلات====== | ||
* تفسیر صحیح از سختیها و مشکلات | * تفسیر صحیح از سختیها و مشکلات | ||
* اجتنابناپذیر بودن برخی مشکلات | * اجتنابناپذیر بودن برخی مشکلات | ||
| خط ۵۱۴: | خط ۵۰۶: | ||
* تلاش و کوشش برای حل مشکل | * تلاش و کوشش برای حل مشکل | ||
* دعا و استغفار | * دعا و استغفار | ||
=====زمینهها و عوامل تهدید بنیان خانواده===== | |||
====زمینهها و عوامل تهدید بنیان خانواده==== | ======سوء ظن====== | ||
===== | |||
* عوامل سوء ظن میان همسران | * عوامل سوء ظن میان همسران | ||
* سوء ظن پدر و مادر نسبت به فرزندان | * سوء ظن پدر و مادر نسبت به فرزندان | ||
* پیامدهای سوء ظن در خانواده | * پیامدهای سوء ظن در خانواده | ||
* راههای پیشگیری و درمان سوء ظن | * راههای پیشگیری و درمان سوء ظن | ||
===== | ======لجاجت====== | ||
* عوامل و زمینههای لجاجت | * عوامل و زمینههای لجاجت | ||
* پیامدهای لجاجت | * پیامدهای لجاجت | ||
* شیوههای درمان لجاجت | * شیوههای درمان لجاجت | ||
===== | ======چشم و همچشمی====== | ||
* زمینههای چشم و همچشمی | * زمینههای چشم و همچشمی | ||
* پیامدهای چشم و همچشمی | * پیامدهای چشم و همچشمی | ||
* شیوههای پیشگیری و درمان چشم و همچشمی | * شیوههای پیشگیری و درمان چشم و همچشمی | ||
=====آسیب های فکری و اعتقادی===== | |||
==== | =====آسیب های اخلاقی===== | ||
==== | =====آسیب های اقتصادی===== | ||
==== | =====آسیب های تمدنی===== | ||
==== | =====چندهمسری (تعدد زوجات)===== | ||
====چندهمسری (تعدد زوجات)==== | =====ناسازگاری (اختلاف و دعوا در خانواده)===== | ||
====ناسازگاری (اختلاف و دعوا در خانواده)==== | ======ناسازگاری بدون خشونت====== | ||
===== | |||
* چگونگی پیشگیری از دعوا | * چگونگی پیشگیری از دعوا | ||
* راهکارهای ختم دعوا (چگونگی رفع اختلافات خانوادگی) | * راهکارهای ختم دعوا (چگونگی رفع اختلافات خانوادگی) | ||
| خط ۵۶۳: | خط ۵۵۳: | ||
# شمول حکم نفقه اقارب نسبت به اجداد و اولاد اولاد | # شمول حکم نفقه اقارب نسبت به اجداد و اولاد اولاد | ||
# کم تقاص در صورت عدم پرداخت نفقه | # کم تقاص در صورت عدم پرداخت نفقه | ||
======ناسازگاری با خشونت====== | |||
===== | |||
* احکام خشونت علیه همسر | * احکام خشونت علیه همسر | ||
# خشونت مشروع | # خشونت مشروع | ||
| خط ۵۷۴: | خط ۵۶۳: | ||
# تقویت کنترل اجتماعی | # تقویت کنترل اجتماعی | ||
=== | ===بخش چهارم: انحلال خانواده (گسست پیوند خانوادگی)=== | ||
====اولاً: جدایی با فسخ عقد==== | ====اولاً: جدایی با فسخ عقد==== | ||
* عیوب موجب حق فسخ (در مرد و زن) | * عیوب موجب حق فسخ (در مرد و زن) | ||
نسخهٔ ۱۲ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۴۱
فهرست مطالب
بخش نخست: مبانی و کلیات مرتبط با خانواده
تعریف خانواده
پایه گذاری نهاد خانواده (تشکیل خانواده)
ضرورت و اهمیت تشکیل خانواده
- نیازهای انسان و نقش ازدواج
اهداف و کارکردهای خانواده
تأمین آرامش روانی همسران
- سلامت جسم و ارضای نیازهای جنسی
- آرامش روانی و ارضای نیازهای عاطفی
تشکیل خانواده و تأمین نیازهای طبیعی
تداوم نسل
- تولید مثل
- مراقبت از فرزندان
- تربیت فرزند
رشد و تکامل شخصیت
حفظ دین و ارزشهای اخلاقی
- ازدواج مایه گسترش فرهنگ دینی
- ازدواج مایه حفظ دین و ایمان
جلوگیری از انحرافات اجتماعی
مشروعیت بخشی به فرزندان
تأمین نیازهای معیشتی
بخش دوم: تشکیل خانواده
فصل اول: تعریف ازدواج و الگوی تشکیل خانواده
ارزش و اهمیت ازدواج
- ازدواج پیوندی مقدس
اهلیت برای ازدواج
موانع ازدواج
ولایت در ازدواج
وکالت در ازدواج
آثار و فواید ازدواج
فصل دوم: معیارهای تشکیل خانواده (قواعد و هنجارهای همسرگزینی)
ویژگی های همسر مطلوب
- دینداری و خداترسی
- اخلاق نیکو
- داشتن قدرت تعقل و رشد عقلی
- توانایی تأمین و اداره زندگی
- اصالت خانوادگی
- نداشتن فاصله سنی فراوان
- همکفو بودن
- پرهیز از همسر فاسق، شرابخوار و منتگذار
شرایط همسرگزینی
سن ازدواج
فاصله سنی همسران
درون همسری
برون همسری
تک همسری
چندهمسری (تعدد زوجات)
همسان همسری (کفو هم بودن)
- سنخیت در انسان بودن
- سنخیت در ایمان
- سنخیت در احصان
- تضاد و عدم سنخیت
نقش خویشاوندان در انتخاب همسر برای جوانان
فصل سوم: احکام و آداب ازدواج
احکام قبل از عقد
- صلاحیت مورد عقد (کفویت و عدم مانع)
احکام و آداب خواستگاری
- موارد حرمت خواستگاری
- محدوده ارتباط و نظر در خواستگاری برای زن و مرد
- روش مطلوب خواستگاری
- خواستگاری واحکام آن
احکام و آداب عقد
- احکام صیغه عقد
- احکام اولیای عقد
- شروط ضمن عقد
احکام و آداب عروسی
- مستحبات عروسی (زفاف)
- موسیقی و غنا در عروسی
- نثار عرس
- رقص
مهریه
- معنای مهریه
- مقدار مناسب مهریه
- عوامل و انگیزههای مهریه سنگین:
- کمرنگ شدن برخی ارزشها
- سهلانگاری خانوادهها
- تصور استحکام زندگی
- چشم و همچشمی
- ضعف فرهنگی و قانونی
- پیامدهای مهریه سنگین
- مانع ازدواج
- افزایش توقعات
- زمینه ناسازگاری
- موجب دشمنی
- مایه اذیت زن
- برقراری رقابت ناسالم
- احکام متفرقه مهریه:
- شرایط ثبوت مهریه در ذمه زوج
- موارد سقوط مهریه (کل یا بعض)
- حکم قبول مهریه سنگین به صورت معجل با عدم علم به قدرت بر اداء
- حکم مطالبه مهریه با فرض علم به اعسار زوج
- اختلاف زوجین در مقدار و نوع و متعلق مهریه
- احکام تغییر مهریه بعد از عقد
جهیزیه
محرمیت
محرمات نکاح
- نسبی:
- مادر (تعریف مادر با توجه به لقاح مصنوعی)
- رضاعی:
- شروط حرمت به سبب رضاع
- عموم منزلت و موارد اختلافی آن
- کفر:
- نکاح با اهل کتاب (دائم یا موقت)
- حکم مسلمان شدن زوجین یا یکی از آنها
- ازدواج با غیرشیعه از مسلمین (دائم و موقت)
- مصاهره:
- معقوده پدر و پسر
- نشر حرمت به سبب زنا
- زنا با زن شوهردار
- زنا در عده رجعی
- نکاح در عده
ازدواج با غیرمسلمان
انواع ازدواج
- ازدواج دائم
- ازدواج موقت
فصل چهارم: نقش های عاطفی و جنسی همسران
نقش عاطفی همسران
- نقش عاطفی زن
- نقش عاطفی شوهر
- محبت و دوستی
احترام
- احترام متقابل
عفو و گذشت
مدارا و سازگاری
پاکیزگی و آراستگی
شبهه تبعیض جنسیتی نقش جنسی همسران
- نقش جنسی زن
- نقش جنسی شوهر
- شبهة تبعیض جنسیتی
فصل پنجم: گسترش اعضای خانواده (فرزندآوری)
تنظیم خانواده
- جلوگیری از فرزندآوری
- باروری مصنوعی (تلقیح مصنوعی)
- رحم اجارهای
- شبیهسازی
- سقط جنین
احکام فرزندان
- احکام ختنه
- احکام عقیقه
احکام فرزندخواندگی
- سنت فرزندخواندگی
- سنت پدرخواندگی
- سنت مادرخواندگی
بخش سوم: مدیریت خانواده
- الگوی اسلامی مدیریت خانواده
اولاً: جایگاه شوهر و پدر در خانواده
قوامیت شاخص های مدیریت خانواده
- حق شوهر در کنترل خروج زن از من
- هنجار اطاعت از شوهر
- حکم مشورت با زنان
- ولايت پدر و جد پدری بر فرزندان
مدیریت و سرپرستی خانواده
- مبانی مدیریت مرد در خانواده
- بایستههای مدیریت مرد در خانواده
- توجه به دستورات دینی
- مشورت با اعضای خانواده و دیگران
- رعایت تعادل و دوری از افراط و تفریط
ثانیا: جایگاه زن و مادر در خانواده
- همسر بودن
- مادر بودن
ثالثا: جایگاه فرزند در خانواده
- فرزندخواهی
- مفهوم رشد و ویژگیهای آن
- عوامل مؤثر بر رشد
- پایههای زیستی رشد
- پایههای محیطی رشد
- نقش اراده در رشد
- ابعاد رشد
- رشد جسمی - حرکتی
- رشد عاطفی - هیجانی
- رشد شناختی
- رشد اجتماعی
- رشد اخلاقی
- مراحل رشد
- سالهای نخستین
- نوجوانی
- جوانی
- میانسالی
- پیری
- تفاوتهای فردی
- تفاوتهای جنسیتی
- تفاوتهای زیستی
- تفاوتهای شناختی
- تفاوتهای عاطفی
- نقش جنسی
بهرهگیری از عقل و اندیشه در خانواده
- شیوههای بهرهگیری از عقل و اندیشه در خانواده
- ایجاد آرامش
- عاقبتاندیشی
- مشورت کردن
- شرایط مشورت شونده
تأثیر علم و آگاهی در رشد خانواده
- عرصههای لازم برای دانشافزایی
- مسائل دینی
- تربیت فرزندان
- امور اقتصادی
رشد اخلاق در خانواده
- احترام متقابل
- عفو و گذشت
- خوش خلقی
- خوش زبانی
- خوش بینی
تقویت معنویت در خانواده
- شیوههای تقویت معنویت در خانواده
- یاد خدا
- توجه ویژه به نماز
- انس با قرآن
- انتخاب الگوهای مناسب
- ارتباط با افراد متدین
- کسب روزی حلال
- دوری از ابزارها و برنامههای آسیبزا
نشاط و شادابی در خانواده
- اهمیت نشاط و شادابی در خانواده
- راههای افزایش نشاط و شادابی در خانواده
- ارتباط با خداوند
- راضی بودن به مقدرات الهی
- احترام و تکریم
- خوب سخن گفتن
- تبسم و خنده
- مثبتنگری و مثبتگرایی
- تفریح سالم
- مزاح و شوخی
- تشویق و تحسین
- دید و بازدید
- برخی موارد دیگر
نظم و برنامهریزی در خانواده
- اهمیت نظم در خانواده
- شیوههای ایجاد نظم در خانواده
- آگاهیبخشی درباره آثار نظم
- داشتن برنامه مشخص و زمانبندی شده
- سایر راهکارها
بایستههای اقتصادی خانواده
شغل و درامد
- اهمیت کار و تلاش
- استقلال اقتصادی
- روشهای کسب روزی حلال
- شناخت حلال و حرام
- قناعت
- صبر
- خوش اخلاقی
- دعا
مصرف و هزینه
- چگونگی هزینه کردن
- اولویت دادن به ضروریات زندگی
- گشادهدستی در تأمین نیازها
- پرهیز از اسراف
تغذیه و بهداشت خانواده
- اهمیت تغذیه
- خوراکیهای حلال و حرام
- استعمال مواد مخدر
- نوشیدنی های حرام
- روش صحیح تغذیه
- مقدار تغذیه
- نوع تغذیه
فصل هفتم: ارتباطات در خانواده
ارتباط با خداوند
نماز در خانواده
- نقش نماز در استحکام و پیشرفت خانواده
- لزوم اهتمام به نماز اعضای خانواده
تقوا در خانواده
- آثار تقوا در زندگی
- آثار گناه در زندگی
- زمینهسازی برای تقوا در خانواده
دعا در خانواده
- کارکردهای دعا در خانواده
- دعاهایی برای خانواده
- درخواست فرزند صالح
- نمازگزار شدن فرزندان
- قرار گرفتن خانواده در پناه خداوند
- پربرکت شدن خانواده و فرزندان
- درخواست روزی حلال
- آمرزش پدر و مادر
- دور شدن از عذاب جهنم
ارتباط اعضای خانواده با یکدیگر
روابط بین همسران
= توافق و سازگاری زوجین=
- حسن معاشرت
=احکام روابط همسران (حقوق و وظایف)=
- قوّامیت زوج:
- قوامیت اقتصادی
- حق کنترل تولید مثل
- حق کنترل ورود و خروج زوجه از منزل
- حقوق و وظایف کلی همسران:
- حقوق و روابط جنسی همسران:
- خودآرایی همسران برای یکدیگر
- حقوق و روابط عاطفی همسران
- بارداری (نقش رضایت زوجین در جلوگیری از بارداری و عزل)
- حق معاشرت به معروف
- حق حبس (امتناع از تمکین)
- حق مشورت
- تقسیم کار
- وظایف زوج (حقوق زوجه):
- پرداخت مهریه
- پرداخت حق نفقه
- غیرت
- وظایف زوجه (حقوق زوج):
- اطاعت
- تمکین
- استیذان برای خروج از منزل:
- ماهیت اذن
- لزوم اذن و قلمرو آن
- موارد سقوط اذن زوج (انجام واجبات؛ تأمین نفقه؛ خروج با عدم علم به مخالفت زوج)
- شرط ضمن عقد
- آموزش زوجه
- اشتغال زوجه:
- آثار و پیامدهای اشتغال زوجه
- کنترل و پیشگیری از آسیبهای این اشتغال
- احكام مخالفت زوج با اشتغال
=عوامل استحکام پیوند زوجین=
=رفتارهای فراوظیفهای زوجین در خانواده=
روابط والدین با فرزندان
=حقوق والدين بر فرزندان (وظایف فرزندان)=
- اجمالی از این حقوق:
- احسان
- مراقبت
- حمایت
- اطاعت
- احترام
- محبت
- عقوق والدین
=حقوق فرزندان بر والدين (وظایف والدين)=
- اصول کلی وظایف والدین
- لزوم حفظ اقتدار والدین در خانواده
- شیوههای مناسب تربیتی در خانواده:
- آموزش
- ارائه الگو
- تشویق و تنبیه
- وظایف ویژه والدین در مراحل مختلف رشد کودک:
- مرحلۀ پیش از تولد
- مرحله تولد و ماههای نخستین
- مرحله اول کودکی (قبل از دوران دبستان):
- مرحله دوم کودکی (دوران دبستان)
- مرحله نوجوانی
- دورۀ جوانی
- اجمالی از این حقوق:
- احسان
- حفظ و مراقبت
- حمایت (نفقه فرزندان، تزویج فرزندان)
- اظهار محبت
- آموزش (تعلیم)
- پرورش (تربیت)
- نظارت
- عدالت
=حقوق کودک =
- ایام بارداری
- هنگام زایمان
- دوران شیرخوارگی
- حق حضانت
روابط فرزندان با یکدیگر
- وظایف فرزندان نسبت به یکدیگر
روابط کلی اعضای خانواده
= رفت و آمد =
=ارتباط کلامی (گفتگو)=
- تأثیر ارتباط کلامی در خوشبختی خانواده
- شیوههایی برای ارتباط کلامی مناسب
= پوشش و زینت=
- تأثیر پوشش در اخلاق و رفتار خانواده
- حد پوشش در خانه و بیرون از خانه
= نگاه کردن =
= تماس بدنی =
= محبت =
- اهمیت محبت در خانواده
- راهکارهای حفظ و تقویت محبت
=جمعگرایی=
- اهمیت جمعگرایی در خانواده
- آثار جمعگرایی در خانواده
- نمونههایی از جمعگرایی در خانواده
= مدارا=
- اهمیت مدارا در خانواده
- شیوههای مدارا در خانواده
=تغافل=
- ضرورت تغافل در خانواده
- کارکرد تربیتی تغافل در خانواده
=کرامت نفس=
- تأثیر تربیتی کرامت نفس در خانواده
- شیوههای ایجاد و تقویت کرامت نفس
تعامل خانواده با دیگران و بایستههای آن
حفظ حریم محرم و نامحرم
- محارم:
- نسبی
- رضاعی
- سببی
ارتباط خانواده با دیگران
- ارتباط با خویشاوندان (صله رحم)
- ارتباط با غیر خویشاوندان
- توجه به مسائل شرعی در ارتباطات
غیرتورزی
- غیرت، ارزشی همیشگی
- لزوم شجاعت در غیرتورزی
- رعایت تعادل در غیرتورزی
حیا
- انواع حیا
- راههای حفظ و تقویت حیا
رازداری
- اهمیت رازداری در خانواده
- زمینهها و عوامل افشای راز
تقسیم کار خانگی
تعاون و همکاری
نگاه هنجاری اسلام به تقسیم کار جنسیتی
توجیه عقلانی الگوی تقسیم کار جنسیتی
ارزیابی انتقادهای مخالفان تقسیم کار جنسیتی
فصل نهم: روابط اعضای خانواده با خویشاوندان
کلیات روابط با خویشاوندان
- تعریف خویشاوندی
- تعریف ارتباط با خویشاوندان
مراتب خویشاوندی در اسلام=
اهمیت روابط خویشاوندی
گونههای روابط خویشاوندی
آثار روابط خویشاوندی
روابط خویشاوندی پس از ازدواج
آثار قطع روابط خویشاوندی
حقوق و احکام خویشاوندی
حقوق و وظایف مالی خویشاوندان
- حق نفقه
- حق وصیت
- حق خوراک
- حق دیه سه
- حق ارث
خویشاوندی و ازدواج
خویشاوندی و حجاب
آسیبشناسی روابط خویشاوندی
فصل دهم: روابط اعضای خانواده با سایر افراد جامعه
حقوق همسایگان
حقوق دوستان و برادران مؤمن
فصل یازدهم: راهکارهای درونی تحکیم خانواده
دوره احراز بلوغ و رشد زوجین
انتخاب آگاهانه
اعطای حق انتخاب همسان همسری
تأمین هزینه های مالی معقول
ساختن سطح انتظارها
ارضای منظم نیاز جنسی
اظهار محبت
تقسیم کار جنسیتی
فرزندآوری
تربیت اخلاقی
- تربیت فرزندان
تقویت ایمان دینی
فصل دوازدهم: راهکارهای بیرونی تحکیم خانواده
تقویت ایمان و اخلاق
دینی سازی جامعه
حصر روابط جنسی در چارچوب زناشویی
افزایش سطح آگاهی ها
حمایت خویشاوندان، دوستان و همسایگان
محدودیت روابط اجتماعی زنان و مردان
تأمین اقتصادی خانواده ها
وضع قوانین و مقررات مناسب
تقویت کنترل اجتماعی
فصل سیزدهم: آسیب شناسی نهاد خانواده و مدیریت مشکلات خانوادگی
عوامل مؤثر بر تعارضها و اختلافهای خانوادگی
- عوامل روانشناختی
- عوامل اجتماعی و فرهنگی
- عوامل اقتصادی
- عوامل جسمانی و بدنی
- عوامل دینی
- عوامل خانوادگی
راههای پیشگیری از اختلافهای خانوادگی
- آگاهی از شرایط انتخاب همسر
- آموزش زوجین
- آموزش اعتقادات دینی
- رعایت حدود و مرزها در خانواده
- توجه به اصل مشورت و کسب توافق در خانواده
راهکارهای حل اختلافهای خانوادگی
- پذیرش و تعهد نسبت به سلسله مراتب در خانواده
- حل مشکلات مربوط به فرزندان
- حل مشکلات عاطفی و جنسی
- روش حل اختلاف در موارد نشوز
- مشاوره و حکمیت
- جدایی زن و شوهر
سختیها و مشکلات خانوادگی
انواع سختی و مشکل
- سختیها و مشکلات طبیعی
- سختیها و مشکلات فراطبیعی
- سختیها و مشکلات خودساخته
راهکارهای تعامل با سختیها و مشکلات
- تفسیر صحیح از سختیها و مشکلات
- اجتنابناپذیر بودن برخی مشکلات
- حفظ آرامش و پرهیز از اضطراب و غصه خوردن
- صبر و بردباری و دوری از عجله
- برخورد مقتدرانه با مشکل
- مدیریت وضعیت موجود
- تلاش و کوشش برای حل مشکل
- دعا و استغفار
زمینهها و عوامل تهدید بنیان خانواده
سوء ظن
- عوامل سوء ظن میان همسران
- سوء ظن پدر و مادر نسبت به فرزندان
- پیامدهای سوء ظن در خانواده
- راههای پیشگیری و درمان سوء ظن
لجاجت
- عوامل و زمینههای لجاجت
- پیامدهای لجاجت
- شیوههای درمان لجاجت
چشم و همچشمی
- زمینههای چشم و همچشمی
- پیامدهای چشم و همچشمی
- شیوههای پیشگیری و درمان چشم و همچشمی
آسیب های فکری و اعتقادی
آسیب های اخلاقی
آسیب های اقتصادی
آسیب های تمدنی
چندهمسری (تعدد زوجات)
ناسازگاری (اختلاف و دعوا در خانواده)
ناسازگاری بدون خشونت
- چگونگی پیشگیری از دعوا
- راهکارهای ختم دعوا (چگونگی رفع اختلافات خانوادگی)
- نشوز:
- نشوز زن
- نشوز مرد
- آثار نشوز
- شقاق:
- ماهیت شقاق
- شرایط و وظایف حکمین
- حکم تبعیت از حکم حکمین
- اختلاف بر حضانت فرزندان:
- ماهیت حضانت و نسبت آن با ولایت پدر
- حق یا حکم بودن حضانت
- اصل اولی در حضانت فرزندان
- ولایت پدر و جد
- قلمرو ولایت (نسبت به بعد ازدواج)
- حرمت ایذاء
- وجوب اطاعت
- اشتراط ولایت به مصلحت یا عدم مفسده
- اختلاف بر نفقه زوجه:
- قلمرو نفقه زوجه (مسکن، خوراک وپوشاک، کفارات، هزینه تحصیل، هزینه پیشگیری از بیماری جسمی و روحی، هزینه درمان جسمی و روحی)
- لزوم تملیک یا کفایت اباحه
- اختلاف بر نفقه والدین و فرزندان:
- قلمرو نفقه(هزینه تحصیل و...)
- شمول حکم نفقه اقارب نسبت به اجداد و اولاد اولاد
- کم تقاص در صورت عدم پرداخت نفقه
ناسازگاری با خشونت
- احکام خشونت علیه همسر
- خشونت مشروع
- خشونت نامشروع
- راهبردهای رفع خشونت زناشویی
- تقویت ایمان و اخلاق
- رفع زمینههای خشونت
- اصلاحات فرهنگی
- تقویت کنترل اجتماعی
بخش چهارم: انحلال خانواده (گسست پیوند خانوادگی)
اولاً: جدایی با فسخ عقد
- عیوب موجب حق فسخ (در مرد و زن)
- نیرنگ و تدلیس:
- ماهیت تدلیس
- شروط تدلیس
- کفر و ارتداد و تغییر دین
ثانیاً: جدایی با طلاق و خلع
- طلاق در نظام ارزشی اسلام
- طلاق در نظام حقوقی اسلام
- شرایط مطلقه
- وکالت بلا عزل در طلاق
- انواع طلاق:
- طلاق منفور
- طلاق غیر منفور
- طلاق ولی
- طلاق مشروط
- طلاق غائب
- عوامل و زمینههای طلاق
- راهکارهای پیشگیری از طلاق
- راهکارهای اسلام برای کاهش عوارض منفی طلاق
- ازدواج مجدد
- تأمین مالی زنان مطلقه
- الگوی متعادل حضانت فرزندان
- تقویت پیوندهای اجتماعی
- پیامدهای طلاق
- عده مطلقه
- خلع:
- فرق خلع و مبارات
- تنفر در خلع و مبارات
- عده مخلوعه
- عده عقد موقت
ثالثاً: جدایی با روش های ممنوع
- ظهار
- ایلاء
رابعا: مرگ همسران (والدین)
- بیوگی زن
- عده وفات
- یتیمی فرزندان