←شرایط نقضآتش بس
(←منابع) |
|||
| خط ۷۷: | خط ۷۷: | ||
==شرایط [[نقض]]آتش بس== | ==شرایط [[نقض]]آتش بس== | ||
معاهده آتشبس در شرایط ذیل شکسته میشود و مسلمانان اجازه مییابند آن را نقض کنند: | معاهده آتشبس در شرایط ذیل شکسته میشود و مسلمانان اجازه مییابند آن را نقض کنند: | ||
#از طرف [[دشمن]]، کوچکترین نشانه [[خیانت]] به [[پیمان]] [[آتشبس]] دیده شود که [[آیه]] {{متن قرآن|وَإِمَّا تَخَافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيَانَةً فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ عَلَى سَوَاءٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْخَائِنِينَ}}<ref>«و اگر از گروهی بیم خیانتی (در پیمان) داری به گونه برابر (پیمانشان را) به سوی آنها بیفکن که خداوند خیانتکاران را دوست نمیدارد» سوره انفال، آیه ۵۸.</ref> به این مطلب ناظر است؛<ref>التفسیر الکبیر، ج۱۵، ص۱۸۲؛ المنار، ج۱۰، ص۱۴۱.</ref> با این حال، به صرف متّهم ساختن دشمن به [[نقض]]آتشبس و بدون داشتن دلیل روشن نمیتوان آن رانقض کرد؛<ref>قرطبی، ج ۸، ص ۲۲.</ref> | |||
#از سوی دشمن در مورد عمل به موادّ [[معاهده]]، کوچکترین کوتاهی [[مشاهده]] شود.<ref>راهنما، ج ۷، ص ۲۱.</ref> جمله: {{متن قرآن|ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوكُمْ شَيْئًا}}<ref>« چیزی از (پیمان) شما نکاستهاند » سوره توبه، آیه ۴.</ref> ناظر به این امر است. | |||
بسیاری از [[مفسّران]]، در بررسی [[آیات برائت]] | بسیاری از [[مفسّران]]، در بررسی [[آیات برائت]] و [[اعلان]] [[جنگ]] به [[مشرکان]]، برآنند که [[لغو]] آتشبس به دلیل خیانت و نقض [[صلح]] از سوی دشمن بوده است.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۵، ص ۲۱۷.</ref> برخی گفتهاند: مهلت آتشبس پایان یافته بود.<ref>مجمعالبیان، ج ۵، ص ۹.</ref> گروهی نیز معتقدند مهلت آتشبس از ابتدا به [[وحی]] آسمانی مشروط بود؛ به این معنا که [[پیامبر]]{{صل}} به مشرکان اعلام کرد: این پیمان تا زمانی استمرار دارد که [[خداوند]] با فرود آوردن [[آیات قرآن]] آن را نقض نکند.<ref>مجمعالبیان، ج ۵، ص ۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۵، ص ۲۲۴.</ref> در مواقعی که پیمان آتشبس، پیش از موعد مقرّر از سوی [[دشمنان]] نقض شود، [[شایسته]] است شروع [[جنگ]] و پایان یافتن پیمان آتشبس را به آنان اعلام کنند: {{متن قرآن|بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«(این) بیزاری خداوند و پیامبر اوست از مشرکانی که با آنان پیمان بستهاید» سوره توبه، آیه ۱.</ref>، {{متن قرآن|فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ وَأَنَّ اللَّهَ مُخْزِي الْكَافِرِينَ}}<ref>«چهار ماه در این سرزمین (آزاد) بگردید و بدانید که شما خداوند را به ستوه نمیتوانید آورد و خداوند رسواگر کافران است» سوره توبه، آیه ۲.</ref> بااستناد به آیه: {{متن قرآن|وَإِمَّا تَخَافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيَانَةً فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ عَلَى سَوَاءٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْخَائِنِينَ}}<ref>«و اگر از گروهی بیم خیانتی (در پیمان) داری به گونه برابر (پیمانشان را) به سوی آنها بیفکن که خداوند خیانتکاران را دوست نمیدارد» سوره انفال، آیه ۵۸.</ref> لازم است این اعلام، روشن و بیپیرایه و بدون هرگونه [[نیرنگ]] انجام گیرد.<ref>نمونه، ج ۷، ص ۲۱۹.</ref> برخی، با استناد به [[آیه]] {{متن قرآن|فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ وَأَنَّ اللَّهَ مُخْزِي الْكَافِرِينَ}}<ref>«چهار ماه در این سرزمین (آزاد) بگردید و بدانید که شما خداوند را به ستوه نمیتوانید آورد و خداوند رسواگر کافران است» سوره توبه، آیه ۲.</ref> گفتهاند: پیش از [[جنگ]] با دشمنانِ [[پیمانشکن]]، لازم است برای توبه و بازگشت به دامن [[اسلام]]، [[فرصت]] مناسب به آنهاداده شود<ref>راهنما، ج ۷، ص ۱۳.</ref>.<ref>[[علی نصیری|نصیری، علی]]، [[ آتشبس - نصیری (مقاله)| مقاله «آتشبس»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۱.</ref> | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||