|
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{ویرایش غیرنهایی}}
| | #تغییر_مسیر [[ادراک]] |
| {{امامت}}
| |
| | |
| | |
| ==مقدمه==
| |
| هر کسی بالبداهه و حضور به وجود یک [[سلسله]] امور ذهنی که آنها را علوم و ادراکات مینامند، [[اذعان]] دارد<ref>مجموعه آثار، ج۶، ص۶۲۲.</ref>.
| |
| | |
| ===ادراکات اعتباری===
| |
| ادراکات اعتباری آنهایی هستند که مستقیماً صورت یک امر خارج از ذهن نیستند. و از [[راه]] یکی از [[حواس]]خارجی یا داخلی وارد ذهن نشدهاند. بلکه به ترتیب دیگری ذهن آن مفاهیم را تهیه کرده است. از قبیل تصور وجود و عدم و [[وحدت]] و [[کثرت]] و سایر مفاهیم [[عامه]] ذهن که مسائل فلسفه اولی را تشکیل میدهند و در فلسفه «معقولات ثانیه» خوانده میشود<ref>مجموعه آثار، ج۶، ص۳۱۶.</ref>. ادراکات اعتباری تابع احتیاجات حیاتی و عوامل مخصوص محیط است و با [[تغییر]] آنها تغییر میکند. ادراکات اعتباری یک مسیر تکاملی و نشوء و ارتقاء را طی میکند. ادراکات اعتباری نسبی و موقّت و غیرضروری است<ref>مجموعه آثار، ج۶، ص۳۷۲.</ref>. [به عبارت دیگر] ادراکات اعتباری فرضهایی است که ذهن به منظور رفع احتیاجات حیاتی آنها را ساخته و جنبه وضعی، قراردادی، فرضی و اعتباری دارد و با واقع نفسالامر سروکاری ندارد<ref>مجموعه آثار، ج۶، ص۳۷۱.</ref>.
| |
| | |
| ===[[ادراکات]] تصوّری===
| |
| ادراکات تصوّری، یعنی تصوّرهای ساده ابتدایی (خالی از [[حکم]]) است که عارض [[ذهن]] میشود، از قبیل [[تصوّر]] سفیدی، سیاهی، گرمی، سردی، خط، سطح، وجود، [[وحدت]] و [[کثرت]]...<ref>مجموعه آثار، ج۶، ص۲۵۸.</ref>.
| |
| ===[[ادراکات حقیقی]]===
| |
| ادراکات حقیقی انکشافات و انعکاسات [[ذهنی]] واقع و نفسالامر است<ref>مجموعه آثار، ج۶، ص۳۷۱.</ref>. ادراکات حقیقی تابع احتیاجات طبیعی موجود زنده و عوامل مخصوص محیط زندگانی وی نیست و با [[تغییر]] احتیاجات طبیعی و عوامل محیط تغییر نمیکند. ادراکات حقیقی قابل تطور و نشوء و ارتقاء نیست. ادراکات [[حقیقی]]، مطلق، دائم و ضروری است<ref>مجموعه آثار، ج۶، ص۳۷۲.</ref>.
| |
| ===[[ادراکات فطری]]===
| |
| واژه «ادراکات فطری» در اصطلاحات [[فلسفی]] در موارد مختلفی استعمال میشود:
| |
| *ادراکاتی که همه اذهان در آنها یکسان هستند یعنی همه اذهان واجد آنها هستند و همه اذهان مانند یکدیگر آنها را واجدند و نه از جهت واجد بودن و واجد نبودن و نه از جهت کیفیت واجد بودن آنها در میان اذهان اختلافی نیست. از قبیل [[اعتقاد]] به وجود دنیای خارج، که حتی سوفسطائی نیز در حاقّ ذهن خود نمیتواند منکر آن باشد. ما در مقاله دو کلمه فطری را به این معنا استعمال کردیم. این سنخ [[ادراکات تصوری]] و [[تصدیقی]] را میتوان ادراکات عمومی نامید.
| |
| *ادراکاتی که بالقوّه در ذهن همهکس موجود است. هرچند بالفعل در ذهن بعضی موجود نیست یا خلاف آن موجود است، از قبیل معلوماتی که با [[علم حضوری]] برای نفس معلوم هستند، ولی هنوز به [[علم حصولی]] معلوم نشدهاند. به [[عقیده]] [[صدرالمتألهین]] فطریبودن [[معرفت]] به ذات [[حق]] از این قبیل است.
| |
| *در باب [[برهان]] [[منطق]] به قضایایی که برهانشان همواره همراه آنهاست و هیچوقت در نفس، حضور آن قضایا از حضور [[براهین]] و قیاسات آنها منفک نیست فطریات میگویند {{عربی|قضایا قیاساتها معها}}.
| |
| *ادراکات و تصوّراتی که خاصیّت ذاتی [[عقل]] است و هیچگونه استنادی به غیر [[عقل]] ندارد<ref>مجموعه آثار، ج۶، ص۲۶۲.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۷۳.</ref>
| |
| | |
| == جستارهای وابسته ==
| |
| | |
| ==منابع==
| |
| # [[پرونده:1100662.jpg|22px]] [[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|'''فرهنگ مطهر''']] | |
| | |
| ==پانویس==
| |
| {{پانویس2}}
| |
| | |
| [[رده:ادراکات]]
| |
| [[رده:مدخل]]
| |
