تدبیر در خانواده: تفاوت میان نسخه‌ها

تدبیر در خانواده (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۷:۴۲

۸٬۵۰۴ بایت اضافه‌شده ، ‏۹ مهٔ ۲۰۲۱

←‏فواید تدبیر امور

دیداریویکی‌متن

Wasity

دیوان‌سالاران، مدیران

۲۲۴٬۸۹۸

ویرایش

@@ خط ۸: / خط ۸: @@
 <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
+==مقدمه==
+از [[آداب]] اساسی [[زندگی]] [[خانوادگی]] در [[راه و رسم نبوی]]، داشتن برنامه و [[تدبیر]] زندگی است. [[بهترین]] زندگی خانوادگی اگر بدون برنامه و بی‌تدبیر پیش رود با معضلات جدی روبه‌رو می‌شود و به بن‌بست می‌رسد.
+واژه “تدبیر” از مادّه “دُبْر” و “دُبُر” به معنای پشت هر چیز، و عقب است، چنان‌که در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن|وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيصَهُ مِنْ دُبُرٍ}}<ref>«و هر دو به سوی در پیش تاختند و آن زن پیراهن او را از پشت درید» سوره یوسف، آیه ۲۵.</ref>؛ و “تدبیر” تنظیم امور و ترتیب [[کارها]] و سامان دادن امور به بهترین نحو و اس[[تورات]]رین سازوکار است تا امور به [[عاقبت]] [[نیکو]] و نتیجه مطلوب برسد<ref>التحقیق فی کلمات القرآن، ج۳، ص۱۶۶-۱۶۷.</ref>؛ و “تدبّر” تحقّق “تدبیر” و [[عاقبت‌اندیشی]] و [[اندیشیدن]] است. در این بحث نیز “تدبیر” به همین معنا آمده است، یعنی [[برنامه‌ریزی]] و اداره درست کارها و [[مدیریت]] صحیح امور برای رسیدن به نتیجه مطلوب و عاقبت نیکو، که زندگی بدون آن آشفته، [[متزلزل]]، گرفتار [[افراط و تفریط]]، و بدعاقبت است. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} هشدار داده است: {{متن حدیث|مَا أَخَافُ‏ عَلَى‏ أُمَّتِي‏ الْفَقْرَ وَ لَكِنْ أَخَافُ عَلَيْهِمْ سُوءَ التَّدْبِيرِ}}<ref>«من درباره امتم از فقر نگران نیستم، بلکه درباره ایشان از بدتدبیری نگرانم». عوالی اللآلی، ج۴، ص۳۹.</ref>.
+اگر جامعه‌ای و یا خانواده‌ای همه‌گونه امکانات داشته باشند ولی از تدبیر و برنامه‌ریزی و مدیریت مناسب و صحیح بهره‌مند نباشند، همه امکانات را هدر می‌دهند و از بین می‌برند، ولی اگر کم‌ترین امکانات را داشته باشند و دارای تدبیر و برنامه‌ریزی و مدیریت مناسب و صحیح باشند، همان امکانات اندک را به بهترین وجه به کار می‌گیرند و زندگی خود را سروسامان می‌دهند و به نتیجه مطلوب می‌رسند. در آموزه‌های [[علی]]{{ع}} آمده است: {{متن حدیث|حُسْنُ‏ التَّدْبِيرِ يُنْمِي‏ قَلِيلَ‏ الْمَالِ‏ وَ سُوءُ التَّدْبِيرِ يُفْنِي كَثِيرَهُ}}<ref>«تدبیر نیکو، دارایی اندک را رشد می‌دهد، و بدی تدبیر، ثروت بسیار را به باد فنا می‌دهد». شرح غررالحکم، ج۳، ص۳۸۷؛ عیون الحکم و المواعظ، ص۲۲۷.</ref>؛ {{متن حدیث|سُوءُ التَّدْبِيرِ سَبَبُ‏ التَّدْمِيرِ}}<ref>«بدی تدبیر، موجب ویرانی و نابودی است». شرح غررالحکم، ج۴، ص۱۳۲؛ عیون الحکم و المواعظ، ص۲۸۱ [به صورت: {{متن حدیث|سَبَبُ‏ التَّدْمِيرِ سُوءُ التَّدْبِيرِ}}].</ref>؛ هر جا [[نابسامانی]] و [[آشفتگی]] و [[فقر]] هست، در [[درجه]] نخست باید به بی‌تدبیری در آنجا توجه کرد، چنان‌که [[امیر مؤمنان علی]]{{ع}} فرموده است: {{متن حدیث|سُوءُ التَّدْبِيرِ مِفْتَاحُ‏ الْفَقْرِ}}<ref>«بدی تدبیر، کلید فقر است». شرح غررالحکم، ج۲، ص۱۳۲؛ عیون الحکم و المواعظ، ص۲۸۴.</ref>.
+هیچ‌چیز در [[زندگی]] مانند بی‌تدبیری و بدتدبیری خسارت‌بار نیست که بزرگ‌ترین آفت زندگی همین است. به بیان [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}}: {{متن حدیث|آفَةُ الْمَعَاشِ‏ سُوءُ التَّدْبِيرِ}}<ref>«آفت زندگانی، بی‌تدبیری است». شرح غررالحکم، ج۳، ص۱۱۱؛ عیون الحکم و المواعظ، ص۱۸۲.</ref>.
+[[واقعیت]] این است که زندگی، جز در سایه [[تدبیر]] به [[درستی]] پیش نمی‌رود، و آنجا که بی‌تدبیری و بدتدبیری حکمفرماست، زندگی بی‌معناست. [[امام علی]]{{ع}} بر [[منبر]] [[کوفه]] فرمود: {{متن حدیث|أَيُّهَا النَّاسُ... لَا خَيْرَ فِي‏ دُنْيَا لَا تَدَبُّرَ [لَا تَدْبِیرَ] فِيهَا}}<ref>«مردم! دنیایی که در آن تدبیر و برنامه‌ریزی و عاقبت‌اندیشی نباشد، خیری در آن نیست». المحاسن، ج۱، ص۵؛ بحارالانوار، ج۱، ص۱۷۴، ج۲، ص۱۱۷، ج۷۰، ص۳۰۷.</ref>.
+زندگی [[خانوادگی]]، بدون داشتن [[هدف]] و تنظیم و ترتیب راه‌کارهای مناسب برای دستیابی به هدف، زندگی را گرفتار حرکت‌های دورانی و درجا زدن‌های بی‌معنی می‌کند، و پس از مدتی [[احساس]] توقف و [[بیهودگی]] و [[پوچی]]، [[سایه]] شوم خود را بر سر [[خانواده]] می‌افکند و بر رفتارها و مناسبات تأثیر منفی می‌گذارد. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در هشداری مهم به [[عبدالله بن مسعود]]، فرمود: {{متن حدیث|یَا ابْنَ مَسْعُودٍ إِذَا عَمِلْتَ‏ عَمَلًا فَاعْمَلْ‏ بِعِلْمٍ‏ وَ عَقْلٍ‏ وَ إِيَّاكَ وَ أَنْ تَعْمَلَ عَمَلًا بِغَيْرِ تَدَبُّرٍ وَ عِلْمٍ فَإِنَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ يَقُولُ}}‏ {{متن قرآن|وَلَا تَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكَاثًا}}<ref>«ای پسر مسعود! هرگاه کاری را انجام دادی، از روی علم و عقل انجام ده، و بپرهیز از اینکه کاری را بی‌تدبیر و بدون آگاهی انجام دهی، که بی‌گمان خداوندی - که باشکوه باد بزرگی او - می‌فرماید: “و مانند آن [زنی]که رشته خود را پس از محکم بافتن، [یکی‌یکی] از هم می‌گسست مباشید”». بحارالانوار، ج۷۷، ص۱۱۰.</ref>.
+[[آیه شریفه]] اشاره به داستان زنی دارد به نام ریطه دختر [[عمرو بن کعب]] که در دوره [[جاهلیت]] می‌زیسته است و از صبح تا نیم‌روز، خود و کنیزانش، پشم‌هایی را که در [[اختیار]] داشتند می‌تابیدند و پس از آن [[فرمان]] می‌داد آنها را واتابند، که به همین سبب در میان [[عرب]] به سمبل [[حماقت]] معروف شده بود<ref>تفسیر التبیان، ج۶، ص۴۲۱؛ تفسیر مجمع البیان، ج۳، ص۳۸۲.</ref>.
+تابیدن پشم و واتابیدن آن، نه تنها کاری [[بیهوده]] است که موجب آسیب دیدن پشم و اتلاف [[عمر]] و توان است؛ و [[رسول خدا]]{{صل}} بی‌تدبیری و بی‌برنامگی در [[زندگی]] را این‌گونه معرفی کرده است. بنابراین، لازم است [[تدبیر امور]] در زندگی [[خانوادگی]] به عنوان یک اصل اساسی، تکیه‌گاه زندگی باشد<ref>[[م‍ص‍طف‍ی‌ دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌|دل‍ش‍اد ت‍ه‍ران‍ی‌، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[سیره نبوی ج۴ (کتاب)|سیره نبوی]]، ج۴ ص ۴۸۱.</ref>
 ==فواید [[تدبیر امور]]==
 تدبیر امور در [[زندگی]] [[خانوادگی]] فواید بسیاری دارد که توجه به این فواید موجب می‌شود، [[تدبیر]] و [[برنامه‌ریزی]]، و [[دوراندیشی]] و [[آینده‌نگری]] جدی گرفته شود.